Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 27 grudnia 2006 r.
IV SA/Wr 646/06

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA-Henryk Ożóg.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w Wydziale IV w dniu 27 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi M. O. reprezentowanego przez M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) r. Nr (...) w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt dzieci w rodzinie zastępczej

I.

stwierdza nieważność decyzji I i II instancji,

II.

nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) r. Nr (...) Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie i Ochrony Zdrowia w D. z siedzibą w B. na podstawie art. art. 8 ust. 3, 10 ust. 3, 79, 104 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zwanej dalej ustawą, oraz § 2 ust. 2 uchwały Rady Powiatu D. z dnia (...) r. Nr (...) w przedmiocie ustalania warunków częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat za pobyt dzieci w rodzinach zastępczych (Dz. Urz. Woj. Doln. Nr 118, poz. 2089), zwanej dalej uchwałą, ustaliła M. O. odpłatność za pobyt synów w rodzinie zastępczej: B. O. w wysokości (...) zł miesięcznie od dnia (...) r. do dnia (...) r., K. O. w wysokości (...) zł miesięcznie, od dnia (...) r. do dnia (...) r. oraz zmniejszyła ustaloną odpłatność o 80%, tj. do kwoty: za B. O. do (...) zł miesięcznie, na okres od dnia (...) r. do dnia (...) r., za K. O. do (...) zł miesięcznie, na okres od dnia (...) r. do dnia (...) r. stwierdzając, że łącznie ustalona odpłatność wynosi (...) zł miesięcznie.

W odwołaniu od tej decyzji M. O. zarzucił, że została ona wydana z naruszeniem przepisów ustawy oraz k.p.a. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że uchwała wydana na podstawie art. 79 ust. 6 ustawy określiła szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców za pobyt ich dzieci w rodzinach zastępczych. Przepis ten, jego zdaniem, daje uprawnienie do określenia warunków jakie winien uwzględnić starosta przy wydawaniu, w oparciu o art. 79 ust. 2, 3 i 5 ustawy, indywidualnych decyzji w sprawie wysokości tej opłaty oraz częściowego zwolnienia lub odstąpienia od jej ustalenia. Z przepisu art. 79 ust. 5 ustawy wynika, że starosta może częściowo zwolnić lub odstąpić od ustalenia opłaty na wniosek lub z urzędu ze względu na trudną sytuację materialną rodziny. Natomiast w przedmiotowej uchwale nie wskazano warunków określających co jest, a co nie jest trudną sytuacją materialną rodziny. Ponadto uchwała ta uzależnia zwolnienie od opłaty w zależności od dwóch kryteriów: dochodowego i stanu zdrowia, a ustalenie wysokości odpłatności tylko od jednego kryterium, tj. dochodu na osobę w rodzinie, gdy przepis art. 79 ust. 3 ustawy nakazuje staroście ustalać wysokość opłaty rodziców dziecka przebywającego w rodzinie zastępczej, przy uwzględnieniu 4 kryteriów, tj. ich sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, dochodowej i majątkowej. M. O. powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 stycznia 2005 r. (Sygn. akt IV SA/Wr 807/04), stwierdzający m.in., że norma kompetencyjna art. 79 ust. 6 ustawy nie stwarza podstaw do ustalenia przesłanek obligatoryjnego zwolnienia z opłat i koliduje z art. 79 ust. 5 ustawy, który stanowi, że starosta może częściowo zwolnić lub odstąpić od ustalenia opłaty (...) ze względu na trudną sytuację materialną rodziny. Powyższe fakty świadczą o prowadzeniu postępowania administracyjnego nierzetelnie i jednostronnie, a więc wbrew postanowieniom art. art. 6, 7, 8 i 107 ust. 3 k.p.a., wymagających od organów administracji publicznej pogłębiania zaufania do organów Państwa.

Decyzją z dnia (...) r. Nr (...) r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 79 ustawy utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 79 ust. 1 i 3 ustawy, za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej oraz osoby pełnoletniej, o której mowa w art. 78 ust. 5 ustawy, opłatę do wysokości miesięcznej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w tej rodzinie, wnoszą rodzice. Starosta ustalając wysokość opłaty rodziców dziecka przebywającego w rodzinie zastępczej uwzględnia ich sytuację rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową.

Na podstawie art. 79 ust. 6 ustawy, Rada Powiatu D. w uchwale z dnia (...) r. określiła warunki częściowego lub całkowitego zwalniania z opłat za pobyt dzieci w rodzinach zastępczych (Dz. Urz. Woj. Doln. Nr 118, poz. 2089). Organ I instancji rozpatrując sprawę, zastosował § 2 pkt 2 uchwały, określający, że podstawę do częściowego zwolnienia z opłat stanowi kryterium dochodowe na osobę w rodzinie określone w załączniku do uchwały. Zgodnie z tabelą częściowego zwalniania rodziców z odpłatności w przypadku dochodu na osobę w rodzinie wynoszącego od 201 do 300 zł, wysokość zwolnienia z odpłatności wynosi 80% wysokości pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka wypłacanej rodzinie zastępczej.

Z akt sprawy wynika, że postępowanie w sprawie ustalenia zdolności do ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej zostało wszczęte w dniu (...) r. Na dochód strony składa się świadczenie rentowe w wysokości (...) zł, na osobę w rodzinie przypada (...) zł Z zaświadczenia lekarskiego sygnowanego przez Poradnię Zdrowia Psychicznego w D. wynika, że M. O. ze względu na chorobę nie jest w stanie samodzielnie zajmować się wychowaniem dzieci.

Wskazano dalej, że wysokość wypłaconej rodzinie zastępczej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dzieci wynosi łącznie (...) zł miesięcznie.

Ponieważ dochód na osobę w rodzinie wynoszący (...) zł mieści się w przedziale od 201 do 300 zł, zastosowane częściowe zwolnienie z odpłatności w wysokości 80% jest prawidłowe.

Nadto wskazano, że nie jest możliwe całkowite zwolnienie M. O. z opłaty za pobyt synów w rodzinie zastępczej, bowiem w myśl § 2 pkt 1 uchwały, całkowite zwolnienie z opłat przysługuje rodzicom, którzy nie posiadają stałego dochodu lub których dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 100 zł, lub którzy z uwagi na stan zdrowia potwierdzony odpowiednim orzeczeniem lekarskim nie są zdolni do osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem, a ich dochód nie przekracza 200 zł na osobę w rodzinie. Z zaświadczenia lekarskiego wynika, że M. O. nie jest zdolny do sprawowania opieki nad dziećmi, lecz jego dochód przekracza 200 zł na osobę.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnieśli M. O. i M. O. Zarzucili, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, nie uwzględniła zarzutów podniesionych w odwołaniu, przy ustaleniu odmiennej od organu I instancji wysokości dochodu. Zdaniem skarżących do ustalenia dochodów zastosowano art. 8 ust. 3 ustawy, który nie ma zastosowania, natomiast winien być zastosowany art. 6 pkt 4 ustawy w związku z art. 12 ust. 7 i art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (...). Przy zastosowaniu tych przepisów dochód M. O. wynosi (...) zł, a na osobę przypada mniej niż 200 zł. Tym samym powinien być zwolniony z opłaty za pobyt synów w rodzinie zastępczej na podstawie uchwały.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości albo w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.

Z przepisu art. 156 § 1 pkt 2 zaś wynika, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) r. Nr (...) w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt dzieci w rodzinie zastępczej, która utrzymała w mocy decyzję Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie i Ochrony Zdrowia w D. z siedzibą w B. z dnia (...) r. Nr (...).

Decyzje te zostały wydane na podstawie art. art. 8 ust. 3, 10 ust. 3, 79, 104 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz § 2 ust. 2 uchwały Rady Powiatu D. z dnia (...) r. Nr (...) w przedmiocie ustalania warunków częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat za pobyt dzieci w rodzinach zastępczych (Dz. Urz. Woj. Doln. Nr 118, poz. 2089).

Prawomocnym wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wr 624/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził nieważność wymienionej uchwały Rady Powiatu D. z dnia (...) r.

Stwierdzić zatem należy, że decyzjom I i II instancji brak podstawy prawnej.

Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza, że decyzja nie ma podstawy w żadnym powszechnie obowiązującym przepisie prawnym o charakterze materialnym, zawartym w ustawie lub w akcie wydanym z wyraźnego upoważnienia ustawowego. Nie jest zatem dopuszczalne powołanie jako podstawy prawnej decyzji przepisu prawa nieobowiązującego powszechnie (P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego, komentarz, Warszawa 2004 r., s.323).

W niniejszej sprawie podstawę prawną decyzji obu instancji stanowiły przepisy ustawy i uchwały. Wprawdzie przepisy ustawy jako przepisy o charakterze ogólnym nie straciły swojej mocy obowiązującej ale brak przepisów o charakterze szczególnym, konkretyzujących przepisy ustawy oznacza, że brak jest przepisów prawnych umocowujących w pełni organy administracyjne orzekające w sprawie do działania.

W związku z powyższym na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.

Wobec treści rozstrzygnięcia, które stwierdza nieważność decyzji I i II instancji i działa ex tunc Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji (art. 152 tej ustawy).