IV SA/Po 385/18, Przesłanki legalizacji. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2551746

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 sierpnia 2018 r. IV SA/Po 385/18 Przesłanki legalizacji.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Donata Starosta (spr.).

Sędziowie WSA: Anna Jarosz, Asesor sądowy Katarzyna Witkowicz-Grochowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) lutego 2018 r. nr (...) w przedmiocie rozbiórki oddala skargę w całości

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) lipca 2017 r. nr (...) PINB na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290 j.t. z późn. zm.; zwanej dalej "p.b.") w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 j.t. z późn. zm.; "k.p.a.") nakazał właścicielowi, tj. Miastu P. rozbiórkę wolno stojącego, trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego, zlokalizowanego na nieruchomości w P. przy ul. (...), w pobliżu hotelu, (działka nr (...), arkusz nr (...), obręb Ł.) wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

W uzasadnieniu decyzji PINB wyjaśnił, że obiekt ten wybudowano w 2006 r. lub później. Datę budowy nośnika potwierdził Prezydent Miasta P. w piśmie z dnia (...) lipca 2016 r. informującym, iż nie posiada żadnych dokumentów (pozwolenie na budowę, zgłoszenie) wskazujących na legalność wybudowania spornego nośnika reklamowego. PINB ustalił, że właścicielem działki nr (...) jest Miasto P. oraz, że działka ta objęta jest ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu w rejonie ulicy (...) w P., przyjętego uchwałą Rady Miasta P. z dnia (...) marca 2014 r., nr (...)

PINB uznał, że przedmiotowy nośnik reklamowy jest wolno stojącym trwale związanym z gruntem urządzeniem reklamowym, jest tym samym budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 p.b., a jego wzniesienie powstaje w wyniku budowy, a więc wykonania obiektu budowlanego w określonym miejscu (art. 3 pkt 6 p.b.). Przedmiotowy nośnik reklamowy jest obiektem wolno stojącym. Konstrukcja urządzenia (konstrukcja przestrzenna, stanowiąca budowlaną i techniczno - użytkową całość) nie pozostawia również wątpliwości, iż urządzenie to jest w sposób trwały związane z gruntem.

Następnie PINB stwierdził, że przedmiotowa inwestycja została zrealizowana w sposób samowolny, tj. bez uzyskania wymaganej przepisami prawa decyzji o pozwoleniu na budowę, ale także bez dokonania skutecznego zgłoszenia. Część działki nr (...), na której funkcjonuje sporny nośnik, w miejscowym planie oznaczona jest symbolem 3 KD-G. Zgodnie z § 3 pkt 9 lit. a uchwały symbolem tym oznaczono tereny dróg publicznych. Z kolei przepis § 4 pkt 2 lit. a tej uchwały wyraża zakaz lokalizacji urządzeń reklamowych, z wyjątkiem tych usytuowanych na terenach oznaczonych symbolem U i MW/U i to jedynie na elewacjach budynków. W takiej sytuacji, z uwagi na naruszenie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zachodzi konieczność wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego urządzenia reklamowego.

Odwołanie od decyzji PINB złożyło Miasto P. wnosząc o uchylenie decyzji w całości. Miasto podniosło, że nie jest właścicielem obiektu, nie wykonywało ww. urządzenia reklamowego, nie zlecało jego wykonania żadnemu podmiotowi oraz nie wyrażało zgody na jego realizację na ww. nieruchomości.

Odwołanie od decyzji PINB złożyła również Spółka A wyjaśniając, że decyzja nie została jej oficjalnie doręczona, ponieważ organ administracji bez przeprowadzenia postępowania dowodowego konsekwentnie odmawiał jej udziału w postępowaniu w charakterze strony. Spółka zarzuciła decyzji PINB naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., art. 40 § 2 k.p.a. oraz art. 79 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 i 2 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a. poprzez pominięcie strony oraz jej pełnomocnika w toku postępowania przed organem administracji I instancji i uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego i udziału w czynnościach dowodowych, a także zgłoszenia wniosków dowodowych. Spółka wniosła o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Spółka podniosła, że zgłosiła się do udziału postępowaniu pismem z dnia (...) lutego 2017 r. Od tego czasu organ administracji nie informował ani strony, ani jej pełnomocnika o podejmowanych w sprawie czynnościach - co więcej organ administracji uniemożliwił stronie wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego oraz zgłoszenia wniosków dowodowych. Zdaniem Spółki decyzja PINB wobec jej doręczenia bezpośrednio stronie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika strony w ogóle nie weszła do obrotu prawnego. Doręczanie pism w toku postępowania administracyjnego z pominięciem pełnomocnika przesądza o bezskuteczności doręczenia i zawsze winno skutkować uchyleniem decyzji w ramach kontroli instancyjnej.

Po rozpatrzeniu odwołania (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej "WINB") decyzją z dnia (...) lutego 2018 r. nr (...) na podstawie art. 104 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję PINB w części dotyczącej adresata nałożonego obowiązku i zamiast: "nakazuję właścicielowi, tj. Miastu P. " w to miejsce orzekał "nakazuję inwestorowi, tj. Spółce A" a w pozostałym zakresie utrzymał decyzję PINB w mocy.

W uzasadnieniu decyzji WINB wyjaśnił, że w toku postępowania odwoławczego ustalono, iż inwestorem przedmiotowego urządzenia reklamowego jest Spółka A W związku z powyższym WINB uznał, iż Spółka posiada w przedmiotowej sprawie interes prawny Dalej WINB wyjaśnił, że zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 6 p.b. pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem usytuowanych na obiektach wpisanych do rejestru zabytków w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym. Natomiast zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 2 p.b., budowa takich obiektów wymaga zgłoszenia. Zatem przedmiotowa reklama nie podlega ww. wyłączeniu, gdyż w świetle prawa budowlanego jest ona budowlą, a nie urządzeniem reklamowym wymienionym w art. 29 ust. 1 pkt 6 p.b. Zgodnie z art. 3 pkt 3 p.b. budowlą są między innymi wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe. Przedmiotowe urządzenie reklamowe składa się z żelbetowej prefabrykowanej stopy fundamentowej o wym. 2,2 x 3,3 m i grubości 38cm, słupa stalowego oraz dwóch tablic reklamowych o wym. 6,2 m x 3m, wyposażone w lampy służące do ich oświetlania. Ze względu na fakt umieszczenia urządzenia na stopie żelbetowej posadowionej na gruncie jest ono trwale z gruntem związane. Stopa żelbetowa stanowi stabilną podstawę dla słupa z tablicą. Obiekt ten powstał bez uzyskania pozwolenia na budowę.

W konsekwencji WINB uznał, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajduje tryb przewidziany w art. 48 p.b. Przedmiotowy obiekt znajduje się na terenie objętym ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu w rejonie ulicy (...) w P. Znajduje się w części na terenie oznaczonym symbolem 3 KD-G, tj. drogi publiczne, a w części na terenie oznaczonym symbolem 5U, tj. zabudowa usługowa. Zgodnie z § 4 pkt 2 lit. A planu " w zakresie zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego ustala się zakaz lokalizacji urządzeń reklamowych". Pozostałe przepisy omawianego planu również nie przewidują możliwości wykonywania na wskazanym terenie wolnostojących urządzeń reklamowych. Tym samym lokalizacja przedmiotowego urządzenia reklamowego na działce nr (...), obręb Ł., arkusz (...) jest niezgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu lub jego części do stanu zgodności z prawem. Nie jest więc możliwe zastosowanie procedury legalizacyjnej określonej w art. 48 p.b., zatem organ I instancji był zobowiązany do nałożenia obowiązku rozbiórki.

WINB wyjaśnił ponadto, że w toku postępowania odwoławczego Spółka A oświadczyła, iż to ona jest inwestorem i właścicielem przedmiotowego obiektu. Zdaniem organu odwoławczego nakaz rozbiórki w pierwszej kolejności powinien być skierowany do inwestora, który jest sprawcą samowoli budowlanej i ma tytuł prawny do obiektu. W pewnych okolicznościach nakaz rozbiórki może jednak zostać skierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości, na której zrealizowano obiekt budowlany w szczególności w sytuacji, gdy inwestor wybudował samowolnie obiekt budowlany bez zgody właściciela nieruchomości.

WINB wskazał, że przedmiotowe urządzenie reklamowe posadowione zostało bez zgody i wiedzy właściciela działki. Zasadnym powinno być zatem w takiej sytuacji nałożenie obowiązku rozbiórki na podmiot, który faktycznie jest sprawcą samowoli budowlanej. Nałożenie nakazu rozbiórki na właściciela nieruchomości byłoby bowiem dla niego nieuzasadnionym obciążeniem, a dla sprawcy zwolnieniem z odpowiedzialności i prawnych konsekwencji. Przeszkodą nie powinien być tu również brak tytułu prawnego do nieruchomości na cele budowlane skoro właściciel działki nie będzie sprzeciwiał się wykonaniu ewentualnej decyzji o rozbiórce przez inny podmiot. W konsekwencji WINB uznał, że niezbędnym było uchylenie decyzji PINB w zakresie, w jakim wskazany został adresat określonych w tejże decyzji obowiązków i wskazanie nowego adresata obowiązków tj. Spółki A

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Spółka A zarzuciła decyzji WINB naruszenie art. 15 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez przeprowadzenie niepełnej, pobieżnej oraz niewyczerpującej analizy zebranego materiału dowodowego skutkującej niezbadaniem w sposób rzetelny czy urządzenie reklamowe, co do którego organ administracji prowadził postępowanie dowodowe w pierwszej instancji - jest tym samym urządzeniem reklamowym, co do którego wydano zaskarżoną decyzję, a także przez wydanie decyzji w drugiej instancji w stosunku do strony, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym przez organem pierwszej instancji, co naruszyło zasadę dwuinstancyjności, mając rozstrzygający wpływ na wynik postępowania w sprawie.

Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej jej decyzji PINB z dnia (...) lipca 2017 r., a także o zasądzenie od organu administracji publicznej zwrotu kosztów postępowania Spółka zaznaczyła, iż organ pierwszej instancji ustalił, że przedmiotowe urządzenie reklamowe powstało w latach 2006 - 2008, natomiast z materiału dowodowego zgromadzonego przez organ drugiej instancji wynika, że urządzenie reklamowe powstało dopiero w 2016 r. Tymczasem czynności dowodowe i postępowania organów obu instancji prowadzone były co do urządzenia reklamowego istniejącego na nieruchomości w dniu (...) lipca 2016 r. (data kontroli organu pierwszej instancji). Spółka zaprzeczyła, aby urządzenie to było tym samym urządzeniem, ponieważ to będące własnością Spółki powstało dopiero jesienią 2016 r. Skarżąca na okoliczność ustalenia kiedy powstało urządzenie reklamowe złożyła wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka T. K. Organ administracji wbrew złożonemu przez skarżącą wnioskowi nie przeprowadził dowodu, a poprzestał na uzyskaniu ogólnego oświadczenia skarżącej, z którego nie wynika kiedy dokładnie w 2016 r. powstało urządzenie reklamowe. Biorąc pod uwagę, że urządzenie reklamowego skarżącej powstało dopiero jesienią 2016 r. - okazuje się, że organy administracji prowadziły postępowanie dowodowe dotyczące innego urządzenia reklamowego. Ponadto organy administracji nie ustaliły dokładnego położenia urządzenia reklamowego stanowiącego własność skarżącej i w konsekwencji nie ustalono również czy urządzenie reklamowe, które obecnie znajduje się na nieruchomości objęte jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego czy też nie.

Ponadto w ocenie Spółki organ drugiej instancji wydając decyzję administracyjną, co do skarżącej, która nie brała udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji - naruszył zasadę dwuinstancyjności. Skarżąca nie była w ogóle stroną postępowania administracyjnego przed organem pierwszej instancji. Dlatego też uczynienie jej adresatem decyzji o nakazie rozbiórki stanowi naruszenia zasady tożsamości podmiotów w postępowaniu administracyjnym obu instancji. Tym samym wobec ustalenia, że skarżąca winna być stroną niniejszego postępowania, a nie brała dotychczas udziału w postępowaniu - organ administracji winien był uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi.

W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Rozpoznając przedmiotową sprawę wskazać należy w pierwszej kolejności, że postępowanie administracyjne będące przedmiotem sądowej kontroli dotyczyło legalności wykonania wolno stojącego urządzenia reklamowego przy ul. (...) w P. przy hotelu (działka nr (...), obręb Ł., arkusz (...)).

Zasadą wynikającą z art. 28 ust. 1 p.b. jest, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. W art. 29 p.b. ustawodawca zawarł katalog obiektów i robót budowlanych, których wykonanie nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 6 p.b. pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem usytuowanych na obiektach wpisanych do rejestru zabytków w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym. Tego typu roboty budowlane wymagają zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 2 p.b. zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlane. WINB prawidłowo uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z robotami budowlanymi, o których mowa w art. 29 ust. 2 pkt 6 p.b. Instalacja może bowiem dotyczyć robót budowlanych, polegających na umocowaniu jakiegoś elementu do istniejącej konstrukcji, ustawienia niewielkich rozmiarów urządzenia na istniejącym obiekcie - robót o małym stopniu technicznego skomplikowania. Tymczasem jak wynika z akt sprawy, na działce objętej niniejszym postepowaniem zostało zrealizowane urządzenie reklamowe składające się z żelbetowej prefabrykowanej stopy fundamentowej o wym. 2,2 x 3,3 m i grubości 38cm, słupa stalowego oraz dwóch tablic reklamowych o wym. 6,2 m x 3m, wyposażone w lampy służące do ich oświetlania. Parametry techniczne tego obiektu, zwłaszcza wielkość tego urządzenia nie pozwalają na przyjęcie, że jego realizacja mieści się w pojęciu "instalowania tablic i urządzeń reklamowych", na które zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 6 p.b. nie jest wymagane pozwolenie na budowę. Instalowanie urządzeń reklamowych w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 6 p.b. dotyczy jedynie tych robót budowlanych, które nie są wykonywaniem obiektu budowlanego w określonym miejscu, a zatem budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 p.b. Przedmiotowe urządzenie budowlane jest natomiast budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 p.b. Pod tym pojęciem ustawodawca rozumie bowiem m.in. wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe. Trwałe związanie z gruntem przedmiotowego urządzenie reklamowego nie budzi w ocenie Sadu wątpliwości. O tym, czy urządzenie jest trwale związane z gruntem nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem, nie decyduje również technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia go w inne miejsce, ale to czy wielkość tego urządzenia, jego konstrukcja, masa, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania. Dla przyjęcia zatem, że dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem istotne jest to, czy posadowiony jest na tyle trwale, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję, a w istocie decydują o tym parametry techniczne takiego obiektu (por. wyrok: NSA z dnia 4 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 10/09, z dnia 20 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 882/10 oraz z 25 sierpnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2758/15; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W konsekwencji wykonanie robót budowlanych polegających na budowie wolno stojącego trwale związanego z gruntem nośnika reklamowego wymagało zgodnie z ogólną zasada wynikającą z art. 28 ust. 1 p.b. uzyskania pozwolenia na budowę. Bezspornym w rozpoznawanej sprawie pozostaje, że takiego pozwolenia inwestor nie uzyskał. Skoro więc przedmiotowe urządzenie reklamowe wybudowano bez uzyskania pozwolenia na budowę, to taki stan faktyczny stanowił przesłankę do zastosowania procedury z art. 48 p.b. zmierzającej do legalizacji samowoli budowalnej.

Zgodnie z art. 48 ust. 1 p.b. organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę (pkt 1) albo bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (pkt 2). W myśl natomiast art. 48 ust. 2 p.b. jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.

Orzeczenie nakazu rozbiórki przewidzianego w art. 48 ust. 1 p.b. nie jest bezwzględnym obowiązkiem w tym sensie, że przed jego wydaniem należy zweryfikować, czy możliwa jest legalizacja samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Jednak legalizacja warunkowana jest przede wszystkim łącznym spełnieniem przesłanek, wymienionych w art. 48 ust. 2 p.b. Budowa musi być zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a zatem albo z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a ponadto nie może naruszać przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Dopiero w przypadku łącznego zrealizowania tych wymogów właściwy organ nadzoru budowlanego może podjąć dalsze czynności, zmierzające do legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu. Co za tym idzie w sytuacji stwierdzenia niezgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wykluczona jest możliwość legalizacji samowoli budowlanej i konieczne jest wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę na podstawie art. 48 ust. 1 p.b.

W rozpoznawanej sprawie sporna budowla została zrealizowana na obszarze objętym ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - przyjętego uchwała nr (...) Rady Miasta P. z dnia (...) marca 2014 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu w rejonie ulicy (...) w P. ((...)). Zgodnie z § 4 pkt 2 lit. a ww. uchwały w zakresie zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego ustala się zakaz lokalizacji urządzeń reklamowych. Pozostałe przepisy uchwały przewidują jedynie możliwość lokalizowania urządzeń reklamowych na terenach U i MW/U, przy czym zlokalizowanych na elewacjach budynków. W konsekwencji lokalizacja przedmiotowej budowli na terenie działki nr (...), obręb Ł., arkusz (...) jest niezgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w zakresie uniemożliwiającym jej doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem. Prawidłowym było więc rozstrzygnięcie organów nadzoru budowlanego nakazujące rozbiórkę spornej budowli.

W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że zaskarżona decyzja ma charakter w części reformatoryjny. WINB na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 uchylił decyzję PINB w zakresie określenia podmiotu zobowiązanego do wykonania rozbiórki i w tym zakresie orzekł o nałożeniu obowiązku rozbiórki na Spółkę A W ocenie Sądu rozstrzygnięcie to odpowiada prawu. Z akt sprawy wynika, że właścicielem nieruchomości, na której znajduje się nośnik reklamowy jest Miasto P., jednak sporna budowla posadowiona została bez zgody i wiedzy właściciela działki. W art. 52 p.b. ustawodawca przewidział, że inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48 p.b. Wybór adresata zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Treść art. 52 p.b. nie obliguje organu administracji do wskazywania adresata decyzji bezwzględnie w takiej kolejności, jaka została wymieniona w ustawie. Wybór osoby, na którą taki obowiązek należy nałożyć, winien być uzależniony przede wszystkim od możliwości legalnej realizacji obowiązku przez ten podmiot. W orzecznictwie przyjmuje się, że w pierwszej kolejności obowiązek rozbiórki powinien być nałożony na inwestora, który jednocześnie posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W pewnych jednak okolicznościach obowiązek ten może zostać skierowany do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości. Taka sytuacja niewątpliwie będzie miała miejsce wówczas, gdy inwestor zrealizował obiekt bez pozwolenia właściciela (użytkownika wieczystego) gruntu, a podmiot posiadający tytuł prawny do gruntu nie sprzeciwia się jego usunięciu (por. wyroki NSA z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1234/08, z dnia 3 marca 2017 r. sygn. akt II OSK 1657/15; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego zdaniem Sądu w sytuacji, gdy inwestor postawił obiekt na cudzym gruncie bez zgody właściciela (zarządcy) nieruchomości, powinien być adresatem decyzji o rozbiórce. W takim bowiem przypadku nałożenie nakazu rozbiórki na właściciela nieruchomości byłoby dla niego nieuzasadnionym obciążeniem, narażałoby na koszty i dolegliwą procedurę, stanowiłoby również nieuzasadnione zwolnienie inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej i powinien ponieść wszystkie niedogodności związane z wykonaniem rozbiórki (por. wyrok NSA z dnia (...) lipca 2009 r., II OSK (...); http;//orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro w rozpoznawanej sprawie Miasto P. odwołało się od decyzji PINB kwestionując nałożenie właśnie na nie obowiązku dokonania rozbiórki, to nie sposób przyjąć aby sprzeciwiało się wykonaniu decyzji o rozbiórce przez inwestora robót budowlanych. Tym samym jako prawidłowe Sąd uznał nałożenie obowiązku rozbiórki spornej budowli na inwestora - Spółkę A, pomimo, iż nie dysponuje on prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Ponadto w ocenie Sądu WINB był uprawniony do wydania decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i orzeczenia na etapie postępowania odwoławczego o uchyleniu decyzji PINB w zakresie adresata obowiązku rozbiórki i nałożenia tego obowiązku na skarżącą Spółkę. Wprawdzie skarżąca Spółka trafnie podniosła, że nie został jej zapewniony udział w postępowaniu przed organem I instancji, jednak w ocenie Sądu uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż podnosząc zarzut naruszenia praw procesowych zagwarantowanych art. 10 § 1 k.p.a. strona musi nie tylko wykazać, że takie naruszenie istotnie miało miejsce, ale ponadto, że uniemożliwiło jej ono podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej - co miało istotny wpływ - na rozstrzygnięcie sprawy. W sytuacji przedstawienia organom administracji publicznej zarzutu dotyczącego niezapewnienie udziału w każdym studium postępowania, koniecznym jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności, a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 4/07, wyrok NSA z 2 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1317/08, wyroki WSA w Poznaniu z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 1109/12 oraz z dnia 9 listopada 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 328/17; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżąca nie wskazała w skardze, że uchybienie to nie pozwoliło jej na dokonanie konkretnych czynności procesowych, które miałyby znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia (...) września 2018 r. Spółka wskazała, że jest inwestorem przedmiotowego nośnika reklamowego, przedstawiła swoje stanowisko w sprawie oraz złożyła wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka. Ponadto kolejnymi pismami z dnia (...) października 2017 r. oraz (...) grudnia 2017 r. Spółka przedstawiła swoje stanowisko. Spółka została ponadto zawiadomiona przez WINB o możliwości zapoznania się z ze zgromadzonymi w sprawie dowodami i materiałami oraz o prawie wypowiedzenia się co do zgromadzonych w sprawie dowodów i materiałów. Dlatego też Sąd uznał, że nałożenie obowiązku rozbiórki na skarżąca Spółkę dopiero na etapie postępowania odwoławczego nie narusza zasady czynnego udziału w postepowaniu oraz zasady dwuinstancyjności postępowania.

Jako niezasadne Sąd ocenił również zarzuty skarżącej Spółki sprowadzające się do próby wykazania uchybień organu w toku postępowania dowodowego. W ocenie Sądu stanowisko skarżącej Spółki poparte oświadczeniem T. K., iż materiał dowodowy zebrany przez organy administracji dotyczy innej budowli, nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Już na etapie postępowania odwoławczego WINB uzupełnił materiał dowodowy sprawy o zdjęcia przedmiotowej budowli. Materiał dowodowy zebrany przez organ odwoławczy nie potwierdza stanowiska Skarżącej. Budowla w dalszym ciągu znajduje się w tym samym miejscu i jak zauważył WINB zostały przy nim wykonane jedynie kosmetyczne zmiany - zamalowano charakterystyczne graffiti. Pozostałe jej elementy pozostały bez zmian. Natomiast w ocenie Sądu Spółka nie uprawdopodobniła w wystarczający sposób twierdzeń dotyczących ponownego wykonania budowli.

Z powyżej wskazanych powodów Sad na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.