Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 14 stycznia 2008 r.
IV SA/Gl 863/07

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Andrzej Majzner (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. G. i Stowarzyszenia A na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia (...), Nr (...) w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej, w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej - R. G. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającą kwotę (...) ((...) złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Uzasadnienie faktyczne

W piśmie procesowym datowanym na (...) R. G. wniosła o zwolnienie z opłat sądowych powołując się na okoliczność niskich dochodów.

Z uwagi na fakt, iż powyższe żądanie nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, pismem z dnia (...) skarżącą wezwano do nadesłania wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru.

R. G. złożyła rzeczony formularz w dniu (...), precyzując, iż zakres jej żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu podniosła zarzuty odnoszące się do merytorycznych aspektów związanych z zaskarżoną decyzją.

Równocześnie zadeklarowała, że gospodaruje samotnie, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Jest natomiast właścicielką mieszkania o powierzchni (...).

Strona powołała się nadto na problemy zdrowotne.

Miesięczny dochód brutto skarżącej wykazany został w kwocie (...) otrzymywanej przezeń z tytułu (...).

Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku uznano za niewystarczające, zarządzeniem z dnia (...) R. G. wezwano do uzupełnienia danych, które zostały w nim wykazane poprzez podanie miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania oraz potwierdzenie ich stosownymi dokumentami źródłowymi.

W odpowiedzi strona nadesłała pismo, w którym oświadczyła, iż kwota miesięcznych kosztów ponoszonych przez nią z tytułu czynszu, opłat za tzw. media, zakupu leków oraz składki ubezpieczeniowej wynosi ogółem (...). Nadesłała także dokumenty źródłowe obrazujące wysokość czynszu oraz potwierdzające poniesienie opłat za telefon, energię elektryczną, abonament TV a nadto orzeczenie o zaliczeniu jej do (...) i faktury VAT dokumentujące zakup leków.

Uzasadnienie prawne

W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje.

Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.

Odnosząc się do wniosku R. G. godzi się podnieść, iż w myśl zasady wyrażonej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Dokonana w tym kontekście ocena stanu majątkowego skarżącej doprowadziła do konkluzji, że przedstawiony wyżej wymóg został przezeń zachowany. Z oświadczeń wyżej wymienionej oraz z przedłożonych w toku postępowania dokumentów źródłowych wynika bowiem, że jest ona osobą (...) (vide: orzeczenie z dnia (...), stanowiące kartę nr 85 akt sprawy), nie posiada żadnych zasobów finansowych ani łatwego do spieniężenia majątku i osiąga dochód netto w rozmiarze (...) (patrz: wyciąg bankowy stanowiący kartę nr 59 akt sprawy) będąc przy tym obciążoną relatywnie wysokimi kosztami stałymi (czynsz, opłaty za tzw. media, ubezpieczenie, zakup leków) w kwocie ponad (...) do czego dochodzą wszak wydatki na zakup żywności, środków czystości itp. Nie budzi zatem wątpliwości, że uiszczenie pełnych kosztów niniejszego postępowania, w tym wpisu od skargi w kwocie (...) przekracza jej możliwości płatnicze.

Niezależnie od powyższego stwierdzić przyjdzie, że okoliczności sprawy nie uzasadniają całkowitego uwzględnienia zgłoszonego żądania.

Trzeba bowiem podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (omawiana zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). W konsekwencji zastosowanie tej instytucji prawnej w zakresie obejmującym całkowite zwolnienie od kosztów sądowych powinno sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków nawet na częściowe sfinansowanie opłat związanych z udziałem w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8).

Mając na względzie powyższe stwierdzić przyjdzie, że sytuacja materialna skarżącej, jakkolwiek trudna, to jednak nie pozwala na zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości.

Należy bowiem podnieść, że dochód uzyskiwany przez wyżej wymienioną nawet po uwzględnieniu ponoszonych kosztów utrzymania powinien przy racjonalnym i oszczędnym gospodarowaniu wystarczyć na zgromadzenie środków pieniężnych wystarczających na pokrycie choćby niewielkiej części wpisu sądowego jaką jest kwota (...) a także na uiszczenie takiej kwoty tytułem ewentualnych pozostałych opłat sądowych, do zapłaty których może być w niniejszej sprawie zobowiązana w przyszłości.

Obciążenie kosztami sądowymi w takiej wysokości nie powinno spowodować uszczerbku dla koniecznego utrzymania skarżącej. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.).

Tymczasem zważywszy rozmiar dochodu wnioskodawczyni nie sposób uznać aby mogła ona ponieść taką szkodę w wyniku uiszczenia opłaty w rozmiarze (...).

Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 3 oraz z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy.