Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 12 grudnia 2006 r.
IV SA/Wr 645/06

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA-Lidia Serwiniowska.

Sędziowie: NSA-Henryk Ożóg, WSA-Marcin Miemiec (spraw.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia (...) r. Nr (...) w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. przyznał J. Z. decyzją z dnia (...) r. Nr (...), zasiłek okresowy od (...) r. do (...) r. w wysokości (...) zł miesięcznie. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., decyzją z dnia (...) r., Nr (...), utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze oparło się na ustaleniach organu I instancji, z których wynika, że J. Z. spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie zasiłku okresowego. Następnie powołano stosowne przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Jedną z form pomocy społecznej jest zasiłek okresowy (art. 2 ust. 1). Przysługuje on w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego - osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (art. 38 ust. 1 pkt 1). Zasiłek ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. Kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Jest to górna granica wysokości zasiłku okresowego (art. 38 ust. 2 pkt 1). Dolną granicę na lata 2006 - 2007 określa art. 147 ust. 3 pkt 1 ustawy. W przypadku osoby samotnie gospodarującej jest ona ustalona jako 35% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie, o ile rada gminy, w drodze uchwały, nie podwyższy minimalnej kwoty zasiłku okresowego określonej w ustawie. Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (art. 38 ust. 5 ustawy).

Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł (kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej), przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15. Należy tu sieroctwo, bezdomność, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała lub ciężka choroba, przemoc w rodzinie, potrzeba ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, brak umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudność w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudność w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizm lub narkomania, zdarzenie losowe i sytuacja kryzysowa, klęska żywiołowa lub ekologiczna lub inne okoliczności uzasadniające udzielenie pomocy społecznej.

Według art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1)

miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2)

składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3)

kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Według art. 8 ust. 4 ustawy, do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze oraz świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zdrowia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.

Przed podjęciem decyzji przeprowadzono z J. Ż. aktualizację wywiadu środowiskowego. Ustalono, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. Zgłasza problemy związane z chorobą kręgosłupa i nerek. Nie leczy się ze względu na brak środków finansowych. Nie wyraził zgody na wpisanie do formularza wywiadu uzyskanego dochodu. Potwierdził to dnia (...) r. w pisemnym oświadczeniu, gdzie podał, że w miesiącu (...) i (...) r. nie uzyskał żadnych dochodów.

Organ II instancji stwierdził, że zaistnienie przesłanek kwalifikujących osobę do korzystania z pomocy w tej formie nie powoduje obowiązku prawnego udzielenia pomocy w wymiarze zabezpieczającym wszystkie potrzeby, bądź przyznania zasiłku okresowego w kwocie wyższej niż minimalna. Zasiłek okresowy jest częściowo świadczeniem uznaniowym. Spełnienie przez stronę przesłanek do udzielenia pomocy społecznej, zobowiązuje organ pomocy społecznej do przyznania pomocy w kwocie minimalnej. Uznaniowość występuje natomiast w sytuacji przyznawania pomocy w kwocie wyższej niż minimalna, która jest przyznawana w miarę posiadanych środków na ten cel. Przyznanie świadczenia w kwocie wyższej niż minimalna uzależnione jest od zakresu potrzeb zgłoszonych przez stronę, a także od możliwości finansowych organu.

Z pisma z dnia (...) r. Nr (...), przekazanego przez organ I instancji organowi II instancji, a także odwołującemu się, wynika, że na dofinansowanie wypłat zasiłków okresowych, zgodnie z art. 147 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, otrzymano środki w wysokości 1.738.000 zł Środki przeznaczone na realizację zadań własnych gminy z zakresu pomocy społecznej w wysokości 1.570.000 zł uniemożliwiały przyznanie zasiłków okresowych w wyższej kwocie niż minimalna. Wydatkowane są one na wypłatę zasiłków celowych i zasiłków celowych specjalnych, pokrycie wydatków na świadczenia zdrowotne w publicznych zakładach opieki zdrowotnej oraz sprawianie pogrzebu. Budżet na zadania własne w 2006 r. nie został zwiększony w stosunku do 2005 r., przy znacznym wzroście liczby osób i rodzin wymagających wsparcia. W maju 2006 r. zasiłki okresowe przyznano 1333 osobom, na łączną kwotę 175.429,80 zł. Odmownie rozpatrzono 8 wniosków o przyznanie świadczenia w tej formie. Najwyższy zasiłek okresowy dla rodziny wypłacono w kwocie 452 zł, a najniższy w wysokości 20 zł W 2006 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosiła - w przypadku osoby samotnie gospodarującej - 35% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby.

Uwzględniając powyższe, przedstawiono następująco wyliczenie minimalnej wysokości zasiłku okresowego na rzecz J. Z.:

a) (...) zł - kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynikające z art. 8 ust. 1 ustawy,

b) (...) zł - dodatek mieszkaniowy, który w myśl art. 8 ust. 4 ustawy stanowi dochód strony uzyskany w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku,

c) (...) zł - przyznany zasiłek okresowy ((...) zł - (...) zł x 35% = (...) zł).

Biorąc powyższe pod uwagę, organ II instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja nie została podjęta w oparciu o dowolne ustalenia. Pomoc w formie zasiłków okresowych była bowiem przyznawana osobom lub rodzinom w minimalnej wysokości. W tym zakresie zaskarżona decyzja nie naruszała zatem obowiązujących przepisów prawa. Przyznanie zasiłków okresowych w minimalnej wysokości nie oznacza, iż każdemu wnioskodawcy zostaje on przyznany w takiej samej wysokości. W każdym przypadku musi zostać uwzględniona sytuacja rodzinna i dochodowa osoby ubiegającej się o udzielenie wsparcia w tej formie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. Z. wniósł o unieważnienie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kwoty (...) zł wraz z odsetkami za zwłokę w wypłacie, do dnia wypłaty. W uzasadnieniu przedstawił swą sytuację materialną oraz dotychczasowy tok postępowania w sprawie. Zarzucił decyzji organu II instancji sprzeczność z prawem, gdyż według art. 38 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. Dochód skarżącego jest zerowy. Powinien więc otrzymać wyższą kwotę zasiłku, niż mu przyznano. Zarzucił decyzjom organu I i II instancji ogólnikowość. Nie zawierają one bowiem wyjaśnienia, ile komu przyznano zasiłku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie udowodniło, że dotychczas osoby otrzymały zasiłek zgodnie z prawem. Nieprawdą jest, że skarżący chce otrzymać zasiłek na pokrycie wszystkich potrzeb. Prawdą natomiast jest, że chce otrzymać zasiłek w wysokości (...) zł miesięcznie.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, że nieuzasadniony jest zarzut skargi o braku informacji co do wysokości przyznawanej pomocy. Stwierdził, że zadaniem pomocy społecznej jest wspierania osób w dążeniu do poprawy ich sytuacji życiowej, a nie zastępowanie tych działań. Stąd celem pomocy społecznej nie jest zaspokajanie wszystkich potrzeb osób ubiegających się o wsparcie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), w szczególności regulujące sporną wysokość przyznanego świadczenia. Skarżący twierdzi, że jego dochód w okresie obliczania wysokości przyznanego zasiłku okresowego był zerowy. Powołuje ponadto art. 38 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Z uwagi na te okoliczności skarżący twierdzi, że powinien otrzymać wyższą kwotę zasiłku, niż mu przyznano.

Stanowisko to nie jest zasadne. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1)

miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2)

składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3)

kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Według art. 8 ust. 4 ustawy, do tak ustalonego dochodu nie wlicza się jedynie jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze oraz świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zdrowia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Skarżący otrzymywał dodatek mieszkaniowy, który zgodnie z powołanymi przepisami art. 8 ustawy o pomocy społecznej należy włączyć do jego dochodu. Organ I instancji zatem prawidłowo odliczył miesięczną kwotę dodatku mieszkaniowego od kwoty (...) zł stanowiącej kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, wynikające z art. 8 ust. 1 ustawy. Jeśli idzie o kwotę minimalną zasiłku, Sąd stwierdza, że i w tym zakresie bezzasadne jest żądanie skarżącego oparte na przepisie art. 38 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, według którego kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. Jest to bowiem ustawowe minimum docelowe. W okresie przejściowym obowiązuje regulacja art. 147 ustawy. Jak już stwierdził organ II instancji, minimum w tym zakresie na lata 2006 - 2007 określa art. 147 ust. 3 pkt 1 ustawy. W przypadku osoby samotnie gospodarującej granica ta wynosi 35% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. Sąd stwierdza zatem, że kwota minimalna zasiłku oparta na wskaźniku 35% została prawidłowo obliczona przez organy orzekające.

Istota sprawy dotyczy wszakże nie tylko powyższych kwestii rachunkowych, ale także prawidłowości przyznania skarżącemu zasiłku tylko w wysokości minimalnej. W tym zakresie ustawa o pomocy społecznej daje organowi pomocy społecznej możliwość uznaniowego przyznawania zasiłków w granicach między minimalną a maksymalną wysokością zasiłku. Taka regulacja ustawowa zobowiązuje organ administracji publicznej do szczególnej staranności w zakresie gromadzenia oraz oceny materiału dowodowego sprawy, a także do szczególnie starannego i wnikliwego uzasadnienia podjętej decyzji. Chodzi w szczególności o to, aby stronie postępowania administracyjnego oraz Sądowi kontrolującemu legalność działania organu administracji publicznej umożliwić odtworzenie procesu myślowego, który doprowadził do określonego rozstrzygnięcie w sprawie. Sąd stwierdza, że uzasadnienie decyzji organu I instancji spełnia te wymogi w zakresie ograniczonym do kwestii rachunkowych. Jeśli zaś idzie o wyjaśnienie, dlaczego przyznano zasiłek jedyne w kwocie minimalnej, skarżący zasadnie zarzuca, że w uzasadnieniu decyzji I instancji zawarto jedynie ogólnikowe stwierdzenie, że posiadane ograniczone środki nie dają możliwości wypłaty zasiłków okresowych w większej wysokości niż minimalna. Uchybienie to zostało wszakże naprawione w zaskarżonej decyzji II instancji. Wyjaśnienia w tym zakresie zawarte są w piśmie organu I instancji z dnia (...) r., które zostało przesłane organowi II instancji oraz skarżącemu. Na tej podstawie organ II instancji ujął w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji istotne kwestie dotyczące możliwości płatniczych organu I instancji oraz wysokości przyznawanych świadczeń z zakresu pomocy społecznej. Sąd stwierdza ponadto, że bezzasadne są dalej idące żądania skarżącego co do ujęcia w uzasadnieniu decyzji administracyjnej informacji o wysokości zasiłków przyznanych innym osobom i wyjaśnieniu, czy te osoby otrzymały zasiłki zgodnie z prawem. Sąd stwierdza też, że w konkretnej sytuacji finansowej organu I instancji, jego praktyki przyznawania zasiłków, skarżący nie ma roszczenia o uzyskanie zasiłku w maksymalnej wysokości (...) zł miesięcznie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie jest uzasadniona i nie podlega uwzględnieniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.