IV SA/Wa 1569/15 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2327481

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2015 r. IV SA/Wa 1569/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Sękowska (spr.).

Sędziowie WSA: Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Tomasz Wykowski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2015 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) marca 2015 r. nr (...) w przedmiocie odmowy zmiany imienia uchyla zaskarżoną decyzję

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia (...) marca 2015 r. Wojewoda (...) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego (...) z dnia (...) lutego 2015 r., odmawiającą zmiany imienia Alicji (...), urodzonej w dniu (...) grudnia 2014 r. w Warszawie, z imienia Alicja na imię Sasanka.

Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia (...) grudnia 2014 r. (...) wniósł o nadanie jego córce imienia Sasanka, jako polskiego słowa oznaczającego kwiat wiosenny. Uzasadniając wniosek wskazał, że istnieją takie imiona jak Róża, Lilia i Liliana również będące nazwami kwiatów. W ocenie wnioskodawcy imię to wydaje się być zdrobnieniem od imienia Zuzanna, jednak on i żona wolą polską pisownię słowa i brzmienie Sasanka. W dniu (...) grudnia 2015 r. drogą mailową pan (...) nadesłał dodatkowe informacje uzasadniające zmianę imienia jego córki. Wskazał, że dziecko będzie ochrzczone w Cerkwii Prawosławnej, otrzymując imię Sosana, które oznacza w języku polskim Zuzanna, zaś imię Sasanka byłoby zbliżone, podobne do polskiego brzmienia imienia Sosana. Podniósł nadto, że dziecko będzie spędzać dużą część życia w Czechach i Serbii gdzie imię Sasanka będzie brzmiało znajomo. W kolejnym piśmie wnioskodawca wraz z żoną (...) ponowili prośbę, wskazując że imię Sasanka jest w ich ocenie spolszczeniem imienia Zuzanna.

Decyzją z dnia (...) lutego 2015 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego (...) odmówił zmiany imienia Alicji (...) na imię Sasanka. W uzasadnieniu organ wskazał, że imię Sasanka stanowi zdrobnienie od imienia Sosana, co jest zgodne z opinią Rady Języka Polskiego oraz odczuciami rodziców, którzy wskazali, że imię to jest zdrobnieniem imienia Zuzanna. Przepisy ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego ograniczają rodziców w wyborze imienia dla dziecka, jeżeli imię to jest ośmieszające, nieprzyzwoite, nie pozwala odróżnić płci dziecka, bądź stanowi zdrobnienie. Wobec uznania imienia Sasanka za zdrobnienie należało odmówić zmiany imienia.

W odwołaniu od wyżej wskazanej decyzji państwo (...) podkreślili, że ich zdaniem imię Sasanka jest odpowiednikiem imienia Zuzanna i nie jest zdrobnieniem. Ich zdaniem, jako piękny wyraz, wskazujący na płeć dziecka, może zostać nadane jako imię.

Po rozpatrzenia odwołania Wojewoda (...) utrzymał decyzję organu I instancji w mocy, podnosząc że w trakcie postępowania międzyinstancyjnego nastąpiła zmiana przepisów prawa materialnego, bowiem w dniu 1 marca 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 1741; z 2015 r. poz. 262) dalej "p.a.s.c.". Nowa ustawa nie wywołała jednak skutków, które podważałyby byt decyzji organu I instancji. Zmiany spowodowały jedynie, że organ II instancji obowiązany był rozstrzygnąć sprawę w oparciu o obowiązujące w dacie wydania decyzji przepisy prawa.

W dalszej kolejności organ wskazał, że art. 59 p.a.s.c, stanowi, że nie można nadać dziecku imienia lub imion, które są w formie zdrobniałej lub mają charakter ośmieszający lub nieprzyzwoity lub nie wskazują na pleć dziecka (chyba że w powszechnej opinii przypisane są określonej płci). Organ stwierdził, że słowo "sasanka" nie jest imieniem, a nazwą pospolitą oznaczającą wiosenny kwiat. Wprawdzie w języku polskim funkcjonują imiona będące jednocześnie nazwami kwiatów, owoców itp. (np. Róża, Lilia, Jagoda, Kalina), to jednak są to imiona o ugruntowanej już pozycji i utrwalonej tradycji, powszechnie przyjęte i akceptowane. Nadto zdaniem organu imię Sasanka stanowi zdrobnienie. Stanowisko powyższe organ oparł na opinii Rady Języka Polskiego oraz twierdzeniu rodziców dziecka wyrażonym w piśmie z dnia (...) grudnia 2014 r. Dodatkowo uzasadnił je wolą rodziców nadania dziecku na chrzcie imienia Sosana, będącego odpowiednikiem polskiej Zuzanny. Organ nie zgodził się zatem z odwołującym, że Sasanka stanowi polski odpowiednik imienia Zuzanna i co najwyżej może być traktowane jako zdrobnienie imienia Zuzanna.

Z decyzją Wojewody (...) nie zgodzili się (...) (dalej "Skarżący") i pismem z dnia (...) kwietnia 2015 r. wnieśli do tutejszego Sądu skargę, podnosząc że w języku polskim słowo "sasanka" nie jest formą zdrobniałą. Dlatego jako imię nie naruszałoby przepisów ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Zdaniem Skarżących, zdrobnieniem od imienia Sasanka byłoby Sasaneczka (tak jak np. Róża - Różyczka). Tym samym, może być nadane jako imię. Ponadto Skarżący podnieśli, że prawo wyboru imienia jest niewątpliwie atrybutem władzy rodzicielskiej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda (...) wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, bowiem organy obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest odmowa wpisania do aktu urodzenia dziecka imienia Sasanka, z uwagi na fakt, że zdaniem organu, stanowi ono zdrobnienie imienia Zuzanna, a będąc jednocześnie nazwą kwiatu nie ma ugruntowanej tradycji nadawania go jako imię.

Rozpatrując niniejszą sprawę należy w pierwszej kolejności zauważyć, iż organ odwoławczy prawidłowo wskazał, że wobec zmiany stanu prawnego w postępowaniu międzyinstancyjnym, zastosowanie znajdzie art. 59 p.a.s.c. W myśl postanowień zawartych w ust. 4 wskazanego przepisu kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia przyjęcia oświadczenia o wyborze imienia lub imion dziecka, jeżeli wybrane imię lub imiona są w formie zdrobniałej lub mają charakter ośmieszający lub nieprzyzwoity lub nie wskazują na płeć dziecka, kierując się powszechnym znaczeniem imienia. Przepis ten, podobnie zatem jak przepis art. 50 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz. U. Nr 161, poz. 1688), formułuje przesłanki dopuszczenia ograniczenia swobody rodziców w wyborze imienia (imion) dla swojego dziecka.

Na gruncie tego przepisu, wyrażony został w orzecznictwie sądów administracyjnych i w doktrynie pogląd, który uznać należy za ugruntowany, że nadanie dziecku imienia jest atrybutem władzy rodzicielskiej, a przypadki dopuszczalnej odmowy wpisania do aktu urodzenia imion zgłoszonych przez rodziców są wyczerpująco wskazane w przepisach prawa. Przy tym przesłanki takiej odmowy nie mogą podlegać rozszerzającej wykładni, umożliwiającej ograniczenie władzy rodzicielskiej w zakresie swobody wyboru imienia dziecka. Jakkolwiek pogląd ten był wyrażany w odniesieniu do przepisów ustawy z dnia 29 września 1986 r., jednak zdaniem Sądu, pozostaje on aktualny również w odniesieniu do przepisów obecnie obowiązującej ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego.

Odpowiednikiem przepisu art. 50 ustawy z 1986 r., ograniczającego swobodę rodziców w wyborze imienia, jest wyżej przytoczony przepis art. 59 ust. 4 p.a.s.c. Przepis ten zawiera pełny wykaz przypadków uniemożliwiających nadanie wybranego imienia dziecku. Przepis ten jako dotyczący sfery dóbr osobistych stron, w którą to sferę Państwo nie powinno ingerować głębiej niż jest to absolutnie konieczne, winien być interpretowany ściśle. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 614/06, LEX nr 507209, a Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni pogląd ten podziela. Mając na uwadze powyższe, wskazać należy, że w obowiązującym stanie prawnym nie można - poza przepisem art. 59 ust. 4 p.a.s.c - znaleźć innej podstawy prawnej ograniczania swobody rodziców, w zakresie wyboru imienia dziecka.

W rozpoznanej sprawie organy stanęły na stanowisku, że imię Sasanka stanowi zdrobnienie od imienia Zuzanna, a chociaż stanowi również nazwę kwiatu, to nie ma pozycji tak ugruntowanej, jak imię Róża, Lilia, Jagoda czy Kalina.

W ocenie Sądu pogląd ten jest chybiony. Przede wszystkim kryterium "ugruntowanej pozycji" jako warunek ograniczenia swobody rodziców w wyborze imienia swojego dziecka, w ogóle nie występuje w przywołanym przepisie p.a.s.c. Tym samym, nie może ono stanowić podstawy odmowy.

Należy zatem rozważyć, czy imię "Sasanka" stanowi formę zdrobniałą i jako takie nie może być nadane jako imię. Wskazać zatem należy, że stosownie do, zawartej w Słowniku Języka Polskiego PWN (Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002, red. Prof. Mieczysław Szymczak, str. 169) definicji pojęcia "sasanka" jest to roślina z rodziny jaskrowatych. Zatem słowo "sasanka" stanowi nazwę własną rośliny i jest podstawową formą leksykalną. Nie stanowi zatem zdrobnienia.

Organ uzasadniając uznanie imienia "Sasanka" za formę zdrobniałą powołał się na opinię Rady Języka Polskiego wyrażoną w piśmie z dnia (...) stycznia 2015 r., znak (...) (k. (...) akt administracyjnych). W dokumencie tym przeczytać można, że w opinii Rady wskazane byłoby zachęcenie rodziców by nadając dziecku imię, wybrali imię Sosana, zaś formy Sasanka używali jako zdrobnienia. Powyższe, zdaniem Sądu, w żaden sposób, że słowo Sasanka w powszechnym rozumieniu stanowi zdrobnienie od imienia Sosana, ani też od imienia Zuzanna.

Wskazać jednocześnie należy, że w języku polskim wyróżnia się kilka zasad tworzenia imion zdrobniałych: 1: poprzez skrócenie imienia (np. Irena - Rena); 2. przez wymianę spółgłoski twardej w formie podstawowej imienia na miękką (np. Marta - Marcia); 3 przez modyfikację formy fleksyjnej imienia (np. Ewa - Ewuś); 4. przez dodanie do formy podstawowej przyrostka (np. Jan - Janeczek). Przy tym dopuszcza się inne, jednostkowe sposoby tworzenia imion zdrobniałych, wskazując że w takim wypadku normy gramatyczne ustępują zwyczajom środowiskowym, bądź rodzinnym. Nie ma bowiem imion zdrobniałych źle utworzonych (tak (w]: Polszczyzna na co dzień, red. Mirosław Bańko, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010). Słowo sasanka nie zostało utworzona w żaden z wyżej wskazanych sposobów. Słowo to nie stanowi imienia, ale jest nazwą własną rośliny i jest to jego podstawowe brzmienie.

Zdaniem Sądu nie ma natomiast przeszkód, aby zdrobniała forma imienia przybrała takie brzmienie, jakie w ocenie rodziców najtrafniej oddawać będzie charakter, usposobienie czy inne cechy dziecka, które tą formą chcą wyrażać zwracając się do niego, bądź brzmienie, które jego twórcy najbardziej odpowiada. W takim kontekście nie można wykluczyć, że słowo sasanka może być subiektywnie postrzegane jako zdrobnienie. Stąd rodzice w piśmie z dnia (...) grudnia 2014 r., mogli wskazać, że traktują imię Sasanka jako zdrobnienie. W powszechnym rozumieniu jednak słowo to nie jest zdrobnieniem i subiektywne odczucie zmienić tego nie może Słowo to ma swoje samodzielne znaczenie i jako takie określa roślinę.

Z powyższych względów, Sąd uznał że słowo "sasanka" nie jest w polskiej kulturze językowej słowem ośmieszającym, ani nieprzyzwoitym. Nie stanowi zdrobnienia w powszechnym rozumieniu. Zdaniem Sądu wskazuje również jednoznacznie na płeć dziecka. Tym samym może być nadane jako imię. Okoliczność natomiast, że nie ma ugruntowanej tradycji nadawania takiego imienia, jako przesłanka nie przewidziana w art. 59 p.a.s.c., nie mogła stanowić podstawy do odmowy nadania imienia.

Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., uznając że naruszenia prawa materialnego dopuścił się również organ I instancji, orzekł jak w sentencji. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracyjny uwzględni przedstawioną w niniejszym wyroku ocenę prawną.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.