Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 15 lutego 2008 r.
IV SA/Gl 789/07

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Tadeusz Michalik.

Sędziowie WSA: Beata Kalaga-Gajewska, Stanisław Nitecki (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2008 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Wojewody Ś. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie stypendium oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Starosta K. decyzją z dnia (...) Nr (...) wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. "b" ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) uchylił w całości decyzję ostateczną z dnia (...) Nr (...) o przyznaniu A.W. prawa do stypendium w wysokości

(...) zł miesięcznie, w okresie odbywania stażu, od dnia (...).

W uzasadnieniu decyzji podano, że wskazaną powyżej decyzją z dnia (...) przyznano A.W. prawo do stypendium w okresie odbywania stażu, natomiast w dniu (...) do organu zatrudnienia wpłynęła umowa zlecenia z dnia (...) zawarta między stroną a O. Wojewódzką Komendą Ochotniczych Hufców Pracy z siedzibą w O., w której strona zobowiązała się do wykonania określonej pracy w okresie od (...) do (...). Z przedłożonego przez stronę zaświadczenia wystawionego przez powołaną powyżej Komendę, faktyczny okres wykonywania pracy na podstawie wskazanej umowy miał miejsce od (...) do (...). W tej sytuacji organ pierwszej instancji uznał, że w dniu (...) strona nie posiadała statusu osoby bezrobotnej, co wykluczało jej prawo do stypendium. W tej sytuacji zasadnym stało się wznowienie postępowania i uchylenie przywołanej w sentencji rozstrzygnięcia decyzji z dnia (...).

Odwołanie od tej decyzji do Wojewody Ś. wniosła A.W.

W odwołaniu tym zarzuciła wskazanej powyżej decyzji obrazę przepisów prawa materialnego polegającą na błędnej wykładni art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i wniosła o jej uchylenie. W motywach odwołania wskazała, że faktyczne wykonywanie pracy na podstawie przedmiotowej umowy miało miejsce od (...) do (...), co znajduje potwierdzenie w zaświadczeniu wystawionym przez Komendę Ochotniczych Hufców Pracy w O., natomiast od dnia (...) do dnia (...). istniało zobowiązanie do wykonywania pracy zarobkowej, a jej zdaniem zobowiązanie do pracy zarobkowej nie jest objęte dyspozycją przywołanego powyżej przepisu, a tym samym nie powoduje utraty statusu bezrobotnego.

Wojewoda Ś. decyzją z dnia (...) Nr (...) wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W motywach rozstrzygnięcia podniósł, że decyzja organu pierwszej instancji nie może ostać się, jednakże z innych przyczyn niż podniosła to strona postępowania. Otóż organ pierwszej instancji podejmując kwestionowane rozstrzygnięcie uchylił swoją decyzję z dnia (...) i nie orzekł o istocie sprawy, a tym samym dopuścił się naruszenia postanowień art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Starosta K. decyzją z dnia (...) Nr (...) wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. "b" ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) uchylił w całości swoją decyzję z dnia (...) Nr (...) o przyznaniu A.W. stypendium w wysokości (...) zł miesięcznie w okresie odbywania stażu począwszy od (...) oraz odmówił jej przyznania prawa do stypendium. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, jak również omówił podstawowy dokument w sprawie, a mianowicie umowę zlecenia z dnia (...) zawartą między stroną a O. Wojewódzką Komendą Ochotniczych Hufców Pracy z siedzibą w O. oraz zaświadczenie wystawione przez tę Komendę, z którego wynika, że A.W. faktycznie wykonywała pracę w okresie od (...) do (...). Jednakże zdaniem organu pierwszej instancji status osoby bezrobotnej może mieć osoba, która nie wykonuje innej pracy zarobkowej, natomiast inną pracą zarobkową rozumie się pracę lub świadczenie usług między innymi na podstawie umowy zlecenia, a bezspornym jest to, że strona wykonywała usługę na podstawie umowy zlecenia zawartej w dniu (...). Zdaniem organu kluczowe znaczenie posiada zawarcie przedmiotowej umowy, a nie to, w których dniach strona faktycznie usługę wykonywała. W tej sytuacji wyczerpane zostały przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania administracyjnego i uchylenie ostatecznej decyzji przyznającej stronie prawo do stypendium.

Pismami z dnia (...) A.W. wystąpiła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od przedstawionej powyżej decyzji organu pierwszej instancji, jak również wniosła odwołanie od tej decyzji. We wskazanym odwołaniu zarzuciła wskazanej powyżej decyzji obrazę przepisów prawa materialnego polegającą na błędnej wykładni art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i wniosła o jej uchylenie. W motywach odwołania wskazała, że faktyczne wykonywanie pracy na podstawie przedmiotowej umowy miało miejsce od (...) do (...), co znajduje potwierdzenie w zaświadczeniu wystawionym przez Komendę Ochotniczych Hufców Pracy w O., natomiast od dnia (...) do dnia (...) istniało zobowiązanie do wykonywania pracy zarobkowej, a jej zdaniem zobowiązanie do pracy zarobkowej nie jest objęte dyspozycją przywołanego powyżej przepisu, a tym samym nie powoduje utraty statusu bezrobotnego. Zatem jej zdaniem błędna jest ocena organu pierwszej instancji jakoby decydujące znaczenie miał okres, na który została zawarta umowa, gdyż tego typu pogląd nie znajduje umocowania w przepisach ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Nadto podniosła, że gdyby ustawodawca chciał objąć zakresem przedmiotowego przepisu zobowiązanie do wykonywania pracy zarobkowej, to mógł to uczynić bez jakichkolwiek przeszkód.

Wojewoda Ś. postanowieniem z dnia (...) wydanym na podstawie art. 58 i art. 59 Kodeksu postępowania administracyjnego przywrócił A.W. termin do wniesienia odwołania od decyzji Starosty K., a następnie decyzją z dnia (...) Nr (...) wydaną na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, jak również omówione zostały kluczowe dokumenty w sprawie, a mianowicie umowa zlecenia zawarta przez stronę z Komendą OHP w O. oraz zaświadczenie wystawione przez wskazaną Komendę określające w jakich terminach strona wykonywała pracę określoną umową zlecenia. Zdaniem organu odwoławczego zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, a po myśli art. 2 ust. 1 pkt 11 tejże ustawy inna praca zarobkowa oznacza między innymi wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło. Zdaniem organu odwoławczego bezspornym jest zawarcie przez stronę umowy zlecenia, za którą otrzymała wynagrodzenie, a osoba która wykonuje pracę w ramach umowy zlecenia traktowana jest jak osoba zatrudniona, a okoliczność ta wyłącza możliwość uzyskania statusu osoby bezrobotnej. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy dokonał analizy postanowień art. 734 i art. 735 Kodeksu cywilnego i doszedł do przekonania, że umowa zlecenia jest umową rezultatu, a strona wykonała zlecone zadanie i otrzymała zapłatę, a tym samym nie spełnia warunków do uzyskania statusu osoby bezrobotnej, a w konsekwencji również uprawnień do wypłaty stypendium.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniosła A.W. W skardze tej wystąpiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia i zarzuciła organom administracji obrazę przepisów prawa materialnego, mających wpływ na treść orzeczenia. Jej zdaniem dopuszczono się naruszenia art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez błędną jego interpretację, polegającą na utożsamianiu zobowiązania do wykonywania pracy zarobkowej z faktycznym wykonywaniem tejże pracy oraz art. 734 i art. 735 Kodeksu cywilnego poprzez przyjęcie, jakoby z przepisów tych wynikało, że umowa zlecenia jest umową rezultatu, gdy tymczasem tego typu umowa jest klasycznym przykładem umowy starannego działania, które to działanie miało miejsce dopiero w okresie od

(...) do (...). W motywach skargi podtrzymała stanowisko zaprezentowane w odwołaniach od decyzji organu pierwszej instancji, że jej zdaniem błędna jest ocena organów administracji jakoby decydujące znaczenie miał okres, na który została zawarta umowa, gdyż tego typu pogląd nie znajduje umocowania w przepisach ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Nadto podniosła, że gdyby ustawodawca chciał objąć zakresem przedmiotowego przepisu zobowiązanie do wykonywania pracy zarobkowej, to mógł to uczynić bez jakichkolwiek przeszkód.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, by zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny nie wzbudza żadnych kontrowersji i sprowadza się do następujących okoliczności, otóż skarżąca w dniu (...) zawarła umowę zlecenia z Komendą OHP w O. na okres od (...) i zobowiązała się do przeprowadzenia określonej ilości godzin zajęć. Jak wynika z zaświadczenia wystawionego przez wskazaną Komendę przedmiotowe zajęcia odbyły się w terminie od (...) do (...). Natomiast w dniu (...) Starosta K. wydał decyzję, mocą której przyznał skarżącej stypendium w wysokości (...) zł na okres odbywania stażu od dnia

(...). W dniu (...) organ pierwszej instancji uzyskał informację o zawarciu przedmiotowej umowy zlecenia przez skarżącą i w konsekwencji wznowił postępowanie administracyjne dotyczące wydania decyzji ostatecznej z dnia (...). Natomiast mocą zaskarżonej decyzji Wojewoda Ś. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji o uchyleniu ostatecznej decyzji administracyjnej z dnia (...) i o odmowie przyznania skarżącej stypendium. Jak zostało zaznaczone przedstawiony stan faktyczny w sprawie nie wzbudza żadnych kontrowersji, natomiast takowe odnoszą się do interpretacji stanu normatywnego w sprawie. W tej sytuacji niezbędnym jest przytoczenie spornych przepisów i przeprowadzenie ich analizy.

Stosownie do postanowień art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy pojęcie bezrobotnego oznacza obywatela polskiego lub cudzoziemca, niezatrudnionego i niewykonującego innej pracy zarobkowej, zdolnego i gotowego do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z kolei pod pojęciem innej pracy zarobkowej rozumie się wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych. Natomiast pojęcie stypendium oznacza kwotę wypłacaną z Funduszu Pracy bezrobotnemu w okresie odbywania przygotowania zawodowego w miejscu pracy lub w okresie odbywania szkolenia, stażu u pracodawcy oraz w okresie nauki w szkole ponadpodstawowej, ponadgimnazjalnej albo w szkole wyższej, gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych. Z brzmienia przywołanych unormowań zamieszczonych w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wynika, że statusu osoby bezrobotnej nie posiada osoba wykonująca inną pracę zarobkową. Jak zostało to zaznaczone pod wskazanym pojęciem rozumie się między innymi wykonywanie pracy, świadczenie usług na podstawie umowy zlecenia.

Przechodząc do przedmiotowej sprawy organy zatrudnienia obu instancji uznały, że zawarcie przez skarżącą umowy zlecenia z dnia (...) z Komendą OHP w O. na przeprowadzenie (...) godzin zajęć jest wypełnieniem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania i pozbawienie skarżącej statusu osoby bezrobotnej, a co za tym idzie także prawa do stypendium. Natomiast skarżąca utrzymuje, że kluczowe znaczenie w tym zakresie posiada okres faktycznego wykonywania pracy w ramach zawartej umowy zlecenia, ponieważ umowa zlecenia jest umową rezultatu, a tym samym jej zdaniem, spełniała wymogi do zachowania statusu osoby bezrobotnej i otrzymywania stypendium. W świetle odmiennej oceny skutków prawnych umowy zlecenia, należy dokonać analizy unormowań prawnych w tym zakresie. Stosowanie do postanowień art. 734 § 1 Kodeksu cywilnego przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Z kolei po myśli art. 735 § 1 wyżej wymienionego Kodeksu, jeżeli ani z umowy, ani z okoliczności nie wynika, że przyjmujący zlecenie zobowiązał się wykonać je bez wynagrodzenia, za wykonanie zlecenia należy się wynagrodzenie. W orzecznictwie sądowym akcentuje się, że umowa zlecenia charakteryzuje się staraniem w celu osiągnięcia wyniku i jest to ten element, który odróżnia tę umowę od umowy o dzieło, w której zwraca się uwagę na osiągnięcie indywidualnie oznaczonego rezultatu (zob. wyrok SA w Rzeszowie z dnia 21 grudnia 1993 r. III Aur 357/1993 OSA 1994 nr 6, poz. 49).

Z brzmienia przywołanych przepisów wynika, że w przypadku umowy zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności dla dającego zlecenie i za tę czynność winien otrzymać wynagrodzenie. Przyjdzie zgodzić się ze skarżącą, że w przypadku tej umowy mamy do czynienia z umową rezultatu, a zatem umową starannego działania. Jednakże z tego faktu skarżąca wyprowadza wadliwe konsekwencje, otóż uznaje, że umowa zlecenia zaczyna funkcjonować i wywoływać skutki prawne nie z chwilą jej zawarcia, lecz dopiero z momentem rozpoczęcia jej realizacji. Takie ujmowanie tej umowy nie jest prawidłowe, ponieważ przywołane unormowania prawne, jak również orzecznictwo sądowe akcentują, że z chwilą zawarcia takiej umowy między zlecającym a zleceniobiorcą zawiązuje się stosunek prawny, natomiast to, kiedy nastąpi sama realizacja przedmiotu zlecenia albo jest ściśle określone w samej umowie, względnie pozostawione jest uznaniu zleceniobiorcy. Skoro w rozpatrywanej sprawie strony tej umowy określiły czasokres jej realizacji i wskazały termin od (...) do (...) tym samym zleceniodawca pozostawił zleceniobiorcy wybór najbardziej dla niego odpowiedniego czasu na wywiązanie się z zawartej umowy. Z punktu widzenia jej postanowień i istoty umowy zlecenia dla zleceniodawcy, w zasadzie było obojętnym, kiedy przedmiot umowy zostanie zrealizowany, natomiast istotne było to, aby nastąpiło we wskazanym okresie. W świetle przedstawionych ustaleń i rozważań przyjdzie stwierdzić, że stanowisko prezentowane przez skarżącą, a akcentujące moment wykonania zlecenia, nie może być uwzględnione, ponieważ pomija więź prawną, jaka została zawiązana pomiędzy zleceniodawcą a zleceniobiorcą. Można powiedzieć, że skarżąca mogła wykonać przedmiotową umowę zarówno w początkowym okresie jej obowiązywania jak i w końcowym. W rozpatrywanej sprawie skarżąca z umowy wywiązała się w końcowym okresie jej obowiązywania, jednakże już od (...) mogła to uczynić, a skoro tak to tym samym mogła wykonać pracę przewidzianą tą umowa, co z kolei oznacza, że wyczerpana została przesłanka uznania wykonywania innej pracy, a tym samym utraty statusu osoby bezrobotnej. W tej sytuacji organy zatrudnienia w sposób prawidłowy zinterpretowały obowiązujące przepisy prawa i zasadnie wznowiły postępowanie administracyjne dotyczące przyznania skarżącej stypendium i odmówiły przyznania jej tego stypendium. Zatem podstawowy zarzut skarżącej, że organy zatrudnienia wadliwie zinterpretowały przepisy ustawy w części dotyczącej uznania zobowiązania się do wykonania umowy zlecenia, a nie faktycznego jej wykonania, nie może zostać uwzględniony, ponieważ nie uwzględnia zawiązanego stosunku prawnego między stronami umowy zlecenia, jak również pomija takie aspekty tej umowy, które związane są z przygotowaniem się do wykonania danego zlecenia. Czynności te wielokrotnie zajmują dużo czasu i wymagają sporego nakładu sił, zatem ograniczanie się jedynie do samej faktycznej realizacji pomija liczne i ważne elementy tej umowy. Nadto należy zaznaczyć, że strony tej umowy czymś się kierowały, skoro wyznaczyły sobie tak długi okres czasu na wykonanie przedmiotowej umowy, gdyby jej wykonanie nie wymagało dodatkowych czynności to wówczas mogłyby zawrzeć tę umowę dopiero w momencie, w którym faktycznie miałaby być wykonywana. W tym miejscu należy zauważyć, że organ odwoławczy zasadnie w ramach pierwszego swojego rozstrzygnięcia uchylił decyzję organu pierwszej instancji, ponieważ organ ten wydał połowiczne rozstrzygnięcie, albowiem ograniczył się do uchylenia wcześniejszej decyzji, jednakże nie rozstrzygnął co do istoty.

Sąd z urzędu dokonał kontroli zaskarżonej decyzji jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji pod względem przestrzegania przepisów proceduralnych i doszedł do przekonania, że organy obu instancji nie dopuściły się naruszenia tych przepisów w takim zakresie, który uprawniałby do uwzględnienia wniesionej skargi.

Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.