IV SA/Po 608/18 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2568676

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 października 2018 r. IV SA/Po 608/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Józef Maleszewski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 9 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu T. S. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi T. S. na postanowienie Wojewody z dnia (...) kwietnia 2018 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie

Uzasadnienie faktyczne

T. S. wniósł skargę na postanowienie Wojewody z dnia (...) kwietnia 2018 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, a źródłem jego utrzymania jest gospodarstwo rolne o pow. (...) ha upraw polowych przynoszące dochód (...) zł/mc, z których spłaca kredyt w wysokości (...) zł./mc. Zgodnie z oświadczeniem majątkowym jego majątek oprócz nieruchomości rolnej stanowi dom o pow. (...) m2, ciągnik rolniczy (...) z 1990 r. i samochód osobowy z 2000 r. W uzasadnieniu wnioskodawca podał, że tegoroczna susza w rolnictwie spowodowała brak dochodu w gospodarstwie. Zaciągnięty kredyt obrotowy nie pokryje kosztów włożonych w uprawę ziemniaków, zbóż i kukurydzy a dopłaty z ARMiR tylko w niewielkim stopniu pokrywają koszty upraw. Dopłaty będą również wypłacone z 2019 r. i nie mogą być przeznaczone na koszty sądowe.

Celem uzupełnienia informacji zawartych we wniosku pismem z dnia 2 sierpnia 2018 r. (doręczonym w dniu 6 sierpnia 2018 r.k. 18) wezwano wnioskodawcę do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do wnioskodawcy i jego żony (prywatnych i związanych z prowadzonym gospodarstwem rolnym), wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przedłożenia kopii decyzji w sprawie opłacanych przez skarżącego podatków lokalnych (podatek od nieruchomości, rolny) za 2018 r., przedłożenia zaświadczenia z właściwej terenowej jednostki ARiMR czy skarżący jest producentem rolnym i czy otrzymuje dopłaty do rolnictwa, czy ubiegał się o ich przyznanie w 2016 r. i 2017 r. lub kopii decyzji w sprawie dopłat, przedłożenia kopii zawartych umów kredytowych wraz z harmonogramem spłat oraz dowodami spłacania rat kredytu, oraz podania informacji o wysokości dochodu żony wnioskodawcy (w przypadku zatrudnienia na umowę o pracę należało przedłożyć zaświadczenie o wysokości zarobków).

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący pismem z dnia 12 sierpnia wyjaśnił, że nie prowadzi księgowości gdyż jest rolnikiem ryczałtowym. Ponadto wnioskodawca wyjaśnił, że nie przechowuje faktur za media, podatki i opłaty związane z gospodarzem rolnym. Odnosząc się do wezwania w zakresie wyciągów z kont bankowych, dopłat z ARMiR i wysokości kredytu, skarżący powołał się na ochronę danych osobowych wynikającą z RODO. Dodatkowo wnioskodawca poinformował, że w związku z suszą poniesie starty wynoszące ok. 70% w związku z czym złożył wnioski o odroczenie płatności podatków i ubezpieczeń.

Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 sierpnia 2018 r. odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżący nie wyjaśnił w pełni swej sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożył dokumentów ani informacji koniecznych do ustalenia wysokości uzyskiwanych dochodów oraz swego stanu majątkowego.

Sprzeciw od powyższego postanowienia wniósł T. S. wnosząc o uchylenie ww. postanowienia i częściowego zwolnienia od kosztów sądowych lub odroczenie w czasie tych kosztów do czasu wypłaty odszkodowań z tytułu klęski suszy przez Ministerstwo Rolnictwa. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący wskazał na pogorszoną sytuację gospodarstwa rolnego z uwagi na klęskę suszy (w załączeniu przesłano kopię protokołu oszacowania szkód). Dalej wskazano na specyfikę produkcji rolnej, w której pieniądze wpływają raz do roku i trudno obliczyć miesięczny dochód, a pieniądze trzeba zabezpieczyć na nawozy, środki ochrony roślin, paliwo itp., a dopłaty ARMiR tylko częściowo zabezpieczają wydatki. Skarżący wskazał również, że chybiony jest argument, że wnosząc skargę do Sadu trzeba liczyć się z wydatkami, ponieważ każdy obywatel ma prawo do obrony. Dalej wnioskodawca podniósł, że nie stać go na koszty sądowe, gdyż takie koszty wielokrotnie już ponosił (w załączeniu kopia uiszczenia wpisu w sprawi sygn. akt IV SA/Po IV SA/Po 771/17). Skarżący powołał się także na okoliczność, że nie posiada wykształcenia prawniczego tylko rolnicze i nie posiada doświadczenia procesowego.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Sprzeciw wnioskodawcy nie zasługiwał na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 - dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wydając zaskarżone postanowienie referendarz sądowy słusznie zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem. To na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie w zakresie przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym zależy zatem od tego czy strona wykaże istnienie przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (postanowienie NSA z 9 stycznia 2015 r., II GZ 886/14, LEX nr 1634804).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że słusznie wskazał referendarz, iż informacje złożone przez wnioskodawcę we wniosku o przyznanie prawa pomocy budziły wątpliwości, gdyż skarżący szacując dochód z gospodarstwa rolnego na kwotę (...) zł, że nie przedstawił żadnych dokumentów uprawdopodobniających wysokość dochodu, nie ujawnił dochodu żony prowadzącej wspólne gospodarstwo domowe, oraz nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających wysokość stałych wydatków. Należy w tym miejscu podkreślić, że samo przekonanie strony o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez próby bliższego wyjaśnienia stanu faktycznego, i to nawet na wystosowane do niej wezwanie, nie uzasadnienia uwzględniania jej żądania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt I OZ 115/10 dostępne: LEX nr 591337). Jak wskazano, podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan rodzinny, majątkowy i dochodowy strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa.

Jak prawidłowo podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do ustalenia tych okoliczności nie przyczynił się sam skarżący, który odpowiadając na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej wbrew wezwaniu nie ujawnił dochodu żony i nie przedłożył wyciągów z lokat, kont i kart kredytowych należących do wnioskodawcy i jego żony (prywatnych i związanych z prowadzonym gospodarstwem rolnym), nie wykazał jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, nie przedłożył kopii zawartych umów kredytowych wraz z harmonogramem spłat oraz dowodami spłacania rat kredytu. Powyższych informacji i dokumentów wnioskodawca nie przedłożył również wraz ze zgłoszonym sprzeciwem, co nadal uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej wnioskodawcy.

Odnosząc się do przedłożonej wraz ze sprzeciwem kopii protokołu z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez wnioskodawcę stwierdzić należy, iż dokument ten bez oceny informacji objętych wezwaniem skierowanym do skarżącego nie pozwala na dokładną analizę jego bieżącej sytuacji finansowej. Jako uzasadniający przyznanie prawa pomocy nie może być oceniony również fakt uiszczenia wpisu w innej sprawie. Z informacji znanych Sądowi z urzędu wynika bowiem, że postępowanie w sprawie sygn. akt IV SA/Po 771/18, zakończone zostało wyrokiem z dnia 17 stycznia 2018 r. Skarżący poza przedmiotową skargą nie ma obecnie zarejestrowanych w tutejszym Sądzie żądnych spraw z własnych skarg. Trudno więc uznać, że konieczność uiszczenia opłat w pełnej wysokości byłaby obciążeniem, które powodowałoby faktyczne zamknięcie drogi sądowej. Na podstawie ujawnionych informacji trudno również stwierdzić, aby specyfika produkcji rolnej i związany z tym brak równomiernego dochód uzyskiwanego za poszczególne miesiące uniemożliwił skarżącemu zgromadzenie środków pozwalających na opłacenie kosztów sądowych i ewentualnie pełnomocnika z wyboru.

W tym miejscu stwierdzić należy, iż brak wykształcenia prawniczego nie stanowi samoistnej przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Sąd obowiązany jest bowiem czuwać nad tym, by stronom występującym w sprawie bez pełnomocnika udzielać potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Skarga ma również dla Sądu wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu, czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia, czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 p.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od fachowości formułowanych przez wnioskodawcę zarzutów, czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04- CBOSA).

W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.