Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2724035

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 3 lipca 2019 r.
IV SA/Po 265/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak.

Sędziowie WSA: Józef Maleszewski (spr.), Asesor sądowy Katarzyna Witkowicz-Grochowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2019 r. sprawy ze (...) Sp. z o.o. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia (...) stycznia 2019 r., nr (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę w całości

Uzasadnienie faktyczne

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta (...) (dalej PINB) decyzją nr (...) z (...) września 2018 r. ((...)) działając na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 z późn. zm. - dalej p.b.) oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 - dalej k.p.a.) nakazał właścicielowi, inwestorowi tj. (...) sp. z o.o. z siedzibą w (...) rozbiórkę wolnostojącego, trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego znajdującego się na nieruchomości w (...) przy (...) (działka nr (...), arkusz nr (...), obręb (...)), wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że (...) czerwca 2016 r. przeprowadzono kontrolę w sprawie legalności robót budowlanych związanych z wybudowaniem trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego na nieruchomości położonej w (...) przy (...), działka nr geod. (...), obręb (...), arkusz (...). W trakcie kontroli ustalono, że na działce znajduje się wolnostojące, trwale związane z gruntem urządzenie reklamowe składające się z:

. prefabrykowanej, żelbetowej stopy fundamentowej;

. słupa stalowego o wys. 4,05 m służącego do mocowania tablic reklamowych;

. tablicy reklamowej o wym. 4 m x 3 m.

Po zawiadomieniu stron o wszczęciu postępowania, pismami z (...) lipca 2016 r. wezwano R. G., (...) sp. z o.o. do wyjaśnienia kto jest inwestorem robót budowlanych związanych z wzniesieniem ww. urządzenia reklamowego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie (...) sp. z o.o. pismem z (...) lipca 2016 r. poinformowała, że nie jest inwestorem urządzeń reklamowych objętych zakresem postępowania. Z kolei R. G., w piśmie z (...) lipca 2016 r. poinformował, że nie jest właścicielem ani inwestorem robót związanych z wykonaniem ww. nośnika oraz wskazał, iż podmiotem właściwym do składania wyjaśnień z nim związanych jest (...) sp. z o.o.

Następnie, decyzją nr (...) z dnia (...) września 2016 r. ((...)) PINB nakazał Miastu (...) rozbiórkę wolno stojącego, trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego zlokalizowanego na nieruchomości w (...) przy (...) (działka nr (...), arkusz nr (...), obręb (...)) wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosło Miasto (...). W toku postępowania odwoławczego, pismami z (...) października 2016 r. oraz z (...) grudnia 2016 r. ((...)) Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej (...) WINB) wezwał (...) sp. z o.o. do wyjaśnienia i udowodnienia kto jest właścicielem lub zarządcą przedmiotowego urządzenia reklamowego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie (...) sp. z o.o. podtrzymała stanowisko, że nie jest właścicielem lub zarządcą tego urządzenia, a kompetencje do wyjaśnienia sprawy urządzenia reklamowego może posiadać spółka (...).

Mając powyższe na uwadze (...) WINB pismami z (...) grudnia 2016 r. oraz z (...) stycznia 2017 r. wezwał odpowiednio (...) sp. z o.o. oraz (...) do wyjaśnienia i udowodnienia kto jest właścicielem lub zarządcą urządzenia reklamowego znajdującego się przy ul. (...) w (...) - (...) (działka nr (...), arkusza (...), obręb (...)). W piśmie z dnia (...) lutego 2017 r. ((...)) Urząd Miasta (...) poinformował, że nieruchomość, na której znajduje się przedmiotowy nośnik została powierzona Zarządowi Zieleni Miejskiej, który włada terenem realizując obowiązki właścicielskie. Powyższe zostało potwierdzone dokumentami przekazanymi wraz z pismem z (...) marca 2017 r.

Pismem z (...) kwietnia 2017 r. (...) WINB zawiadomił strony postępowania ((...) sp. z o.o. oraz Zarząd Zieleni Miejskiej, które nie brały udziału w postępowaniu prowadzonym przez PINB) o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów.

W piśmie z dnia (...) kwietnia 2017 r. (...) sp. z o.o. zwróciła się do (...) WINB z wnioskiem o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego wskazując, iż aktualnie na nieruchomości znajduje się inne urządzenie niż to objęte obowiązkiem rozbiórki - zlokalizowane po dniu wydania decyzji organu I instancji.

Pismem z dnia (...) maja 2017 r. (...) WINB wezwał Zarząd Zieleni Miejskiej do wskazania czy podtrzymuje zarzuty wniesione w odwołaniu Miasta (...). Zarząd Zieleni Miejskiej nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie.

Decyzją z (...) czerwca 2017 r. nr (...) (...) WINB uchylił zaskarżoną decyzję PINB w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Pismem z (...) stycznia 2018 r. PINB wezwał (...) sp. z o.o. do złożenia pisemnych wyjaśnień od jakiego podmiotu nabyła wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenie reklamowe zlokalizowane na nieruchomości w (...) przy (...) (działka nr (...), arkusz nr (...), obręb (...)).

W piśmie z (...) lutego 2018 r. (...) sp. z o.o. wskazała, że nie jest właścicielem przedmiotowego nośnika reklamowego a w piśmie z (...) marca 2018 r. wskazała, że inwestorem nośnika reklamowego jest (...) sp. z o.o.

Pismem z (...) marca 2018 r. PINB poinformował strony postępowania o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów.

Dnia (...) kwietnia 2018 r. adwokat A. K., pełnomocnik (...) sp. z o.o. zapoznał się z aktami sprawy oraz wskazał, iż zajmie stanowisko w sprawie w odrębnym piśmie.

W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy PINB dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego zakwalifikował objęte niniejszą decyzją urządzenie reklamowe, z punktu widzenia przepisu art. 3 pkt 1 p.b., a zatem zawartej tam definicji legalnej pojęcia "obiekt budowlany", uznając, że nośnik reklamowy jest wolno stojącym, trwale związanymi z gruntem urządzeniem reklamowym, jest tym samym budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 p.b., a jego wzniesienie powstaje w wyniku budowy, a więc wykonania obiektu budowlanego w określonym miejscu (art. 3 pkt 6 p.b.). Okolicznością bezsporną jest, że przedmiotowy nośnik reklamowy jest obiektem wolno stojącym. Konstrukcja tego urządzenia (konstrukcja przestrzenna, stanowiąca budowlaną i techniczno - użytkową całość) nie pozostawia również wątpliwości, iż urządzenie to jest w sposób trwały związane z gruntem. Organ I instancji odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych wyjaśnił, że budowy przedmiotowego urządzenia reklamowego nie można potraktować jako instalacji, o której mowa w art. 29 ust. 2 pkt 6 p.b. Wobec powyższego organ stwierdził, że zgodnie z art. 28 ust. 1 p.b. i wobec niestosowania art. 29 ust. 2 pkt 6 tej ustawy wykonywanie robót budowlanych, polegających na budowie wolno stojących trwale związanych z gruntem urządzeń reklamowych na nieruchomości wymagało uzyskania przez inwestora decyzji o pozwoleniu na budowę.

Organ wskazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że przedmiotowa inwestycja została zrealizowana w sposób samowolny, tj. bez uzyskania wymaganej przepisami prawa decyzji o pozwoleniu na budowę, ale także bez dokonania skutecznego zgłoszenia, co oznacza, że urządzenie reklamowe objęte niniejszą decyzją stanowi samowolę budowlaną w rozumieniu art. 48 ust. 1 p.b. Przepis art. 48 ust. 2 tej ustawy zobowiązuje organ nadzoru budowlanego do przeprowadzenia postępowania zmierzającego do zalegalizowania stwierdzonej samowoli budowlanej tylko w przypadku, gdy łącznie spełnione są dwie przesłanki legalizacyjne, a mianowicie: zgodność inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub w przypadku jego nieobowiązywania ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy oraz zgodność inwestycji z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, w zakresie umożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że w sprawie nie zachodzi możliwość wszczęcia procedury legalizacyjnej, bowiem zrealizowana w sposób samowolny inwestycja narusza przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, które w tym przypadku skonkretyzowały się w uchwale Rady Miasta (...) z dnia (...) czerwca 2011 r. nr (...) w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (...) w (...) (Dz. Urz. Woj. (...). nr (...), poz. (...) - dalej: m.p.z.p.). Część działki nr (...), na której funkcjonuje sporny nośnik, w m.p.z.p. oznaczona jest symbolem (...), którym oznaczono tereny zieleni izolacyjnej. Zgodnie z § 8 ust. 2 pkt 3 lit. c uchwały na tym terenie obowiązuje zakaz lokalizacji reklam. W takiej sytuacji, z uwagi na naruszenie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zachodzi konieczność wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego urządzenia reklamowego.

Adresatem obowiązku rozbiórki PINB uczynił spółkę (...) Sp. z o.o., jako inwestora wzniesienia obiektu, który posiada tytuł prawny do gruntu, umożliwiający wykonanie nakazu rozbiórki, co pozostaje w zgodności z art. 52 p.b.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła spółka (...) sp. z o.o. domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Spółka zarzuciła naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 79 § 1 i 2 k.p.a w zw. z art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 i 2 k.p.a, art. 80 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a. W uzasadnieniu odwołująca się wskazała, że nie była uczestnikiem czynności dowodowych przed jej wezwaniem do udziału w sprawie, zatem wniosła o powtórzenie czynności dokonanych bez jej udziału, w szczególności oględzin nieruchomości oraz dokonanych wówczas pomiarów. Spółka kwestionowała bowiem ustalenie organu, że reklama znajduje się na działce (...), ponieważ organ nie wykazał w jaki sposób ustalił miejsce położenia reklamy, której dotyczy niniejsze postępowanie. Zdaniem odwołującej się ustalenie położenia reklamy wymaga co najmniej wiadomości specjalnych, tj. biegłego z dziedziny geodezji i kartografii.

Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpoznaniu powyższego odwołania decyzją z dnia (...) stycznia 2019 r. nr (...) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania i stwierdził, że PINB prawidłowo uznał obiekt reklamowy posadowiony na działce nr geod. (...), ark. (...), obręb (...) za trwale związany z gruntem, co z kolei uzasadnia uznanie go w świetle art. 3 pkt 3 p.b. za budowlę, której wybudowanie zgodnie z art. 28 p.b. wymaga pozwolenia na budowę, którego w niniejszej sprawie inwestor nie uzyskał. Dalej organ odwoławczy stwierdził, że wobec jednoznacznych zapisów m.p.z.p. uniemożliwiających doprowadzenie obiektu lub jego części do stanu zgodności z prawem nie jest możliwe zastosowanie procedury legalizacyjnej, zatem organ I instancji był zobowiązany do nałożenia obowiązku rozbiórki, o którym mowa w art. 48 ust. 1 tejże ustawy Organ odwoławczy stwierdził, że nakaz rozbiórki może zostać skierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości, na której zrealizowano obiekt budowlany. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych (...) WINB uznał, że w szczególności będzie to dopuszczalne w sytuacji, gdy inwestor wybudował samowolnie obiekt budowlany bez zgody właściciela nieruchomości. W takim bowiem przypadku nałożenie nakazu rozbiórki na właściciela nieruchomości byłoby dla niego nieuzasadnionym obciążeniem, narażałoby na koszty i dolegliwą procedurę, stanowiłoby również nieuzasadnione zwolnienie inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej i to on powinien ponieść wszystkie niedogodności związane z wykonaniem rozbiórki. Pojęcie inwestora w rozumieniu art. 52 p.b. oznacza w istocie sprawcę samowoli budowlanej. Żadne racje nie stoją zatem na przeszkodzie, by adresatem nakazu rozbiórki nie mógł być, poza aktualnym właścicielem, również sprawca samowoli budowlanej. Wobec powyższego, w sytuacji, gdy inwestor postawił obiekt na cudzym gruncie bez zgody właściciela (zarządcy) nieruchomości, winien być, jak to już wspomniano, adresatem decyzji o rozbiórce.

W niniejszej sprawie mamy właśnie do czynienia z taką atypową sytuacją. Przedmiotowe urządzenie reklamowe posadowione zostało bez zgody i wiedzy właściciela działki. Zasadnym powinno być zatem w takiej sytuacji nałożenie obowiązku rozbiórki na podmiot, który faktycznie jest sprawcą samowoli budowlanej. Właścicielem przedmiotowego nośnika reklamowego jest (...) sp. z o.o. i obowiązek, o którym mowa w art. 48 ust. 1 p.b. powinien zostać nałożony właśnie na niego.

Odpowiadając na zarzuty odwołania (...) WINB zauważył, że niezasadne i skutkujące jedynie przedłużeniem prowadzonego postępowanie byłoby powtarzanie prawidłowo wykonanych czynności dowodowych na wniosek podmiotu, który później został uznany za stronę postępowania. Ponadto niezrozumiałe jest podważanie ustaleń dokonanych przez PINB co do ustalenia działki, na której położony jest przedmiotowy obiekt. Położenie obiektu nie było badane przez biegłego z dziedziny geodezji i kartografii, bowiem PINB w niniejszej sprawie był w stanie ustalić - potwierdzić położenie urządzenia reklamowego wskazanego w piśmie Urzędu Miasta (...) z dnia (...) listopada 2015 r. ((...)). Mając na uwadze szczegółowe wyjaśnienia zawarte w pismach Urzędu Miasta (...) co do działki stanowiącej własność Miasta (...), zadaniem PINB było potwierdzenie istnienia nośnika w terenie, co też organ uczynił. Niezasadne jest podważanie ustaleń dokonanych przez Urząd Miasta (...) w sprawie działki nr (...), który to organ udzielił PINB pełnej informacji wytworzonej w toku własnego postępowania co do tejże działki stanowiącej własność Miasta (...). Urząd Miasta (...) wyraźnie wskazał, iż nośnik znajduje się właśnie na działce nr (...) obręb (...), arkusz (...), która objęta jest ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

(...) sp. z o.o. z siedzibą w (...), kwestionując powyższą decyzję, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu od domagając się uchylenia decyzji (...) WINB oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji a także rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. W skardze (...) sp. z o.o. powtórzyła zarzuty podnoszone w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowanego odwołując się do motywów uzasadnienia zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, ż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji I instancji, Sąd nie dopatrzył się przy ich wydaniu naruszeń prawa skutkujących koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w przedmiotowej sprawie jest decyzja (...) WINB utrzymująca w mocy decyzję PINB nakazującą Skarżącej Spółce rozbiórkę wolno stojącego, trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego na nieruchomości przy ul. (...) w (...) (działka nr (...), arkusz nr (...), obręb (...)) wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji przyjmując je za własne i czyniąc podstawą swych rozważań. Zaskarżona decyzja o nakazie rozbiórki urządzenia reklamowego nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracji nie uchybiły regułom procedury administracyjnej w stopniu skutkującym chyleniem zaskarżonej decyzji lub poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego prawidłowo przyjęły organy nadzoru budowlanego ze przedmiotowe urządzenie budowlane jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 p.b. Pod tym pojęciem ustawodawca rozumie bowiem m.in. wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe. Trwałe związanie z gruntem przedmiotowego urządzenie reklamowego nie budzi w ocenie Sądu wątpliwości. O tym, czy urządzenie jest trwale związane z gruntem nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem, nie decyduje również technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia go w inne miejsce, ale to czy wielkość tego urządzenia, jego konstrukcja, masa, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania. Dla przyjęcia zatem, że dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem istotne jest to, czy posadowiony jest na tyle trwale, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję, a w istocie decydują o tym parametry techniczne takiego obiektu (por. wyrok: NSA z dnia 4 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 10/09, z dnia 20 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 882/10 oraz z 25 sierpnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2758/15; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W istocie także i Skarżąca nie kwestionowała takiego zakwalifikowania obiektu jako budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 p.b.

Takie zakwalifikowanie obiektu skutkuje zastosowaniem zasady wynikającej z art. 28 ust. 1 p.b., mianowicie że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. W art. 29 p.b. ustawodawca zawarł katalog obiektów i robót budowlanych, których wykonanie nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 6 pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem usytuowanych na obiektach wpisanych do rejestru zabytków w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym. Tego typu roboty budowlane wymagają zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 2 p.b. zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlane. Jak wyżej wskazano organy nadzoru budowanego prawidłowo uznały, że w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z robotami budowlanymi, o których mowa w art. 29 ust. 2 pkt 6 p.b. Instalacja może bowiem dotyczyć robót budowlanych, polegających na umocowaniu jakiegoś elementu do istniejącej konstrukcji, ustawienia niewielkich rozmiarów urządzenia na istniejącym obiekcie - robót o małym stopniu technicznego skomplikowania. Tymczasem jak wynika z akt sprawy, na działce objętej niniejszym postępowaniem zostało zrealizowane urządzenie reklamowe, którego parametry techniczne, zwłaszcza wielkość nie pozwalają na przyjęcie, że jego realizacja mieści się w pojęciu "instalowania tablic i urządzeń reklamowych", na które zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 6 p.b. nie jest wymagane pozwolenie na budowę. Instalowanie urządzeń reklamowych w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 6 dotyczy jedynie tych robót budowlanych, które nie są wykonywaniem obiektu budowlanego w określonym miejscu, a zatem budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 p.b.

W konsekwencji wykonanie robót budowlanych polegających na budowie wolno stojącego trwale związanego z gruntem nośnika reklamowego wymagało zgodnie z ogólną zasada wynikającą z art. 28 ust. 1 p.b. uzyskania pozwolenia na budowę. Bezspornym w rozpoznawanej sprawie pozostaje, że takiego pozwolenia inwestor nie uzyskał.

W sprawie zastosowano tryb z art. 48 ust. 1 p.b. zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę (pkt 1) albo bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (pkt 2). W myśl natomiast art. 48 ust. 2 p.b. jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.

Podkreślić przy tym należy, że orzeczenie nakazu rozbiórki przewidzianego w art. 48 ust. 1 nie jest bezwzględnym obowiązkiem w tym sensie, że przed jego wydaniem należy zweryfikować, czy możliwa jest legalizacja samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Jednak legalizacja warunkowana jest przede wszystkim łącznym spełnieniem przesłanek, wymienionych w art. 48 ust. 2 p.b. Budowa musi być zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a zatem albo z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a ponadto nie może naruszać przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Dopiero w przypadku łącznego zrealizowania tych wymogów właściwy organ nadzoru budowlanego może podjąć dalsze czynności, zmierzające do legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu. Co za tym idzie w sytuacji stwierdzenia niezgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wykluczona jest możliwość legalizacji samowoli budowlanej i konieczne jest wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę na podstawie art. 48 ust. 1 p.b.

Z akt sprawy wynika, że taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Jak ustaliły organy orzekające w sprawie przedmiotowy obiekt znajduje się na terenie objętym ustaleniami Uchwały nr (...) Rady Miasta (...) z dnia (...) czerwca 2011 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "(...)" w (...) (Dz. Urz. Woj. (...). nr (...), poz. (...); dalej: m.p.z.p.). Część działki, na której znajduje się sporny obiekt została oznaczona w m.p.z.p. symbolem (...) jako teren zieleni izolacyjnej, na którym zakazuje się lokalizowania reklam (§ 8 ust. 2 pkt 3) lit. c) m.p.z.p.). Z analizy m.p.z.p. wynika jednoznacznie, że lokalizacja przedmiotowego urządzenia reklamowego na działce nr (...) arkusz (...) obręb (...) jest niezgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu lub jego części do stanu zgodności z prawem - ze względu na brak możliwości sytuowania takich obiektów na terenach objętych ustaleniami m.p.z.p.

Ze względu na naruszenie przez obiekt ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie jest możliwe zastosowanie procedury legalizacyjnej określonej w art. 48 p.b., zatem organ I instancji był zobowiązany do nałożenia obowiązku rozbiórki, o którym mowa w art. 48 ust. 1 tejże ustawy.

Z akt sprawy wynika, że właścicielem nieruchomości, na której znajduje się nośnik reklamowy jest Miasto (...) i jest administrowana przez (...), jednak sporna budowla posadowiona została bez zgody i wiedzy właściciela działki, a także podmiotu władającego działką. W art. 52 p.b. ustawodawca przewidział, że inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48 p.b. Wybór adresata zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Treść art. 52 p.b. nie obliguje organu nadzoru do wskazywania adresata decyzji bezwzględnie w takiej kolejności, jaka została wymieniona w ustawie. Wybór osoby, na którą taki obowiązek należy nałożyć, winien być uzależniony przede wszystkim od możliwości legalnej realizacji obowiązku przez ten podmiot. W orzecznictwie przyjmuje się, że w pierwszej kolejności obowiązek rozbiórki powinien być nałożony na inwestora, który jednocześnie posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W pewnych jednak okolicznościach obowiązek ten może zostać skierowany do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości. Taka sytuacja niewątpliwie będzie miała miejsce wówczas, gdy inwestor zrealizował obiekt bez pozwolenia właściciela (użytkownika wieczystego) gruntu, a podmiot posiadający tytuł prawny do gruntu nie sprzeciwia się jego usunięciu (por. wyroki NSA z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1234/08, z dnia 3 marca 2017 r. sygn. akt II OSK 1657/15; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego w sytuacji, gdy inwestor postawił obiekt na cudzym gruncie bez zgody właściciela (zarządcy) nieruchomości, nawet przy późniejszej akceptacji istnienia obiektu przez właściciela (użytkownika wieczystego, który włada jak właściciel), to inwestor i właściciel obiektu powinien być adresatem decyzji o rozbiórce. Słusznie wskazują organy, że w takim bowiem przypadku nałożenie nakazu rozbiórki na właściciela nieruchomości byłoby dla niego nieuzasadnionym obciążeniem, narażałoby na koszty i dolegliwą procedurę, stanowiłoby również nieuzasadnione zwolnienie inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej i powinien ponieść wszystkie niedogodności związane z wykonaniem rozbiórki (por. wyrok NSA z dnia 23 lipca 2009 r., II OSK 1234/08; http//orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie niezasadne okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Spółka nietrafnie podniosła, że nie został jej zapewniony udział w postępowaniu przed organami administracji. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż podnosząc zarzut naruszenia praw procesowych zagwarantowanych art. 10 § 1 k.p.a. strona musi nie tylko wykazać, że takie naruszenie istotnie miało miejsce, ale ponadto, że uniemożliwiło jej ono podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej - co miało istotny wpływ - na rozstrzygnięcie sprawy. W sytuacji przedstawienia organom administracji publicznej zarzutu dotyczącego niezapewnienia udziału w każdym studium postępowania, koniecznym jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności, a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 4/07, wyrok NSA z 2 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1317/08, wyroki WSA w Poznaniu z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 1109/12 oraz z dnia 9 listopada 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 328/17; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżąca nie wskazała w skardze, że uchybienie to nie pozwoliło jej na dokonanie konkretnych czynności procesowych, które miałyby znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Skarżąca nie wskazała w skardze, że uchybienie to nie pozwoliło jej na dokonanie konkretnych czynności procesowych, które miałyby znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Sąd dostrzega, że organ odwoławczy powinien zastosować tryb art. 10 § 1 k.p.a. i zawiadomić stronę o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Uchybienie to nie miało jednak wpływu dla wyniku sprawy, gdyż okoliczności, które brał pod uwagę organ II instancji były już ustalone przez organ I instancji i znane skarżącej Spółce. Wbrew temu co podnosi Skarżąca, że uniemożliwiono jej inicjatywę dowodową, organy nadzoru przyjęły prawidłowo, że brak było podstaw do prowadzenia dalszego postępowania dowodowego w tym zakresie, bo zebrany materiał był jednoznaczny i pozwalał za zakończenie postępowania i rozstrzygnięcie sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 7 k.p.a., art. 12 k.p.a., art. 78 § 2 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 81 k.p.a.).

Odnośnie zarzutu nieponowienia czynności dowodowych dokonanych bez udziału strony wskazać należy, że z akt sprawy wynika, iż pismem z dnia (...) marca 2018 r. Spółka wskazała, że jest inwestorem przedmiotowego nośnika reklamowego. Spółka została zawiadomiona przez PINB o możliwości zapoznania się z ze zgromadzonymi w sprawie dowodami i materiałami oraz o prawie wypowiedzenia się co do zgromadzonych w sprawie dowodów i materiałów. Pełnomocnik Spółki, zapoznawszy się dnia (...) kwietnia 2018 r. z zebranymi w sprawie dowodami i materiałami (a więc m.in. także z protokołem z kontroli obiektu budowlanego z dnia (...) czerwca 2016 r. oraz wcześniejszymi notatkami z wizji terenowych) nie zgłosił żadnych zastrzeżeń, czy uwag, nie wniósł także o uzupełnienie postępowania dowodowego. Oświadczył natomiast, że zajmie stanowisko w sprawie na piśmie w terminie 14 dni. Pomimo upływu niemal 5 miesięcy (do czasu wydania decyzji przez PINB) pisemne stanowisko Skarżącej nie zostało przedstawione, natomiast dnia (...) sierpnia 2018 r. (niemal 4 miesiące po upływie czternastodniowego terminu) złożony został wniosek o dostęp do informacji publicznej. W ocenie Sądu organ I instancji nie miał podstaw do przyjęcia, że Skarżąca kwestionuje jakiekolwiek ustalenia stanu faktycznego.

Podniesiony w odwołaniu od decyzji PINB (i powtórzony w skardze) zarzut braku rzetelnego ustalenia lokalizacji urządzenia reklamowego i związany z tym wniosek dowodowy jest w ocenie Sądu niezasadny. Słusznie przyjęły organy obu instancji, że okoliczności dotyczące położenia przedmiotowego obiektu są jednoznaczne i nie wymagają ustalenia przez biegłych, w tym z dziedziny geodezji i kartografii. Posadowienie przedmiotowego urządzenia reklamowego na działce nr (...), arkusz nr (...), obręb (...) nie budziło wątpliwości od roku 2014 r. i wynika z przeprowadzonych wizji terenowych (k. 18, 16, 14, 12, 27 akt adm.), pisma Wydziału Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta (...) (k. 28 akt adm.), dokumentacji fotograficznej (k. 37, 31, 30 i 29 akt adm.) oraz protokołu kontroli (k. 40 akt adm.), zaś objęcie tej działki ustaleniami m.p.z.p. - z informacji Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta (...) (k. 19 akt adm.). Sąd nie widzi potrzeby dodatkowej weryfikacji tych ustaleń przez biegłych. Jako pozbawione podstaw Sąd ocenia zatem przekonanie skarżącej Spółki, że urządzenie reklamowe znajduje się poza granicami m.p.z.p. Materiał dowodowy zebrany przez organ I instancji jak i odwoławczy nie potwierdza tego stanowiska Skarżącej, w skardze też nie wskazano też na żadne okoliczności, które uzasadniałyby przekonanie strony co do innego położenia obiektu.

W ocenie Sądu, po wnikliwej analizie akt sprawy, uznać należy, że decyzje obu instancji są prawidłowe. Organy nie dopuściły się uchybień przepisów postępowania skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Z powyżej wskazanych powodów skargę należało oddalić w całości, stąd Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) orzekł jak w wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.