Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2746084

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 6 marca 2018 r.
IV SA/Wa 3043/17

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.).

Sędziowie: WSA Grzegorz Rząsa, del., SO Aleksandra Westra.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2018 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) września 2017 r. nr (...) w przedmiocie odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań na realizację przedsięwzięcia oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) września 2017 r., nr (...), wydaną na skutek odwołania W. P. od decyzji Wójta Gminy M. z dnia (...) czerwca 2017 r., nr (...) o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań na realizację przedsięwzięcia pn.: Budowa 2. kurników do chowu kurcząt o liczbie stanowisk 40.000 sztuk każdy w m. M., gm. M. na dz. nr ew. (...) wraz z infrastrukturą towarzyszącą (silosy paszowe i zbiorniki gazu (LPG) - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

Decyzją z dnia (...) czerwca 2017 r.,nr (...), Wójt Gminy M., działając w oparciu o art. 71 ust. 1 i 2 pkt 1, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 77 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 80 ust. 1 oraz art. 85 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 353 z późn. zm.; dalej "ustawa ooś"), na wniosek inwestora - W. P., odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań na realizację przedsięwzięcia pn. Budowa 2. kurników do chowu kurcząt o liczbie stanowisk 40.000 sztuk każdy w m. M. gm. M. na dz. ew. nr (...) wraz z infrastrukturą towarzyszącą (silosy paszowe i zbiorniki gazu LPG).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ opisał chronologicznie cały przebieg postępowania w sprawie. Wyjaśnił, że wnioskiem z dnia 22 czerwca 2015 r. inwestor wystąpił do Wójta Gminy w M. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację opisanego wyżej przedsięwzięcia. Do wniosku dołączył raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wypis z rejestru gruntów wydany przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, pozwalający na ustalenie stron postępowania, obejmujący przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obejmujący obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcia, poświadczoną przez właściwy organ kopię mapy ewidencyjnej obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obejmującej przewidywany obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie oraz załącznik graficzny przedstawiający zasięg przedsięwzięcia.

Organ wskazał, że planowane przedsięwzięcie zaliczane jest do mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy ooś oraz § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 71) i w związku z tym wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy ooś, w dniu 19 maja 2015 r. Wójt wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wydania przedmiotowej decyzji i zawiadomił o tym strony postępowania oraz społeczeństwo. Jednocześnie wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia i do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z prośbą o opinię sanitarną warunków realizacji ww. przedsięwzięcia. Dalej organ I instancji podał, że zorganizował w dniu 14 lipca 2015 r. spotkanie z mieszkańcami wsi M., dotyczące planowanej inwestycji. W spotkaniu uczestniczyli mieszkańcy, inwestor, Wójt Gminy M. oraz pracownik Urzędu Gminy. Mieszkańcy wyrazili swoje obawy i zaprotestowali przeciwko realizacji inwestycji. Pismem z dnia 29 lipca 2015 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w W. wezwał do uzupełnienia raportu złożonego przez inwestora i w dniu 12 sierpnia 2015 r. inwestor złożył je i zostało ono przesłane organom do zaopiniowania. W dniu 25 lipca 2015 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. opinią sanitarną nr (...) zaopiniował przedsięwzięcie negatywnie w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych, uzasadniając to generowaniem do środowiska bardzo dużej ilości gazów - najbardziej uciążliwych substancji odorowych pochodzących z budynków inwentarskich - kurników. Czynniki te działają drażniąco na organizm ludzki i mogą być przyczyną dyskomfortu. Przy tak dużej hodowli inwestor nie przewiduje nawet krótkotrwałej konieczności przechowywania obornika, na co wskazuje brak w planie inwestycyjnym zbiornika lub płyty obornikowej. W ocenie PIS w S., zrealizowanie tak dużej inwestycji w pobliżu występowania znacznej ilości rozporoszonych zabudowań zagrodowo-mieszkalnych, mimo braku regulacji prawnych określających wartości odniesienia substancji zapachowo-odorowych, spowoduje zagrożenie w sposób bezpośredni dla mieszkańców miejscowości M., gm. M. poprzez obniżenie komfortu życia i może to negatywnie oddziaływać na zdrowie ludzi i ochronę przyrody. Natomiast Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w W. postanowieniem z dnia (...) września 2015 r. uzgodnił realizację przedsięwzięcia i określił warunki realizacji przedsięwzięcia.

W dniu 27 października 2015 r. Wójt Gminy M. zawiadomił o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz możliwości zgłaszania żądań i uwag. Następnie w dniu (...) listopada 2015 r. wydał decyzję nr (...), odmawiającą ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. mocą decyzji z dnia (...) stycznia 2015 r., nr (...), uchyliło w całości i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Zgodnie z zaleceniami Kolegium, organ I instancji zasięgnął opinii eksperta co do oddziaływania związków odorowotwórczych emitowanych przez kurniki na jakość powietrza atmosferycznego. W związku z tym, za pomocą obwieszczenia, poinformowano strony postępowania i społeczeństwo o nowym dowodzie w sprawie w postaci opinii dotyczącej środowiskowych uwarunkowań lokalizacji przemysłowych ferm drobiu w gminie M., powiecie sierpeckim, sporządzonej przez dra W. L. Powyższa opinia została przesłana również do organów współdziałających w sprawie z prośba o analizę dokumentu w aspekcie wydanych wcześniej uzgodnień i opinii. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie odniósł się do opinii, zaś RDOŚ w W. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzgodnieniu z dnia 10 września 2015 r.

Organ I instancji zaznaczył też, że w chwili obecnej w Polsce brak jest możliwości oceny uciążliwości odorowej planowanej inwestycji, gdyż brak jest odpowiednich aktów prawnych regulujących te kwestie. Weryfikacji podlegają poziomy substancji odoroczynnych, takich jak amoniak czy siarkowodór, pochodzące z procesu technologicznego w zakresie określonym w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. Nr 16, poz. 87).

Wójt podał, że dokonał analizy zebranego materiału dowodowego i wydał decyzję nr (...), która mocą decyzji SKO w P. z dnia (...) sierpnia 2016 r., nr (...), została uchylona w całości i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji poinformował strony postępowania i społeczeństwo o nowym dowodzie w sprawie w postaci opinii biegłego dotyczącej zagrożeń i degradacji środowiska naturalnego, związanych z budową instalacji do produkcji drobiarskiej na obszarze gminy M., powiat (...). Powyższa opinia została przesłana również do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z prośbą o ustosunkowanie się do ww. dokumentu, którzy podtrzymali swoje wcześniejsze stanowiska w sprawie.

Decyzją z dnia (...) czerwca 2017 r., nr (...), Wójt Gminy M. ponownie odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia.

W uzasadnieniu tej decyzji Wójt wskazał, że dokonał analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy ooś, biorąc pod uwagę uzgodnienia RDOŚ w W. i opinię PPIS w S., ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, a także wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa, opinię biegłego dotyczącą zagrożeń i degradacji środowiska naturalnego, związanych z budową instalacji do produkcji drobiarskiej na obszarze gminy M., powiat s. oraz istnienie w niedalekiej odległości od planowanej inwestycji, tj. ok. 800 m, 4. kurników innego właściciela, co spowoduje możliwość kumulowania się oddziaływań w zakresie emisji zanieczyszczeń do powietrza oraz hałasu. Wobec ogólnego protestu mieszkańców Wójt nie mógł nie uwzględnić ich stanowiska w wydawanej decyzji, podzielając ich obawy o zdrowie i życie. Podzielił również negatywną opinię dotyczącą wymagań higieniczno-zdrowotnych, gdyż po zrealizowaniu inwestycji, w pobliżu już istniejących kurników i w sąsiedztwie zabudowań mieszkalnych, mimo braku regulacji prawnych dot. odorów, spowoduje ona zagrożenie bezpośrednie mieszkańcom m. M. poprzez obniżenie komfortu życia i może negatywnie oddziaływać na zdrowie ludzi. Wskazano, że z zebranego materiału dowodowego i opinii PPIS w S. wynika, że do zagospodarowania wytworzonego obornika potrzeba inwestorowi powierzchnię 226 ha/rok gruntów. Zagospodarowanie obornika na terenie gminy będzie więc utrudnione, a przewożenie go na większe odległości - ekonomicznie nieuzasadnione. Jednocześnie nie uwzględniono uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań RDOŚ w W. z uwagi na opinię biegłego ze Stowarzyszenia (...) - R. G. (uprawnienia nr (...)), stanowiącą znaczący dowód w sprawie. Wskazano, że specjalista dziedziny produkcji zwierzęcej oraz środowiska naturalnego i przyrody słusznie zauważył, iż każdy sporządzony dla nowo planowanej inwestycji raport "ooś" będzie dokumentem jednostkowym, sporządzonym na potrzeby jednej, konkretnej inwestycji, pomijając istnienie ferm już funkcjonujących na terenie gminy. Podano, że bardzo istotnym faktem podnoszonym przez biegłego jest zagrożenie epizootyczne, które może negatywnie wpłynąć na zdrowie społeczeństwa.

Organ I instancji podniósł również, że planowana inwestycja polegająca na budowie 2. kurników, przy 20. istniejących oraz kolejnych 16. obecnie wnioskowanych - uniemożliwi rozwój osobom prowadzącym działalność gospodarczą w kierunkach ekologicznych czy agroturystycznych, a także spowoduje spadek realnej wartości nieruchomości i gruntów rolnych znajdujących się w sąsiedztwie.

Integralną część powyższej decyzji stanowi charakterystyka planowanego przedsięwzięcia.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył inwestor, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej zmianę poprzez wydanie decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania realizacji wnioskowanego przedsięwzięcia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 80 ust. 1 pkt 1-3 i art. 81 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz naruszenie prawa procesowego, a w szczególności art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przy uwzględnieniu słusznego interesu obywateli oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i wadliwe, niepełne sporządzenie uzasadnienia.

W uzasadnieniu odwołania skarżący zakwestionował przede wszystkim opinię sporządzoną przez Ośrodek Rzeczoznawstwa i Doradztwa Technicznego Stowarzyszenia (...). W jego ocenie opinia ta nie może być traktowana jako opinia biegłego powołanego na podstawie art. 84 k.p.a., nie można jej traktować jako koreferatu do stanowisk w przedmiotowej sprawie. Autorzy opinii przed jej sporządzeniem nie wykonali żadnych pomiarów emisji, ani immisji, a przytoczone dane odnoszą się do znanych im opracowań naukowych. Oparcie rozstrzygnięcia na takim dokumencie narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim art. 6 k.p.a., nakazującego działanie na podstawie przepisów prawa. Zdaniem odwołującego się, ww. opinia nie może dyskwalifikować raportu "ooś", który winien być najistotniejszym dowodem w sprawie i stanowić podstawę prawną do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Dalej podał, że materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 80 ust. 1 ustawy ooś, który wymienia ściśle określony katalog przesłanek, które organ orzekający w sprawie musi brać pod uwagę. Z przywołanego przepisu wynika, że przedmiotowa decyzja ma charakter związany, co oznacza, że odmowa ustalenia środowiskowych uwarunkowań może nastąpić jedynie w przypadkach określonych w tej ustawie. Przesłanki odmowy wydania zgody mogą polegać wyłącznie na niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, odmowie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający, braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie niż proponowany przez wnioskodawcę w sytuacji, gdy organ skorzysta z możliwości określonej w art. 81 ust. 1 ustawy, wykazania znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000, przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 81 ust. 2 ustawy. Jeżeli zaś żadna z wymienionych przesłanek nie zachodzi organ jest zobowiązany do określenia środowiskowych uwarunkowań. Jego zdaniem, nieprzychylność lokalnego społeczeństwa w stosunku do powstania planowanego przedsięwzięcia, w świetle uregulowań wynikających z ustawy - nie może stanowić przyczyny odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań. Wójt Gminy M. odmówił zaś ustalenia środowiskowych uwarunkowań z uwagi na fakt, że uciążliwości odorowe i hałasowe spowodują zagrożenie dla mieszkańców m. M. poprzez obniżenie ich komfortu życia. A zatem w jego ocenie przyczyną wydania decyzji negatywnej są jedynie sprzeciwy mieszkańców, które nie powinny przesądzać o wyniku prowadzonego w sprawie postępowania. Podniósł, że szczególne znaczenie winien mieć w sprawie przedstawiony raport o oddziaływaniu na środowisko, a jego ustalenia powinny stanowić podstawowy dowód w sprawie. W raporcie wykazano, że planowana budowa nowych kurników nie będzie powodować przekroczeń standardów immisyjnych emitowanych substancji w powietrzu atmosferycznym poza terenem nieruchomości należącej do inwestora. Podobne wnioski dotyczyły także oceny warunków akustycznych i gospodarki odpadami. Obornik nie jest bowiem odpadem w rozumieniu ustawy o odpadach, a jako nawóz naturalny będzie wykorzystywany rolniczo do nawożenia gruntów własnych inwestora i zbywany okolicznym rolnikom, a popyt jest wystarczająco duży. Tym samym odwołujący uważa, że nie uwzględniając wyników raportu oddziaływania na środowisko i odrzucając pozytywne postanowienie RDOŚ w W., organ I instancji wydał błędną decyzję, nie znajdującą uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uznało, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Kolegium po ponownym przeanalizowaniu całości dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy uznało, że zachodzą przesłanki do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji.

Prowadząc kolejny raz postępowanie w sprawie, po wcześniejszym dwukrotnym uchyleniu decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy, Wójt Gminy M. dopuścił kolejny nowy dowód w sprawie - opinię rzeczoznawcy R. G. (uprawnienia nr (...)) z dnia (...) kwietnia 2017 r. i wydał zaskarżoną decyzję, która w ocenie SKO jest prawidłowa.

W rozpatrywanej sprawie organ I instancji prawidłowo przyjął, biorąc pod uwagę wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1 ustawy ooś, wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa oraz ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i jego uzupełnieniach, że nie zostały spełnione przesłanki wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. W ocenie Kolegium, prowadząc przedmiotowe postępowanie organ I instancji orzekając w sprawie kierował się zasadami zawartymi w art. 7 i art. 77 k.p.a. i rzetelnie ocenił materiał dowodowy. Wbrew zarzutom odwołującego się opinia biegłego sporządzona przez R. G. stanowi istotny dowód w sprawie. W związku z licznymi protestami mieszkańców w sprawie realizacji ww. zamierzenia inwestycyjnego Wójt Gminy M. powołał, działając na podstawie art. 75 k.p.a. - biegłego, który w opinii z dnia 14 kwietnia 2017 r. dokonał analizy środowiska naturalnego w związku z budową instalacji do produkcji drobiarskiej. Przedmiotowa opinia odnosi się do uwarunkowań wnioskowanej przez inwestora inwestycji. Rozpatrując przedmiotową sprawę Wójt uwzględnił stanowisko i wnioski zawarte w opinii R. G., uznając je za koreferat do raportu oddziaływania inwestycji na środowisko wraz z jego uzupełnieniem. Również w ocenie składu orzekającego ekspertyza ta zasługuje na uwzględnienie. Podniesiono, że choć przedmiotowy raport spełnia wymogi formalne - zawiera elementy wymienione w art. 66 ustawy ooś, to pod względem merytorycznym są one niewystarczające do ustalenia wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia. W raporcie nie przedstawiono jednoznacznie wpływu przedsięwzięcia na zdrowie ludzi i środowisko. W ocenie Kolegium, prowadzony na dużą skalę chów zwierząt nie jest obojętny dla jakości i warunków życia ludzi mieszkających w pobliżu tak dużej fermy. Dzieje się tak głównie za sprawą uciążliwych odorów oraz zanieczyszczeń wód powierzchniowych i gruntowych w wyniku nawożenia gleby. W raporcie pobieżnie potraktowano wpływ przedsięwzięcia na zdrowie ludzi mieszkających w otoczeniu potencjalnej inwestycji. Podobne do organu stanowisko zajął Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S., który zaopiniował negatywnie planowane przedsięwzięcie z uwagi na odległość inwestycji od terenów zabudowanych. Wskazano, że planowana inwestycja położona jest na terenie rolniczym z rzadką zabudowa zagrodową, zaś najbliższe zabudowania znajdują się w odległości ok. 100 m na południowy-zachód i ok. 150 m na północ. Ustalono, że chów 80.000 sztuk kurcząt brojlerów będzie generował do środowiska bardzo duże ilości gazów - najbardziej uciążliwych substancji odorowych pochodzących z kurników. Czynniki te działają drażniąco na organizm ludzki, co może być przyczyną uczucia dyskomfortu. Kolegium podzieliło stanowisko wyrażone w opinii sanitarnej z dnia 25 lipca 2015 r. wydanej w przedmiotowej sprawie. Odnosząc się zaś do pozytywnego uzgodnienia inwestycji przez RDOŚ w W. wskazano, iż wiążący charakter stanowiska zajętego przez organ uzgadniający wyraża się zasadniczo w niemożności wydania decyzji pozytywnej w przypadku negatywnego stanowiska organu uzgadniającego, a także w niedopuszczalności określenia w decyzji pozytywnej warunków realizacji przedsięwzięcia w sposób odmienny niż uczynił to organ uzgadniający. Nie oznacza to jednakże, że organ zwracający się o uzgodnienie musi w całości podzielić stanowisko organu uzgadniającego nawet w sytuacji, gdy kreuje ono pośrednio treść możliwego w takiej sytuacji rozstrzygnięcia. Proces "uzgadniania" może wszakże podlegać weryfikacji i analizie. W ocenie SKO, sam fakt sprzeczności decyzji środowiskowej z takim uzgodnieniem nie świadczy o wadliwości decyzji środowiskowej.

Regulacje normatywne nie określają parametrów stężeń substancji zapachowych w powietrzu. Ustawowe upoważnienie w tym zakresie nie zostało dotychczas wykonane. Odnośnych regulacji nie zawarto także w przepisach prawa wspólnotowego. Nie oznacza to jednak, że analiza uciążliwości z tym związanych może być przez organ pomijana, tym bardziej, że jest szeroko podnoszona przez społeczeństwo. Analiza taka nie została w sposób obiektywny przedstawiona w raporcie. Inwestor podał jedynie, że projektowane przedsięwzięcie budowy 2. kurników do chowu kurcząt brojlerów będzie miało nieduży wpływ na oddziaływanie w zakresie emisji substancji złowonnych do powietrza. Nie można zaś dokonać jednoznacznej oceny w zakresie stopnia ogólnej uciążliwości zapachowej instalacji wobec braku sparametryzowanych kryteriów tej oceny (str. 48 raportu).

Zdaniem Kolegium, zapisy raportu nie spełniają również przepisów ustawy o nawozach i nawożeniu. Na terenie fermy nie przewiduje się płyty obornikowej, a inwestor nie wykazał w raporcie, że posiada odpowiednią ilość użytków rolnych pozwalających zagospodarować gnojowicę. Wykazano, że wymagana minimalna powierzchnia pól uprawnych i użytków rolnych do nawożenia wytwarzanym w fermie oborniku w skali roku wynosi ok. 226 ha, a inwestor posiada areał 100 ha i nadwyżki będą bez przetrzymywania na terenie fermy zbywane rolnikom na podstawie umów cywilnoprawnych (str. 39 raportu). W uzupełnieniu do raportu podano, że w przypadku zaistnienia z jakiś przyczyn sytuacji braku możliwości zbycia obornika, będzie on przechowywany w budynkach kurników na nieprzepuszczalnych betonowych posadzkach, aż do czasu jego wywiezienia (kurniki nie będą zasiedlane nowymi stadami). Jednak w ocenie organu, inwestor w raporcie i w jego uzupełnieniu nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że w wyniku realizacji przedsięwzięcia oraz jego eksploatacji nie dojdzie do zanieczyszczenia środowiska gruntowo-wodnego w wyniku gromadzenia obornika. W opinii biegły R. G. wskazał, że gmina M. posiada 9.900 ha gruntów ornych i do rocznego zagospodarowania odchodów z planowanej inwestycji (łącznie W. P. i M. P. wnioskują się o budowę trzech ferm (17 kurników) o łącznej liczbie 735.000 stanowisk) będzie potrzeba minimum 2.115 ha (w przedmiotowej sprawie ok. 226 ha), co stanowi ponad 20% gruntów ornych gminy. SKO wskazało, że lokalizacja wnioskowanych przez inwestorów ferm znajduje się w bliskiej od siebie odległości: na terenie wsi S. - 10 kurników, inwestor - W. P., w m. Z. - 5 kurników, inwestor - M. P. i w m. M. - 2 kurniki, inwestor - W. P. Przejazd samochodem na trasie M.- S. i M.- Z. nie przekracza 5 km Dalej biegły wskazał, że na terenie gminy jest już prowadzona produkcja zwierzęca, co także wiąże się z koniecznością zagospodarowania pochodzącego z niej obornika. Składowanie i przewożenie kurzego pomiotu z powodu emisji z niego niepożądanych odorów jest uciążliwe dla mieszkańców. W jego ocenie nieprzemyślana rozbudowa i budowa instalacji drobiarskich na obszarze gminy wpłynie negatywnie na warunki areosanitarne. Planowana inwestycja nie gwarantuje bowiem w 100% braku uciążliwości odczuwalnych odorów w rejonach zamieszkania przez ludzi. Wskazano, że zagospodarowanie takiej ilości nawozu na terenie gminy będzie utrudnione, a przewożenie go do sąsiednich gmin ekonomicznie nieuzasadnione. W okolicznych wsiach powiatu s. jest już duża koncentracja intensywnej produkcji drobiarskiej i lokalnie rolniczo zagospodarowanie odchodów kurzych może stwarzać problemy.

Dodatkowo podniesiono, że wywóz obornika na pole powinien odbywać się w okresie od 1 marca do 30 listopada (§ 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowego sposobu stosowania nawozów oraz prowadzenia szkoleń z zakresu ich stosowani, Dz. U. z 2014 r. poz. 393), a zatem podczas ciągłej pracy brojlerów jedna czwarta obornika musi być składowana i wykorzystywana rolniczo w następnym roku wegetacyjnym. Przechowywany obornik również emituje zanieczyszczenia do atmosfery, a raport wraz z uzupełnieniem nie uwzględnia powyższej okoliczności. Tym samym jest niepełny. Jakkolwiek inwestor przewiduje, że tylko w wyniku powstania "jakichś przyczyn" braku możliwości zbycia obornika, będzie on przechowywany na terenie fermy, to w ocenie Kolegium zachodzi duże prawdopodobieństwo, że każdorazowo będzie miało to miejsce w okresie 30 listopada - 1 marca. Tym samym raport winien zawierać skalę emisji substancji zanieczyszczających środowisko w związku z tą okolicznością. Dalej uznano, że inwestor nie wykazał rzetelnie sposobu zagospodarowania wyprodukowanego obornika. Jakkolwiek wskazuje, że zawrze umowy cywilnoprawne z odbiorcami, którzy zobowiązani będą do odbioru obornika w każdym czasie i w określonej ilości, lecz nie podał w jakim stopniu i czy w ogóle jest popyt na tego typu nawóz. Materiał dowodowy nie zawiera żadnych umów i oświadczeń z potencjalnymi odbiorcami. Skład orzekający wskazał, że z opinii biegłego wynika, iż ilość dochodów od jednego brojlera w czasie produkcyjnego cyklu, w zależności od jego długości i masy ciała wynosi ok. 2 kg. Przy 6-42 dniowych cyklach/rok, co jest stosowane w obecnej praktyce, masa kurcząt pod koniec odchowu wynosi średnio 2,7 kg. Do dalszych obliczeń przyjęto wielkość 2,0 kg obornika/cykl (rzut) produkcyjny. Zawartość azotu w kurzej ściółce w dużej mierze zależy od paszy, jaką zjadają kurczęta, ale szacuje się, że średnio wynosi 3,27% (06% do 5,94%). Podczas prawidłowego cyklu chowu brojlerów, zużyta ściółka powinna zawierać ok. 25% wilgotności i 3,26% azotu i taką wielkość biegły przyjął w swoich obliczeniach. Wyliczył, że dla przedmiotowej inwestycji z jednej jednostki produkcyjnej - 40.000 brojlerów ilość wyprodukowanego obornika wyniesie 480.000 kg (40.000 x 2 kg x 6 cykli), a zatem z całego przedsięwzięcia - 2 kurników - 960.000 kg, tj. 960 Mg (2 x 480.000 kg). Zakłada się, że zużycie ściółki (słomy) na jeden cykl produkcyjny brojlerów wynosi ok. 0,5 kg, zatem roczne zapotrzebowanie na słomę może wynieść 2.400 Mg (0,5 kg x 40.000 x 6 cykli x 2 kurniki). Zatem łączna masa nawozu do zagospodarowania w ciągu całego roku może wynosić ok. 39.120 kg. Zgodnie z przepisami roczna dawka obornika wykorzystywanego jako nawóz nie powinna przekraczać 170 kg N/ha, a zatem inwestor winien precyzyjnie wskazać jak zagospodaruje taką dużą ilość obornika. Jeżeli bowiem technologia upraw oraz klasy gruntów przewiduje stosowanie naturalnych nawozów co 2-3 lata, to ilość niezbędnych gruntów do zagospodarowania obornika ulegnie zwielokrotnieniu. Wyjaśnienia zawarte w uzasadnieniu do raportu są mało przekonywujące.

W ocenie Kolegium, inwestor nie przedstawił również emisji gazów jaka wystąpi przez otwory okienne i drzwi, a taka okoliczność ma niebagatelne znaczenie. Z analizy treści raportu wynika, że ustalając wielkość emisji amoniaku, siarkowodoru i pyłu zawieszonego do powietrza, autor raportu uwzględnił tylko przewidywaną ilość tych gazów wydobywającą się poprzez wentylatory dachowe i szczytowe pomijając wielkości emisji jaka będzie miała miejsce bezpośrednio z budynku poprzez otwory okienne, czy też drzwiowe. Wyliczenia przedstawione przez inwestora budzą wątpliwości.

Przedstawione w raporcie obliczenia wskazują, że przedsięwzięcie nie będzie powodować przekroczeń standardów immisyjnych emitowanych substancji w powietrzu atmosferycznym (wartości odniesienia) poza jego terenem i funkcjonowanie projektowanej budowy 2. kurników do chowu kurcząt brojlerów o liczbie stanowisk 40.000 szt. w każdym i łącznej wielkości chowu 320 DJP na terenie działki nr (...) we wsi M., gm. M., będzie bezpieczne dla środowiska powietrznego. Zwrócono uwagę na okoliczności podnoszone w sprawie, w tym wnioski wynikające z opinii rzeczoznawcy, że na terenie tylko gminy M. funkcjonuje 20 ferm drobiu o średniej rocznej obsadzie +/- 40.000 brojlerów kurzych. Zwiększenie obsady o dodatkowe 735.000 szt. rocznie (dla obecnie planowanych 17 kurników, o które wnioskują M. P. i W. P.) spowoduje, że liczba drobiu rzeźnego - brojlerów kurzych na 100 ha użytków rolnych wyniesie 13.336,3 szt. i będzie wyższa w porównaniu ze średnią w kraju - 1.004,3 szt. i dziesięciokrotnie w województwie (...) - 1.482,4 szt. Oprócz istniejących ferm odchowujących kurczęta brojlery i planowanych inwestycji tego samego kierunku, na terenie gminy M. funkcjonują fermy kur niosek, indyków (ok. 25.000 szt.) oraz prowadzona jest produkcja drobiu wodnego (gęsi i kaczki). Poza drobiem utrzymywane są również inne zwierzęta gospodarskie. Zatem mieszkańcy gminy M. codziennie zmagają się z odorem pochodzącym z ptasich ferm. Wątpliwość budzą zatem wyliczenia i wskaźniki przedstawione w raporcie, zgodnie z którymi oddziaływanie inwestycji ma się zamknąć na nieruchomości inwestora, tym bardziej, że brak w nim informacji czy dokonano kumulatywnego jego określenia z uwzględnieniem oddziaływań pochodzących od ww. istniejących inwestycji.

Reasumując, w ocenie SKO, informacja na temat środowiska przekazana organowi przez inwestora, jako część procedury oceny oddziaływania na środowisko jest niepełna, uniemożliwiająca podjęcie decyzji dotyczącej ustalenia środowiskowych uwarunkowań. Skoro raport "ooś" jest jednym z zasadniczych dokumentów występujących w procedurze wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, winien zawierać wszystkie potencjalne zagrożenia związane z realizacją planowanego przedsięwzięcia. Dla organu raport powinien być źródłem wiedzy specjalistycznej na temat ograniczenia potencjalnych negatywnych skutków przedsięwzięcia na środowisko. Kolegium podzieliło pogląd, iż w postępowaniu dotyczącym ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia szczególną rolę powinien odgrywać cel w postaci ograniczenia potencjalnych negatywnych skutków danego przedsięwzięcia na środowisko. Raport powinien zatem precyzować wymagania ochrony środowiska w związku z realizacją konkretnego przedsięwzięcia w danym miejscu i czasie. Istnieje w związku z tym konieczność racjonalnej interpretacji przez organ administracji wszystkich elementów raportu zgodnie z zasadami prawa ochrony środowiska. W szczególności dotyczy to realizacji zasad prewencji i przezorności. W polskim prawie zasada przezorności została uregulowana w w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. prawo ochrony Środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 519 z późn. zm.). Według tego przepisu, kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze.

W postępowaniu, którego przedmiotem jest ustalenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia zasada przezorności oznacza, że należy unikać wszelkich, w tym również potencjalnych niebezpieczeństw i zagrożeń środowiskowych. Zasada przezorności zobowiązuje, aby każdy kto planuje, wyraża zgodę lub podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest w pełni rozpoznane (ze względu na brak regulacji prawnych, niedostatki wiedzy, deficyt informacji, brak pełnych danych statystycznych, niemożność wykonania analiz, symulacji, rozbieżność stanowisk, zwłaszcza stanowisk ekspertów), kierując się przezornością, podjął wszelkie możliwe środki zapobiegawcze. W postępowaniu dotyczącym ocen oddziaływania na środowisko praktycznym wymiarem zastosowania tej zasady może być odmowa wyrażenia zgody na realizację przedsięwzięcia, których skutki są niepewne, niejasne, wątpliwe czy ryzykowne. Kierując się zasadą przezorności, wątpliwości czy dane negatywne oddziaływanie należy uznać za znaczące, czy nieznaczące, rozstrzygnąć należy na korzyść środowiska i ludzi, przyjmując że będzie ono znaczące. Celem zasady przezorności w niniejszym postępowaniu jest więc przede wszystkim przeciwdziałanie zanieczyszczeniom środowiska, w tym również potencjalnym, czy hipotetycznym. Należy podejmować czynności polegające na zapobieganiu przed szkodzącym działaniem i nie dopuszczać do powstania zjawiska uważanego za niepożądane.

Odmawiając ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla ww. przedsięwzięcia organ I instancji wyraźnie wskazał, że planowana inwestycja negatywnie wpłynie na środowisko i ludzi. W ocenie Kolegium, przedstawiony przez inwestora raport "ooś" jest niepełny i nie może być podstawą do ustalenia środowiskowych uwarunkowań. Tym samym nie może być uznany za dowód w sprawie, że planowana inwestycja nie stwarza potencjalnych zagrożeń dla środowiska oraz zdrowia ludzi. I tak np. oprócz ww. uchybień zawiera także uchybienia w zakresie emisji gazów do powietrza. Z treści opinii biegłego sporządzonej dnia 14 kwietnia 2017 r. wynika, że podstawowymi gazami w kurnikach są: tlen, dwutlenek węgla, tlenek węgla, amoniak, siarkowodór, metan, podtlenek azotu i szereg innych, a do środowiska emitowany jest głównie amoniak, metan, siarkowodór, podtlenek azotu i pył. Kontrolowany w sprawie raport nie obejmuje zaś analizy emisji wszystkich gazów do powietrza, które zidentyfikowano jako emitowane z ferm kurzych, tj. metanu czy podtlenku azotu. Wskazać należy, że objęte analizą gazy, mimo że spełniają ogólne normy stężeń, nie chronią mieszkańców przed uciążliwością zapachową, zaś raport nie zawiera analiz dotyczących eliminacji uciążliwości zapachowych dla okolicznych mieszkańców. Podczas eksploatacji omawianej instalacji należy się liczyć z możliwością uwalniania uciążliwych odorów, które będą także związane z cyklicznym czyszczeniem kurników, transportem i składowaniem obornika. Zdaniem Kolegium, usytuowanie nowej inwestycji w bliskiej odległości od zabudowań mieszkalnych (100 m na południowy-zachód i ok. 150 m na północ), w niedalekiej odległości (800 m) od fermy 4. kurników innego właściciela oraz przy istnieniu na terenie gminy 20. innych ferm może być ogromnym obciążeniem odorogennym i w związku z tym, zgodnie z treścią zasady przezorności, zaistniała przesłanka warunkująca odmowę ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację ww. przedsięwzięcia inwestycyjnego. Wydanie decyzji pozytywnej dla inwestora stanowiłoby naruszenie zasady zrównoważonego rozwoju wynikającej z art. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zdefiniowanej w art. 3 pkt 50 ustawy prawo ochrony środowiska. W sąsiedztwie terenu objętego wnioskiem istnieje już tzw. "zagłębie" ferm i budowa kolejnej fermy dodatkowo może spotęgować emisję uciążliwych substancji odorowych, skutkujących bezpośrednim zagrożeniem życia i zdrowia dla mieszkańców gminy. W sytuacji, gdy inwestor planuje inwestycję, której efektem będą uciążliwości zapachowe, hałasy, wydzielanie się innych uciążliwości i zanieczyszczeń, zasadnym wydaje się chronić życie i zdrowie mieszkańców, na których jakość życia planowana inwestycja będzie miała bezpośredni i negatywny wpływ. Zasada zrównoważonego rozwoju służy do rozwiązywania konfliktów między wartościami konkurującymi ze sobą, przy czym jedną z tych wartości jest ochrona środowiska, a drugą wolność gospodarcza oparta na własności prywatnej, o której mowa w art. 20 Konstytucji.

Dodatkowo wskazano, że zgodnie zaś z art. 81 ust. 1 ooś, jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy, odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia. W ocenie Kolegium przedstawiony w raporcie wariant alternatywny nie spełnia żadnego z wymogów przewidzianych w art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 ooś. W zasadzie można przyjąć, że wariant alternatywny w ogóle nie został wskazany w sposób pełny i kompleksowy, bowiem inwestor przywołał jedynie odmienny sposób wentylacji budynków inwentarskich. Ustawodawca w ustawie ooś nie definiuje pojęcia "racjonalnego wariantu alternatywnego", nie wskazuje także kryteriów, jakie mają przesądzać o wyborze wariantu ostatecznego, tym niemniej, aby organ prowadzący sprawę mógł ocenić, czy w sprawie występuje "zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę" (art. 81 ust. 1 ustawy ooś), nie mogą się one sprowadzać do lakonicznej informacji, że inwestor nie jest zainteresowany wariantami alternatywnymi. 

Organ właściwy do wydania decyzji środowiskowej nie był w stanie dokonać oceny, czy tak przedstawiony lakonicznie wariant alternatywny, odpowiada wymogom art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 ooś. W judykaturze niejednokrotnie zwracano uwagę, że środowisko stanowi dobro publiczne, zaś jego ochrona, zgodnie z art. 74 ust. 2 Konstytucji RP jest obowiązkiem władz publicznych. Dlatego inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ooś, a nie tylko wariantu, którym z przyczyn oczywistych inwestor jest zainteresowany.

Z uwagi na powyższe okoliczności SKO utrzymało w mocy decyzję Wójta.

W. P., reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w całości, zarzucając jej:

1. naruszenie art. 66 ustawy ooś, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezpodstawnym stwierdzeniu, że przedłożony przez inwestora raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (zwany w dalszej części "raportem ooś") jest niekompletny, zawierając braki w zakresie sposobu określenia racjonalnego wariantu alternatywnego, analizy emisji szkodliwych substancji, sposobu zagospodarowania obornika oraz występowania możliwych konfliktów społecznych i sposobu ich łagodzenia; w treści zaskarżonej decyzji organ II instancji skupia się w głównej mierze na próbie wykazania, że skarżący nie posiada areału, który stwarzałby możliwość zagospodarowania obornika, który powstanie w trakcie eksploatacji przedsięwzięcia, czym wykracza poza treść art. 66 ooś, rozszerzając niejako w sposób nieuprawniony spoczywające na inwestorze obowiązki; zaznaczyć przy tym należy, że na etapie określania środowiskowych uwarunkowań inwestor nie jest zobligowany do udowadniania organom administracji w jaki sposób zagospodaruje obornik, poprzez składanie do akt sprawy umów z przyszłymi odbiorcami; na etapie postępowania zmierzającego do wydania decyzji środowiskowej inwestor ma wyłącznie obowiązek wskazania przewidywanej ilości obornika, który powstanie w trakcie realizacji przedsięwzięcia;

2. naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 3b ooś, poprzez jego zastosowanie pomimo tego, że przepis ten wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2017 r. i zgodnie z treścią art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw - nie powinien znajdować zastosowania do spraw, dla których przed dniem wejścia w życie ww. ustawy przedłożono raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko lub wydano postanowienie określające zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko; w kontekście powyższego, wywody organu II instancji co do rzekomej niekompletności przedłożonego przez inwestora raportu ooś w zakresie braku szczegółowej analizy możliwego kumulowania się oddziaływań istniejących oraz planowanych przedsięwzięć są nieuzasadnione;

3. naruszenie art. 84 § 1 k.p.a., poprzez przyznanie mocy dowodowej i w istocie oparcie rozstrzygnięcia na sporządzonej przez R. G. opinii, pomimo tego, że opinia ta - ze względu na jej bardzo ogólną treść - nie powinna być traktowana jako środek dowodowy, o którym mowa w ww. przepisie; zaznaczenia wymaga, że zakres ww. opinii w żadnym razie nie odpowiada zakresowi przedłożonego przez inwestora raportu ooś, a co za tym idzie zbyt daleko idące jest przyznanie przedmiotowej opinii przymiotu tzw. "kontrraportu"; opinia sporządzona przez R. G. zawiera wyłącznie fragmentaryczną analizę możliwego oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko, przy czym przyjęte przez autora tejże opinii dane podstawowe, które posłużyły następnie do dokonania dalszych obliczeń albo nie odpowiadają faktycznej charakterystyce planowanego przez inwestora przedsięwzięcia (np. kwestionowanie przez autora opinii wagi piskląt przyjętej w raporcie), albo są wynikiem braku elementarnej wiedzy w zakresie eksploatacji budynków inwentarskich do chowu drobiu (m.in. twierdzenie, że w raporcie ooś nie przedstawiono analizy emisji substancji szkodliwych, które mają - w ocenie autora opinii - wydostawać się przez otwory okienne i drzwi, pomijając przy tym fakt, że po pierwsze - w kurnikach nie ma okien, a po drugie - z uwagi na istniejące w kurniku stałe podciśnienie oraz podstawowe zasady termodynamiki, nie jest możliwa jakakolwiek emisja substancji przez otwory inne niż wentylatory, nawet przy założeniu, że wszystkie drzwi kurnika byłyby na oścież otwarte);

4. naruszenie art. 136 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie pomimo tego, że w przypadku stwierdzenia jakichkolwiek niejasności lub niekompletności złożonego przez inwestora raportu ooś, organ II instancji był zobligowany do ewentualnego uzupełnienia materiału dowodowego, bądź to poprzez wezwanie inwestora do złożenia wyjaśnień, bądź to poprzez dopuszczenie dowodu z opinii biegłego celem ustalenia okoliczności wymagających wiadomości specjalnych; powyższy zarzut wydaje się o tyle uzasadniony, że SKO w P. wydając zaskarżoną decyzję rozpoznawało w istocie przedmiotową sprawę po raz trzeci, uprzednio nie stwierdzając jakichkolwiek braków lub niejasności w zakresie złożonego przez inwestora raportu ooś;

5. naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w związku z art. 77 ust. 1 ooś w związku z art. 80 ust. 1 pkt 1 ooś, poprzez wydanie decyzji z pominięciem istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy dowodów, tj. postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. z dnia (...) września 2015 r., (...); zauważyć bowiem należy, że organ II instancji - kwestionując ustalenia przyjęte w treści raportu ooś - pominął fakt, że w toku postępowania przed organem I instancji raport ooś był przedmiotem analizy ze strony wyspecjalizowanego w tym zakresie organu ochrony środowiska; Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w W. - po wezwaniu inwestora do uzupełnienia raportu ooś - nie miał wątpliwości co do tego, że przedstawiony przez inwestora raport ooś jest kompletny w kontekście art. 66 uioś, w tym w zakresie emisji szkodliwych substancji oraz sposobu opisu wariantu alternatywnego; powyższego zarzutu w żadnym razie nie należy jednak traktować jako próby podnoszenia przez skarżącego, jakoby organy administracji publicznej właściwe w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach były związane treścią postanowienia organu uzgadniającego, skarżący zmierza bowiem do wykazania, że pominięcie ww. postanowienia RDOŚ oraz zaniechanie szczegółowego skonfrontowania tegoż środka dowodowego z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie stanowi naruszenie powszechnie obowiązujących przepisów prawa;

6. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. pomimo tego, że w przedmiotowej sprawie - z uwagi na fakt wydania przez organ I instancji decyzji z naruszeniem powszechnie obowiązujących przepisów prawa - nie zachodziły przesłanki, które uzasadniałyby utrzymanie w mocy decyzji Wójta Gminy M.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy M. z dnia (...) czerwca 2017 r., nr (...), a także o zasądzenie od organu na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 p.p.s.a., rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie została oparta na uzasadnionych podstawach.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2017 r. poz. 1405 z późn. zm.). Celem tej ustawy jest zidentyfikowanie niekorzystnych oddziaływań inwestycji na środowisko oraz wprowadzenie adekwatnych środków łagodzących i kompensujących te oddziaływania. Osiągnięcie tego celu ma zaś być wspierane przez udział w postępowaniu organów uzgadniających oraz społeczeństwa. Postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia nie prowadzi bezpośrednio do udzielenie zezwolenia na lokalizację lub realizację inwestycji, to następuje bowiem dopiero na etapie decyzji o warunkach zabudowy, a następnie decyzji o pozwoleniu na budowę. Postępowanie to sprowadza się do ustalenia czy inwestycja w kształcie opisanym przez inwestora we wniosku zagraża środowisku oraz czy spełnia wymagania i parametry w zakresie ochrony środowiska. Dlatego postępowanie w sprawie uwarunkowań środowiskowych przedsięwzięcia przeprowadza się przed wydaniem decyzji zezwalającej na inwestycję.

W myśl art. 71 ust. 2 ustawy ooś, uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wymagane jest dla przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu, planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia (art. 73 ust. 1 ustawy ooś). Częścią postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko ustawodawca obligatoryjnie wymaga w przypadku realizacji planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy ooś). W przypadku przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, ocena ta jest przeprowadzana, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny został stwierdzony w formie postanowienia wydanego na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy (art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy ooś).

Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 8 powołanej ustawy, przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko rozumie się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności:

a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,

b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień,

c) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.

Stosownie zaś do treści art. 62 ust. 1 ustawy ooś, w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia:

1) bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na:

a) środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi,

b) dobra materialne,

c) zabytki,

d) wzajemne oddziaływanie między elementami, o których mowa w lit. a-c,

e) dostępność do złóż kopalin;

2) możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko;

3) wymagany zakres monitoringu.

Uregulowanie cytowanego wyżej art. 62 ust. 1 ustawy ooś wskazuje na zakres postępowania ocenowego, a więc elementy analizy i oceny w tym postępowaniu. Właściwy etap postępowania ocenowego obejmuje prognozowanie i ocenę oddziaływania zaproponowanych w raporcie rozwiązań, rozpatrzenie alternatyw oraz zaproponowanie środków łagodzących ewentualny negatywny wpływ na środowisko. Punktem wyjścia dla tej oceny jest właśnie raport, którego formalną treść określa regulacja zawarta w art. 66 ustawy ooś.

Następnie, zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy ooś, jeżeli wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach poprzedza ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji organ właściwy uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska oraz zasięga opinii właściwego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Nadto, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 79 ust. 1 ustawy ooś).

Na mocy art. 80 ust. 1 ustawy ooś, jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa wart. 77 ust. 1, ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa oraz wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.

Wbrew zarzutom skargi organ zastosował się do dyspozycji art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. i dokonał prawidłowych ustaleń istotnych okoliczności stanu faktycznego oraz przeprowadził jego prawidłową ocenę, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zasadna jest ocena raportu oddziaływania na środowisko w zakresie jego kompletności i spójności, a także spełnienia wymagań ustawowych. Dokonana przez organ analiza raportu została szczegółowo opisana i umotywowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, którą Sąd w całości podziela. Dotyczy to w szczególności oceny zawartego w raporcie bilansu obornika, braku kompleksowej analizy wpływu przedsięwzięcia na zdrowie ludzi i jakość powietrza, w szczególności oddziaływań | odorowych, braku analizy oddziaływania skumulowanego, braku wskazania alternatywnego wariantu realizacji inwestycji i adekwatnej do sytuacji analizy możliwych konfliktów społecznych.

Dokonując oceny raportu oprzeć się należało m.in. na wnioskach wynikających z opinii powołanego w sprawie biegłego, rzeczoznawcy z zakresu rolnictwa ze Stowarzyszenia (...), autora publikacji na temat hodowli drobiu, biegłego sądowego z listy Sądu Okręgowego w W. z zakresu drobiarstwa - R. G. Opinia ta została sporządzona przez osobę, która posiada odpowiednią wiedzę z zakresu drobiarstwa, zawiera ustalenia i wnioski przydatne dla oceny przedłożonego w sprawie raportu. Dyskredytowanie tego dowodu zaprezentowane w skardze opiera się zaś na zarzutach, które nie zostały w żaden sposób umotywowane i udokumentowane. Z uwagi na powyższe Sąd podzielił stanowisko organu, że wnioski wypływające z przedłożonego w sprawie raportu oddziaływania na środowisko nie mogą zostać uwzględnione.

Wbrew zarzutowi skargi, organ nie oparł rozstrzygnięcia na przepisie art. 66 ust. 1 pkt 3b ustawy ooś. W przedmiotowej sprawie zastosowanie miały przepisy tej ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2016 r. W niniejszej sprawie postępowanie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację ww. przedsięwzięcia zostało wszczęte na wniosek inwestora złożony w dniu 22 czerwca 2015 r. i zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1936), zastosowano przepisy dotychczasowe. Uwagi organu co do braku w raporcie analizy kumulacji zanieczyszczeń emitowanych do powietrza przez inne tego typu przedsięwzięcia z obszaru, na którym planowana jest inwestycja, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie odwołują się do przepisu art. 66 ust. 1 pkt 3b, ale wynikają z istniejącego już na gruncie dotychczasowych przepisów obowiązku zamieszczenia w raporcie opisu przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko, obejmujący bezpośrednie, pośrednie, wtórne, skumulowane, krótko-, średnio-i długoterminowe, stałe i chwilowe oddziaływania na środowisko, wynikające z istnienia przedsięwzięcia, wykorzystywania zasobów środowiska, emisji (art. 66 ust. 1 pkt 8 ooś).

Wydanie pozytywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w oparciu o ustalenia wynikające z raportu niespełniającego wymagań formalnych byłoby wadliwe już chociażby tylko z powodu naruszenia zasady przezorności wynikającej z art. 6 ust. 1 prawa ochrony środowiska. Dlatego też za chybiony uznać należy zarzut naruszenia art. 71 ust. 1 oraz art. 66 ooś.

Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące pominięcia przez organ odwoławczy postanowienia RDOŚ z dnia (...) września 2015 r. o uzgodnieniu realizacji wnioskowanego przedsięwzięcia oraz zarzuty wskazujące na wiążący charakter stanowiska RDOŚ w W. Jak wskazano wyżej, organ odniósł się do tego dowodu i jego znaczenia w sprawie w uzasadnieniu swojej decyzji i Sąd w pełni podziela te wywody, stąd nie ma potrzeby ich powtarzania.

W skardze powtórzona została w dużej części argumentacja przedstawiona w odwołaniu od decyzji. Do wszystkich tych okoliczności i zarzutów organ odniósł się szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co także zostało zaprezentowane we wcześniejszej części uzasadnienia i Sąd w całości popiera to stanowisko, uznając je za własne.

Podsumowując, Sąd uznał skargę za niezasadną, jako opartą jedynie na próbie polemiki z prawidłowymi ustaleniami organów. Dlatego też, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.