Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 18 lipca 2006 r.
IV SA/Wr 872/05

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA-Henryk Ożóg.

Sędziowie WSA:-Małgorzata Masternak-Kubiak, Asesor-Ewa Kamieniecka (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale IV w dniu 18 lipca 2006 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia (...) r. Nr.(...) w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich

I.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą,

II.

zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu (...) r. wpłynął do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek R. K. o przyznanie uprawnień kombatanckich. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że przebywała około miesiąca w obozie w Ż. koło P., po tym jak na początku (...) r. została wraz z rodzicami i rodzeństwem wywieziona z miejscowości P. Następnie rodzina została wywieziona na roboty przymusowe do III Rzeszy.

Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm.) odmówił przyznania R. K. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu stwierdził, że oświadczenie świadka J. S. nie stanowi wiarygodnego dowodu w sprawie, bowiem świadek nie pochodzi z tej samej miejscowości co strona. Ponadto z pisma Muzeum Martyrologicznego w Ż. koło P. z dnia (...) r. wynika, że w ewidencji więźniów byłego obozu hitlerowskiego w Ż. koło P. nie figuruje nazwisko rodziny C. (nazwisko rodowe strony).

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawczyni wskazała, że w (...) r. N. masowo wysiedlali całe rodziny z powiatu W. J. S. wraz z rodziną została wysiedlona z miejscowości K., a w W. załadowano obie rodziny do wagonu i zawieziono najpierw do P., a później do obozu w Ż. Obie rodziny cały czas w trakcie transportu i w obozie były razem. Przed zbliżającym się frontem N. spalili część baraków oraz dokumentację.

Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia (...) r. nr (...). W motywach uzasadnienia podano, że z publikacji "Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939 - 1945. Informator encyklopedyczny", Warszawa 1979, str. 595, poz. 5797 wynika, że areszt policji bezpieczeństwa i obóz pracy wychowawczej w Ż. stanowił kontynuację zlikwidowanego aresztu i obozu w Forcie VII w P. Obóz podzielony był na więźniów politycznych i więźniów karnych. Z pisma Muzeum Martyrologicznego w Ż. z dnia (...) r. wynika, że w Ż. osadzano więźniów w trybie tzw. aresztu ochronnego, o stosowaniu którego decydowały urzędy terenowe Tajnej Policji Państwowej, więźniów śledczych osadzanych w sprawie o przestępstwa polityczne, w której postępowanie przygotowawcze prowadzili funkcjonariusze gestapo, więźniów tzw. wychowawczego obozu pracy, tj. osoby uchylające się od pracy, zbiegłe z miejsca pracy, łamiące dyscyplinę pracy. Tym samym zasadne jest rozpatrywanie obozu w Ż. właśnie w kategoriach wychowawczego obozu pracy.

W aktach brak jest prywatnego lub urzędowego dokumentu potwierdzającego pobyt R. K. i jej rodziny w obozie. Z pisma Muzeum Martyrologicznego z dnia (...) r. oraz pisma Archiwum Państwowego w P. z dnia (...) r. wynika, że nie odnaleziono materiałów potwierdzających wysiedlenia z miejscowości P. Z pisma Muzeum Martyrologicznego z dnia (...) r. oraz pisma Instytutu Pamięci Narodowej Odział w P. z dnia (...) r. wynika, że nie odnaleziono dokumentów potwierdzających wysiedlenie i osadzenie w obozie rodziny wnioskodawczyni.

Kierownik nie uznał za wystarczające dla potwierdzenia pobytu strony w obozie oświadczeń świadków. J. S. w oświadczeniu z dnia (...) r. podała, że rodzina C. na początku (...) r. została wywieziona koleją do obozu w Ż. i obie rodziny od początku aż do J. G. były w tym samym transporcie i obozie. Oświadczenie to nie może być uznane za wiarygodne, bowiem z analizy akt świadka wynika, że J. S. została wysiedlona w (...) r., a zatem nie mogła być wysiedlona tym samym transportem. Dodatkowo należy zważyć, że J. S. nie przedstawiła żadnych dowodów bezpośrednio potwierdzających jej pobyt w obozie. Przy braku jakichkolwiek dokumentów wskazujących na fakt, że mieszkańcy P. i innych wsi w powiecie w. byli kierowani do obozu w Ż. nie można było uznać za wiarygodne oświadczenie sołtysa w miejscowości K. J. B., który w żaden sposób nie udokumentował swojego pobytu w obozie. Oświadczenie J. K. wskazującej, że przez druty obozu widziała rodzinę C. należy traktować z dużą rezerwą, jeżeli weźmie się pod uwagę, że do Ż. nie kierowano osób wysiedlonych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca zarzuciła, że N. zacierali ślady swoich zbrodni i niszczyli dokumentację. Wysiedlenie miało miejsce w końcu (...) r., a ze względu na upływ czasu pomyłkowo we wniosku skarżąca podała (...) r. Oprócz dwóch rodzin, C. i B., które trzymały się razem, wywieziono cały transport Polaków i tak duża grupa osób nie mogła być niezauważona. Rodzinna miejscowość świadka J. S. (nazwisko rodowe B.) K. i P. położone są w tym samym powiecie w. Drugi świadek J. K. przyniosła rodzinie wnioskodawczyni jedzenie na dworcu w W., a później widziała rodzinę za drutami obozu w Ż. Trzy osoby z rodziny B., J. S., W. G. i D. S. otrzymały uprawnienia kombatanckie, co wynika ze stosownych decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów. Również D. S.złożyła oświadczenie odnośnie pobytu rodziny C. w obozie.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Ponadto Kierownik Urzędu wyjaśnił, że istotnie J. S. i D. S. przyznano uprawnienia kombatanckie, ale decyzje te zostały wydane w wyniku bardzo liberalnej oceny materiału dowodowego (J. S. i D. S. nie przedstawiły żadnych dowodów potwierdzających pobyt w obozie, ale wyłącznie dokumenty świadczące o przybyciu w okolice J. G.). Ze względu na ujawnienie dowodów dotyczących charakteru obozu w Ż. Kierownik Urzędu niewątpliwie rozważy możliwość wzruszenia decyzji wydanej w ich sprawie. Organ administracji obowiązany jest w każdej sprawie odrębnie dokonywać oceny materiału dowodowego i fakt przyznania innej osobie uprawnień nie może automatycznie powodować konieczności wydania tożsamej treści rozstrzygnięcia w innej sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie nieważności decyzji w całości lub w części następuje, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2).

Przedmiotem skargi jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymująca w mocy własną decyzję odmawiającą przyznania R. K. uprawnień kombatanckich. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm.)

Przeprowadzona kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie odpowiadają prawu, zatem skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (...). Z zasady prawdy obiektywnej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania właściwej normy prawa materialnego. Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Według art. 77 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Podstawową zasadą postępowania dowodowego jest zasada swobodnej oceny dowodów. Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Zasada swobodnej oceny dowodów nie oznacza jednak, że organ uprawniony jest do oceny dowodów według swego widzimisię: swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu. Organ obowiązany jest rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności. Rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z prawidłami logiki.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Kierownik Urzędu nie uznał za wystarczające dla potwierdzenia pobytu skarżącej w obozie oświadczeń świadków, w szczególności oświadczenia J. S. Jak wyjaśnia organ, z analizy akt tego świadka ((...)) wynika bowiem, że J. S. nie przedstawiła żadnych dowodów bezpośrednio potwierdzających jej pobyt w obozie, ale wyłącznie dokumenty świadczące o przybyciu w okolice J. G. Brak jest również dokumentacji w Muzeum Martyrologicznym w Ż., w Archiwum Państwowym w Ł. oraz w Instytucie Pamięci Narodowej Oddział w P. wskazującej na fakt, że mieszkańcy P. (czy szerzej: wysiedlanych wsi w powiecie w.) byli kierowani do obozu w Ż.

Należy jednak zauważyć, że skarżąca przedłożyła jako dowód w sprawie decyzję Kierownika Urzędu z dnia (...) r. nr (...) przyznającą uprawnienia kombatanckie J. S., urodzonej w miejscowości K. w powiecie w., z tytułu pobytu w hitlerowskim obozie przez okres (...) miesięcy. W trakcie postępowania sądowego skarżąca przedłożyła również decyzję Kierownika Urzędu z dnia (...) r. nr (...) przyznającą uprawnienia kombatanckie D. S. z tytułu pobytu w hitlerowskim obozie przez okres (...) miesięcy, znaną organowi z urzędu. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że siostra zainteresowanej J. S. przedstawiła dowody, które dały Kierownikowi Urzędu podstawę do przyznania uprawnień z tytułu pobytu w hitlerowskim obozie w Ż., a w związku z tym, że rodzeństwo razem przebywało w obozie, należy przyjąć pobyt strony w obozie w Ż. za udowodniony.

Wprawdzie organ administracji obowiązany jest w każdej sprawie odrębnie dokonywać oceny materiału dowodowego i fakt przyznania jednej osobie uprawnień kombatanckich nie może przesądzać o wydaniu tożsamego rozstrzygnięcia w innej sprawie, to jednak organ pominął w swoich rozważaniach w niniejszej sprawie okoliczność, że przyznanie uprawnień kombatanckich J. S. wywołuje określone konsekwencje w sprawie skarżącej. Skarżąca powołuje się bowiem na oświadczenie J. S., która potwierdza pobyt skarżącej w obozie. Przyznanie uprawnień kombatanckich J. S. i na podstawie przedstawionych przez nią dowodów również jej siostrze D. S. z tytułu pobytu w obozie w Ż. stoi w sprzeczności z twierdzeniem organu w niniejszej sprawie, że J. S. nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających jej pobyt w obozie. Należy bowiem podkreślić, że przyznanie uprawnień kombatanckich wiąże się z uznaniem przez organ za udowodniony pobyt J. S. w obozie. W związku z powyższym nieuprawnione jest twierdzenie organu dla potrzeb niniejszej sprawy odnośnie braku dowodów potwierdzających pobyt świadka w obozie, a podważanie przez organ wiarygodności oświadczenia J. S. nie może się odbywać poprzez kwestionowanie faktu pobytu tej osoby w obozie. Opisane dowolności w ocenie materiału dowodowego zebranego w sprawie wskazują na naruszenie przez organ zasad wynikających z art. 77 i 80 k.p.a.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że informacja o karno - śledczym charakterze obozu w Ż. znana była organowi co najmniej od (...) r., tj. od daty wpływu do organu pisma Muzeum Martyrologicznego w Ż. z dnia (...) r. Dysponując powyższą informacją Kierownik Urzędu przyznał uprawnienia kombatanckie w (...) r. J. S., a w (...) r. D. S., która w (...) r. była, podobnie jak skarżąca, kilkuletnim dzieckiem. W związku z powyższym uzasadnione wątpliwości budzi argumentacja organu zawarta w zaskarżonej decyzji odnośnie nie przyznania uprawnień kombatanckich skarżącej również z uwagi na charakter obozu w Ż. Brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego związanego z niniejszą sprawą stanowi naruszenie art. 7 k.p.a.

Na ocenę zaskarżonej decyzji nie może mieć wpływu zapowiedź Kierownika Urzędu odnośnie "rozważenia możliwości wzruszenia decyzji" wydanych w sprawie J. S. i D. S.

W tej sytuacji zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Urzędu podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co orzeczono w pkt 1 wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W związku z powyższym na rzecz skarżącej zasądzono zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 100 zł.