Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 2 sierpnia 2007 r.
IV SA/Gl 86/07

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.).

Sędziowie: WSA Elżbieta Kaznowska, NSA Adam Mikusiński.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję

Uzasadnienie faktyczne

Prezydent Miasta B. decyzją z dnia (...) roku Nr (...) orzekł o odmowie w przedmiocie przyznania zaliczki alimentacyjnej dla M. i K. A. na okres od (...) 2006 r. do (...) 2007 r..

W uzasadnieniu orzeczenia wskazał, iż z akt sprawy wynika, że strona w dniu (...) 2006 r. złożyła wniosek o przyznanie zaliczki alimentacyjnej na dzieci M. i K. A. Do wniosku dołączyła zaświadczenie Sądu Okręgowego z dnia (...) roku z informacją, iż w dniu (...) 2006 r. złożyła wniosek o dochodzenie alimentów w trybie Konwencji Nowojorskiej na rzecz małoletnich dzieci od ich ojca M. A. zamieszkałego na terenie Republiki (...). Organ I instancji powołując się przepis art. 10 ust. 1a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86 poz. 732 ze zm.) odmówił prawa do zaliczki alimentacyjnej z uwagi na brak zaświadczenia o bezskutecznej egzekucji

W odwołaniu od tej decyzji A. K. podnosiła, iż egzekucja alimentów od ojca dzieci jest bezskuteczna i na tą okoliczność dołączyła do akt sprawy zaświadczenie z Sądu Rejonowego w B., Wydział (...) Rodzinny i Nieletnich.

Decyzją z dnia (...) r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. działając na podstawie art. 17 i 18, 21 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. Nr 79 poz. 856 z 2001 r. z późniejszymi zmianami), art. 2 pkt 5,art. 10 ust. 1a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86 poz. 732 ze zm), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 czerwca 2005 r. w sprawie wzoru wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej oraz odpowiednich zaświadczeń (Dz. U. Nr 105 poz. 882 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego orzekło utrzymać zaskarżoną decyzję w całości.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 2 ust. 7 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej-zaliczka alimentacyjna oznacza to kwotę wypłaconą przez organ właściwy wierzyciela osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego, ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja jest bezskuteczna. Przy tym po myśli art. 2 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej-bezskuteczność egzekucji - oznacza to egzekucje w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy. Podniesiono, iż ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej określa w art. 10 ust. 1a, że w przypadku gdy świadczenia alimentacyjne dochodzone są od dłużnika alimentacyjnego zamieszkałego za granicą Rzeczypospolitej Polskiej, osoba mająca prawo do świadczeń alimentacyjnych składa do organu właściwego wierzyciela wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej łącznie z informacja sądu okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczeniem zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres trzech miesięcy oraz wymaganą dokumentacją.

Organ zauważył, iż w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie z Sądu Rejonowego, Wydział (...) Rodzinny i Nieletnich z informacją, iż egzekucja alimentów z zagranicy w przypadku, gdy pozwanego reprezentował kurator dla osoby nieznanej z miejsca pobytu jest niewykonalne, albowiem wymogiem egzekucji świadczenia jest dowód doręczenia pozwanemu pozwu i wezwania na rozprawę.

Kolegium wyjaśniło, iż zaświadczenie to nie wskazuje, że egzekucja alimentów w ogóle została wszczęta, oraz że jest bezskuteczna. Ponadto zauważono, iż egzekucja powinna być prowadzona przez co najmniej 3 miesiące, aby móc z kolei stwierdzić jej bezskuteczność. Stąd też strona nie spełnia wymogu do przyznania zaliczki alimentacyjnej wynikającego z art. 2 ust. 7 i art. 2 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca A. K. domagała się przyznania zaliczki alimentacyjnej na dwójkę swoich dzieci. Podnosiła, iż przedłożyła wszelkie dokumenty niezbędne do przyznania zaliczki alimentacyjnej. Do skargi dołączyła zaświadczenie z dnia (...) 2007 r. wydane przez Sąd Okręgowy w B. z którego wynika, iż postępowanie egzekucyjne jest w toku i nie otrzymano informacji by przedmiotowa egzekucja za ostatnie trzy miesiące była skuteczna.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w wniosło o jej oddalenie i nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska, powtórzyło argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) że tylko ustalenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.

Przeprowadzając, w oparciu o powyższe uregulowania, ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że uchybia ona przepisom prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, rzutującym również na poprawność zastosowania przepisów prawa materialnego, co uzasadniało konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Organ I instancji wszczął postępowanie w przedmiotowej sprawie na wniosek skarżącej z dnia (...) 2006 r., w którym wystąpiła ona o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej dla dzieci M. i K. A.

Postępowanie administracyjne prowadzone było zatem na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732) zwanej dalej ustawą o zaliczce alimentacyjnej.

Przepis art. 1 pkt 2 tej ustawy określa m.in. zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych dla osób samotnie wychowujących dzieci, uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna.

W myśl art. 2 pkt 1 powołanej wyżej ustawy egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli w wyniku jej przeprowadzenia nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy.

Bezskuteczność egzekucji musi być potwierdzona stosownym zaświadczeniem komornika (art. 10 ust. 1 ustawy). Natomiast w przypadku, gdy świadczenia alimentacyjne dochodzone są od dłużnika alimentacyjnego zamieszkałego za granicą Rzeczypospolitej Polskiej, osoba mająca prawo do świadczeń alimentacyjnych składa do organu właściwego wierzyciela wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej łącznie z informacją sądu okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczeniem zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy oraz wymaganą dokumentacją (art. 10 ust. 1a cyt. ustawy).

W rozpatrywanej sprawie świadczenie alimentacyjne dochodzone jest od ojca dziecka zamieszkałego we (...), w związku z czym skarżąca do wniosku o przyznanie zaliczki dołączyła zaświadczenie Sądu Okręgowego w B. z dnia (...) 2006 r. Z zaświadczenia tego wynika, że skarżąca działając w imieniu małoletnich dzieci złożyła wniosek w trybie Konwencji Nowojorskiej o egzekucję alimentów od ojca dziecka M. A. zamieszkałego na terenie Republiki (...).

W aktach sprawy znajduje się nadto (dołączone do odwołania) zaświadczenie z Sądu Rejonowego, Wydział (...) Rodzinny i Nieletnich z dnia (...) 2006 r. z informacją, iż egzekucja alimentów z zagranicy w przypadku, gdy pozwanego reprezentował kurator dla osoby nieznanej z miejsca pobytu jest niewykonalne, albowiem wymogiem egzekucji świadczenia jest dowód doręczenia pozwanemu pozwu i wezwania na rozprawę.

Zdaniem Kolegium zaświadczenie to nie wskazuje, że egzekucja alimentów w ogóle została wszczęta, oraz że jest bezskuteczna.

Stanowisko to, w ocenie Sądu, nie znajduje oparcia w treści przedmiotowego zaświadczenia, które nie wskazuje, że procedura egzekucyjna nie została uruchomiona.

Treść zaświadczenia Sądu Okręgowego w B. z dnia (...) 2006 r.

wskazuje, że skarżąca złożyła wniosek do sądu w trybie Konwencji Nowojorskiej. Zatem skarżąca dokonała czynności niezbędnej do uruchomienia procedury zmierzającej do wyegzekwowania świadczeń alimentacyjnych od ojca dzieci zamieszkałego w Republice (...). Dochodzenie roszczeń alimentacyjnych we wskazanym trybie może bowiem odbywać się wyłącznie za pośrednictwem organów do tego uprawnionych (art. 3 ust. 1 Konwencji o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych za granicą z dnia 20 czerwca 1956 r. - Dz. U. z 1961 r. Nr 17, poz. 87). Sąd w przedmiotowym zaświadczeniu nie stwierdził faktu skuteczności, czy też bezskuteczności egzekucji. Z treści zaświadczenia Sądu Rejonowego w B., Wydział (...) Rodzinny i Nieletnich z dnia (...) 2006 r. nie wynika też, że egzekucja świadczeń nie była prowadzona. Zaświadczenie to bowiem jest jedynie informacją o sposobie postępowania w przypadku, gdy pozwanego reprezentuje kurator dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. Nie zawiera ono bowiem konkretnej informacji o przedmiotowej egzekucji (od kogo i na czyją rzecz dana egzekucja jest prowadzona, czy też jej prowadzenie jest niewykonalne). Stąd też organ winien był dążyć do sprecyzowania treści tego zaświadczenia w wskazanym wyżej kierunku i przeprowadzić w tym zakresie postępowanie dowodowe, nie zaś ograniczyć się do interpretacji, która nie znajduje oparcia w treści tego dokumentu.

Przeto też, wbrew twierdzeniom organu z zaświadczeń przedłożonych przez stronę skarżącą nie wynika, iż Sąd nie podjął czynności bądź, że nie nadał biegu wnioskowi o egzekucję świadczeń alimentacyjnych.

Potwierdzeniem trafności tego rozumowania jest treść dołączonego do skargi zaświadczenia z dnia (...) 2007 r. wydanego przez Sąd Okręgowy w B. z którego wynika, iż postępowanie egzekucyjne jest w toku i nie otrzymano informacji by przedmiotowa egzekucja za ostatnie trzy miesiące była skuteczna.

Ponadto w rozpoznawanej sprawie nie można, zdaniem Sądu, tracić z pola widzenia sensu regulacji ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, zgodnie z którą prawo do zaliczki przysługuje gdy egzekucja świadczeń jest bezskuteczna. Oznacza to, że osoba, która spełnia pozostałe warunki wynikające z ustawy powinna uruchomić procedurę zmierzającą do wyegzekwowania świadczeń alimentacyjnych, natomiast z przyczyn od niej niezależnych nie jest w stanie na drodze prawnej świadczeń tych uzyskać. Procedura określona w ustawie ma przy tym zapewnić, aby bezzasadnie nie były wydatkowane środki publiczne. W niniejszej sprawie, jak wynika z przedmiotowego zaświadczenia, strona skarżąca taką procedurę prawną uruchomiła. Zatem dopełniła niezbędnych czynności zmierzających do wyegzekwowania świadczeń alimentacyjnych.

Inną rzeczą jest, czy wyegzekwowanie tych świadczeń w tym przypadku jest faktycznie możliwe. Z zaświadczenia Sądu Rejonowego wynika, że w razie zaistnienia okoliczności w tym piśmie naprowadzonych nie ma możliwości skutecznego ich wyegzekwowania (egzekucja jest niewykonalna). Zatem nawet gdyby przyjąć, że formalnie egzekucja nie była prowadzona w państwie miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego, to taką sytuację, zdaniem składu orzekającego, należałoby traktować na równi z bezskutecznością egzekucji w rozumieniu przepisów ustawy o zaliczce alimentacyjnej, skoro z góry wiadomo, że egzekucja będzie bezskuteczna wobec istnienia przeszkody wykazanej przez Sąd, uniemożliwiającej wyegzekwowanie należności z tytułu zasądzonych alimentów.

Nieuprawnione jest, w ocenie Sądu, twierdzenie organu, iż w każdym przypadku warunkiem przyznania zaliczki jest prowadzenie egzekucji. Mogą bowiem wystąpić przypadki, gdy uruchomienie postępowania egzekucyjnego z przyczyn niezależnych od osoby uprawnionej nie jest możliwe, a okoliczność ta znajduje potwierdzenie nie w oświadczeniu osoby zainteresowanej uzyskaniem zaliczki, lecz pochodzi od uprawnionego do tego organu państwa, który stwierdza, że nie jest możliwe uruchomienie takiego postępowania. Oznacza to, że w takim przypadku zachodzi nie tylko bezskuteczność samej egzekucji, ale bezskuteczność możliwości dochodzenia na drodze prawnej wyegzekwowania wyroku sądu powszechnego.

W tej sytuacji treść art. 10 ust. 1a cyt. ustawy mówiąca o informacji sądu okręgowego o stanie egzekucji należy ujmować szeroko, to znaczy obejmować nią zarówno sytuacje, gdy postępowanie jest prowadzone jak również i takie, gdy jego skuteczne uruchomienie nie jest możliwe. Dokonanie literalnej interpretacji przepisów ustawy o zaliczce alimentacyjnej w omawianym zakresie byłoby nie do pogodzenia z jej celem, tj. udzielaniem pomocy osobom, które na drodze prawnej nie są w stanie przy wykorzystaniu własnych uprawnień wyegzekwować należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych od osoby zobowiązanej na mocy tytułu wykonawczego do ich uiszczania. Zatem wbrew twierdzeniu organu istotnym dla rozstrzygnięcia danej sprawy mogą okazać się przyczyny, w oparciu o które odmówiono wszczęcia oraz prowadzenia egzekucji, które mogą niweczyć skuteczne dochodzenie należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego oraz materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w związku z czym uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z wyżej naprowadzonych rozważań Sądu.

Z uwagi na to, że mocą zaskarżonej decyzji odmówiono skarżącej przyznania zaliczki alimentacyjnej nie zachodzi okoliczność orzekania w trybie art. 152 powołanej wyżej ustawy o jej wykonalności.