IV SA/Wa 2781/18 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2705514

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2019 r. IV SA/Wa 2781/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj.

Sędziowie WSA: Kaja Angerman (spr.), Asesor Agnieszka Wąsikowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2019 r. sprawy ze skargi G. R. i A. R. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia (...) lipca 2018 r. nr (...) w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z (...) lipca 2018 r. Nr (...) po rozpatrzeniu odwołania G. R., utrzymał w mocy decyzję Komendanta (...) Oddziału Straży Granicznej z dnia (...).01.2018 r. nr (...) orzekającą o zobowiązaniu jej oraz jej małoletniej córki: A. R. do powrotu oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku i 6 miesięcy od dnia wydania decyzji.

Decyzja była wynikiem następujących ustaleń i oceny prawnej.

W dniu (...).12.2017 r. Komendant (...) Oddziału Straży Granicznej wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zobowiązania do powrotu G. R. Następnie w dniu (...).01.2018 r. ww. organ decyzją nr (...) orzekł o zobowiązaniu cudzoziemki oraz jej małoletniej córki do powrotu oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku i 6 miesięcy od dnia wydania decyzji. Organ I instancji stwierdził, że wobec strony zachodzi przesłanka z art. 302 ust. 1 pkt 1, 10 i 16 lit. b ustawy o cudzoziemcach, gdyż:

- po złożeniu w dniu (...).01.2017 r. za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w (...) do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej pani G. R. w nieustalonym miejscu i czasie przekroczyła wbrew przepisom granicę z Polski do (...);

- po rozpatrzeniu ww. wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, decyzją z dnia (...).09.2017 r. nr (...) Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił stronie nadania statusu uchodźcy i odmówił udzielenia jej ochrony uzupełniającej. Decyzja została doręczona stronie w dniu 21 września 2017 r.;

- strona złożyła odwołanie od ww. decyzji Szefa UdSC do Rady do Spraw Uchodźców. Organ II instancji decyzją nr (...) utrzymał w mocy decyzję (...). Decyzja została doręczona stronie 18 grudnia 2017 r.;

- po przekazaniu z (...) w dniu 27 czerwca 2017 r. nie posiadała dokumentu uprawniającego ją do wjazdu i pobytu na terytorium RP;

- cudzoziemka przebywa w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w (...).

Organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające odstąpienie od zobowiązania cudzoziemki do powrotu, w szczególności przesłanki uzasadniające udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych, czy zgody na pobyt tolerowany.

Decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony w dniu 17 stycznia 2018 r. W dniu 30 stycznia 2018 r., tj. w ustawowym terminie pełnomocnik zainteresowanej złożył za pośrednictwem operatora pocztowego i organu I instancji odwołanie od ww. decyzji.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że sprawa o zobowiązanie do powrotu cudzoziemki została wszczęta z urzędu w dn. (...).12.2017 r., a zatem przed dniem 12 lutego 2018 r., kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 24 listopada 2017 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 12 powyższej ustawy do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Jak wynika z prowadzonego przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców teleinformatycznym Krajowego zbioru rejestrów, ewidencji i wykazu w sprawach cudzoziemców, a także materiału dowodowego:

- w dniu 21 stycznia 2017 r. G. R. przekraczając granicę w kierunku do Polski złożyła za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w (...) wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej. Przedmiotowy wniosek obejmował małoletnią córkę, A. R.

- w dniu (...).02.2017 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydał decyzję nr (...) o umorzeniu postępowania w oparciu o art. 40 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

- w dniu 15 lutego 2017 r. strona (...) zwróciła się do strony polskiej z wnioskiem o przyjęcie cudzoziemki oraz jej córki na podstawie przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (wersja przekształcona) (Dz.Urz.UE.L 180 z 29.06.2013). Strona polska wyraziła zgodę na przejęcie odpowiedzialności za rozpatrzenie wniosku o udzielenie G. R. ochrony międzynarodowej i w dniu 27 czerwca 2017 r. cudzoziemka wraz z córką została przekazana stronie polskiej przez stronę (...).

- w dniu 27 czerwca 2017 r. G. R. złożyła oświadczenie o dalszym zamiarze ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej.

Decyzją z dnia (...).09.2017 r. nr (...) r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił nadania cudzoziemce oraz jej małoletniej córce statusu uchodźcy oraz odmówił udzielenia im ochrony uzupełniającej. Decyzja została doręczona w dniu 21 września 2017 r. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie do Rady do Spraw Uchodźców. Decyzją (...) z dnia (...).12.2017 r. decyzja Szefa UdSC została utrzymana w mocy. Decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony w dniu (...).12.2017 r.

W dniu 3 stycznia 2018 r. pełnomocnik strony złożył skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Z informacji przekazanej przez ww. Sąd wynika, iż w dniu 20 marca 2018 r. zostało wydane postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania decyzji;

- w dniu (...).12.2017 r. zostało wszczęte postępowanie w niniejszej sprawie dotyczącej zobowiązania cudzoziemki do powrotu, a w dniu 10 stycznia 2018 r. została wydana skarżona decyzja;

- w dniu 20 grudnia 2017 r. Gulnarat Ramazanova złożyła za pośrednictwem Komendanta (...) Oddziału Straży Granicznej do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców kolejny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, którym objęta została jej małoletnia córka. Decyzją z dnia (...).05.2018 r. nr (...) Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził niedopuszczalność wniosku. W dniu 22 maja 2018 r. zostało złożone odwołanie od powyższej decyzji do Rady do Spraw Uchodźców, która decyzją nr (...) z dnia (...).06.2018 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał, że przesłankę zobowiązania do powrotu stanowi art. 302 ust. 1 pkt 1, 10 i 16 lit. b ustawy o cudzoziemcach i przytoczył treść przepisu.

W kontekście przesłanki z art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach wyjaśnił, że zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej (Dz. U. z 2015 r. poz. 930 z późn. zm.) przekraczanie granicy państwowej jest dozwolone na podstawie dokumentów uprawniających do jej przekroczenia. Mając na uwadze okoliczność wydania stronie w dniu 21 stycznia 2017 r. tymczasowego zaświadczenia tożsamości cudzoziemca, w związku ze złożonym przez nią wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej wskazał, iż stosownie do postanowień art. 55a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach zaświadczenie tożsamości w okresie swojej ważności potwierdza tożsamość cudzoziemca podczas jego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz uprawnia go i małoletnie dzieci objęte tym zaświadczeniem do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do zakończenia postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej decyzją ostateczną. Dokument ten nie upoważnia jednak do przekraczania granicy państwowej.

Następnie przytoczył treść art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach określającego przypadki, gdy decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu nie wydaje się, a także treść art. 348-351 ustawy.

Organ wyjaśnił, że postępowanie o udzielenie G. R. ochrony międzynarodowej prowadzone na jej wniosek z dnia 21 stycznia 2017 r. było pierwszym postępowaniem o udzielenie stronie ochrony międzynarodowej i zakończyło się wydaniem przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzji z dnia (...).09.2017 r. nr (...) orzekającej o odmowie nadania jej statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, którą to decyzję strona zaskarżyła. Rada do Spraw Uchodźczych swoją decyzją (...) z dnia (...).12.2017 r. utrzymała decyzję Szefa UdSC w mocy. W dniu (...).12.2017 r. decyzja została doręczona stronie i stała się w tym dniu ostateczna.

Złożony przez cudzoziemkę w dniu 20 grudnia 2017 r. wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej był zatem w rozumieniu art. 2 pkt 7a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej kolejnym wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej.

Postępowanie w sprawie zobowiązania G. R. do powrotu zostało wszczęte po ostatecznym zakończeniu postępowania administracyjnego o udzielenie cudzoziemce ochrony międzynarodowej, prowadzonego na jej wniosek z dnia 21 stycznia 2017 r., a zatem w świetle art. 303 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach wszczęcie postępowania w sprawie zobowiązania cudzoziemki do powrotu było prawnie dopuszczalne.

Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w (...), sygn. akt (...) cudzoziemka została umieszczona w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w (...), na okres do dnia 27 czerwca 2017 r. do dnia 16 sierpnia 2017 r., a następnie pobyt ten został przedłużony. Obecnie strona wraz z małoletnią córką przebywa w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w (...) na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w (...) z dnia (...).06.2018. sygn. akt (...), przedłużającego jej pobyt w ww. Ośrodku do dnia 13 września 2018 r.

Powyższe okoliczności wyczerpują przesłankę z art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. b ustawy.

W sprawie zachodzi ponadto przesłanka zobowiązania do powrotu określona w art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach.

Cudzoziemka w dniu 21 stycznia 2017 r. przekroczyła granicę w kierunku do Polski, w konsekwencji złożenia na granicy wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. W związku ze złożeniem przez stronę ww. wniosku stronie zostało wydane w tym samym dniu przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w (...) tymczasowe zaświadczenie tożsamości cudzoziemca seria (...), które zgodnie z art. 55a ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie jest dokumentem uprawniającym do przekraczania granic, w tym wewnętrznych granic Schengen. Strona po wjeździe na terytorium Polski w dniu 21 stycznia 2017 r. i złożeniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, następnie przekroczyła granicę z Polski do (...), a tym samym granicę wewnętrzną Schengen. Przekroczenie przez stronę granicy z Polski do (...) miało miejsce w bliżej nieokreślonym czasie, pomiędzy 21 stycznia 2017 r. (data wjazdu na terytorium Polski), a dniem 15 lutego 2017 r., kiedy to strona (...) wystąpiła do strony polskiej z wnioskiem o przyjęcie cudzoziemki na podstawie rozporządzenia 604/2013. Strona nie legitymowała się w ww. okresie dokumentem uprawniającym ją do przekroczenia granicy Polski, w tym granicy wewnętrznej Schengen, a tym samym przekroczyła granicę wbrew przepisom prawa, tj. z naruszeniem art. 23 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, art. 14 ustawy o ochronie granicy państwowej oraz rozdziału 4 Konwencji Wykonawczej do Układu z Schengen (zasady regulujące przemieszczanie się cudzoziemców).

Z materiału dowodowego w sprawie wynika, że zachodzi również przesłanka zobowiązania do powrotu określona w art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach.

W dniu przekazania jej oraz jej małoletniej córki stronie polskiej przez stronę (...) tj. (...).06.2017 r. cudzoziemki nie legitymowały się ważnymi dokumentami uprawniającymi je do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Zdaniem organu materiał dowodowy wskazuje również, iż w sprawie nie zachodzą okoliczności określone w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, kiedy decyzji o zobowiązaniu do powrotu nie wydaje się. Cudzoziemka oraz jej małoletnia córka nie legitymują się wizami, czy innymi tytułami pobytowymi uwzględnionymi wart. 303 ust. 1 pkt 1-3 i 5-7 ustawy. Ustalenia faktyczne wskazują także, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, o którym mowa w art. 303 ust. 1 pkt 4, 8-13 ustawy o cudzoziemcach. Ponadto cudzoziemce nie udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany (por. art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy).

W kontekście przesłanki z art. 303 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 348 ustawy, mając na uwadze przesłanki udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, a dotyczące praw gwarantowanych w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności organ wyjaśnił, iż art. 2-8 Konwencji nie nakładają na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemców wyboru kraju, w którym chcieliby oni mieszkać, pracować, leczyć się, itd. Konwencja nie gwarantuje prawa do wjazdu i pobytu cudzoziemca w kraju goszczącym.

Przepisy Konwencji nie mogą być interpretowane w sposób prowadzący do narzucania państwu przyjmującemu cudzoziemców konieczności legalizowania im pobytu w formie przez nich wybranej, na wybranej przez cudzoziemców podstawie prawnej, wbrew przepisom prawa krajowego oraz bez względu na okoliczności faktyczne sprawy. Gorsza sytuacja ekonomiczna w kraju pochodzenia, czy gorszy stan służby zdrowia nie są równoznaczne z naruszeniem praw chronionych w Konwencji.

Uznanie, że decyzja o zobowiązaniu do powrotu może naruszać art. 2 do 7 (czy ewentualnie inne) Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności uwarunkowane jest stwierdzeniem zindywidualizowanego skonkretyzowanego zagrożenia naruszeniem określonych praw.

W postępowaniu w sprawie zobowiązania do powrotu, w dniu 19 stycznia 2017 r. cudzoziemka zeznała, że po przekroczeniu w dniu 21 stycznia 2017 r. granicy w kierunku do Polski i złożeniu w tym dniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej została skierowana do ośrodka dla uchodźców w (...). Jednakże ze względu na problemy zdrowotne małoletniej córki zdecydowała się na wyjazd do (...) w celu uzyskania opieki medycznej. Cudzoziemka podniosła, iż obawia się powrotu do kraju pochodzenia ze względu na zainteresowanie jej osobą tamtejszych struktur. Oświadczyła, iż przebywała w areszcie i była przetrzymywana przez "(...)" trzy dni i boi się, że taka sytuacja może się powtórzyć. Cudzoziemka zeznała, iż jej mąż angażował się w działania zbrojne po stronie bojowników (...) i kiedy powrócił do domu to po tygodniu dom okrążono, mężowi i jego dwóm przyjaciołom udało się zbiec, a ją zatrzymano. Po trzech dniach została zwolniona. Mąż cudzoziemki ukrył się w (...), gdzie po wyrobieniu dokumentów podróży udała się też strona. Po opuszczeniu przez nią terytorium (...) problemy w kraju pochodzenia doświadczyć mieli brat i ojciec strony, (...) mieli wypytywać ich o cudzoziemkę. Zadeklarowała, iż w kraju pochodzenia przez dwa lata pobierała naukę w szkole medycznej i nigdy nie pracowała. Cudzoziemka podniosła, iż obecnie ma problem z układem ruchowym, anemię i problemy natury psychicznej związane z sytuacją, w jakiej się znalazła.

Jak wynika z ostatecznej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia (...).09.2017 r. nr (...) rozstrzygającej wniosek cudzoziemki z dnia 21 stycznia 2017 r. o udzielenie jej ochrony międzynarodowej, cudzoziemka w ww. wniosku również zeznała, że doświadczyła w (...) przemocy fizycznej i psychicznej. Jako powód opuszczenia kraju pochodzenia zainteresowana wskazała, że jej mąż był bojownikiem o wolność (...). W 2014 r. chciano zatrzymać jej męża, udało mu się jednak uciec. Cudzoziemka zeznała, że ona została wówczas zatrzymana na trzy dni, nie wskazała, kto ją zatrzymał, ani kto chciał zatrzymać jej męża. Podczas zatrzymania została pobita. Kiedy po trzech dniach została wypuszczona na wolność dowiedziała się, że jej mąż przebywa w (...). Strona oświadczyła, że w latach 2014-2016 mieszkała wraz z mężem w (...). Jednak pod koniec 2016 r. jej mąż został deportowany do (...), a jej samej nakazano opuścić (...). Od czasu tych wydarzeń straciła kontakt z mężem. Jak wynika z treści powyższej decyzji z dnia (...).09.2017 r. nr (...) strona składając następnie pisemne zeznania w swojej sprawie powołała się na problemy wynikające z działalności jej męża. Według zeznań strony był on bojownikiem, którego chciano zatrzymać w 2014 r. (przy czym cudzoziemka nie wskazała, kto chciał go zatrzymać), ale udało mu się uciec. Wówczas zamiast męża zatrzymano cudzoziemkę, którą przetrzymywano przez trzy dni, pobito, a następnie wypuszczono. Mąż cudzoziemki wyjechał do (...), a ona sama dołączyła do niego. Wg zeznań cudzoziemki mieszkała ona wraz z mężem w (...) w latach 2014-2016. Jednak pod koniec 2016 r. jej mąż został deportowany do (...), a jej samej nakazano opuścić (...). Strona zeznała, że jej mąż obecnie przebywa w (...), gdzie był zatrzymany i poddawany przemocy fizycznej, próbował wjechać na terytorium Polski, ale nie został wpuszczony. Ponadto, Wnioskodawczyni potwierdziła, że w kraju pochodzenia nie była nigdy zatrzymana, aresztowana, sądzona ani skazana wyrokiem sądu. Nie należała do żadnych organizacji, ani partii politycznych. Ponadto, Aplikantka oświadczyła, że nie może znaleźć schronienia w innej części kraju pochodzenia. Wskazując obawy w przypadku powrotu do kraju pochodzenia Wnioskodawczyni zeznała, że boi się o bezpieczeństwo swoje i swojej córki. Cudzoziemka poza wyżej przywołanymi, nie wskazała żadnych innych okoliczności z powodu których ubiega się o ochronę międzynarodową i nie żądała przesłuchania świadków w swojej sprawie. Cudzoziemka dołączyła również do akt sprawy pisemne oświadczenia z dnia 28 lipca 2017 r. oraz z dnia 4 września 2017 r., w których kolejny raz przywołała te same przyczyny ubiegania się przez nią o ochronę międzynarodową. Tak więc potencjalnym powodem ubiegania się przez Cudzoziemkę o ochronę może być zagrożenie jej bezpieczeństwa ze strony tzw. (...).

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców ww. decyzji z dnia (...).09.2017 r. nr (...) uznał za nieuprawdopodobnione zagrożenie bezpieczeństwa cudzoziemki. Szef UdSC podważył wiarygodność składanych przez Cudzoziemkę zeznań, podkreślając jej rozbieżne oświadczenia dotyczące obecnego miejsca pobytu jej męża. Jak zauważył ww. organ cudzoziemka w momencie składnia wniosku zeznała, że nie ma kontaktu z mężem od czasu wyjazdu z (...). Do protokołu przesłuchania zeznała, że jej mąż przebywa w (...) i usiłował wjechać do Polski, nie został jednak wpuszczony. Natomiast z dokumentu dołączonego przez Stronę (potwierdzenie leczenia depresji w czasie pobytu w strzeżonym ośrodku dla uchodźców w (...)) wynika, że jej dziesięciodniowe leczenie depresji spowodowane było tym, że dowiedziała się, że jej mąż zginął w (...). Za niewiarygodne uznane zostały też deklarowane przez Cudzoziemkę problemy, jakich miała doświadczać w związku z działalnością męża. Szef UdSC poddał pod wątpliwość deklarowaną przez Cudzoziemkę okoliczność zatrzymania jej zamiast męża, a nie zatrzymania innego męskiego członka rodziny jak to zwyczajowo jest przyjęte na (...). Ponadto Cudzoziemka nie podnosiła, by którykolwiek z członków rodziny doświadczał jakichkolwiek kłopotów w 2014 r. Zdaniem Szefa UdSC faktem negatywnie wpływającym na wiarygodność strony było swobodne opuszczenie przez nią kraju pochodzenia w roku 2014 i wyjazd do (...), a następnie powrót do (...) w roku 2015, otrzymanie dokumentu podróży wydanego przez władze kraju pochodzenia i w konsekwencji opuszczenie terytorium (...) drogą lotniczą. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców zauważył ponadto w powyższej decyzji z dnia (...).09.2017 r. nr (...), iż cudzoziemka składała rozbieżne zeznania dotyczące miejsca pobytu męża, w tym iż dokonywał on prób przekroczenia polskiej granicy. Pani G. R. przedłożyła również w trakcie pierwszej procedury uchodźczej dokument (potwierdzenie leczenia depresji w czasie pobytu w strzeżonym ośrodku dla uchodźców w (...)) orzekający, że jej dziesięciodniowe leczenie depresji spowodowane było tym, że dowiedział się, że jej mąż zginął w (...).

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w ww. decyzji uwzględnił również aktualną sytuację w kraju pochodzenia strony.

Decyzja Szefa UdSC została utrzymana w mocy przez RdU (akta sprawy (...)). Organ II instancji w trakcie procedury uchodźczej także odmówił zeznaniom cudzoziemki wiarygodności, podkreślił, iż cudzoziemka nie potrafiła podać żadnych dokładnych informacji o działalności swojego męża, nie przedłożyła też żadnych dowodów, które by potwierdzały lub uprawdopodobniały, iż posiada jakiekolwiek związki rodzinne z osobą o danych personalnych A. C. (deklarowany mąż). Szczątkowe informacje, które cudzoziemka przekazała organom w trakcie procedury uchodźczej o swoim deklarowanym mężu rozmijały się z danymi uzyskanymi z materiałów źródłowych w postaci opracowania (...).

Organ odwoławczy podkreślił, że przesłanki udzielenia ochrony międzynarodowej nie są tożsame z przesłankami udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Zauważył jednak, że stwierdzenie istnienia przesłanek udzielenia ochrony uzupełniającej w postępowaniu o udzielenie ochrony międzynarodowej, czy przesłanek udzielenia zgody na pobyt humanitarny określonych w art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, w obu postępowaniach jest dokonywane w oparciu o ustalenie aktualnej sytuacji bezpieczeństwa w kraju pochodzenia cudzoziemca, a także weryfikację podniesionych przez stronę okoliczności wyjazdu z kraju pochodzenia, a także zasadności obaw przed powrotem tam oraz, co istotne weryfikację wiarygodności oświadczeń strony w tym zakresie i w tej części postępowania są tożsame. Tak więc nie tylko dopuszczalne, ale i zgodne z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. jest uwzględnienie w toku postępowania w sprawie zobowiązania cudzoziemki do powrotu sytuacji bezpieczeństwa w kraju jej pochodzenia w czasie jej wyjazdu z niego, a także w czasie toczącego się postępowania w sprawie o udzielenie jej ochrony międzynarodowej, dokonane już uprzednio w toku postępowania w sprawie o udzielenia ochrony międzynarodowej, a także dokonanej w toku postępowania o udzielenie jej ochrony międzynarodowej wiarygodności oświadczeń strony w zakresie przyczyn wyjazdu z kraju pochodzenia i obaw przed powrotem tam.

W sytuacji, gdy strona deklaruje określone obawy przed powrotem do kraju pochodzenia, najpierw w toku postępowania w sprawie o udzielenie ochrony międzynarodowej, a następowanie powtarza taką argumentację w sprawie o zobowiązanie do powrotu organy właściwe w drugiej z ww. spraw powinny uwzględnić ustalenia faktyczne dokonane w toku wcześniejszego postępowania. Takie postępowanie pozwala na zweryfikowanie prawdziwości zeznań i oświadczeń, ocenę wiarygodności cudzoziemca, spójności argumentacji itd. Za wykorzystywaniem przemawiają również względy tzw. ekonomiki procesowej. Zdaniem organu odwoławczego materiał dowodowy sprawy uzasadnia stwierdzenie, iż aktualna pozostaje ocena zawarta w decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia (...).09.2017 r. nr (...) i decyzji ostatecznej Rady do Spraw Uchodźców z dnia (...).12.2017 r. nr (...) co do braku wiarygodności oświadczeń cudzoziemki, iż przyczyną jej wyjazdu z kraju pochodzenia i obaw przed powrotem jest zagrożenie jej życia ze strony "(...)", których zainteresowanie wywołała działalność jej męża. Aktualna pozostaje także ocena zawarta w decyzji Rady Do Spraw Uchodźców nr (...) z dnia (...).12.2017 r. o trzymaniu decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, dotycząca nieuprawdopodobnienia istnienia związku cudzoziemki i A. C.

Podczas postępowania w sprawie zobowiązania do powrotu, w tym w trakcie przeprowadzonego w dniu 18 grudnia 2017 r. przesłuchania, skarżąca nie wskazała by w kraju pochodzenia była kiedykolwiek prócz deklarowanego 3-dniowego zatrzymania niepokojona przez władze kraju pochodzenia. Podniosła jedynie, iż ma problemy zdrowotne, w tym psychiczne. Jednocześnie nie wskazała ona żadnych nowych, istotnych okoliczności faktycznych związanych z wyjazdem z terytorium (...). Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że fakt rzekomego, niczym nie potwierdzonego zagrożenia dla jej osoby ze strony "(...)", spowodowany zainteresowaniem władz mężem a nie ją, nie został przez skarżącą w żaden sposób uwiarygodniony. Cudzoziemka w trakcie postępowania w sprawie zobowiązania jej do powrotu nie przekazała organowi orzekającemu w sprawie żadnych dowodów wskazujących, iż w przypadku powrotu na terytorium (...), czy też wchodzącej w jej skład (...) (gdzie jest zameldowana) czy (...) (gdzie zamieszkują rodzice męża), jej prawo do życia, wolności prawa do rzetelnego procesu sądowego i bezpieczeństwa osobistego będzie rzeczywiście zagrożone.

W toku niniejszego postępowania administracyjnego cudzoziemka nie dołączyła żadnych wiarygodnych dowodów, nie przedstawiła też żadnych istotnych i przekonywujących okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę powyższej oceny.

Jak wynika z opracowania (...) z dnia 23 lutego 2018 r. dotyczącego sytuacji bezpieczeństwa oraz przestrzegania praw człowieka w (...), w powyższym kraju istnieje duża centralizacja władzy, słaby system wielopartyjny, zdominowany przez prezydenta (...). Władza centralna w (...) opiera się obecnie w dużym stopniu na służbach specjalnych. Sytuacja gospodarcza w (...), znajdującej się od ponad 3 lat w kryzysie, zaczyna powoli poprawiać się, ale nie na tyle, aby zapobiec rosnącej frustracji społecznej z powodu pogarszającej się sytuacji materialnej, coraz powszechniejszej i utrudniającej codzienne funkcjonowanie korupcji w urzędach i władzach państwowych. Na terytorium (...) nie toczy się obecnie konflikt zbrojny, chociaż na terenie (...) (głównie (...), (...) i (...)) działają nadal ugrupowania zbrojne, występujące pod szyldem (...) lub (...), lub innych nielegalnych ugrupowań lokalnych. Na terenach (...) nie dochodzi do masowych mordów ludności ani nie są prowadzone regularne ostrzały artyleryjskie lub inne akcje przeciwko ludności cywilnej. Zdarzają się natomiast akcje służb, których celem jest likwidacja lub zatrzymanie osób będących lub podejrzanych o bycie członkami nielegalnych formacji zbrojnych, w tym tych, które uznawane są za terrorystyczne. Większość z tych akcji odbywa się głównie na terenie ww. (...).

Do najpoważniejszych naruszeń praw człowieka w (...) dochodzi w następujących obszarach: wolności słowa, zgromadzeń i stowarzyszeń, wolności mediów, wolności wyrażania poglądów politycznych, prawa do rzetelnego procesu sądowego (głównie w sprawach o podłożu politycznym), prawa do równego traktowania bez względu na pochodzenie rasowe, etniczne, religię, orientację seksualną. Wśród innych naruszeń praw człowieka wymieniane są tortury oraz nadużywanie siły przez funkcjonariuszy organów ścigania, złe warunki w więzieniach, które mogą stanowić zagrożenie dla życia osadzonych, nieprawidłowości wyborcze, korupcję, przemoc wobec kobiet, stygmatyzację społeczną osób zakażonych wirusem HIWAIDS. Faktem jest co prawda, iż przeciwnicy prezydenta (...) są poddawani represjom, a ich prawa są niejednokrotnie łamane, jednakże ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby cudzoziemka zaliczała się do grupy tych osób. Mając powyższe na uwadze organ uznał, że brak jest również podstaw do twierdzenia, że może ona zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu. Wskazał, iż strona ma możliwość zamieszkiwania w innej części (...), jeśli sądzi, iż przebywanie przez nią może stwarzać dla niej zagrożenie. Jak wynika z opracowania (...) z dnia (...).01.2017 w 2010 r. doszło do uproszczenia formalności meldunkowych. Mieszkańcy (...), w tym (...), nie są obecnie powszechnie postrzegani jako zagrożenie dla (...), za wyjątkiem najemników wracających do (...) z (...). Z materiału dowodowego nie wynika, aby cudzoziemka miała jakiekolwiek problemy z poruszaniem się po terytorium (...), czy ograniczone prawo do zamieszkania w innych jej częściach.

Aktualna sytuacja w kraju pochodzenia strony nie uzasadnia stwierdzenia, iż w przypadku powrotu przez nią do (...) będzie istniało zindywidualizowane zagrożenie naruszenia jej praw gwarantowanych w art. 2-7 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Jak wynika z aktualnych opracowań Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC dotyczących aktualnej sytuacji w kraju pochodzenia strony, ze szczególnym uwzględnieniem (...), wykazują, iż obecnie sytuacja na terytorium (...) jest względnie stabilna. Działania zbrojne na większą skalę nie są prowadzone, nie odnotowano też przypadków masowych zbrodni przeciw cywilom, działań regularnych sił zbrojnych czy katastrof humanitarnych, Na terytorium (...) w 2017 r. na skutek działań federalnych i (...) struktur siłowych oraz tzw. bojowników śmierć poniosło 55 osób głównie tzw. bojowników i liczba ta stanowi w porównaniu z rokiem 2016 spadek o 73%. Ustabilizowanie się sytuacji politycznej i militarnej na (...) wpłynęło na zmniejszenie się zagrożenia dla ludności cywilnej. Nadal mają miejsce poważne naruszenia praw człowieka, takiej jak tortury, uprowadzenia, nie dotyczą one ogółu ludności, lecz określonych grup podejrzewanych o prowadzenia działalności skierowanej przeciwko władzy lub jej wspierania.

Odnosząc się do deklaracji cudzoziemki w zakresie jej stanu zdrowia organ podkreślił, iż Cudzoziemka ma możliwość jako obywatelka (...) korzystania z opieki medycznej w kraju pochodzenia. Jak wynika z opracowania (...) z dnia 8 marca 2018 r. obywatele (...) we wszystkich podmiotach (...) mają prawo do bezpłatnej opieki medycznej poprzez system obowiązkowych ubezpieczeń medycznych. Dostępność opieki medycznej jest zróżnicowana regionalnie, istnieją dysproporcje w dostępie do usług medycznych w zależności o regionu zamieszkania. Generalnie trudniejszy dostęp do opieki medycznej mają obywatele mieszkający w rejonach wiejskich niż mieszkańcy dużych miast. Pacjenci wymagający leczenia specjalistycznego w szpitalach, które nie jest dostępne w ich regionie zamieszkania, mogą zwrócić się o leczenie do innego regionu, gdzie działa dana jednostka specjalistyczna. W tym celu muszą zostać włączeni w tzw. kwotę. Zdarza się, że środki te - kwoty - są ograniczone, w zależności od napływu pacjentów i możliwości umieszczenia pacjentów w danej placówce medycznej. Jakość służby zdrowia w (...) (w której jest najwięcej naukowych centrów medycznych (...) Akademii Nauk i Ministerstw Opieki Zdrowotnej), (...) czy innych dużych miastach (...), znacząco różni się, jest lepsza, w porównaniu z innymi regionami, mniejszymi miastami w (...). Jak wynika z ustaleń organu (w oparciu o opracowania (...) z dnia (...).09.2017 r. i (...) z dnia (...).02.2018 r.) na (...) (ze szczególnym uwzględnieniem (...) i (...)) istnieje możliwość uzyskania pomocy psychiatrycznej i psychologicznej. (...) system opieki medycznej zapewnia bezpłatne świadczenia w ramach państwowych placówek ochrony zdrowia, w tym również świadczenia w zakresie opieki psychiatrycznej. Istnieje kilka szpitali i poradnia zdrowia psychicznego. Również na terenie (...) istnieje możliwość leczenia chorób psychicznych zarówno osób dorosłych jak i dzieci i młodzieży. Na terenie (...) poza (...) istnieją ośrodki terapeutyczne zajmujące się leczeniem (...). Do najbardziej znanych zalicza się szpitale i kliniki w (...), (...) i (...). W (...) i (...) działają również wysoko wyspecjalizowane placówki opieki psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży, dokąd mogą być kierowani młodzi pacjenci z (...), jeśli potrzebują bardziej zawansowanej pomocy. Ze zgromadzonego przez organ materiału dowodowego nie wynika, aby istniały jakiekolwiek przesłanki by uznać, iż w kraju pochodzenia odmówiono by cudzoziemce prawa do leczenia.

Odnosząc się do przedstawionego przez skarżącą wezwania na przesłuchanie organ podkreślił, że primo - organowi II instancji przedłożono wyłącznie kopię wezwania, secundo - załączony dokument nie zawiera żadnej oficjalnej pieczęci organu mającego go wystawić i sporządzone zostało na powszechnie dostępnym w Internecie formularzu nr 58. Ponadto zawiera ono pokwitowanie, które winno być od niego oderwane/odłączone i zwrócone wystawcy, na dowód jego doręczenia. W związku z powyższym organ odmówił uznania ww. wezwań za wiarygodne.

Organ wyjaśnił dodatkowo, że przyjmując hipotetycznie, iż rzeczywiście Cudzoziemka otrzymała wezwanie na przesłuchanie i jest podejrzewana o określone czyny przestępcze to należy podkreślić, iż wszczęcie sprawy karnej nie oznacza uznania osoby za winną dokonania określonego przestępstwa. Wynika to z zapisów art. 14 Kodeksu postępowania karnego (...) (oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina co do popełnienia przestępstwa nie zostanie udowodniona w porządku przewidzianym przez Kodeksu postępowania karnego (...) i ustanowiona wyrokiem sądu). W sprawie cudzoziemki nie zapadł żaden prawomocny wyrok sądowy, który można by uznać za nieproporcjonalny lub dyskryminujący. Należy podkreślić, iż niekwestionowaną zasadą jest, iż pobyt humanitarny nie przysługuje tym, którzy uciekają przed wymiarem sprawiedliwości. Faktem jest natomiast, iż władze kraju pochodzenia nie utrudniały Wnioskodawczyni wyjazdu z kraju, wydały jej dokument podróży. Biorąc pod uwagę niską wiarygodność Strony nie można wykluczyć, iż wszczęcie wobec niej postępowania karnego oparte jest na realnych podstawach i wynika z prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności o charakterze przestępczym, którą w trakcie swojej historii migracyjnej przemilczała. Ponadto cudzoziemka nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających brak staranności organów lub działanie na jej niekorzyść.

Odnosząc się do podniesionego przez pełnomocnika skarżącej zarzutu dotyczącego nieuwzględnienia kopii materiałów dowodowych w języku (...) organ zauważył, iż zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy dokumenty sporządzone w języku obcym, służące za dowód w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, składa się wraz z ich tłumaczeniem na język polski, dokonanym przez tłumacza przysięgłego. Mając powyższe na uwadze, Komendant (...) Oddziału Straży Granicznej w (...) postanowieniem nr (...) z dnia (...).01.2018 r. odmówił powołania biegłego tłumacza z języka (...) w celu przetłumaczenia załączonej kopii dokumentu.

W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy nie uzasadnia stwierdzenia, iż deklarowane przez cudzoziemkę przyczyny wyjazdu z kraju pochodzenia i obawy przed powrotem tam są wiarygodne i uzasadnione, a także, iż w przypadku powrotu do kraju pochodzenia będą zagrożone jej prawa gwarantowane w art. 2-7 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Powyższe okoliczności uzasadniają stwierdzenie, iż w sprawie nie zachodzi przesłanka udzielenia zgody na pobyt humanitarny określona w art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach.

Okoliczności pobytu cudzoziemki na terytorium Polski, a także jej zeznania wskazują, iż w sprawie nie zachodzi również przesłanka z art. 348 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach.

W kontekście prawa cudzoziemca do ochrony życia rodzinnego, o którym mowa w art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, istotną kwestią jest fakt, iż żaden z tych aktów prawnych nie nakłada na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemkę wyboru kraju, w którym chciałaby ona wraz z dziećmi zamieszkać, a także obowiązku wyrażenia zgody na połączenie w tym kraju rodziny. Powyższe przepisy nie gwarantują prawa do wjazdu i pobytu cudzoziemki wraz z rodziną w kraju goszczącym. Powyższe przepisy ww. Konwencji me mogą być interpretowane w sposób prowadzący do narzucania państwu przyjmującemu cudzoziemca i jego rodzinę konieczności legalizowania im pobytu w formie przez nich wybranej, na wybranej przez cudzoziemca podstawie prawnej, wbrew przepisom prawa krajowego oraz bez względu na okoliczności faktyczne sprawy. System wykonywania krajowego prawa ¡migracyjnego, który został oparty na sankcjach administracyjnych w postaci zobowiązania do powrotu, jako taki nie skutkuje brakiem zgodności z art. 8 Konwencji.

Dokonując oceny, czy zaskarżona decyzja naruszałaby prawo cudzoziemca do życia rodzinnego, czy prywatnego w pierwszej kolejności należy wziąć pod uwagę skutki, jakie wiążą się z wydaniem decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Zaskarżona decyzja orzeka wprawdzie o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, jednak orzeczony zakaz ponownego wjazdu do Polski nie jest bezterminowy - wynosi 1 rok i sześć miesięcy. Ewentualna ingerencja w prawo, o którym mowa w art. 8 Konwencji nie ma zatem charakteru bezterminowego. Dodatkowo organ wyjaśnił, iż nie każdy rodzaj więzów rodzinnych, czy prywatnych z krajem goszczącym zasługuje na jednakową ochronę. Dopuszczalność ingerencji w prawo do życia rodzinnego, czy prywatnego będzie uzależniona od okoliczności konkretnego przypadku. W ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw do twierdzenia, że w przypadku zobowiązania cudzoziemki do powrotu więzy rodzinne pomiędzy nią, a jej małoletnią córką zostaną zerwane lub istotnie ograniczone. Podstawą do takiego stwierdzenia jest fakt, że małoletnie dziecko cudzoziemki objęte jest niniejszą decyzją. Centrum życiowe cudzoziemki przez większość życia znajdowało się w kraju pochodzenia, gdzie się ona urodziła, wzrastała w tamtejszej kulturze, pobierała naukę i gdzie zamieszkuje jej najbliższa rodzina. Pobyt cudzoziemki poza krajem pochodzenia datuje się dopiero od roku 2014 vel 2015 (rozbieżne zeznania w tej kwestii samej cudzoziemki). Strona wraz z córką uzyskała prawo wjazdu na terytorium Polski jedynie na skutek złożenia na granicy wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, gdyż nie posiadała tytułu pobytowego uprawniającego ją do wjazdu i pobytu tu, po wjeździe na terytorium Polski wyjechała do (...), przekraczając granicę wewnętrzną Schengen wbrew przepisom, a po przekazaniu jej w dniu 27 czerwca 2017 r. przez stronę (...) stronie polskiej została na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w (...) umieszczona w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w (...), gdzie przebywa nadal. Cudzoziemka nie miała realnych podstaw, aby spodziewać się legalizacji pobytu tu w dłuższej perspektywie czasowej i musiała zdawać sobie sprawę, że prowadzenie przez nią tu życia prywatnego jest od samego początku zagrożone, niepewne i w związku z tym nie mogła spodziewać się, że będzie mogło one w zgodzie z prawem być kontynuowane. Materiał dowodowy nie wskazuje, aby strona nawiązała z Polską więzy o charakterze prywatnym.

Mając powyższe na uwadze, zdaniem organu zobowiązanie cudzoziemki wraz z małoletnią córką do powrotu do kraju pochodzenia, nie narusza prawa do życia rodzinnego, o którym mowa w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, ani też praw dziecka, określonych w Konwencji o Prawach Dziecka.

Odnosząc się natomiast do podniesionego przez pełnomocnika skarżącej zagrożenia prawa małoletniego, organ zauważył, że dziecko skarżącej znajduje się przy matce. Wobec faktu, iż obecnie 2-letnie dziecko znajduje się na terytorium RP i przybyło tu jako 9 - miesięczne dziecko na właściwy rozwój psychofizyczny dzieci, największy wpływ mają warunki jakie zostały im stworzone przez rodzica oraz właściwie funkcjonującą samą rodzina, nie zaś fakt zamieszkiwania w konkretnym państwie, w tym wypadku Polsce, która chociażby z racji kręgu kulturowego, z jakiego ww. dzieci pochodzą, jest im kulturowo i mentalnie dość obca. Nie ma podstaw ponadto podstaw do twierdzenia, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia proces integracji społecznej małoletniej (szczególnie wśród bliskich) byłby zaburzony, a w szczególności, iż zagrożony byłby w stopniu istotnym jego rozwój psychofizyczny.

Organ nie stwierdził, aby wobec cudzoziemca zachodziły okoliczności z art. 349 ustawy o cudzoziemcach, a zatem w sprawie nie ma zastosowania przesłanka z art. 351 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, która jest stosowana w przypadku, gdy zachodzą okoliczności do odmowy udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, o których mowa w art. 349 ustawy.

Organ nie stwierdził również, aby w sprawie zachodziła przesłanka z art. 351 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach.

Stwierdzenie, że w sprawie zachodzi przesłanka z art. 302 ust. 1 pkt 1, 10 i 16 lit. b ustawy o cudzoziemcach i nie zachodzą okoliczności z art. 303 ust. 1 ustawy obliguje organ rozpatrujący sprawę do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji w zakresie zobowiązania cudzoziemki do powrotu. W tej sytuacji organy orzekające dysponują jedynie pewną swobodą w określeniu terminu dobrowolnego powrotu i określeniu zakazu wjazdu przez cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oraz określeniu okresu tego zakazu.

W zaskarżonej decyzji na mocy art. 315 ust. 2 pkt 1 ustawy nie został określony termin dobrowolnego powrotu z uwagi na istniejące prawdopodobieństwo ucieczki cudzoziemki. W ocenie organu odwoławczego powyższy przepis ma zastosowanie w sprawie. Wobec cudzoziemki zachodzą bowiem okoliczności z art. 315 ust. 3 pkt 3 ustawy, kiedy zgodnie z treścią tego przepisów prawdopodobieństwo ucieczki istnieje, gdyż jak stwierdzono w sprawie zachodzi przesłanka z art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach, tj. cudzoziemka przekroczył wbrew przepisom granicę w kierunku z Polski do (...), a jednocześnie granicę wewnętrzną strefy Schengen. Ponadto z okoliczności i materiału dowodowego sprawy wynika, iż strona nie zamierza podporządkować się obowiązkowi opuszczenia Polski.

Przepis art. 315 ust. 2 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach znajduje oparcie w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich (Dz.U.UE.L 348 z 20 grudnia 2008 r., str. 98). Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 4 powołanej dyrektywy jeżeli istnieje ryzyko ucieczki lub jeżeli wniosek o pozwolenie na legalny pobyt został odrzucony jako oczywiście bezzasadny lub zawierający fałszywe informacje, lub jeżeli dana osoba stanowi zagrożenie dla porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub bezpieczeństwa narodowego, państwo członkowskie może wstrzymać się od wyznaczenia terminu dobrowolnego wyjazdu, lub może wyznaczyć termin krótszy niż siedem dni.

Nie określając w zaskarżonej decyzji terminu dobrowolnego powrotu organ był zobligowany na mocy art. 318 ust. 2 pkt 1 ustawy do orzeczenia o zakazie wjazdu przez cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen. Organ I instancji na mocy art. 319 pkt 1 ustawy, stosowanego w przypadkach stwierdzenia przesłanek m.in. z art. 302 ust. 1 pkt 10 i 16 lit. b ustawy o cudzoziemcach, orzekł o dwuletnim okresie zakazu ponownego wjazdu na te terytoria. W ocenie organu odwoławczego uzasadnione jest orzeczenie na podstawie art. 319 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach 18-miesięcznego okresu zakazu ponownego wjazdu, tj. dłuższego niż minimalny (6- cio miesięczny). Na powyższe stwierdzenie ma wpływ fakt, iż strona po uzyskania prawa wjazdu na terytorium Polski, a zarazem strefy Schengen wyłącznie na skutek złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej nie pozostała na tym terytorium, aby uczestniczyć w postępowaniu o udzielenie jej ochrony międzynarodowej, ale niemalże od razu wyjechała na terytorium (...), przekraczając granicę z Polski do (...) wbrew obowiązującym przepisom prawa. Ponadto strona w postępowaniu o udzielenie jej ochrony międzynarodowej, prowadzonym na jej wniosek z dnia 21 stycznia 2017 r. usiłowała wprowadzić w błąd organy rozpatrujące sprawy składając oświadczenie sprzeczne co do istotnych okoliczności faktycznych dotyczących pobytu w kraju pochodzenia, stanowiących jednocześnie przyczynę wyjazdu jej stamtąd. Okoliczności niniejszej sprawy uprawniają stwierdzenie, iż strona wykorzystała instytucję ochrony międzynarodowej do uzyskania uprawnienia wjazdu na terytorium strefy Schengen i pobytu w wybranym przez siebie kraju tej strefy, niezależnie od miejsca złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i nie posiadania prawa przekraczania granic wewnętrznych strefy Schengen.

W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego i proceduralnego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, a materiał dowodowy jest zgromadzony w stopniu wystarczającym do rozstrzygnięcia kwestii zasadności wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu w oparciu o przesłanki z art. 302 ust. 1 pkt 1, 10 i 16 lit. b ustawy. Brak jest tym samym podstaw do zastosowania w sprawie art. 138 § 2 k.p.a., o co wnosi strona w odwołaniu. Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych przez pełnomocnik cudzoziemki w odwołaniu, dotyczących naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w ocenie organu II instancji, Komendant (...) Oddziału Straży Granicznej w (...), zgodnie z treścią art. 7 k.p.a., podjął niezbędne kroki zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także w myśl art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, a wydaną decyzję uzasadniał wskazując dowody, na których się oparł oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności czy też uwzględnienia. Zdaniem Szefa UdSC nie doszło również do naruszenia art. 75 § 1 k.p.a. Komendant (...) Oddziału Straży Granicznej w dniu (...).01.2018 r. wydał postanowienie o odmówieniu uwzględnienia żądań dowodowych przez pełnomocnika strony i uzasadnił powyższe. W ocenie organu odwoławczego, zaskarżona decyzja nie narusza również art. 80 k.p.a. Organ I instancji na podstawie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dokonał bowiem oceny czy przedstawione fakty i okoliczności zostały udowodnione.

Odnosząc się do wniosku pełnomocnika o powołanie biegłego sądowego w przedmiocie psychologii oraz przeprowadzenie dowodu z jego opinii w celu zbadania, czy w sprawie zobowiązania do powrotu pani G. R. i jej małoletniej córki spełnione zostały przesłanki zawarte w art. 348 pkt 1a i lb ustawy o cudzoziemcach organ stwierdził, iż w przypadku cudzoziemki opinia biegłego nie warunkuje udzielenia jej zgody na pobyt na terytorium RP ze względów humanitarnych. Należy przy tym podkreślić, iż cudzoziemka była niewiarygodną stroną postępowania, w żaden też usposób nie uwiarygodniła, aby była poddawana przemocy w kraju pochodzenia, nie należy też zatem łączyć jej stanu psychicznego ze zbadanym przez organ zagrożeniem dla życia, wolności, bezpieczeństwa osobistego cudzoziemki i jej małoletniej córki czy też tego, czy po powrocie narażone one będą na poddanie torturom czy też nieludzkie, poniżające traktowanie lub karanie. Zarzut pełnomocnika o naruszeniu art. 8 k.p.a., w tym przeprowadzenie postępowania dowodowego przed Strażą Graniczną w ciągu jednego dnia organ uznał za niezasadny, bowiem postępowanie w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu zostało wszczęte przez Komendanta (...) Oddziału Straży Granicznej w dniu (...).12.2017 r., natomiast decyzja ww. sprawie została wydana w dniu (...).01.2018 r. Strona została poinformowana o wszczęciu postępowania, możliwości zapoznania się z aktami sprawy, pouczona o zasadach i trybie postępowania w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu, w trakcie przesłuchania miała możliwość przedstawienia wszystkich istotnych dla niej okoliczności. Cudzoziemka za pośrednictwem swojego pełnomocnika skorzystała też z prawa do wniesienia odwołania. W odwołaniu strona mogła odnieść się do treści decyzji, a w toku postępowania odwoławczego pismem z dnia 11 maja 2018 r. została poinformowana o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym.

Mając na uwadze powyższe fakty i okoliczności, w ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji właściwie przeprowadził postępowanie dowodowe w sprawie i dokonał słusznej oceny materiału, a przebieg postępowania nie wskazuje na naruszenia przepisów prawa proceduralnego, czy też prawa materialnego. Zarzuty pełnomocnika skarżącego zawarte w odwołaniu, dotyczące rzekomych naruszeń są w ocenie organu II instancji, bezzasadne.

Skargę na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła cudzoziemka.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. Prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 348 pkt 1 lit. A i B ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650 z późn. zm., zwana dalej: ustawa o cudzoziemcach) poprzez błędne uznanie, iż powrót do kraju pochodzenia nie będzie stanowić zagrożenia dla życia Skarżącej i jej małoletniej córki, jak również, że nie będą w kraju pochodzenia poddawani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu, gdyż nie ma poważnych przesłanek wystąpienia rzeczywistego ryzyka zagrożeń występujących w kraju, które zostały wskazane w ww. przepisie, co jest konsekwencją nierozważenia przez Organ I instancji w należyty sposób przyczyn, z powodu których Skarżąca opuściła terytorium (...), a następnie uciekając z (...) przyjechała do Polski w celu ubiegania się o ochronę międzynarodową,

2) Art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach poprzez dokonanie przez Organ stwierdzenia, że nie zachodzi w przypadku małoletnich dzieci Skarżącej przesłanka, o której mowa w ww. przepisach, tj. że zobowiązanie do powrotu w niniejszym przypadku nie będzie naruszać praw córki Skarżącej, określonych w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzji o zobowiązaniu do powrotu wydanej przez Organ I instancji,

3) art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. poprzez jego niezastosowanie przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców i w konsekwencji stwierdzenie, że w przypadku Skarżącej i jej córki nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie im zgody na pobyt ze względów humanitarnych, wobec nierozważania, że z uwagi na zaginięcie męża/ojca Skarżących po jego deportacji z terytorium (...) do (...), samo wydalenie do kraju pochodzenia, w którym Skarżące będą traktowane jako członkowie najbliższej rodziny bojownika, zagrożeni szczególnej inwigilacji i szykanom będzie stanowić naruszenie ww. przepisów Konwencji,

4) art. 14 ust. 1 lit. d w związku a art. 3 pkt 9 i art. 13 ust. 1, 3 oraz 4 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego Rady 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich (Dalej: Dyrektywa Powrotowa), poprzez nieuwzględnienie szczególnych potrzeb osób wymagających szczególnego traktowania przy dostępie do pomocy i reprezentacji prawnej w procedurze powrotowej.

2. Prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:

1. Art. 13 Dyrektywy Powrotowej, w związku z art. 45 ust. 1 oraz art. 78 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997, w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, w związku z art. 6 i 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., gwarantującego obywatelowi państwa trzeciego możliwość skorzystania ze skutecznych środków odwoławczych, aby zaskarżyć decyzje dotyczące powrotu, o których mowa w art. 12 ust. 1 Dyrektywy, "przed właściwym organem sądowym lub administracyjnym lub właściwym podmiotem złożonym z osób bezstronnych i posiadających gwarancje niezależności" (w tym skorzystanie z możliwości "uzyskania porady prawnej, reprezentacji prawnej oraz, w razie konieczności, pomocy tłumacza"), w taki sposób, "aby niezbędna pomoc prawna lub reprezentacja prawna zostały przyznane nieodpłatnie na wniosek, zgodnie z odpowiednimi przepisami krajowymi lub z zasadami dotyczącymi pomocy prawnej", poprzez niezawarcie w decyzji Organu I Instancji, ani w decyzji Organu II Instancji pouczenia w języku zrozumiałym dla Skarżących o przysługującym stronie postępowania prawie pomocy, co wiąże się z brakiem implementacji przepisów dyrektywy przez Polskę. Brak zapewnienia prawa pomocy i wykonanie decyzji Komendanta (...) OSG przed doręczeniem decyzji Stronie i uzyskaniem możliwości wystąpienia z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji, stanowi rażące naruszenie gwarantowanych Skarżącym w postępowaniu praw.

2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez:

- stwierdzenie przez Szefa UDSC, iż "Organ pierwszej instancji właściwie przeprowadził postępowanie dowodowe w sprawie i dokonał słusznej oceny materiału, a przebieg postępowania nie wykazuje na naruszenie przepisów prawa proceduralnego, czy też prawa materialnego" oraz "zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego i proceduralnego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, a materiał dowodowy jest zgromadzony w stopniu wystarczającym do rozstrzygnięcia kwestii zasadności wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu", podczas gdy po ustanowieniu pełnomocnika przez Stronę postępowania, Strona wniosła wnioski dowodowe (m.in. przesłuchania Jej w celu umożliwienia wyjaśnienia okoliczności doświadczenia przemocy psychicznej i fizycznej oraz przyczyn obawiania się powrotu do kraju pochodzenia), które wobec wcześniejszego uznania przez Komendanta BOSG, iż złożone bez udziału pełnomocnika i psychologa "zeznania Cudzoziemki złożone w postępowaniu w sprawie zobowiązania do powrotu całkowicie są zbyt ogólnikowe, lakoniczne i nie potwierdzone jej własnoręcznym podpisem, co powoduje, że okoliczność zatrzymania skarżącej wzbudza w ogóle poważne wątpliwości co do jej wiarygodności, należało uznać za gotowość wzięcia czynnego udziału w pełnym wyjaśnieniu sprawy. Prawo to powinno przysługiwać Stronie nie tylko dlatego, że wnioski te zostały złożone w wyznaczonym drugiego dnia prowadzenia postępowania administracyjnego terminie, ale też z uwagi na zakwalifikowanie skarżącej do grupy wymagającej szczególnego traktowania.

3. art. 8 k.p.a. poprzez przeprowadzenie procedury w sposób budzący wątpliwości co do zaufania do Organu w odniesieniu do przeprowadzenia przesłuchania Skarżącej oraz przeprowadzenie postępowania dowodowego przed Strażą Graniczną, które wobec odrzucenia wniosków dowodowych należącej do grupy wymagającej szczególnego traktowania Strony po ustanowieniu Pełnomocnika trwało właściwie 1 dzień, co jest sprzeczne z uprawnieniem zapewnionym stronom postępowania w art. 10 k.p.a. Powyższe dowodzi dużego pośpiechu i niedbalstwa Organu, który błędnie zidentyfikował władze dopuszczające się prześladowania wobec Skarżących oraz władze, które nie zapewniają im trwałej i skutecznej ochrony na terytorium kraju jej pochodzenia, a także kraj jej pochodzenia. Pośpiech skutkował uniemożliwieniem Skarżącej skorzystanie z jej podstawowego prawa do złożenia osobistych wyjaśnień w obecności psychologa po uzyskaniu gwarantowanej w dyrektywie powrotowej pomocy prawnej (i w obecności pełnomocnika). Zwieńczeniem zaniedbań i naruszeń art. 8 k.p.a., które wystąpiły również w trakcie prowadzenia postępowania przez Komendanta BOSG stało się wydalenie Skarżących przed ustatecznieniem się decyzji w przedmiocie zobowiązania do powrotu i uniemożliwienie im w praktyce skorzystania z przysługujących im praw do skutecznego środka prawnego w postępowaniu przed sądem i złożenia wniosku o zawieszenie wykonania decyzji.

4. Art. 15 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez ograniczenie się przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców tylko do bardzo pobieżnej kontroli decyzji Organu I instancji, bez samodzielnego ponownego rozpoznania sprawy, jak również bez rozpatrzenia podnoszonych przez Skarżącą zarzutów i argumentacji w odwołaniu od decyzji Komendanta (...) Oddziału Straży Granicznej, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji z dnia (...).01.2018 r.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia (...).07.2018 r. nr (...) w całości, o uchylenie decyzji Komendanta (...) Oddziału Straży Granicznej decyzji z dnia (...).01.2018 r. nr (...), w całości oraz orzeczenie, że wykonanie nieostatecznej decyzji stanowiło rażące naruszenie prawa oraz nakazanie Organowi przywrócenie stanu zgodnego z prawem (sprowadzenie Skarżących do Polski i usunięcie wpisu do SIS), jak też o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Wniosła także o rozważenie niezbędności wystąpienia w trybie art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej z pytaniami prejudycjalnymi do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej:

a. czy prawidłowa wykładnia art. 13 Dyrektywy powrotowej pozwala państwu członkowskiemu na takie implementowanie ww przepisu Dyrektywy w związku z przywoływanym w nim art. 15 ust. 3-5 Dyrektywy Rady 2005/85/WE z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich (zmienionej Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej - obecnie art. 21 ust. 2-4), że o przysługującym cudzoziemcowi prawie pomocy przed WSA jest on pouczany wyłącznie w j. polskim oraz, że pozwala na zupełnie różnie uregulowanie dostępu do pomocy prawnej w postępowaniu o udzielenie ochrony międzynarodowej (system pomocy prawnej został ustawowo stworzony) i w postępowaniu powrotowym (system pomocy prawnej mimo upływu 24 grudnia 2011 r. terminu na transpozycję w tym zakresie dyrektywy powrotowej wciąż jest przedmiotem prac legislacyjnych), nie gwarantując prawa do skutecznego środka prawnego ustanowionego w art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej?

b. czy prawidłowa wykładnia art. 13 Dyrektywy powrotowej, w związku z art. 18, w art. 19 ust. 2 iw art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej pozwala państwu członkowskiemu na takie implementowanie ww przepisu Dyrektywy, że decyzja powrotowa jest wykonana przed doręczeniem tej decyzji stronie/pełnomocnikowi strony w postępowaniu powrotowym?

c. czy prawidłowa wykładnia art. 13 Dyrektywy Powrotowej. w związku z art. 21 ust. 4 lit. a Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej ("Państwa członkowskie mogą (,..)nałożyć ograniczenia kwotowe lub czasowe w zakresie bezpłatnego udzielania informacji prawnych i proceduralnych, o którym mowa w art. 19, oraz świadczenia bezpłatnej pomocy i reprezentacji prawnej, o których mowa w art. 20, pod warunkiem że nie ograniczają one arbitralnie dostępu do udzielania informacji prawnych i proceduralnych oraz pomocy i reprezentacji prawnej") pozwala na oddalenie złożonego w wyznaczonym przez Organ terminie wniosku pełnomocnika obywatela państwa trzeciego - zakwalifikowanego do grupy wymagającej szczególnego traktowania (samotna matka, podnosząca poddanie przemocy w kraju pochodzenia), ustanowionego przez cudzoziemca w ciągu tygodnia od rozpoczęcia postępowania powrotowego, o przeprowadzenie przesłuchania Strony i dodatkowe badania biegłego w zakresie psychologii?

d. Czy prawidłowa wykładnia art. 13 ust. 3 Dyrektywy Powrotowej ("Dany obywatel państwa trzeciego ma możliwość uzyskania (...) w razie konieczności, pomocy tłumacza) pozwala państwu członkowskiemu na takie implementowanie ww przepisu, jak w aktualnym brzmieniu Art. 8. 2. Ustawy o cudzoziemcach (" Dokumenty sporządzone w języku obcym, służące za dowód w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, składa się wraz z ich tłumaczeniem na język polski, dokonanym przez tłumacza przysięgłego"), umożliwiającym zignorowanie dowodów z dokumentów przedłożonych Organowi w języku innym niż języka polski ((...)) i oczekiwania pokrycia kosztów takiego tłumaczenia przez przebywającego w detencji cudzoziemca, dla którego koszt dokonania tłumaczenia przysięgłego stanowi przeszkodę nie do pokonania? e. czy art. 5 Dyrektywy powrotowej, który zobowiązuje państwa członkowskie do przestrzegania przy wdrażaniu tej dyrektywy zasady non-refoulement oraz Artykuł 9 ust. 1 Dyrektywy Powrotowej ("Państwa członkowskie przesuwają termin wydalenia:

a) jeżeli miałoby ono naruszać zasadę non-refoulement, lub

b) dopóki obowiązuje zawieszenie wykonania decyzji nakazującej powrót, przyznane zgodnie z art.

13 ust. 2"), w związku z art. 13 ust. 1 tej dyrektywy oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych UE (gwarantujących prawo do skutecznego środka prawnego), zwłaszcza w świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wielka izba) z dnia 19 czerwca 2018 r. w sprawie C-181/16, Sadikou Gnandi p. Belgii, powinien być interpretowany w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie możliwości wykonania decyli nakazującej powrót, o której mowa w art. 6 dyrektywy powrotowej, gdy sąd krajowy nie rozpatrzył jeszcze złożonej przez cudzoziemca skargi na decyzję administracyjną odmawiającą mu ochrony międzynarodowej w pierwszej, wszczętej przez niego procedurze, a cudzoziemiec nie miał faktycznej możliwości złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania tej decyzji zobowiązującej go do powrotu ze względu na jego wydalenie przed doręczeniem mu ostatecznej decyzji administracyjnej ?

Ze względu na ryzyko grożące Skarżącym, wobec których decyla o zobowiązaniu do powrotu na terytorium (...) została przymusowo wykonana, zachodzi również potrzeba wskazania w odesłaniu prejudycjalnym konieczności rozpoznania sprawy w trybie pilnym na podstawie art. 107 § 1 Regulaminu postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości.

W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że w dniu 18 grudnia 2017 r. (czyli w momencie doręczenia Pełnomocnikowi Skarżących decyzji Rady w sprawie odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej) Komendant (...) Oddziału SG wszczął postępowanie o zobowiązaniu cudzoziemki do powrotu. Już w dniu 19 grudnia 2017 poinformował, iż zakończył gromadzenia materiału dowodowego wyznaczając cudzoziemce 9-dniowy termin na Odniesienie się do zgromadzonego materiału dowodowego. Cudzoziemka ustanowiła pełnomocnika i złożyła wnioski dowodowe w wyznaczonym terminie. Jednak w dniu i stycznia 2018 r. organ odmówił uwzględnienia wniosków dowodowych, a (...) stycznia 2018 r. Komendant (...) Oddziału Straży Granicznej w (...) wydał decyzję (doręczoną 17 stycznia 2018 r.) orzekającą o zobowiązaniu do powrotu, zakazie wjazdu na terytorium RP i państw strefy Schengen w terminie 1 roku i 6 miesięcy (wpis do SIS). Dnia 30 stycznia 2018 r. - pełnomocnik Skarżących złożył odwołanie od decyzji do Szefa UDSC (organ II instancji). W nocy z 17/18 lipca ok. 24:00 do pokoju cudzoziemki weszli funkcjonariusze Straży Granicznej i rozpoczęli niezapowiedziane wykonanie najprawdopodobniej styczniowej decyzji nakazującej powrót. W dniu 18 lipca 2018 r. ok. południa Skarżące zostały pod eskortą wsadzone do samolotu do (...), a na pokładzie w odpowiedzi na żądanie skarżącej co do wyjaśnienia podstaw i celu wylotu wręczona jej została kopia decyzji Organu I Instancji z (...) stycznia 2018 r. Co istotne, kopia tej decyzji w której opisane są twierdzenia strony ubiegającej się o ochronę międzynarodową dostać się musiała w ręce służb (...), przez co funkcjonariusze SG sprowadzili na Skarżące niebezpieczeństwo.

Po przekazaniu do (...), jak wynika z informacji przekazanych przez cudzoziemkę, została ona przez kilka dni przetrzymywana na lotnisku w (...) (zamknięta w hotelu przy lotnisku), a następnie przetransportowana do (...). Służby (...) zabrały całość dokumentacji cudzoziemki oraz telefon komórkowy, w tym decyzję wręczoną jej przez polskich funkcjonariuszy SG w samolocie. Cudzoziemka nie miała możliwości wybrania co zabrać ze sobą, a co jest wobec niej niebezpieczne. Równocześnie zdaniem cudzoziemki funkcjonariusze SG z Polski poinformowali służby (...) jakoby cudzoziemka groziła, że zrobi krzywdę dziecku. W okresie tym nie była ona świadoma jakie są podstawy wykonywanej wobec jej rodziny deportacji. Straciła także kontakt ze swoim pełnomocnikiem, reprezentującym je w postępowaniu administracyjnym.

O wykonaniu deportacji przed uostatecznieniem się decyzji powrotowej oraz przed rozpoznaniem przez WSA w Warszawie skargi na decyzję Rady ds. Uchodźców pełnomocnik dowiedział się z doręczonej w dniu 23 lipca 2018 r. (nadanej na poczcie w dniu wykonania wydalenia - 18 lipca 2018 r.) decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Szukający kontaktu ze Skarżącymi Pełnomocnik ustanowiony w postępowaniu administracyjnym, przekazał jej za pośrednictwem przebywających w SOC w Przemyślu cudzoziemców, iż otrzymał ostateczną decyzję w postępowaniu powrotnym. Co ważne decyzja organu II Instancji została wydana z datą 13 lipca 2018 r., jednak z wydruku potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej wynika, iż została ona nadana w dniu 18 lipca 2018 r., a doręczona Pełnomocnikowi za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 23.07.2018 o godz. 12:23.

Należy więc bezsprzecznie uznać, iż decyzja ta nie była w obrocie prawnym do dnia 23 lipca 2018 r., więc wykonanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu stanowiło naruszenie szeregu przepisów wykazanych powyżej.

Istotne wydaje się również, że w dniu 12 lipca 2018 r. skarżąca w obawie o swoją przyszłość w razie deportacji do (...) zawiadomiła o tym Europejski Trybunał Praw Człowiek, który w dniu 13 lipca 2018 r. odmawiając wstrzymania wydalenia do (...) na podstawie art. 39 (Rule 39 - inteńm measure) zobowiązał Polskę w terminie do 25 lipca 2018 r. do złożenia wyjaśnień w sprawie detencji rodziny Skarżącej (sprawa G.R. p. Polsce - application No. 28871/18 - załączam kopię). Niestety po przesłaniu korespondencji faksem na numer SOC w (...) (13 lipca 2018 r.) cudzoziemka w ciągu kilku dni, na tydzień przed wyznaczonym przez Trybunał terminem na złożenie wyjaśnień, została wydalona z Polski.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, utrzymując w mocy Decyzję Komendanta (...) OSG stwierdził, iż "Organ pierwszej instancji właściwie przeprowadził postępowanie dowodowe w sprawie i dokonał słusznej oceny materiału, a przebieg postępowania nie wykazuje na naruszenie przepisów prawa proceduralnego, czy też prawa materialnego" oraz "zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego i proceduralnego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, a materiał dowodowy jest zgromadzony w stopniu wystarczającym do rozstrzygnięcia kwestii zasadności wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu". Tymczasem z treści Decyzji Komendanta (...) OSG wynika, iż uznał on, że "zeznania Cudzoziemki złożone w postępowaniu w sprawie zobowiązania do powrotu całkowicie są zbyt ogólnikowe, lakoniczne i nie potwierdzone jej własnoręcznym podpisem, co powoduje, że okoliczność zatrzymania skarżącej wzbudza w ogóle poważne wątpliwości co do jej wiarygodności.

Zawarty w Decyzji Komendanta (...) OSG zarzut niepotwierdzenia zeznań własnoręcznym podpisem wiąże się z niezagwarantowaniem Skarżącej dostępu do pomocy i reprezentacji prawnej. Skarżąca nie włada językiem polskim, należy do grupy wrażliwej (wymaga szczególnego traktowania - samotna matka, poddana przemocy w kraju pochodzenia). Odmowa podpisania treści dokumentów, których nie rozumie bez obecności prawnika (w kontekście jej późniejszej bezprawnej deportacji) można uznać za działanie zrozumiałe. Co więcej natychmiast po lakonicznym przesłuchaniu w Strzeżonym Ośrodku, skarżąca za pośrednictwem ustanowionego pełnomocnika wniosła o przeprowadzenie przesłuchania na okoliczność przeszkód w wydaniu wobec niej decyzji powrotowej (a uzasadniających wydania zgody na pobyt ze względów humanitarnych - art. 348 pkt 1 lit. A i B ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach). Organ działający pospiesznie odmówił uwzględnienia wszystkich trzech wniosków dowodowych, złożonych przez Skarżącą za pośrednictwem Jej - władającego językiem (...) - Pełnomocnika. W postanowieniu z dnia (...).01.2017 r. Komendant (...) OSG uzasadnił brak konieczności przeprowadzenia przesłuchania tym, iż "tutejszy organ przeprowadził już przesłuchanie cudzoziemki, w którym mogła ona swobodnie wypowiedzieć się co do wszystkich okoliczności mających znaczenie w sprawie. Na obecnym etapie organ I Instancji nie planuje ponownego przesłuchania cudzoziemca w charakterze strony, gdyż wszystkie okoliczności istotne do wydania decyzji zostały już ustalone". Trudno nie zauważyć, iż Organ I Instancji zmienił zdanie między 2 stycznia 2018 r. a 10 stycznia 2018 r. (dzień wydania decyzji powrotowej), gdyż w decyzji tej uznał przecież, iż zeznania Skarżącej były całkowicie lakoniczne i ogólnikowe. Jak więc mogły one stać się podstawą ustalenia wszystkich okoliczności istotnych do wydania decyzji w sprawie?

W sprawie rodziny skarżącej rzeczywistym celem detencji wydaje się nie być zabezpieczenie postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej, tylko zabezpieczenie prowadzonego postępowania w sprawie zobowiązania do powrotu. Trybunał Sprawiedliwości UE analizując gwarancje proceduralne przysługujące cudzoziemcowi zagrożonemu przymusowym powrotem stwierdził, iż "do państw członkowskich należy zapewnienie pełnej skuteczności środka odwoławczego od decyzji oddalającej wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, z poszanowaniem zasady równości broni, co wymaga w szczególności zawieszenia wszystkich skutków decyzji nakazującej powrót w terminie na wniesienie tego środka oraz, jeśli taki środek zostanie wniesiony, do czasu rozpatrzenia tego środka", (pkt 61), a jednocześnie "nie wystarczy, aby dane państwo członkowskie powstrzymało się od egzekucji decyzji nakazującej powrót. Przeciwnie, konieczne jest zawieszenie wszystkich skutków prawnych tej decyzji, a zatem w szczególności zapewnienie, by przewidziany w art. 7 dyrektywy 2008/115 termin dobrowolnego wyjazdu nie rozpoczął biegu dopóty, dopóki zainteresowany jest uprawniony do pozostawania na terytorium danego państwa członkowskiego. Ponadto w tym okresie nie może on być umieszczony w ośrodku detencyjnym do celów wydalenia na podstawie art. 15 tej dyrektywy."

Trybunał na koniec stwierdził, iż dyrektywę powrotową w związku z dyrektywą proceduralną oraz "w świetle zasady non-refoulement i prawa do skutecznego środka prawnego, ustanowionych wart. 18, wart. 19 ust. 2 i w art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej należy interpretować w ten sposób, że nie stoi ona na przeszkodzie wydaniu decyzji nakazującej powrót na podstawie art. 6 ust. 1 dyrektywy 2008/115 wobec obywatela państwa trzeciego, który złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, bezpośrednio po oddaleniu tego wniosku przez organ rozstrzygający lub wraz z tą decyzją oddalającą w tym samym akcie administracyjnym i tym samym przed rozpatrzeniem skargi wniesionej na tę decyzję oddalającą, pod warunkiem w szczególności, że dane państwo członkowskie gwarantuje, że wszystkie skutki prawne decyzji nakazującej powrót zostaną zawieszone do czasu rozpatrzenia tej skargi, że ten wnioskodawca może w tym okresie korzystać z praw wynikających z dyrektywy Rady 2003/9/WE (...) oraz że może on powoływać się na każdą zmianę okoliczności, jaka nastąpiła po wydaniu decyzji nakazującej powrót, która może mieć znaczący wpływ na ocenę sytuacji zainteresowanego w świetle dyrektywy 2008/115, w szczególności jej art. 5, czego zweryfikowanie należy do sądu krajowego".

Uwzględnienie wniosków dowodowych złożonych przez Pełnomocnika Skarżącej w postępowaniu administracyjnym wobec wadliwie (w pośpiechu) przeprowadzonych przesłuchań Strony na każdym poprzednim etapie postępowania administracyjnego mogło mieć "znaczący wpływ na ocenę sytuacji zainteresowanego w świetle dyrektywy 2008/115". Stąd odmowa ich uwzględnienia stanowiła naruszenie przepisów proceduralnych mające istotny wpływ na wynik postępowania.

Odmowa uwzględnienia wniosków prawnika reprezentującego Skarżącą w postępowaniu powrotowym, jak zostało to przedstawione w zarzutach, jest elementem wady systemowej (braku transpozycji art. 13 Dyrektywy Powrotowej). Skarżące w tym zakresie wnoszą o rozważenie możliwości skierowania do TSUE pytań prejudycjalnych. Wiążą się one z brakiem transpozycji art. 13 Dyrektywy powrotowej w związku z przywoływanym w nim art. 15 ust. 3-5 Dyrektywa Rady 2005/85/WE z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich (zmienionej Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej - obecnie art. 21 ust. 2-4).

W opinii Skarżących Polska nie dochowała terminu (upływu 24 grudnia 2011 r.) na transpozycję wymienionych wyżej przepisów i nie uregulowała dostępu do finansowanej przez państwo pomocy i reprezentacji prawnej w sposób zapewniający pełną skuteczność wymienionym powyżej przepisom prawa UE.

Dowodem na brak odpowiedniej transpozycji może być porównanie regulacji dostępu do nieodpłatnej pomocy prawnej na etapie odwoławczym w postępowaniu o udzielenie ochrony międzynarodowej (Rozdział 4a Ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej) i stosowanych w tym postępowaniu pouczeń, stworzenia prowadzonej przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców listy prawników i organizacji pozarządowych specjalizujących się w tej dziedzinie prawa) z funkcjonującym na zasadach ogólnych systemem prawa pomocy, o którym wprawdzie cudzoziemiec może odnaleźć wzmiankę w pouczeniu, lecz nie jest ona tłumaczona na język zrozumiały dla cudzoziemca.

Rząd jest w pełni świadomy braku właściwej implementacji art. 13 Dyrektywy powrotowej, stąd od ponad roku w ramach Rady Ministrów procedowany jest projekt ustawy o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw, opracowany w MSWiA i dostępny na stornach Centrum Legislacyjnego Rządu (https://legislacja.rcl.gov.p1/projekt/12294700/katalog/12410584#12410584). Jedną ze zmian proponowanych przez MSWiA jest dokonanie zapomnianej transpozycji art. 13 Dyrektywy powrotowej.

Skutki braku transpozycji art. 13 Dyrektywy Powrotowej widoczne są w tej sprawie, gdy poddamy ocenie proponowane brzmienie Art. 347i. 1. Ustawy o cudzoziemcach: "Adwokatowi, radcy prawnemu albo organizacji pozarządowej prowadzącej działalność pożytku publicznego, uprawnionej do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej za udzielenie cudzoziemcowi uprawnionemu pomocy prawnej przysługuje:

1) wynagrodzenie w wysokości 150% stawki minimalnej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji (...);

2) zwrot niezbędnych i udokumentowanych kosztów przejazdów do strzeżonego ośrodka lub aresztu dla cudzoziemców oraz do siedziby Kolegium Odwoławczego do spraw Cudzoziemców, na zasadach stosowanych przy podróżach służbowych (...);

3) zwrot niezbędnych i udokumentowanych kosztów związanych z korzystaniem z usług tłumacza."

Gdyby więc przed 24 grudnia 2011 r. Polska dokonała prawidłowej implementacji dyrektywy powrotowej, Skarżąca mogłaby skorzystać z pomocy adwokata lub radcy prawnego opłacanego przez państwo przy sporządzeniu odwołania od decyzji Komendanta (...) OSG - miałaby osobisty kontakt z pełnomocnikiem, którego koszty przyjazdu do ośrodka strzeżonego w celu zapoznania się z aktami sprawy byłyby pokryte z budżetu Komendanta Głównego Straży Granicznej, Skarżąca mogłaby być reprezentowana w postępowaniu administracyjnym na etapie odwoławczym; mogłaby sfinansować koszt tłumaczenia niezbędnych dokumentów, których w wersji (...) odmówił przyjąć Komendant BOSG.

Należy więc przyjąć, iż nieuchwalenie wskazanych powyżej przepisów w celu prawidłowej implementacji Dyrektywy powrotowej miało wpływ na wynik sprawy, co powinno zostać wzięte pod uwagę przez Sąd przy uchyleniu Decyzji Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców i podjęciu decyzji o skierowaniu pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w trybie art. 267 TFUE.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie uczestnik postępowania wniósł o uwzględnienie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z (...) lipca 2018 r. nie narusza przepisów prawa w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 23 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 2094 j.t.).

Stosownie do treści art. 302 ust. 1 pkt 1, 10 i 16 lit. b ustawy o cudzoziemcach decyzję o zobowiązaniu do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy przebywa lub przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, jeżeli wiza lub inny dokument są lub były wymagane, gdy cudzoziemiec przekroczył lub usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa, gdy wobec cudzoziemca została wydana decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej, o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej i cudzoziemiec przebywa w strzeżonym ośrodku albo w areszcie dla cudzoziemców.

Wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu ma charakter obligatoryjny, w sytuacji gdy nie zachodzą przesłanki negatywne, uniemożliwiające jej wydanie, wyszczególnione w art. 303 ust. 1 tej ustawy.

Materiał dowodowy w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje, że wobec skarżącej zachodziły kumulatywnie trzy wyżej przytoczone przesłanki, z których każda z osobna mogła uzasadniać wydanie decyzji zobowiązującej cudzoziemkę do powrotu.

Cudzoziemka przebywała na terytorium RP bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu na terytorium i pobytu na nim, w toku postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej niezgodnie z przepisami przekroczyła polską granicę, a w dniu wydawania zaskarżonej decyzji po zakończeniu postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej wraz z małoletnią córką przebywała w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców.

Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest kwestia istnienia negatywnych przesłanek, wyłączających możliwość wydania decyzji zobowiązującej do powrotu. Spośród przesłanek wyszczególnionych w art. 303 ust. 1 ustawy skarżąca kwestionuje wyłącznie dokonane przez organ ustalenia w zakresie przesłanek określonych w art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy tj. istnienia w sprawie warunków uzasadniających udzielenie jej zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Twierdzi bowiem, że zobowiązanie do powrotu nastąpiłoby do państwa w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.:

a) zagrożone byłoby jej prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub

b) mogłaby zostać poddana torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu (art. 348 pkt 1 lit. a i b ustawy),

a także, że zobowiązanie do powrotu naruszałoby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu (art. 348 pkt 3 ustawy).

W ocenie sądu organ odwoławczy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych zarówno w odniesieniu do przesłanek obligujących do wydania decyzji zobowiązującej do powrotu, jak też w odniesieniu do przesłanek negatywnych, które mogłyby stanowić przeszkodę do wydania takiej decyzji.

Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i z poszanowaniem zasad postępowania. Organ odwoławczy zgromadził materiał dowodowy wystarczający do wydania w sprawie rozstrzygnięcia i dokonał jego wszechstronnej oceny, a zawarta w uzasadnieniu decyzji argumentacja jest logiczna.

Nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności, gdyż organ odwoławczy ponownie przeanalizował zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a nawet samodzielnie go uzupełniał o część dowodów zebranych w toku postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej. Organy w wyniku dokonanych ustaleń i prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego, w sposób prawidłowy zastosowały art. 302 ust. 1 pkt 1, 10 i 16 ustawy o cudzoziemcach.

W postępowaniu w sprawie zobowiązania do powrotu zasadą jest szybkość postępowania, a niekiedy wszczęte postępowanie kończy się wydaniem decyzji przez organ I instancji jeszcze w tym samym dniu. Szybkość postępowania nie może więc stanowić powodów do stawiania zarzutów co do prawidłowości postępowania, o ile organ zgromadzi wystarczający materiał dowodowy do rozstrzygnięcia sprawy, w tym oceny przesłanek negatywnych do wydania decyzji zobowiązującej do powrotu.

W przedmiotowej sprawie organ podjął niezbędne czynności mające na celu dokonanie ustaleń w zakresie okoliczności istotnych dla skarżącej, które mogły stanowić przeszkodę do wydania decyzji zobowiązującej cudzoziemkę do powrotu.

Nie doszło zdaniem sądu w toczącym się postępowaniu do naruszenia zasad prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), ani zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Strona w postępowaniu przed organem I instancji została pouczona o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i możliwości wypowiedzenia się w zakresie zgromadzonego materiału w terminie 9 dni od otrzymania zawiadomienia (k. 93, tom 2/2 akt admin.), a w postępowaniu przed organem odwoławczym zawiadomienie o takiej możliwości aktywnego udziału w postępowaniu otrzymał pełnomocnik skarżącej. Po tym zawiadomieniu i złożeniu wniosku dowodowego przez stronę organ odwoławczy uzupełnił jeszcze materiał dowodowy lecz uzupełnienie to dotyczyło materiałów pochodzących z postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej, a zatem znanych skarżącej. Skarżąca w postępowaniu I instancyjnym została pouczona o zasadach i trybie postępowania w sprawie zobowiązania do powrotu w języku dla niej zrozumiałym. Skorzystała z tych informacji i ustanowiła pełnomocnika, który reprezentował ją w toczącym się postępowaniu. Aktywnie w nim uczestniczyła składając samodzielnie wniosek dowodowy, z takiej możliwości skorzystał również jej pełnomocnik.

Nieuwzględnienie wniosków dowodowych nie świadczy o naruszeniu zasady swobodnej oceny materiału dowodowego jak zarzuca skarżąca. Skarżącej umożliwiono swobodne wypowiedzenie się w zakresie okoliczności, które mogły mieć wpływ na wynik postępowania, gdyż organ I instancji przeprowadził dowód z przesłuchania skarżącej. Nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia tego dowodu ponownie, gdyż we wniosku nie wskazano na żadne okoliczności, które mogły ulec zmianie od czasu przesłuchania skarżącej. Organ odwoławczy dysponował także wcześniejszymi obszernymi zeznaniami złożonymi przez stronę w zakończonym pół roku wcześniej postępowaniu o udzielenie ochrony międzynarodowej, o które uzupełnił materiał dowodowy w tej sprawie.

Nie zachodziła konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego psychologa w celu zbadania czy zachodzą przesłanki z art. 348 pkt 1a i 1b ustawy, gdyż nie był to środek dowodowy prowadzący do ustalenia tych okoliczności, a okoliczność epizodu depresyjnego w niedawnej przeszłości skarżącej była organowi znana i potwierdzona przeprowadzonym dowodem w postaci zaświadczenia o pobycie 10 dniowym klinice (...) w 2017 r. Organ odwoławczy uzupełnił materiał dowodowy o ten dokument i jego tłumaczenie.

Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do oceny, że w sprawie nie zachodziły okoliczności, które uzasadniałyby ocenę, że zobowiązanie do powrotu godziłoby w prawa podstawowe skarżącej. Zdaniem sądu brak było podstaw do zastosowania art. 348 ustawy, a więc udzielenia skarżącej zgody na pobyt ze względów humanitarnych.

W trakcie przesłuchania skarżąca wyjaśniła, że obawia się powrotu do kraju pochodzenia z tych samych powodów, które wskazała w postępowaniu o udzielenie ochrony międzynarodowej, a więc obawę przed zagrożeniem dla życia i bezpieczeństwa ze strony (...). Oświadczyła, że była przez nich przetrzymywana przez 3 dni ze względu na zaangażowanie jej męża w działania zbrojne po stronie bojowników (...), a także że po jej wyjeździe z kraju problemy spotkały jej ojca i brata, gdyż (...) wypytują ich o skarżącą.

W ocenie sądu stanowisko organu odwoławczego, że skarżąca nie uprawdopodobniła wystąpienia wobec niej w kraju pochodzenia jakiegokolwiek zagrożenia określonego w art. 348 pkt 1 ustawy jest zasadne. Prawidłowym działaniem organu było uwzględnienie w ocenie materiału dowodowego wcześniejszych oświadczeń (wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej) i zeznań skarżącej stanowiących materiał dowodowy w postępowaniu o udzielenie ochrony, które toczyło się zaledwie pół roku wcześniej. Choć przesłanki udzielenia ochrony uzupełniającej nieco różnią się od przesłanek zgody na pobyt ze względów humanitarnych, to jednak dotyczą zagrożeń dla życia i bezpieczeństwa, wolności cudzoziemca, a w obu postępowaniach brane są od uwagę zarówno deklarowane przez cudzoziemca zagrożenia, jak też sytuacja w kraju pochodzenia. Słusznie ocenił organ odwoławczy, że twierdzenia skarżącej dotyczące tych samych domniemanych zagrożeń ze strony władz w kraju pochodzenia nie mogą być uznane za wiarygodne z tych samych powodów, którym dały wyraz organy prowadzące postępowanie o udzielenie ochrony międzynarodowej. A więc twierdzenie o sytuacji zagrożenia jaką stwarzałby ewentualny związek ze znanym bojownikiem, a także okoliczność przetrzymywania skarżącej przez (...) nie zostały uprawdopodobnione, skoro sama relacja osobista z bojownikiem nie została uprawdopodobniona nielogicznymi i niespójnymi zeznaniami cudzoziemki, odbiegającymi od informacji wynikających z oficjalnych źródeł (prawdopodobna śmierć rzekomego męża cudzoziemki już w 2011 r., str. 9 decyzji Rady do Spraw Uchodźców z 15 grudnia 2017 r., k. 191, tom 1/2 akt admin.) Prawidłowo także ocenił organ, że skarżąca nie przedstawiła żadnych wiarygodnych nowych dowodów w postępowaniu dotyczącym zobowiązania do powrotu, wskazujących na rzeczywiste, aktualne zagrożenie dla życia, wolności czy też bezpieczeństwa osobistego. Słusznie organ odwoławczy podważył wiarygodność przedstawionego przez skarżącą dowodu w postaci wezwania jej na przesłuchanie w charakterze podejrzanej. Przede wszystkim dlatego, że wezwanie nie zostało opatrzone żadną oficjalną pieczęcią, nie zawiera określenia przedmiotu postępowania, pozostawiona została na nim część stanowiąca pokwitowanie odbioru, sporządzone zostało na dostępnym w internecie formularzu, nie zaś dlatego, że została przedstawiona jedynie jego kopia.

Przeanalizowana przez organ odwoławczy aktualna sytuacja w kraju pochodzenia cudzoziemki nie uzasadnia wniosku o istnieniu zindywidualizowanego i skonkretyzowanego zagrożenia dotyczącego jej osoby. Ze zgromadzonych aktualnych opracowań Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC dotyczących aktualnej sytuacji w kraju pochodzenia cudzoziemki, z uwzględnieniem (...) wynika, że ewentualne poważne naruszenia praw człowieka, które tam nadal występują nie dotyczą ogółu ludności, a ściśle określonych grup podejrzewanych działalność skierowaną wobec władzy lub wspierających taką działalność. Cudzoziemki do takiej kategorii osób zaliczyć nie można, skoro jej twierdzenia o związku z bojownikiem nie zostały uznane za wiarygodne. Sytuacja związana ze stanem zdrowia nie należy do okoliczności wprost wymienionych w art. 348 pkt 1 ustawy. Dlatego w sytuacji, gdy aktualny stan zdrowia i istniejące w kraju pochodzenia możliwości korzystania z opieki zdrowotnej nie pozwalają na stwierdzenie, że aktualnie zagrożone jest życie cudzoziemki, a jej powrót mógłby gwałtownie przyspieszyć rozwój śmiertelnej choroby, stan zdrowia nie stanowi przesłanki do udzielenia zgody na pobyt.

W ocenie sądu rację ma organ odwoławczy, że w sprawie nie zachodziła również żadna z okoliczności przewidzianych w art. 348 pkt 2 i 3 ustawy.

Ingerencja w prawa chronione art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności w związku z naruszeniem przepisów regulujących wjazd i pobyt cudzoziemców na terytorium danego państwa jest dopuszczalna. Podlegać ocenie musi jednak czy pozostaje w odpowiedniej proporcji do praw chronionych co do zasady, a więc prawa do życia rodzinnego, prywatnego i praw dziecka. W przypadku cudzoziemki nie ma wątpliwości, że jej pobyt na terytorium Polski związany był z podjęciem próby uzyskania ochrony międzynarodowej. Nie można pominąć, że mimo złożenia wniosku o udzielenie ochrony w Polsce, cudzoziemka w istocie nie była zainteresowana prowadzeniem życia tutaj, gdyż nielegalnie wyjechała do (...) i tam upatrywała szansy na swoje nowe życie. Jej starania związane z uzyskaniem ochrony międzynarodowej zakończyły się niepowodzeniem, z czym musiała się liczyć. Jej pobyt w Polsce był krótki (od stycznia 2017 r. do lipca 2018 r.). Ze względu na nielegalne opuszczenie terytorium Polski została wraz z dzieckiem umieszczona w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców. Nie stworzyła więc tutaj żadnego centrum rodzinnego, ani nie związała się z tym krajem i społecznością żadnymi więzami. Jej centrum życiowe, rodzina, znajdują się w kraju pochodzenia. Dla cudzoziemki konieczność powrotu do kraju pochodzenia w sytuacji nieuzyskania ochrony międzynarodowej nie powinna być żadnym zaskoczeniem. W wyniku powrotu do kraju pochodzenia nie dojdzie do naruszenia praw małoletniego dziecka cudzoziemki w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Dziecko powróci do kraju pochodzenia wraz z matką, która jest jego jedynym opiekunem. To matka dziecka jest odpowiedzialna za właściwy jego rozwój psychofizyczny, niezależnie od miejsca zamieszkiwania. Dla tak małego dziecka najistotniejszy jest związek z matką, a ten w wyniku wydanej decyzji nie zostanie przerwany. Wiek dziecka, krótki pobyt w Polsce, silny związek z matką nie uzasadnia tezy o naruszeniu praw dziecka w związku z powrotem do kraju pochodzenia. Okoliczność dorastania w środowisku rodzinnym nie może być oceniana jako zagrażająca jego rozwojowi psychofizycznemu Podsumowując, w ocenie sądu wydana decyzja o zobowiązaniu do powrotu stanowi usprawiedliwioną ingerencję w prawa cudzoziemki.

W postępowaniu wbrew zarzutowi skargi nie został naruszony art. 14 ust. 1 lit. d ani też art. 13 ust. 1-4 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE. Wskazany art. 14 dyrektywy dotyczący gwarancji w oczekiwaniu na powrót nie dotyczy procesowych uprawnień cudzoziemców w toku postępowania w sprawie powrotu, a okresu po wydaniu decyzji o zobowiązaniu do powrotu, w której określono termin do dobrowolnego opuszczenia kraju lub okresu, w którym wydalenie podlegałoby wstrzymaniu. Z kolei art. 13 dyrektywy w zw. z art. 47 Karty praw podstawowych i art. 45 ust. 1 oraz art. 78 Konstytucji nie mógł być naruszony, w sytuacji gdy cudzoziemka miała zapewnioną możliwość skorzystania ze środka odwoławczego w toku postępowania administracyjnego. Wniesione przez nią odwołanie za pośrednictwem reprezentującego ją w toku postępowania pełnomocnika skutkowało ponownym rozpoznaniem sprawy przez organ odwoławczy. Nieuwzględnienie złożonych przez nią wniosków dowodowych jest dopuszczalnym działaniem organu, które podlegało ocenie organu odwoławczego, a następnie sądu.

Należy wyjaśnić, że w przedmiotowym postępowaniu sąd oceniał legalność wydanej przez organ odwoławczy decyzji, a dla oceny jej prawidłowości nie mogły mieć wpływu okoliczności związane z jej przedwczesnym wykonaniem. Wydanie decyzji nastąpiło z chwilą jej podpisania i w tym momencie zostało zakończone postępowanie administracyjne w przedmiocie zobowiązania do powrotu w oparciu o stan prawny i stan faktyczny ustalony przez organ. Zarzut dotyczący braku tłumaczenia pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji, a dotyczącego prawa pomocy na etapie wniesienia do sądu skargi również nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż naruszenie to nie mogło mieć wpływu na prawidłowość decyzji. Decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącej, a zatem osobie władającej językiem polskim, tak więc brak tłumaczenia nie skutkował negatywnymi konsekwencjami dla skarżącej.

Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o skierowanie pytań do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, gdyż rozstrzygnięcie sprawy nie wymagało dokonania przez Trybunał wykładni wskazanych przepisów prawa unijnego.

Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.