IV SA/Gl 997/16, Zróżnicowanie uprawnień do uzyskania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2648379

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 marca 2019 r. IV SA/Gl 997/16 Zróżnicowanie uprawnień do uzyskania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Szczepan Prax.

Sędziowie WSA: Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Marzanna Sałuda.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2019 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Wnioskiem z dnia 13 kwietnia 2016 r., złożonym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., J. S. (dalej: "skarżąca") wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko - W. (ur. (...) r.).

Kierownik Sekcji ds. Świadczenia Wychowawczego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta C., decyzją z dnia (...) r., nr (...), odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. W podstawie prawnej tej decyzji przywołał regulacje zawarte między innymi w art. 1 ust. 3, art. 2 pkt 2, art. 4, art. 5, art. 10 ust. 1 i 2, art. 13 ust. 1-3, art. 11, art. 18 ust. 1-4 i art. 21 ust. 1-2, art. 27 ust. 3, art. 28, art. 48 i art. 49 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (obecnie t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1851 z późn. zm., dalej w skrócie: "ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci" lub "ustawa"). W uzasadnieniu decyzji organ podał, że skarżąca nie spełnia warunków do otrzymania świadczenia wychowawczego, bowiem z treści art. 5 ust. 3 ustawy wynika, że świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do świadczenia wychowawczego o kwotę 17, 31- zł, organ odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia wychowawczego.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości. Podała, że otrzymany przez nią w roku 2014 dochód w wysokości 7 200,00-zł., to świadczenie alimentacyjne na córkę. Dochód netto, otrzymany od dnia 8 stycznia do dnia 17 czerwca 2016 r., za wykonane umowy zlecenia nr (...) z A Sp. z o.o. z siedzibą w K. kształtuje się następująco: dnia 25.02.2016 za miesiąc styczeń 2016 r. kwota 1 346.69- zł.; dnia 18.03.2016 za miesiąc luty 2016 r. kwota 1 3462,- zł.; dnia 19.04.2016 za miesiąc marzec 2016 r. kwota 869,69- zł.; dnia 17.06.2016 za miesiąc maj 2016 r. kwota 1 346,69- zł, a także dochód z dnia 12.05.2016 z umowy nr (...) z B Sp. z o.o. (nie podano za jaki miesiąc 2016 r.) kwota 571,06- zł. (k. 24 akt administracyjnych). Zdaniem skarżącej, łącznie stanowi to kwotę 5 168,75- zł za okres pierwszych 6 m-cy 2016 r., tak więc dochód na jednego członka rodziny wynosi w tym okresie miesięcznie 430,73- zł, dlatego skarżąca spełnia warunki do przyznania wnioskowanego świadczenia wychowawczego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia (...) r., nr (...), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, w skrócie: "k.p.a."), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia (...) r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że świadczenie wychowawcze nie należy do świadczeń o charakterze uznaniowym, a możliwość jego przyznania uzależniona jest od wystąpienia ściśle określonych przesłanek ustawowych zawartych w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Natomiast brak którejkolwiek z nich powoduje, że świadczenie to nie może być przyznane. Przytoczył treść art. 4 i art. 5 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem potrzeb życiowych oraz przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia. Podał również kryterium dochodowe, w przypadku tego świadczenia na pierwsze dziecko, na członka rodziny miesięcznie kwota 800,00- zł i zasady jego obliczania (art. 5 ust. 2a i ust. 3 ustawy). Z przywołanych regulacji wynika zatem, że ustawodawca uzależnia prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko od spełnienia kryterium dochodowego, a mianowicie dochód w przeliczeniu na członka rodziny nie może przekraczać wymienionej kwoty.

Omówił również pojęcie dochodu, który zgodnie z art. 2 pkt 1, 2 i 4 ustawy dla celów niniejszego postępowania oznacza dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (pkt 1). Dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a (pkt 2). Natomiast dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny (pkt 3). W art. 2 pkt 19 i 20 ustawy ustawodawca przewidział uwzględnienie po roku bazowym utratę oraz uzyskanie dochodu. Ustalenie dochodu rodziny wymaga również zdefiniowania pojęcia "członka rodziny". Przepisy ustawy, nie definiują tego pojęcia stanowiąc jedynie, że "rodzina" oznacza odpowiednio następujących jej członków: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujących wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką na przemian obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

W świetle powyższego prawidłowo ustalony został dochód rodziny skarżącej się za 2014 r. i oznacza to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 2 pkt 4 ustawy). Przepis ten nakazuje do ustalenia stanu faktycznego sprawy stosować stan przeszły, gdyż prawo do świadczenia wychowawczego ustala się w oparciu o dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

Po rozpatrzeniu wniosku skarżącej organ I instancji ustalił, że dochód jej dwuosobowej rodziny w 2014 r. wyniósł 7 200,00- zł, co w rozliczeniu miesięcznym stanowi 600,00 zł. Po doliczeniu dochodu w wysokości 1 034,62- zł, uzyskanego z tytułu zatrudnienia P w firmie A Spółka z o.o. z siedzibą w K., od dnia 0.8 stycznia 2016 r. dochód miesięczny rodziny stanowi 1 634,62- zł, a w rozliczeniu na osobę w rodzinie 817,28- zł. Dochód ten przekracza ustawowe kryterium, dlatego skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, co jest zgodne z art. 5 ust. 3 ustawy. Kolegium po dokonaniu analizy i oceny materiału dowodowego sprawy przychyliło się do zaprezentowanego w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej stanowiska.

Odpowiadając na zarzuty podniesione w odwołaniu Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z uregulowaniami prawnymi zawartymi w art. 6 k.p.a. organy administracji działają na podstawie przepisów prawa, a więc w granicach uprawnień przyznanych im wolą ustawodawcy. Dlatego w świetle powyższych ustaleń faktycznych, okoliczności podniesione w odwołaniu nie mogą mieć wpływu na zmianę podjętego rozstrzygnięcia. Ustawodawca wyraźnie bowiem określił przesłanki uprawniające do otrzymania świadczenia wychowawczego.

Na powyższą decyzję, skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wnosząc o jej uchylenie i domagając się ochrony przysługujących jej praw jako matki samotnie wychowującej córkę oraz przyznania świadczenia wychowawczego w okresie od 2016-04-01 do 2017-09-30, a także zasądzenia kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów dojazdu na posiedzenie sądu. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: art. 138 § 1 w związku z art. 104 § 1 k.p.a. oraz art. 2, art. 4 i art. 5 ustawy o pomocy państwa wychowaniu dzieci, przez błędną wykładnię tych przepisów i ich niewłaściwe zastosowanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności art. 6-9 k.p.a., które ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, bowiem organy obu instancji nie dokonały wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a tym samym naruszyły słuszny interes społeczny i prawny skarżącej, ignorując zestawienia i wydruki z jej konta bankowego obrazujące dochód uzyskany i utracony od dnia 8 stycznia 2016 r. Jeszcze raz, tak jak w odwołaniu skarżąca wywiodła, że dochód za 2014 rok w wysokości 7 200,00- zł, to świadczenie alimentacyjne na dziecko, zaś dochód netto otrzymany za wykonane umowy zlecenia to łącznie za okres 6 m-cy roku 2016 kwota 5 168,75- zł, tak więc dochód na jednego członka rodziny w roku 2016 r. za pierwsze 6 m-cy wynosi 430,73- zł.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 997/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach z urzędu zawiesił w tej sprawie postępowanie, na postawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a."), wskazując, że jego wynik zależy od udzielenia przez Trybunał Konstytucyjny odpowiedzi na pytanie prawne dotyczące zgodności art. 5 ust. 1 i ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci z Konstytucją RP, w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w każdym przypadku przekroczenia kryterium dochodowego w rodzinie osoby ubiegającej się o świadczenia (k. 22 akt sądowoadministracyjnych).

Postanowieniem z dnia 7 listopada 2018 r. sygn. akt P 6/17 Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie w sprawie zainicjowanej przywołanym powyżej pytaniem prawnym.

Mając na uwadze ten stan rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 4 stycznia 2019 r. sygn. akt IV SA/Gl 997/16 podjął w tej sprawie postępowanie ze względu na ustanie przyczyny zawieszenia (k. 56).

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia (...) r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia (...) r., którą odmówiono przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko (córkę).

Materialnoprawną podstawą obu wymienionych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1851, zwanej dalej jak dotychczas: "ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci" lub "ustawa").

Kluczową i jednocześnie sporną w sprawie kwestią jest wysokość dochodu dwuosobowej rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę, od którego zależy uzyskanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.

Zgodnie z art. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (ust. 1). Ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek osób uprawnionych (art. 13 ust. 1). Świadczenie to przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu albo opiekunowi prawnemu dziecka, do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (art. 4 ust. 2 i 3). W myśl art. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00-zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (ust. 1). Jednak na pierwsze dziecko tylko wówczas, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00-zł., a gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 1 200,00-zł. (ust. 3 i 4). Z powyższych uregulowań wynika jednoznacznie, że uzyskanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego. Dodatkowo, na mocy art. 18 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci prawo do świadczenia wychowawczego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.

Zróżnicowanie uprawnień do uzyskania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko (w rozumieniu przyjętym w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci) w zależności od wysokości uzyskiwanego przez rodzinę dochodu nie narusza art. 71 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP, bowiem jego celem jest przede wszystkim częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Stosownie do art. 48 w związku z art. 58 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy (to jest 1 kwietnia 2016 r.) i kończy się dnia 30 września 2017 r. (art. 48 ust. 1).

W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na ten okres, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Ustawodawca w tym zakresie nie pozwala na żadne wyjątki.

W realiach rozpatrywanej sprawy skarżąca w dniu 13 kwietnia 2016 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwszy okres świadczeniowy następujący po wejściu w życie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, który rozpoczynał się z dniem 1 kwietnia 2016 r. i kończył się dnia 30 września 2017 r. Co do zasady organ zobowiązany był dokonać obliczenia dochodu rodziny skarżącej z uwzględnieniem osiągniętych w roku 2014 dochodów. Okoliczność ta stała się przedmiotem sporu, bowiem skarżąca zarówno w skardze, jak też w odwołaniu wyszczególniła dochody za pierwsze 6 miesięcy 2016 r., kiedy to już wykonywała pracę na umowę zlecenia i z tego tytułu otrzymywała wynagrodzenie (k. 14 akt administracyjnych).

Nie ulega wątpliwości, że prawo do wnioskowanego świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 7 ust. 1-3 i 3a ustawy).

W zakresie pojęcia "dochodu" ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci odsyła do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1 ustawy).

Definicję legalną dochodu zawiera art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 2220). Zgodnie z tym przepisem dochód oznacza - po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,

b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,

c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W przypadku tej ostatniej kategorii dochodów ustawodawca wyspecyfikował rodzaje dochodów wchodzące w jej zakres; pośród nich wymienił należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą - w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1666, 2138 i 2255 oraz z 2017 r. poz. 60 i 962).

Doktryna zauważa, że ustawodawca uznał, że "nie ma potrzeby uruchamiania publicznych mechanizmów pomocowych dla rodzin, które własnym staraniem uzyskują dochody pozwalające utrzymywać, kształcić i opiekować się wspólnie gospodarującymi członkami rodziny. Kryterium dochodowe musi spełniać, przy uwzględnieniu celów świadczeń rodzinnych, oznaczoną rolę" (A. Korcz-Maciejko w: A. Korcz-Maciejko, W. Maciejko, A. Brzeźna, Świadczenia rodzinne. Komentarz, C.H. Beck 2014, s. 25, nb 1; s. 30, nb 11; także A. Korcz-Maciejko w: A. Korcz-Maciejko, W. Maciejko, Świadczenia rodzinne. Komentarz, C.H. Beck 2009, s. 82 i nast.). Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, że termin "dochód" - w zakresie wskazanym w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych - ma obejmować wszystko to, co efektywnie wpływa na sytuację materialną rodziny.

Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.

Organy doliczając do dochodu skarżącej z 2014 r. dochód uzyskany w miesiącu styczniu 2016 r. z tytułu umowy zlecenia wzięły pod uwagę treści art. 7 ust. 3 in fine ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w świetle którego doliczeniu podlega wyłącznie dochód uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.

Wprowadzona zasada kontynuacji i uwarunkowanie zaliczenia takiego dochodu do dochodu rodziny od tego, czy dochód ten będzie uzyskiwany przez okres na jaki będzie skarżącej przysługiwało świadczenie została zastosowana w rozpatrywanej sprawie.

Szczegółowa analiza akt administracyjnych wykazała, że skarżąca już od 1 grudnia 2015 r. wykonywała umowę zlecenia (por. zaświadczenie z dnia 5 kwietnia 2016 r., k. 14 akt administracyjnych). Ten sam zleceniodawca podpisał ze skarżącą w dniu 8 stycznia 2016 r. umowę zlecenia na czas nieokreślony (k.13) i wyodrębnił dochody osiągnięte w miesiącu styczniu i lutym 2016 r. (k.14). Skarżąca w żadnej mierze nie wykazała, że w okresie od dnia 1 kwietnia 2016 r., czyli od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego w okresie zasiłkowym nie realizowała tejże umowy, a nawet potwierdziła jej wykonywanie w treści odwołania złożonego w dniu 20 lipca 2016 r. Takiej wykładni sprzyja również konstrukcja przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i przepisów wykonawczych do tej ustawy, w których wymienia się dokumenty, za pomocą których strona ubiegająca się o przyznanie świadczenia może udowadniać swoją sytuację materialną.

W art. 13 ust. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wskazano, że do wniosku dołącza się odpowiednio:

1) zaświadczenia lub oświadczenia dokumentujące wysokość innych dochodów niż dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032, z późn. zm.) dotyczące każdego członka rodziny;

2) zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego, dotyczące członków rodziny rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, zawierające informacje odpowiednio o:

a) formie opłacanego podatku,

b) wysokości przychodu,

c) stawce podatku,

d) wysokości opłaconego podatku

- w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego;

3) zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego:

a) zaświadczenie sądu opiekuńczego lub ośrodka adopcyjnego o prowadzonym postępowaniu sądowym w sprawie o przysposobienie dziecka,

b) prawomocne orzeczenie sądu orzekające rozwód lub separację,

c) orzeczenie sądu opiekuńczego o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka, d) inne dokumenty potwierdzające spełnianie warunków do przyznania lub ustalenia wysokości świadczenia wychowawczego będącego przedmiotem wniosku.

Stosownie do art. 2 pkt 21 ustawy, pojęcie "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Zacytowany przepis art. 2 pkt 21 ustawy zawiera legalną definicję "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" w postaci zamkniętego katalogu przypadków uznawanych przez ustawodawcę jako zatrudnienie lub inną pracę zarobkową i na użytek stosowania przepisów omawianej ustawy pojęcie to nie może być inaczej rozumiane.

Należy podkreślić, że ustawodawca w art. 2 pkt 19 ustawy zawarł wyczerpujący katalog rodzajów dochodów, których zaprzestanie osiągania traktuje się jako dochód utracony. Organy są więc zobowiązane na podstawie tego przepisu do zakwalifikowania, jako utratę dochodu, zaistnienie któregokolwiek z wymienionych tam przypadków, ale nie mają możliwości uznania na tle przepisów ustawy utraty dochodu spowodowanej innymi zdarzeniami, niż wymienione we wskazanym przepisie. Przepis ten nie zawiera "utraty dochodu" spowodowanej zmniejszeniem pobieranego dotychczas wynagrodzenia.

Dokonane ustalenia, ich ocena prawna oraz wyciągnięte na tej podstawie wnioski są zatem prawidłowe i znajdują odzwierciedlenie w omówionych przepisach prawa, zebranym w sprawie materiale dowodowym i w uzasadnieniu wydanych decyzji. Odmienna od oczekiwań skarżącej ocena przez organy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie świadczy o tym, że doszło do naruszenia przepisów postępowania lub powołanej wyżej ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. W tej sytuacji skład orzekający doszedł do przekonania, że organy pomocy społecznej nie naruszyły wskazanych przez skarżącą przepisów zarówno prawa materialnego, jak i przepisów prawa procesowego. Organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały jego rozpatrzenia oraz w sposób zasadny, stosownie do prawidłowo przeprowadzonej wykładni prawa materialnego przyjęły, że dochód skarżącej przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Nadto Sąd, działając z urzędu poza granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.), również nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie innych naruszeń prawa, zatem brak jest podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Na marginesie przyjdzie z urzędu zauważyć, że postanowieniem z dnia 7 listopada 2018 r. sygn. akt P 6/17 Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie wszczęte pytaniem prawnym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, czy przepisy art. 5 ust. 1 w związku z ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195) są zgodne z art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) w zakresie, w jakim uniemożliwiają nabycie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w każdym przypadku przekroczenia kryterium dochodowego w rodzinie osoby ubiegającej się o to świadczenie (CBOS). W uzasadnieniu przywołanego postanowienia z dnia 7 listopada 2018 r. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że brak unormowania w ustawie 500 plus mechanizmu pozwalającego na otrzymanie choćby częściowego świadczenia wychowawczego na pierwsze lub jedyne dziecko w rodzinie w sytuacji przekroczenia progu dochodowego jest intencjonalnym i uzasadnionym działaniem ustawodawcy. Rozwiązanie to nosi wyraźne cechy regulacji przemyślanej i zamierzonej. Brak wprowadzenia mechanizmu tzw. "złotówka za złotówkę" nie jest wynikiem przeoczenia ustawodawcy, ale konsekwentnym zaniechaniem unormowania tej kwestii, ze względu na zupełnie inne założenia i cele regulacji w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w stosunku do ustawy o świadczeniach rodzinnych. Trybunał Konstytucyjny dostrzegł również, że przyjęte rozwiązanie prawne może budzić wątpliwości z punktu widzenia zasady sprawiedliwości.

W świetle powyższego dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji nie ma znaczenia zarzut związany z wyliczeniem dochodów skarżącej, które przekroczyły ustawowe kryterium dochodowe upoważniające do otrzymania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.

W tym stanie sprawy, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.