IV SA/Wr 323/20 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3110586

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 września 2020 r. IV SA/Wr 323/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowsk.

Sędziowie WSA: Bogumiła Kalinowska, Asesor Marta Pająkiewicz-Kremis (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 września 2020 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia (...) maja 2020 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi G. K. (dalej: strona, wnioskodawczyni, skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia (...) nr (...), wydana po rozpatrzeniu odwołania strony od decyzji, działającego z upoważnienia Wójta Gminy J., Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z dnia (...), nr (...), odmawiającej przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Jak wynika z zaskarżonej decyzji oraz z akt administracyjnych sprawy, w dniu 28 lutego 2020 r. skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w J. wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem wnioskodawczyni - L. K. i związaną z tą okolicznością rezygnacją z zatrudnienia. Na podstawie załączonych do wniosku dokumentów oraz wywiadu środowiskowego organ pierwszej instancji ustalił, że mąż wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 11 grudnia 2019 r., przy czym nie da się ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność. Pobiera zasiłek rehabilitacyjny przyznany na okres od 5 grudnia 2019 r. do 2 maja 2020 r. Wnioskodawczyni prowadzi z mężem wspólne gospodarstwo domowe, zaś ich córka mieszka za granicą i nie może pomagać w czynnościach dnia codziennego. Wnioskodawczyni ma ustalone decyzją ZUSprawo do emerytury i do grudnia 2019 r. podejmowała dodatkowo pracę zarobkową. Od stycznia 2020 r. nie została przedłużona jej umowa o pracę. W wyniku odniesionych w wypadku komunikacyjnym w dniu (...) obrażeń, wnioskodawczyni przebywała na zwolnieniu lekarskim do 13 lutego 2020 r. Nie ma orzeczonej niepełnosprawności, ale wymaga rehabilitacji, którą powinna planowo rozpocząć od 30 marca 2020 r. Organ pierwszej instancji, bazując na treści wywiadu środowiskowego ustalił nadto, że wnioskodawczyni, pomimo ograniczenia związanego z funkcjonowaniem lewej ręki, sprawuje opiekę nad mężem w następującym zakresie: kontroluje czynności higieny osobistej poprzez pomaganie przy myciu, wychodzeniu z brodzika oraz przebieraniu odzieży, co zajmuje jej około 1 godziny dziennie. Sporządza posiłki (śniadanie, obiad i kolację), co zajmuje jej około 3 godzin na dobę (mąż wnioskodawczyni spożywa posiłki samodzielnie). Kontroluje częściowo przyjmowanie leków oraz sprawdza sprzęt natleniający oraz inhalujący, co zajmuje około 20 minut dziennie. Wychodzi na spacer z mężem, który wymaga wsparcia żony także w czasie wizyt lekarskich u lekarza poz. dwa razy w miesiącu (w sprawie wydawania recept) oraz lekarzy specjalistów, w zależności od potrzeb i ustalonych terminów. Nadto, we wspólnym gospodarstwie domowym, wnioskodawczyni wykonuje codziennie czynności porządkowe - pranie, sprzątanie, zmiana pościeli, ładowanie oraz czyszczenie pieca na ekogroszek (około 1 godzinny dziennie), a także, robi zakupy, a nadto, opłaca rachunki w banku (co zajmuje jej około 1 godziny w miesiącu).

Odmawiając stronie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w decyzji z dnia (...) organ pierwszej instancji powołał się na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111, dalej: u.ś.r.) podnosząc, że zgodnie z tym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje m.in. w przypadku, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. W nawiązaniu do stanu faktycznego sprawy organ pierwszej instancji sprawy wskazał, że wnioskodawczyni ma ustalone prawo do emerytury, zaś ustawodawca wykluczył z grona beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego osoby pobierające świadczenie emerytalne. W uzupełnieniu wyrażonego stanowiska organ odwołał się do ratio legisprawa do świadczenia pielęgnacyjnego akcentując, że świadczenie to ma zrekompensować opiekunowi niepełnosprawnego straty finansowe spowodowane niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z opieką nad niepełnosprawnym. Dodatkowo organ podniósł, że odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia także treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., z którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W nawiązaniu do treści tego ostatniego przepisu organ pierwszej instancji wskazał, że wnioskodawczyni nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności.

Wnosząc odwołanie od tej decyzji strona zarzuciła m.in.:

- naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na literalnym brzmieniu tego przepisu, z pominięciem celów ustawy, a tym samym poprzez uznanie, że skarżąca jako osoba pobierająca emeryturę nie jest uprawniona w żadnym zakresie do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu mężem, mimo że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale wyłącznie do wysokości tej emerytury;

- błędne zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r., podczas gdy przepis ten nie może mieć zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz współmałżonka.

W treści odwołania skarżąca podniosła m.in., że w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r., istotną cechą osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W ocenie strony, narusza zasadę równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury w wysokości niższej niż toświadczenie. Skarżąca zwróciła uwagę, że opiekunowie osób niepełnosprawnych, którzy nabyli prawo do emerytury mają takie same obowiązki oraz koszty związane ze sprawowaniem opieki jak pozostali opiekunowie i nie ma żadnych przekonujących argumentów dla różnicowania wysokości pobieranych przez nich świadczeń. Takie różnicowanie jest, zdaniem strony, niczym nieuzasadnione i stanowi naruszenie zasady równości wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto, przyjęcie jako kryterium zróżnicowania faktu nabycia prawa do emerytury jest nie do pogodzenia ze społecznym poczuciem sprawiedliwości, albowiem prowadzi do pokrzywdzenia osób, które tak jak skarżąca, przed okresem sprawowania opieki pracowały zawodowo, co umożliwiło im nabycie uprawnień emerytalnych. Strona nawiązała również do celu świadczenia pielęgnacyjnego, podkreślając, że jest nim zrekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do całości świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę w niższej wysokości niż wspomniane świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów (opiekunów-emerytów) realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu emerytury opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej.

W podsumowaniu skarżąca stwierdziła, że powinna otrzymywać świadczenie pielęgnacyjne pomniejszone o otrzymywaną emeryturę, nawet jeżeli ustawodawca nie wyraził się co do tego w sposób jasny i jednoznaczny.

W następstwie wniesionego odwołania, decyzją z dnia (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W jej uzasadnieniu organ drugiej instancji powołał m.in. na art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz art. 17 ust. 1b u.ś.r., zwracając uwagę, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, przy rozpatrywaniu sprawy należało pominąć kryterium wieku powstania niepełnosprawności określone w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Dalej organ odwoławczy podniósł, że wnioskodawczyni należy do kręgu "innych osób" w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., albowiem ciąży na niej obowiązek alimentacyjny wobec męża.

Dokonując oceny złożonego przez stronę wniosku pod kątem jego zasadności organ drugiej instancji wskazał, że przedstawiony w wywiadzie środowiskowym opis stanu faktycznego w zestawieniu z wyjaśnieniami strony o zakresie sprawowanej opieki prowadzi do wniosku, że opiekun osoby niepełnosprawnej nie musi być stale dyspozycyjny, a czynności związane z opieką mógłby wykonywać także w przypadku podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. Z uzasadnienia decyzji tego organu wynika nadto, że zdaniem Kolegium, zasadniczą okolicznością przesądzającą o niezasadności złożonego przez stronę wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego był brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki. W kontekście tym Kolegium podniosło, że strona przeszła na emeryturę (w październiku 2017 r.) w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego, nie zaś w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od 11 grudnia 2019 r.

Kolegium wyraźnie zaznaczyło, że wzięło pod uwagą kształtującą się, a korzystną dla opiekunów niepełnosprawnych pobierających świadczenia emerytalno-rentowe, linię orzecznictwa sądowego w sprawie prawa do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych: w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Go 833/18 i w Gdańsku z dnia 12 września 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 472/19 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19), jednak uznało, że z uwagi na brak wspomnianego związku przyczynowego, stanowisko sądów administracyjnych wyrażone w tych orzeczeniach nie będzie mogło zostać uwzględnione w sprawie. Konstatując stwierdziło, że nawet gdyby przyjąć, za powołanymi wyżej wyrokami, prymat wykładni systemowej, celowościowej i funkcjonalnej nad dotychczas przyjmowaną, literalną, wykładnią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., to kwestia zbiegu uprawnień emerytalnych z prawem do świadczenia pielęgnacyjnego nie mogła stanowić rozważań organu odwoławczego, z uwagi na brak spełnienia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego, jaki wymagany na jest gruncie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona zaskarżyła w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia (...), domagając się jej uchylenia, jak również, uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.

Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez uznanie, że niepodejmowanie zatrudnienia nie jest związane z chorobą męża, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna prowadzić do wniosku, że osoba, która ma obiektywną możliwość podjęcia zatrudnienia, ale tego nie czyni lub rezygnuje z zatrudnienia z uwagi na podjęcie stałej opieki nad osobą niepełnosprawną, nawet uzyskawszy prawo do emerytury, spełnia przesłankę wyrażoną w ww. przepisie.

W rozwinięciu tego zarzutu skarżąca podniosła, że w zaskarżonej decyzji dokonano nieprawidłowej wykładniart. 17 ust. 1 u.ś.r. W ocenie strony, w okolicznościach faktycznych zachodzi związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Strona podkreśliła, że schorzenia u niepełnosprawnego męża nie powstały w dniu wydania orzeczenia o niepełnosprawności, tylko znacznie wcześniej. Stwierdziła również, że mąż wymaga stałej i długotrwałej opieki, a strona taką właśnie opiekę sprawuje. Końcowo skarżąca podniosła, że każda osoba pobierająca emeryturę ma prawo "dorobienia" sobie do emerytury, a więc nie jest wykluczone uzyskiwanie przychodów i z pracy i z emerytury.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie. Ustosunkowując się do argumentacji podniesionej w skardze Kolegium wskazało, że o rezygnacji z zatrudnienia, czy też, o jego świadomym niepodejmowaniu można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia, na którą to zdolność wpływa także wiek takiej osoby. Dodatkowo Kolegium podniosło, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uwarunkowane jest istnieniem związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (niepodejmowaniem przez niego pracy), a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Na podstawie akt sprawy Kolegium ustaliło brak takiego związku. Zwróciło uwagę, że strona przeszła na emeryturę po osiągnieciu wieku emerytalnego w październiku 2017 r. Okoliczność ta wskazuje na to, że strona nie zrezygnowała z zatrudnienia, by pobierać wcześniejszą emeryturę w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od dnia 11 grudnia 2019 r. W dopełnieniu przedstawionego w odpowiedzi na skargę stanowiska Kolegium zaakcentowało, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (która wynika z prawnego i moralnego obowiązku), lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Zasadność złożonego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem skarżąca wywodzi z treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Odwołując się do pełnego brzmienia przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy wskazać, że zgodnie z tym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W sprawie, poza sporem pozostawała okoliczność że skarżąca jako żona osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki spełnia kryteria podmiotowe o jakich mowa wart. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., albowiem należy do kręg osób na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec niepełnosprawnego. W okolicznościach faktycznych sprawy nie jest również sporne to, że mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, organ drugiej instancji dostrzegł i zaakcentował to, że literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., którą przyjął za podstawę orzekania organ pierwszej instancji, nie znajduje akceptacji w najnowszych judykatach sądów administracyjnych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym kształtuje się obecnie bowiem korzystna dla opiekunów niepełnosprawnych pobierających świadczenia emerytalno-rentowe, linię orzecznictwa sądowego w sprawie prawa do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych: w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Go 833/18 i w Gdańsku z dnia 12 września 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 472/19 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19). Organ drugiej instancji wyraźnie przy tym zasugerował, że odmowa przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego nie miała w związku z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., a zatem prezentowany w powołanych wyżej i wymienionych w zaskarżonej decyzji orzeczeniach prymat wykładni systemowej, celowościowej i funkcjonalnej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. nad dotychczas akceptowaną wykładnią językową tego przepisu miał drugorzędne znaczenie.

W tym stanie rzeczy, należy stwierdzić, że zasadnicze rozbieżności w stanowiskach strony (skarżącej oraz SKO w L.) sprowadzają się do oceny tego, czy skarżąca spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego o jakich mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Wbrew argumentacji podniesionej w skardze, Sąd nie dostrzegł, by odmowa przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego dokonana w decyzji z dnia (...) stanowiła wynik zastosowania przez organ drugiej instancji literalnej wykładniart. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.

Jakkolwiek z treści zaskarżonej decyzji wynika, że organ zanegował zarówno zakres sprawowanej przez stronę opieki (jako niewykluczający możliwości podjęcia przez nią jako emeryta jednych z form zatrudnienia o jakich mowa w art. 3 pkt 22 u.ś.r.), jak i istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaniem przez stronę opieki a rezygnacją przez nią z zatrudnienia, to jednak niewątpliwie, brak spełnienia tej drugiej przesłanki miał, zdaniem organu drugiej instancji, zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie. Z tych względów, rozważania Sądu koncentrować się będą przede wszystkim na ocenie zasadności stanowiska organu dokonywanej w tym zakresie, choć Sąd odniesie się również i do pozostałych zarzutów skargi.

Przechodząc do istoty sporu należy wskazać, że jedną z przesłanek ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że ów związek przyczynowo-skutkowy ma być rozumiany w ten sposób, że konieczność i zakres opieki ma stanowić główny i jedyny powód niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia przez osobę ubiegającą się oświadczenie pielęgnacyjne, które ze swojego założenia ma zastąpić dochód ze stosunku pracy.

Jak wynika z treści wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, skarżąca wniosła o toświadczenie z tytułu rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad mężem.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżąca od października od 2017 r. miała ustalone prawo do świadczenia emerytalnego, jednak do grudnia 2019 r. podejmowała dodatkowo pracę zarobkową. Od stycznia 2020 r. nie została przedłużona z nią umowa o pracę. Jak również wynika z akt sprawy, od 8 grudnia 2019 r. do 13 lutego 2020 r. skarżąca przebywała na zwolnieniu lekarskim w związku z obrażeniami doznanymi wskutek wypadku komunikacyjnego. Na dzień przeprowadzenia wywiadu środowiskowego wymagała rehabilitacji, którą planowo powinna była rozpocząć od 30 marca 2020 r. Wniosek o ustalenie,prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożono w dniu 28 lutego 2020 r.

Na tle przedstawionych okoliczności, uwzględnionych przez organ pierwszej instancji i niezakwestionowanych w odwołaniu, nie ma, zdaniem Sądu, podstaw do wyprowadzenia, w przypadku skarżącej, wniosku o związku przyczynowo-skutkowym pomiędzy sprawowaniem przez nią opieki nad mężem a rezygnacją z zatrudnienia.

Abstrahując od faktu, że z twierdzeń skarżącej nie wynika jednoznacznie to, że okoliczność nie przedłużenia z nią umowy dotyczącej zatrudnienia stanowiła konsekwencję decyzji samej strony i miała bezpośredni związek z koniecznością sprawowania przez nią opieki nad mężem, to należy przede wszystko zwrócić uwagę na to, że o przesłance rezygnacji z zatrudnienia można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do zarobkowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lubinie z dnia 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 290/20).

Tymczasem, jak jednoznacznie wynika z akt sprawy, w wyniku obrażeń doznanych w wypadku komunikacyjnym skarżąca przebywała na zwolnieniu lekarskim w okresie od 8 grudnia 2019 r. do 13 lutego 2020 r. Nawet zatem gdyby przyjąć, że decyzja skarżącej o nieprzedłużaniu dotychczasowego zatrudnienia (w styczniu 2020 r.) była podyktowana wyłącznie stanem zdrowia męża skarżącej i związanym z tym faktem obowiązkami, to w świetle przywołanego zwolnienia lekarskiego nie powinno budzić wątpliwości, że przynajmniej do 13 lutego 2020 r. skarżąca obiektywnie nie była zdolna do zarobkowania. Podjęta z końcem grudnia 2019 r. decyzja o zrezygnowaniu z dotychczasowego, dodatkowego źródła utrzymania ze względu na konieczność opieki, nie może zatem odnieść zamierzonego skutku na gruncie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Podnoszone przez stronę w skardze zarzuty, że "każda osoba pobierająca emeryturę ma prawo do dorabiania sobie do emerytury" nie mogą zatem odnieść zamierzonego skutku, jako że czym innym jest prawo emeryta do podejmowania dodatkowego zatrudnienia, a czym innym, jego obiektywna zdolność do podjęcia takiego zatrudnienia.

Z kolei podnoszone przez stronę zarzuty, że schorzenia u męża "nie powstały w dniu wydania orzeczenia o niepełnosprawności", lecz wcześniej, świadczą na niekorzyść tez forsowanych przez skarżącą. Przy uwzględnieniu okoliczności, że stan zdrowia męża skarżącej utrzymywał się na podobnym poziomie w grudniu 2019 r., jak i miesiącach poprzedzających wydanie orzeczenia o stopniu jego niepełnosprawności, twierdzenia skarżącej co do przyczyn zrezygnowania z zatrudnienia należy uznać za niekonsekwentne. Przyznaje ona bowiem, że przed grudniem 2019 r. pracowała "dorabiając" do emerytury. Jednocześnie zaś oświadcza, że dysfunkcje zdrowotne małżonka datują się na okres poprzedzający formalne stwierdzenie stopnia jego niepełnosprawności. Argumentacja podniesiona w skardze pozwala zatem przyjąć, że skarżąca podejmowała dodatkowe zatrudnienie w tożsamych lub zbliżonych okolicznościach do okoliczności z okresu istotnego dla orzekania w sprawie.

Wobec wykluczenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaniem przez stronę opieki nad mężem a rezygnacją z zatrudnienia (dodatkowego źródła dochodu oprócz emerytury), drugorzędne znaczenie w sprawie miała ocena zakresu sprawowanej przez stronę opieki i czasochłonności podejmowanych w związku z tym faktem czynności opiekuńczych.

Przedstawione rozważania Sądu wskazują, że dokonana przez organ drugiej instancji subsumpcja stanu faktycznego pod normę z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie nosi cech dowolności, a co za tym idzie, w sprawie nie doszło do naruszenia tego przepisu na skutek odmowy przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego.

Uzupełniająco należy podnieść, że dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd miał na uwadze pełne brzmienie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., z którego to przepisu wynika, że ustawodawca na równi z przesłanką rezygnacji z zatrudnienia traktuje przesłankę niepodejmowania zatrudnienia przez osobę ubiegającą się oświadczenie pielęgnacyjne celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Należy w tym kontekście zwrócić uwagę, że w ocenie Sądu, także i ta przesłanka w okolicznościach faktycznych nie mogła wchodzić w rachubę, skoro wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego strona złożyła w dniu 28 lutego 2020 r., zaś wedle tego, co podała w trakcie wywiadu środowiskowego, od 30 marca 2020 r. miała rozpocząć rehabilitację. Okoliczność oczekiwania na rozpoczęcie rehabilitacji potwierdza jedynie to, że w dniu składania wniosku strona nie miała pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia.

Zważywszy, że podstawową przesłanką odmowy ustalenia stronie prawa doświadczenia pielęgnacyjnego był brak, wymaganego na gruncie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją z zatrudnienia (jego niepodejmowaniem), w sprawie nie miały znaczenia podnoszone w odwołaniu argumenty skarżącej, nawiązujące do prokonstytucyjnej wykładniart. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r.

Końcowo już tylko należy zaznaczyć, że z treści decyzji organu drugiej instancji wynika, że organ ten przy podejmowaniu rozstrzygnięcia nie rozważał treści art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. (do którego nawiązał z kolei organ pierwszej instancji), który to przepis, jak trafnie wywiodła strona w odwołaniu, nie mógł mieć w sprawie zastosowania.

Kierując się przedstawioną argumentacją, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wywiedzioną w sprawie skargę w całości oddalił, o czym orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.