Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2721921

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 19 września 2019 r.
IV SA/Po 457/19
Ustalenie opłaty stałej za pobór wód podziemnych.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Świerczak.

Sędziowie WSA: Tomasz Grossmann (spr.), Asesor sądowy Maria Grzymisławska-Cybulska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2019 r. sprawy ze skargi Ośrodka (...)" Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w (...) Państwowego Gospodarstwa Wodnego (...) z dnia (...) kwietnia 2019 r., nr (...) w przedmiocie opłaty stałej

1. uchyla zaskarżoną decyzję;

2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w (...) Państwowego Gospodarstwa Wodnego (...) na rzecz skarżącego Ośrodka (...) Sp. z o.o. z siedzibą w (...) kwotę (...) zł ((...) złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z (...) marca 2019 r. ((...)) zatytułowanym "Informacja roczna ustalająca wysokość opłaty stałej za usługi wodne Nr (...) (...), (...)" (zwanym też dalej "Informacją") - sporządzonym na podstawie art. 271 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268; dalej w skrócie "pr.wod.") w związku z pozwoleniem wodnoprawnym udzielonym przez Starostę (...) decyzją z (...) stycznia 2016 r. (znak: (...); zwanym tez dalej "Pozwoleniem") - Państwowe Gospodarstwo Wodne (...) Zarząd Zlewni w (...) ustalił Ośrodkowi Hodowli Zarodowej "(...)" Sp. z o.o. z siedzibą w (...) (zwanemu też dalej "Skarżącym", "Spółką" lub "OHZ") za okres od (...) stycznia 2019 r. do (...) grudnia 2019 r. opłatę stałą w wysokości (...) PLN za pobór wód podziemnych. W uzasadnieniu wyjaśniono, że wysokość ustalonej opłaty została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty - określonej w § 15 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. poz. 2502; dalej też jako "rozporządzenie RM") - wynoszącej 500 PLN, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnej ilości wód podziemnych, która może być pobrana na podstawie Pozwolenia w ilości 93100.00 m3/r i wynoszącym po przeliczeniu 0.00295218 m3/s. Ponadto określono, że opłatę należy uiścić w czterech kwartalnych ratach, płatnych we wskazanych w Informacji terminach, oraz podano numer rachunku bankowego do wnoszenia opłat.

Reklamację od opisanej Informacji złożyła Spółka, która wniosła o anulowanie naliczonej opłaty, podnosząc, że nie powinno się jej w ogóle dla OHZ naliczać. Wskazała, że jest spółką o znaczeniu strategicznym dla Skarbu Państwa, w której całość udziałów objęta została przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa z siedzibą w (...) (KOWR), i której działalność polega na prowadzeniu gospodarstwa rolnego, uprawie pól i hodowli zwierząt. Wskazawszy, że na podstawie art. 270 ust. 2 pr.wod. opłaty stałej nie ponosi się za pobór wód do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw oraz na potrzeby chowu i hodowli ryb, Spółka stwierdziła, że pobór wód przez OHZ następuje w celach rolniczych, do nawadniania gruntów i upraw oraz na potrzeby chowu zwierząt, zgodnie z treścią uzasadnień decyzji Starosty (...) z (...) stycznia 2016 r.: nr (...) oraz nr (...)

Rozpoznawszy reklamację Spółki, Dyrektor Zarządu Zlewni w (...) Państwowego Gospodarstwa Wodnego (...) (dalej też jako "Dyrektor Zarządu Zlewni" lub "Organ") uznał ją za niezasadną i decyzją z (...) kwietnia 2019 r. ((...)), wydaną na podstawie art. 273 ust. 6 w związku z art. 271 ust. 2, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 pr.wod. oraz art. 104 k.p.a. określił Spółce za okres (...) stycznia 2019 r. - (...) grudnia 2019 r. opłatę stałą w wysokości (...) PLN za pobór wód podziemnych.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Organ wyjaśnił, że nie uznał reklamacji po ponownym przeanalizowaniu Pozwolenia, gdyż w jego treści brak jest jakiejkolwiek informacji, że pobór wód odbywa się do celów rolniczych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw, a w uzasadnieniu tego pozwolenia czytamy: "woda z ujęcia w (...) zaopatruje w wodę zakłady OHZ «(...)» w (...) oraz mieszkańców wsi (...)". Organ wskazał, że OHZ korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego znak: (...) z (...) stycznia 2016 r. wydanego przez Starostę (...) (zwanego też dalej "Starostą") na pobór wód podziemnych w ilości 93100 m3/r, co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 pr.wod. obowiązany jest ponosić opłatę za usługi wodne, której wysokość została określona w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 271 ust. 2 pr.wod. oraz § 15 rozporządzenia RM jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 500 PLN, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego poboru określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 93100 m3/r, wynoszącego po przeliczeniu 0,00295218 m3/s.

Skargę na opisaną decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył Ośrodek Hodowli Zarodowej "(...)" Sp. z o.o., który wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie o braku obowiązku ponoszenia przezeń opłaty stałej. W uzasadnieniu Skarżący powtórzył argumentację przedstawioną w reklamacji, a ponadto wskazał, że art. 270 ust. 2 pr.wod. - który, jego zdaniem, powinien znaleźć zastosowanie w tej sprawie - ani nie wskazuje na formę prowadzenia działalności rolniczej, ani nie wskazuje wprost na źródło określające zakres praw do korzystania z wód (decyzja, pozwolenie itp.). Ustawodawca określił wyraźnie cele wykorzystania wód, które powodują, że opłaty się nie nalicza. Są to cele rolnicze i leśne, na potrzeby nawadniania gruntów i upraw oraz na potrzeby chowu i hodowli ryb. Nie ma wątpliwości, że Skarżący jest gospodarstwem rolnym, celem jego działalności jest działalność rolnicza polegająca na uprawie gruntów i hodowli zwierzęcej. Jest to jedyny cel statutowy tej spółki Skarbu Państwa. Pobór wód następuje w celach rolnych do nawadniania wód i pojenia zwierząt.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni wniósł o jej oddalenie w całości, stwierdzając jednocześnie, że istotą sporu jest niezastosowanie w przedmiotowej sprawie art. 270 ust. 2 pr.wod., oraz podtrzymując i uzupełniając swoje dotychczasowe stanowisko w tej kwestii. W szczególności organ podkreślił, iż w treści decyzji z (...) stycznia 2016 r. znak (...) - mocą której Starosta udzielił OHZ pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych ze studni nr (...) i nr (...) zlokalizowanych na terenie ujęcia wody w (...) - brak jest jakiegokolwiek zapisu wskazującego, że pobierana ilość wody podziemnej przeznaczana jest na nawadnianie gruntów, a wzmiankowane w uzasadnieniu tej decyzji "zaopatrzenie w wodę zakładów OHZ »(...)« w (...) oraz mieszkańców wsi (...)" niewątpliwie nie stanowi poboru wody do nawodnień. Również z analizy podstawy prawnej powyższej decyzji wynika, że decyzja ta została wydana z pominięciem art. 31 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019, z późn. zm.), który stanowił, że przepisy ustawy dotyczące korzystania z wód stosuje się odpowiednio do nawadniania lub odwadniania gruntów. Zatem, zdaniem Organu, wnioskować należy, że przedmiotowa decyzja nie obejmuje swym zakresem pozwolenia wodnoprawnego na nawadnianie gruntów - które to nawadnianie, z uwagi na to, że kształtuje stosunki wodne poprzez podniesienie poziomu wód gruntowych, wymaga pozwolenia wodnoprawnego. Zarazem Organ podkreślił, że pozwolenie wodnoprawne na pobór wód nie jest tożsame z pozwoleniem na nawadnianie gruntów (tj. nie zastępuje tego ostatniego).

Na rozprawie w dniu (...) września 2019 r. pełnomocnik Organu, K. O., podtrzymała wnioski i wywody skargi. Na pytanie Sądu wyjaśniła, że jeżeli Skarżący wykorzystywałby pobraną wodę do nawadniania gruntu, to powinien dysponować pozwoleniem wodnoprawnym na takie szczególne korzystanie z wód - w postaci odrębnego dokumentu, albo odrębnego punktu w uzyskanym pozwoleniu na pobór. Pełnomocnik stwierdziła, iż Organ nie zwracał się do Skarżącego z pytaniem, czy takie odrębne pozwolenie wodnoprawne na nawadnianie posiada. Jej zdaniem wykorzystywanie pobranej wody na taki cel w świetle Pozwolenia z (...) stycznia 2016 r. wydaje się mało prawdopodobne, gdyż z treści tego pozwolenia wynika, iż pobrana woda poddawana jest uzdatnianiu, a wody stosowanej do nawadniania zwykle się nie uzdatnia, bo jest to kosztowne, a nie ma takiej potrzeby. Z treści Pozwolenia można wnioskować, iż na tym samym ujęciu były studnie nr 1 i 2, ale być może zostały zamknięte; Organ tego nie analizował. W toku postępowania reklamacyjnego Organ nie zwracał się do skarżącego o wyjaśnienia, opierał się jedynie na dokumentach, gdyż uważa, że jest związany treścią pozwolenia wodnoprawnego i nie powinien wychodzić poza zakres jego ustaleń.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w (...) Państwowego Gospodarstwa Wodnego (...) z (...) kwietnia 2019 r. w przedmiocie opłaty stałej za pobór wód podziemnych, Sąd doszedł do przekonania, że decyzja ta nie może się ostać w obrocie prawnym, gdyż Organ nie wyjaśnił należycie, czy w okolicznościach kontrolowanej sprawy istniały podstawy do naliczenia spornej opłaty, a w szczególności, czy nie zachodził wyjątek przewidziany w art. 270 ust. 2 z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268, z późn. zm.; w skrócie "pr.wod.").

Zgodnie z art. 268 ust. 1 pkt 1 pr.wod. opłatę za usługi wodne uiszcza się m.in. za pobór wód podziemnych. Składa się ona z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości wód pobranych (art. 270 ust. 1 pr.wod.). W myśl art. 270 ust. 2 pr.wod. opłaty stałej nie ponosi się za pobór wód do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw oraz na potrzeby chowu i hodowli ryb.

Stosownie do art. 271 ust. 1 pkt 1 pr.wod. wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych ustalają (...) oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji rocznej, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty. Podmiot obowiązany do ponoszenia opłat, któremu przekazano taką informację, może złożyć reklamację, jeżeli nie zgadza się z wysokością opłaty (art. 273 ust. 1 pr.wod.), w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia otrzymania informacji (art. 273 ust. 2 pr.wod.). (...) rozpatrują reklamację w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania (art. 273 ust. 4 pr.wod.), i w razie:

i) uznania reklamacji - przekazują podmiotowi obowiązanemu do ponoszenia opłat za usługi wodne nową informację, zawierającą także sposób obliczenia opłaty za usługi wodne (art. 273 ust. 5 pr.wod.);

ii) nieuznania reklamacji - właściwy organ (...) określa wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji (art. 273 ust. 6 pr.wod.), od której podmiotowi korzystającemu z usług wodnych przysługuje skarga do sądu administracyjnego (art. 273 ust. 8 pr.wod.).

W świetle cytowanych przepisów organ, przystępując do ustalenia opłaty stałej za pobór wód podziemnych, powinien w szczególności zbadać, czy nie zachodzi wyjątek przewidziany w art. 270 ust. 2 pr.wod., tj. czy ów pobór nie następuje "do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw oraz na potrzeby chowu i hodowli ryb".

Dotyczy to zwłaszcza w sytuacji, gdy - tak jak w kontrolowanej sprawie - na ten właśnie przepis powoływał się Skarżący w złożonej reklamacji, w której wnioskował o odstąpienie od naliczenia opłaty stałej, wskazując, że jego działalność polega na "prowadzeniu gospodarstwa rolnego, uprawie pól i hodowli zwierząt".

Wydając mimo to zaskarżoną decyzję, Organ oparł się wyłącznie na treści Pozwolenia, z którym wiązała się sporna opłata - tj. decyzji Starosty (...) z (...) stycznia 2016 r. nr (...) udzielającej pozwolenia wodnoprawnego na "pobór wód podziemnych ze studni nr 3 i nr 4 (eksploatacja naprzemienna), zlokalizowanych na terenie ujęcia wody w (...)" - w uzasadnieniu którego stwierdzono ogólnie, że: "Woda z ujęcia w (...) zaopatruje w wodę zakłady OHZ «(...)» w (...) oraz mieszkańców wsi (...)". Na tej podstawie Organ nie uznał reklamacji Skarżącego, gdyż - jak stwierdził - ani z sentencji, ani z uzasadnienia Pozwolenia nie wynika, aby pobór wód odbywał się "do celów rolniczych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw".

W ocenie Sądu takie rozstrzygnięcie Organu jest co najmniej przedwczesne, bo poprzedzające je postępowanie wyjaśniające nie zostało należycie przeprowadzone.

Przede wszystkim Organ ograniczył się wyłącznie do lektury sentencji i uzasadnienia Pozwolenia, których treść jednak - z perspektywy celów niniejszego postępowania - nie jest dostatecznie jasna i zupełna. W szczególności należy zwrócić uwagę na to, że cytowany przez Organ passus uzasadnienia Pozwolenia - w którym mowa jest o przeznaczeniu pobieranej wody ("zaopatruje w wodę zakłady OHZ «(...)» w (...) oraz mieszkańców wsi (...)") - odnosi się do wody pobranej z całego ujęcia w (...). Natomiast sentencja Pozwolenia dotyczy tylko poboru wody ze zlokalizowanych na terenie ww. ujęcia: studni nr 3 i nr 4; i tylko z tym poborem wiąże się sporna opłata. Wobec powyższego można logicznie przypuszczać, że na terenie przedmiotowego ujęcia zlokalizowane są (lub przynajmniej były) inne jeszcze studnie - co najmniej nr 1 i nr 2 - co przyznał też pełnomocnik Organu na rozprawie. Zarazem nie można kategorycznie wykluczyć tego, że wzmiankowane w uzasadnieniu Pozwolenia, jako drugi cel poboru wody z ww. ujęcia, zaopatrzenie mieszkańców wymienionych wsi w wodę, następuje z owych innych studni - a nie ze studni nr 3 i 4 - ani też tego, że pierwszy ze wskazanych tam celów poboru wody: "zaopatrzenie w wodę zakładów OHZ «(...)»", oznacza zaopatrzenie "do celów rolniczych" w rozumieniu art. 270 ust. 2 pr.wod. Kwestia faktycznego przeznaczenia wody pobieranej na podstawie Pozwolenia wymaga więc dalszego wyjaśnienia.

Od razu wypada podkreślić - w nawiązaniu zwłaszcza do argumentacji podniesionej przez pełnomocnika Organu na rozprawie - że poruczone wyżej badanie tego, co faktycznie oznacza owo wzmiankowane w Pozwoleniu "zaopatrzenie w wodę zakładów OHZ «(...)»", nie może być poczytywane za nieuprawnioną ingerencję w treść ostatecznej decyzji administracyjnej (jaką bezspornie jest ww. pozwolenie wodnoprawne) ani, tym bardziej, za jej nieuprawnioną zmianę. Owo badanie mieści się bowiem w zakresie dozwolonych Organowi działań zmierzających do objaśnienia treści decyzji administracyjnej zapadłej w innym postępowaniu (w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego), ale mającej istotne znaczenie, jako ważki element materiału dowodowego, w postępowaniu niniejszym (w sprawie ustalenia opłaty za pobór wód).

W tym miejscu godzi się wyjaśnić, że zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury, jeżeli przy stosowaniu konkretnego orzeczenia (sądowego, administracyjnego, w tym decyzji administracyjnej, etc.) nasuwają się wątpliwości co do jego treści, orzeczenie to podlega bądź to wykładni w technicznoprocesowym znaczeniu tego słowa przez organ, który je wydał (zob. np.: art. 352 k.p.c., art. 105 § 2 k.p.a., art. 158 p.p.s.a.), bądź też - tak jak inne oświadczenia woli (art. 65 k.c.) - tłumaczeniu przez organ (sąd) rozstrzygający sprawę, dla której treść orzeczenia ma istotne znaczenie (por.: uchwała SN z 16 stycznia 1970 r., III CZP 101/69, OSNC 1970/10/175; wyrok NSA z 3 listopada 2015 r., II OSK 523/14, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA"). W tym ostatnim przypadku zawarte w decyzji administracyjnej oświadczenie woli organu podlega interpretacji na zasadach ogólnych - metodą obiektywną (por.: wyrok NSA z 26 października 2017 r., I OSK 3134/15; wyrok WSA z 18 listopada 2009 r., IV SA/Po 578/09 - dostępne CBOSA). Według tej metody podstawowym miernikiem wykładni jest znaczenie obiektywne użytych słów, ustalane z uwzględnieniem modelu człowieka rozsądnego i uczciwego (wzorzec normatywny) znajdującego się w sytuacji adresata danego aktu. W ramach tej metody, zgodnie z ogólną regułą interpretacyjną (art. 65 § 1 k.c.), wykładni poszczególnych wyrażeń zawartych w dokumencie dokonuje się z uwzględnieniem kontekstu, w jakim on występuje, przy czym chodzi tu zarówno o kontekst językowy, jak i sytuacyjny. Oznacza to w szczególności obowiązek interpretowania tekstu aktu w jego całokształcie, tj. z uwzględnieniem wszystkich jego fragmentów, a także konieczność wzięcia pod uwagę innych dokumentów związanych z interpretowanym tekstem (por. Z. Radwański, System Prawa Prywatnego. Tom 2. Prawo cywilne - część ogólna, pod red. Z Radwańskiego, Warszawa 2008, s. 52 Nb 36, s. 83 Nb 112-114). W przypadku interpretacji postanowień decyzji administracyjnej oznacza to więc w szczególności niemożność poprzestania na analizie samej tylko sentencji, w oderwaniu od jej uzasadnienia (i odwrotnie), a jednocześnie dopuszczalność, a niekiedy wręcz konieczność, sięgania w procesie wykładni także do dokumentów poprzedzających wydanie tej decyzji (do materiałów postępowania, np. w przypadku pozwolenia wodnoprawnego - do operatu wodnoprawnego), przynajmniej dla potwierdzenia wyników wykładni językowej interpretowanego aktu.

Tym niemniej, w ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie stosownych ustaleń Organ powinien dokonać przede wszystkim z wykorzystaniem środka procesowego, o którym mowa w art. 79a k.p.a. (w zw. z art. 14 ust. 2 pr.wod.). W myśl tego przepisu:

" § 1. W postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się.

§ 2. W terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1."

W tym miejscu wypada wyjaśnić, że ustalenie przez (...) oraz przekazanie podmiotowi obowiązanemu do ponoszenia opłat za usługi wodne informacji rocznej, o której mowa w art. 271 ust. 1 pr.wod., nie wszczyna jeszcze postępowania administracyjnego. Do jego wszczęcia dochodzi dopiero z momentem złożenia przez ww. podmiot reklamacji, zgodnie z art. 273 ust. 1 pr.wod., która stanowi "żądanie" w rozumieniu art. 61 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a. Treścią tego żądania jest korekta wysokości opłaty, względnie - tak jak w kontrolowanej sprawie - w ogóle odstąpienie od jej naliczenia przez organ. W konsekwencji wydanie przez organ decyzji, o której mowa w art. 273 ust. 6 pr.wod., powinno być poprzedzone przeprowadzeniem wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, spełniającego rygory przewidziane w szczególności w art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 79a, art. 80 i art. 81 k.p.a. - a to zgodnie z art. 14 ust. 2 pr.wod., w myśl którego do postępowania przed organami (...) stosuje się przepisy k.p.a.

W kontrolowanej sprawie Organ naruszył ww. przepisy, gdyż przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie zawiadomił Skarżącego o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do niego, a przede wszystkim, wbrew dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a., nie wskazał wyraźnie na konieczność wykazania przez Skarżącego - który ograniczał się dotychczas do samych deklaracji, niepopartych żadnymi dowodami - że pobór wód podziemnych, z którym wiąże się sporna opłata stała, następuje do celów określonych w art. 270 ust. 2 pr.wod.

Wskazane naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż na obecnym etapie wyjaśnienia sprawy nie sposób wykluczyć, że istotnie - jak utrzymuje Skarżący - przepis art. 270 ust. 2 pr.wod. powinien w niej znaleźć zastosowanie.

Zarazem jednak w związku z dotychczasową, pasywną postawą procesową Skarżącego w zakresie inicjatywy dowodowej, wypada w tym miejscu ubocznie zauważyć, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady oficjalności - w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy - nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji pasywnej postawy strony w tym zakresie. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej okoliczności może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Z treści przepisów nakładających wspomniane wyżej obowiązki nie daje się w szczególności wyprowadzić konkluzji, iż organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ta ostatnia, mimo wezwania, środków takich nie przedstawia. Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że przy bierności strony, cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach (por. np. wyroki NSA: z 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1605/96; z 10 października 2007 r., II GSK 172/07; z 21 grudnia 2007 r., II OSK 1783/06; z 7 grudnia 2010 r., II OSK 1677/10; z 28 czerwca 2011 r., II GSK 631/10; z 27 lipca 2011 r., II OSK 1560/10; z 9 września 2011 r., II OSK 1700/10; z 8 listopada 2013 r., II OSK 1291/12; z 8 grudnia 2015 r., II OSK 910/14; z 11 kwietnia 2017 r., II OSK 2045/15; z 25 września 2018 r., II OSK 2406/16 - wszystkie orzeczenia dostępne w CBOSA).

Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1 sentencji wyroku).

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżącego koszt wpisu, w wysokości (...) zł.

Ponownie rozpoznając sprawę Organ uzupełni postępowanie wyjaśniające we wskazanym wyżej zakresie i w przedstawiony sposób.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.