Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 758652

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 15 września 2010 r.
IV SA/Wa 1016/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński.

Sędziowie WSA: Kaja Angerman, Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2010 r. sprawy ze skargi L. C. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego P. C. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...)kwietnia 2010 r. nr (...) w przedmiocie wymeldowania - oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) kwietnia 2010 r. Wojewoda (...), po rozpatrzeniu odwołania małoletniego L. C. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego P. C. od decyzji Prezydenta W. z dnia (...) marca 2010 r. o wymeldowaniu małoletniego L. C. z miejsca pobytu stałego z lokalu nr (...) przy ul. (...) w W., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że:

-

L. C. został zameldowany w przedmiotowym lokalu w dniu 15 grudnia 2008 r., w którym zameldowany był na pobyt stały jego ojciec P. C.;

-

przedstawiciele ustawowi (ojciec i matka) małoletniego L. C. mają inne miejsca zameldowania na pobyt stały;

-

K. K. (matka małoletniego L. C.) została w sposób prawidłowy zawiadomiona o wszczęciu postępowania, jednak nie złożyła w tej sprawie żadnych wyjaśnień. P. C. wyjaśnił, że syn wraz z nim zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, gdzie średnio 1 -2 razy w tygodniu nocuje. W lokalu znajdują się niezbędne rzeczy małoletniego. P. C. wskazał przy tym, że syn przebywa również u swej babci I. C. przy ul. (...) oraz swej matki K. K. przy ul. (...) w W. Wskazał, że z uwagi na utrudnianie mu zamieszkiwanie przez E. M. nie może wraz z dzieckiem w sposób regularny przebywać w przedmiotowym lokalu. Podał, że wymieniona często wyłącza ogrzewanie, mieszkanie jest wtedy wychłodzone, a dziecko jest podatne na przeziębienia. Matka dziecka bojąc się o jego zdrowie, niechętnie powierza mu małoletniego L. C., co komplikuje wiele spraw i nie pozwala mu spędzać z synem tyle czasu, ile by chciał;

-

E. M. oświadczyła, że małoletni L. C. nie zamieszkuje i nigdy nie zamieszkiwał w spornym lokalu. Wskazała, że dziecko przebywa u swojej matki przy ul. (...) w W.; przesłuchana w charakterze świadka I. C. zeznała, że odwiedza syna P. w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. Ostatnio była tam dwukrotnie w listopadzie 2009 r. i wówczas zastała syna wraz z wnukiem. Podała, że L. C. zajmuje się zarówno jej syn, jak i matka dziecka, zaś po urodzeniu dziecko zamieszkiwało ze swą matką. Według zeznań I. C. K. K. i P. C. zamieszkują oddzielnie z tym, że K. K. mieszka wraz z dziećmi: A., K. i L.;

-

małoletni L. C. zamieszkuje przy ul. (...) w W., co potwierdziły wywiady środowiskowe, przeprowadzone przez Policję oraz przesłuchany w charakterze świadka M. G., który zeznał, że widuje K. K. w ciągu tygodnia i weekendy wraz z dziećmi, również małoletnim L. C.;

-

podczas przeprowadzonej w dniu 29 października 2009 r. kontroli meldunkowej w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. P. C. okazał rzeczy należące do małoletniego L. C. (m.in. ubrania, żywność, kosmetyki);

-

przesłuchani w charakterze świadków K. K., W. K., W. M. (mąż E. M.) i P. K. zeznali, że małoletni L. C. nie zamieszkuje w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W.; brak zamieszkiwania L. C. w spornym mieszkaniu potwierdziły ustalenia dokonane przez Komisariat Policji W.;

-

świadkowie Z. M. i W. Z. zeznali, że widują P. C. wraz z małoletnim dzieckiem podczas spacerów przed budynkiem przy ul. (...) w W. Świadek J. Z. zeznał, że kilkakrotnie w 2009 r. bywał w przedmiotowym lokalu i około trzech razy spotkał w lokalu P. C. wraz z małoletnim synem L. C. i starszym synem k.c. Również I. W. (siostra P. C.), S. W. (szwagier P. C.) oraz M. P. zeznali, że małoletni L. C. zamieszkuje wraz z ojcem w przedmiotowym lokalu;

-

podczas rozprawy administracyjnej E. M. oświadczyła, że P. C. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. od około 1994-1995 r. W mieszkaniu tym nigdy nie zamieszkiwał L. C. Z kolei P. C. oświadczył, że wraz z synem L. mieszka przy ul. (...) w W. oraz że bardzo często wyjeżdża w sprawach prywatnych i służbowych. Wskazał, że posiada z K. K. osobne miejsca zamieszkania, a L. C. opiekuje się zarówno on, jak i matka małoletniego.

Organ podniósł, iż podstawę prawną wymeldowania stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", zgodnie z którym warunkiem wymeldowania oznaczonej osoby w drodze decyzji administracyjnej jest opuszczenie lokalu przez tę osobę bez dopełnienia formalności wymeldowania się.

Pojęcie pobytu stałego definiuje art. 6 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W świetle utrwalonych poglądów orzecznictwa, zamieszkanie w lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu centrum życiowego danej osoby. Miejscem pobytu stałego danej osoby będzie zatem miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe czynności życiowe, a w szczególności mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do bytowania, przyjmuje wizyty gości, przyjmuje korespondencję, itp. Nie można mieć kilku równorzędnych miejsc pobytu stałego.

Organ odwoławczy wskazał, iż przepisy dotyczące meldunku osób małoletnich muszą być interpretowane w związku z art. 26 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.) miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Natomiast jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Decydujące znaczenie ma więc pobyt dziecka u danego rodzica, natomiast w niniejszej sprawie L. C. stale przebywa u matki przy ul. (...) w W., a nie u ojca w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W.

W ocenie organu przeprowadzone dowody z przesłuchania stron oraz świadków, jak też z oględzin potwierdziły, iż małoletni L. jedynie bywa w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. Potwierdza to sam odwołujący, który w protokole z dnia 7 lipca 2009 r. wskazał, że małoletni L. C. nocuje w spornym lokalu średnio 1-2 razy w tygodniu. W pozostałe dni śpi i przebywa zarówno u swojej babci I. C., jak również u matki przy ul. (...) w W. Przebywanie zaś nie jest tożsame z zamieszkaniem, które jest połączeniem przebywania z zamiarem stałego lub długotrwałego pobytu, z wolą założenia w danym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Ponadto P. C. oświadczył, że z uwagi na utrudnianie mu zamieszkiwania przez E. M. w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. przebywa wraz z L. C. nieregularnie, a matka dziecka w obawie o jego zdrowie niechętnie mu je powierza. Fakt zamieszkiwania małoletniego w lokalu przy ul. (...) w W. potwierdziły wywiady środowiskowe oraz I. C. Zaznaczono, że z uwagi na charakter wykonywanej przez P. C. pracy nie może on poświęcać swojemu synowi wystarczająco dużo czasu, wobec czego opiekę nad nim sprawuje matka.

Skargę na decyzję z dnia (...) kwietnia 2010 r. wniósł małoletni L. C. reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego P. C. zarzucając naruszenie art. 15 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy w związku z art. 26 § 1 k.c. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i nieprawidłową wykładnię art. 15 ust. 2 ustawy w części odnoszącej się do utrudnień w przebywaniu w lokalu oraz naruszenie art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", poprzez dokonanie nieprawidłowej analizy całokształtu zgromadzonych w sprawie dowodów, co skutkowało przyjęciem, iż dziecko przebywa z matką.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że:

-

L. C. jest zameldowany przy ojcu od swego urodzenia. W zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że dokonując zameldowania dziecka przy ojcu nie uchybiono przepisom prawa i że ojciec oraz matka dziecka mieli zamiar, aby syn przebywał przy ojcu. Równocześnie w zaskarżonej decyzji nie podnoszono, aby cokolwiek, kiedy i dlaczego w sytuacji dziecka od tego czasu się zmieniło, wobec czego niespójne i niekonsekwentne jest powoływanie się w chwili obecnej na to, iż nie są spełnione przesłanki zameldowania małoletniego w lokalu;

-

organ ustalił, iż L. C. przebywa pod trzema adresami: przy ul. (...), u matki oraz u babci. Bez podstaw przyjęto jednak, iż stałym miejscem pobytu dziecka jest miejsce pobytu matki. Nie wystarczy wykazanie, że dziecko kiedykolwiek przebywa u matki, lecz należało wykazać, iż całokształt zachowań jego rodziców wskazuje, że jest to główne miejsce pobytu dziecka, a tego nie uczyniono. Przeciwnie, nie ma podstaw do przyjęcia, iż dziecko przebywając czasowo u matki, funkcjonuje u niej trwale i że u matki jest centrum jego spraw życiowych;

-

argumenty powoływane w decyzji na okoliczność stałego zamieszkiwania dziecka u matki mogą wskazywać co najwyżej na taką samą częstotliwość i charakter jego pobytów tam jak i w lokalu przy ul (...). Skoro dziecko przebywa 1-2 noce w tygodniu przy ul. (...), to - biorąc pod uwagę, że nocuje również u babci - u matki może przebywać z tą samą częstotliwością. Zamieszkiwanie u matki ustalono jedynie na podstawie wywiadu środowiskowego i zeznań świadka B., który zeznał jedynie, że widuje matkę z dzieckiem przy ul. (...), co jednak nie przesądza o miejscu stałego pobytu dziecka. Natomiast pozostali świadkowie-sąsiedzi z ul. (...), mogli co najwyżej stwierdzić, czy dziecko przebywa w lokalu przy ul. (...), ale nie mogli mieć wiedzy i poczynić obserwacji, gdzie przebywa poza (...) i w szczególności - jaki jest charakter jego pobytu przy matce;

-

argumentem przemawiającym na niekorzyść skarżącego nie może być charakter pracy wykonywanej przez P. C.;

-

pominięto okoliczność, że powodujące konieczność przebywania dziecka poza lokalem przy ul. (...) wyłączanie w nim ogrzewania są przejściowe, a przede wszystkim nie są to ze strony P. C. działania dobrowolne, bowiem jest do nich zmuszony okolicznościami. W ocenie skarżącego nawet wedle okoliczności sprawy nie kwestionowanych przez organ, przebywanie L. C. poza lokalem było wywołane wyłączaniem ogrzewania;

-

nie są wiarygodne zeznania E. M., która twierdziła, że od 1994 r. P. C. nie mieszka w lokalu, chociaż zamieszkiwania w lokalu organ nie kwestionuje. Ponadto pomimo tego, że pojawiła się w aktach informacja o ustaleniu przez sąd wstąpienia przez P. C. w stosunek najmu tego lokalu, organ pominął tę okoliczność. Z tych przyczyn zeznania E. M. jako osoby mu nieprzychylnej, skonfliktowanej z nim, nie mogą być wiarygodnym materiałem dowodowym. W ten sam sposób należy ocenić zeznania męża E. M. - W. M. oraz innych świadków związanych z E. M.;

-

nie wyciągnięto wniosków z przeprowadzonej kontroli meldunkowej w lokalu przy ul. (...), w której uczestniczył P. C. i matka dziecka, z której wynikało, że w lokalu znajdują się rzeczy dziecka;

-

pominięto przyczyny zakwestionowania wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez Policję w lokalu przy ul. (...) oraz okoliczność, że w trakcie jego przeprowadzania prawdopodobnie doszło do naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych, gdyż w trakcie rozpytywania okazywano zdjęcie P. C. oraz podawano pełne dane.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest art. 15 ust. 2 ustawy stanowiący, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Miejscem stałego pobytu jest miejsce zamieszkania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy).

Zgodnie jednak z art. 9a ustawy za osobę nie posiadającą pełnej zdolności do czynności prawnych, obowiązek meldunkowy wykonuje jej przedstawiciel ustawowy lub inna osoba, sprawująca nad nią faktyczną opiekę w miejscu ich wspólnego pobytu. Osoby małoletnie zatem z woli ustawodawcy zostały pozbawione możliwości swobodnego decydowania o swoim miejscu zamieszkania i nie mogą skutecznie formułować zamiaru przebywania w określonym lokalu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wtedy, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić wtedy, gdy dana osoba fizyczna nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe. Rezygnacja z przebywania w lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Jak wskazano powyżej, w kwestii miejsca zameldowania osób małoletnich nie uwzględnia się ich zamiaru. W takim przypadku organ powinien zbadać, czy opuszczenie lokalu przez dziecko ma charakter trwały.

W ocenie Sądu rozstrzygnięcia organów o wymeldowaniu L. C. z miejsca pobytu stałego z lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. są zgodne z prawem.

Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uprzednio zameldowany w przedmiotowym lokalu L. C. nie przebywa w nim od miesięcy letnich 2009 r. Data ta wynika z wiarygodnych zeznań M. G., który zeznał w dniu 2 grudnia 2009 r., że od 5-6 miesięcy widuje w pobliżu lokalu przy ul. (...) w W. małoletniego z matką i pozostałymi dziećmi jeszcze częściej niż poprzednio, zarówno w dni powszednie, jak i soboty oraz niedziele. Okoliczność ta koresponduje z zeznaniem P. C., który w dniu 1 września 2009 r. zeznał, iż K. K. zamieszkała w lokalu przy ul. (...) w W. od sierpnia 2009 r. Nie ma więc powodu, aby odmówić wiarygodności zeznaniom M. G. tym bardziej, że w żaden sposób nie jest on zainteresowany, aby składać zeznania na korzyść którejś ze stron postępowania. Stwierdzenie M. G., że nie wie, czy dzieci K. K. zamieszkują wraz z nią w lokalu przy ul. (...) w W. świadczy o precyzji jego zeznań, wskazuje również, że małoletni L. C. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. (...).

Okoliczność ta, będąca przedmiotem postępowania, wynika bowiem także z zeznań i oświadczeń samego P. C. Zgodnie z nimi, L. C. jedynie średnio 1-2 razy w tygodniu nocuje w przedmiotowym lokalu przy ul. (...). P. C. wskazał przy tym, że syn przebywa również u swej babci I. C. przy ul. (...) oraz swej matki K. K. przy ul. (...) w W. Chociaż zamieszkiwanie pod oznaczonym adresem nie jest tożsame z przebywaniem pod tym adresem, to jednak w ocenie Sądu nie można pominąć istotnej w sprawie okoliczności, że nawet w świetle zeznań P. C. małoletni L. C. nocuje poza lokalem przy ul. (...) co najmniej 5-6 razy w tygodniu. Zeznania M. G. wskazują zaś, iż stale przebywa on w lokalu przy ul. (...) w W. Z powyższym koresponduje oświadczenie złożone podczas rozprawy administracyjnej przez P. C., że bardzo często wyjeżdża w sprawach prywatnych i służbowych. Skoro zatem P. C. wyjeżdża, to logiczne jest, że w czasie jego nieobecności małoletni L. C. nie przebywa sam w lokalu przy ul. (...).

W tym kontekście dla oceny, czy L. C. zamieszkuje przy ul. (...) nie może być zdaniem Sądu decydujący zamiar P. C., by tak było, nawet jeżeli faktycznie E. M. utrudnia mu zamieszkiwanie w lokalu poprzez częste wyłączanie ogrzewania.

Nie ma także znaczenia dla rozstrzygnięcia, że w lokalu przy ul. (...) znajdują się rzeczy małoletniego. Ich pozostawienie nie świadczy bowiem o faktycznym zamieszkaniu w tym lokalu.

Okoliczność, że L. C. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. (...) wynika także z zeznań I. C., która wskazała, iż K. K. mieszka wraz z dziećmi: A., K. i właśnie L. Fakt, że w czasie odwiedzin w lokalu przy ul. (...) akurat znajdował się tam P. C. razem z synem L. nie przesądza o tym, że małoletni L. C. tam rzeczywiście zamieszkuje.

Zamieszkiwanie małoletniego L. C. w mieszkaniu przy ul. (...) w W. potwierdziły wywiady środowiskowe przeprowadzone przez Policję, a także przesłuchani w charakterze świadków K. K., W. K., W. M. (mąż E. M.) i P. K. zeznali, że małoletni L. C. nie zamieszkuje w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. Zeznania te prawidłowo organ uznał za wiarygodne, gdyż korespondują z innymi, wyżej wskazanymi dowodami przemawiającymi za niezamieszkiwaniem L. C. przy ul. (...).

Świadkowie Z. M. i W. Z. zeznali, że widują P. C. wraz z małoletnim dzieckiem podczas spacerów przed budynkiem przy ul. (...) w W. Pierwszy ze świadków widuje ich tam razem 3 razy w tygodniu, a drugi nie określił, z jaką częstotliwością. Świadek J. Z. zeznał, że kilkakrotnie w 2009 r. był w przedmiotowym lokalu i około trzech razy spotkał w nim P. C. wraz z synem L. Fakty te nie są w ocenie Sądu dowodem na zamieszkiwanie L. C. w przedmiotowym lokalu, z uwagi na to, że przeważająca część wiarygodnego materiału dowodowego wskazuje, iż wymieniony tam nie zamieszkuje. Z tych samych przyczyn nie można uznać za wiarygodne zeznań I. W. (siostry P. C.), S. W. (szwagra P. C.) oraz M. P., że małoletni L. C. zamieszkuje wraz z ojcem w przedmiotowym lokalu przy ul. (...).

Podkreślenia wymaga, że L. C. ma 2 lata, trudno więc dać wiarę, że nie mieszka z matką i starszym rodzeństwem, lecz jest przez ojca przewożony do mieszkania przy ul. (...) w celu nocowania w lokalu, w oddzieleniu od matki i rodzeństwa. P. C. jest też ojcem starszego syna K. K.- K., dziwi więc, że nie powiela wobec niego trybu życia małoletniego L. C., tj. przewożenia od ojca do matki i babki, do trzech różnych miejsc zamieszkania. Taka sytuacja jest wyjątkowa i nie sposób uwierzyć, że dotyczy właśnie najmłodszego z dzieci P. C.

Podsumowując należy podkreślić, że postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z regułami, wynikającymi z k.p.a. Zebrany materiał dowodowy został oceniony w sposób prawidłowy, wyciągnięto z niego logiczne wnioski, które znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W sytuacji, gdy L. C. nie mieszka w lokalu przy ul. (...) należy uznać, że rozstrzygnięcia organów były prawidłowe.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 zezm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.,

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.