Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1532103

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 28 stycznia 2014 r.
IV SA/Gl 409/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Szczepan Prax.

Sędziowie: WSA Beata Kozicka (spr.), NSA Tadeusz Michalik.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w P. na decyzję (...) Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie obciążenia kosztami oceny i badań pobranych w toku kontroli sanitarnej oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) r., nr (...) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 269 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") - po rozpatrzeniu odwołania z dnia 4 grudnia 2012 r. (organ odwoławczy omyłkowo oznaczył datę jako: "4 października 2012 r.") spółki "A" Sp. z o.o. w P. (dalej także: "spółka"), od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia (...) r. nr (...), o obciążeniu spółki kosztami w wysokości 6.150 zł (słownie: sześć tysięcy sto pięćdziesiąt złotych 00/100), niezbędnymi do przeprowadzenia oceny i badań próbek produktów pobranych ze sklepu w R. w dniu 23 października 2012 r., podczas kontroli sanitarnej - decyzję pierwszoinstancyjną utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przedstawił przebieg zdarzeń w porządku w chronologicznym, w tych ramach odnotował, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. obciążył spółkę kosztami w wysokości 6.150 zł niezbędnymi do przeprowadzenia oceny i badań próbek produktów o nazwach: (...) pobranych ze sklepu w R. przy ul. (...) w dniu 23 października 2012 r. w takcie kontroli sanitarnej.

Od tej decyzji strona złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o umorzenie postępowania pierwszej instancji. Odwołujący zarzucił decyzji pierwszoinstancyjnej naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym wpływ na jej treść, a to:

1)

art. 10 § 1 oraz art. 81 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, tj. braku zawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. oraz uznanie okoliczności faktycznych za udowodnione mimo uniemożliwienia jej wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów,

2)

art. 77 ust. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 672 z późn. zm.) poprzez wydanie decyzji na podstawie dowodów uzyskanych w wyniku kontroli przeprowadzonej z rażącym naruszeniem prawa, co spowodowało niesłuszne obciążenie strony kosztami badań, które nie mogą stanowić dowodu w żadnym postępowaniu i tym samym nie spełniają przesłanek art. 27c ust. 4 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 z późn. zm., dalej także: "ustawa o PIS"),

3)

art. 27c ust. 4 ustawy o PIS, poprzez jego błędną wykładnię i niezasadne obciążenie kosztami badań stronę, mimo ich niewykonania,

4)

art. 107 oraz art. 108 k.p.a. poprzez błędne sformułowanie treści rozstrzygnięcia i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności mimo braku istnienia do tego podstaw faktycznych i prawnych.

W uzasadnieniu odwołania - jego autor zakwestionował prawidłowość przeprowadzonej w dniu 23 października 2012 r. w sklepie w R. przy ul. (...) kontroli sanitarnej. Podał także, że organ całkowicie dowolnie przyjął, że miało miejsce naruszenie art. 44b i art. 44c ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 124 z późn. zm., dalej także: "u.p.n."), nie uzasadniając swojego stanowiska w żadnym zakresie. Jego zdaniem badania przeprowadzone przez organ I instancji nie mogą być dowodem w żadnym postępowaniu, a organ pierwszoinstancyjny błędnie zastosował art. 27 ust. 4 ustawy o PIS, a w następstwie niezasadnie obciążył stronę kosztami.

Organ odwoławczy zaakceptował w pełni pogląd organu pierwszej instancji i stwierdził, że w wyniku analizy całokształtu zebranego w aktach sprawy materiału dowodowego, nie znalazł podstaw do zajęcia w przedmiotowej sprawie odmiennego stanowiska od zaprezentowanego w zaskarżonej w trybie odwoławczym decyzji organu pierwszej instancji.

Argumentując w pierwszej kolejności wskazał, że przeprowadzona przez przedstawicieli Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. kontrola sanitarna w sklepie przy ul. (...) w R. stwierdziła w obrocie produkty, co do których zachodziło podejrzenie, że są one środkami zastępczymi stwarzającymi zagrożenie życia lub zdrowia ludzkiego, stosownie do art. 44b, art. 44c ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz art. 27 ust. 2, art. 27c ust. 1 i 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Zaznaczył, że w wyniku tej kontroli wydana została decyzja, mocą której orzeczono o wstrzymaniu wprowadzania do obrotu oraz zatrzymaniu wymienionych w niej produktów na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań jego bezpieczeństwa, nie dłuższy jednak niż do dnia 29 marca 2014 r.

W dalszej kolejności - odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 i 2, art. 81 k.p.a. polegającego na nie zapewnieniu stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania - podniósł, że organ pierwszoinstancyjny wszczynając postępowanie w trybie art. 61 § 1 k.p.a. w zakresie uzasadnionego podejrzenia wprowadzania do obrotu produktów stwarzających zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi oraz w przedmiocie obciążenia kosztami niezbędnymi do przeprowadzenia oceny i badań ich bezpieczeństwa oraz za inne czynności wykonywane w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego w trybie art. 27c, art. 36 ust. 2 ustawy o PIS, pismem z dnia 29 października 2012 r. poinformował ją o treści art. 10 § 2 w związku z art. 10 § 3 k.p.a., oraz skutkach ich zastosowania.

Jego zdaniem organ pierwszoinstancyjny zasadnie uznał, że z uwagi na duże prawdopodobieństwo zagrożenia zdrowia i życia ludzi zachodzi konieczność niezwłocznego załatwienia sprawy. Wyjaśnił, że organ ten zasadnie uznał - mając wiedzę z czynnościach prowadzonych w tym samym obiekcie (wprawdzie prowadzonym przez inną Spółkę, ale której Prezesem Zarządu była ta sama osoba) a także znając wyniki badań wykonywanych dwukrotnie przez Narodowy Instytut Leków w W. - że z uwagi na duże prawdopodobieństwo zagrożenia zdrowia i życia ludzi zachodzi konieczność niezwłocznego załatwienia sprawy.

Jako niezasadny ocenił także zarzut naruszenia art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez uzyskanie dowodów w wyniku kontroli przeprowadzonej z naruszeniem prawa, które nie mogą stanowić dowodu w żadnym postępowaniu. Wskazał, że organ pierwszej instancji czynności kontrolne przeprowadził w sposób nienaruszający przepisów prawa, w tym ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, a dowody przeprowadzone w toku kontroli - jak zaakcentował - mogą być wykorzystane w postępowaniu administracyjnym. Zaznaczył, że przedstawiciele Państwowej Powiatowej Inspekcji Sanitarnej w R. rozpoczynając czynności kontrolne wylegitymowali się oraz wykazali upoważnienia stałe do czynności kontrolnych, co - na co zwrócił uwagę - znajduje potwierdzenie w protokole kontroli.

Jednocześnie wskazał, że przed podjęciem czynności kontrolnych pouczono pracownika kontrolowanego przedsiębiorcy o prawach i obowiązkach.

W dalszej kolejności odnosząc się do zarzutu błędnej kwalifikacji art. 27c ustawy PIS stwierdził, że jest on bezzasadny, gdyż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uzasadniał podejrzenie, że zabezpieczone produkty, udostępniane osobom trzecim w obiekcie w sklepie przy ul. (...) w R., stwarzają zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. W jego ocenie zasadnie organ pierwszoinstancyjny zdecydował o konieczności przeprowadzenia badań produktów w celu uzyskania oceny na temat ich bezpieczeństwa.

W dalszej kolejności odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 27 ust. 4 ustawy o PIS podał, że "nie można go traktować jako samodzielnej podstawy prawnej". Jego zdaniem należy odczytywać go łącznie z art. 27c ust. 5 tej ustawy. Zgodnie z art. 27 ust. 4 ustawy o PIS - koszty niezbędne do przeprowadzenia oceny i badań, o których mowa w ust. 1, ponosi strona postępowania. Z kolei jego ust. 5 stanowi, że w przypadku stwierdzenia, że produkt nie stwarza zagrożenia zdrowia lub życia ludzi, koszty poniesione na podstawie ust. 4 są zwracane stronie postępowania. Oznacza to, jak stwierdził, że strona ponosi koszty na potrzeby badań, które mogą być przeprowadzone, a więc de facto przed ich przeprowadzeniem.

Organ odwoławczy ocenił również kompletność uzasadnienia zaskarżonej decyzji pierwszoinstancyjnej. Jego zdaniem odpowiada ono wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Zaakcentował, że podstawą ustalenia kwoty, jest cennik Narodowego Instytutu Leków, a kwota potwierdzona została fakturą Vat nr (...)). Na zakończenie podał, że uzasadnienie zawiera informacje w jakiej sytuacji poniesione koszty zostaną zwrócone. Jako niezasadny ocenił także zarzut naruszenia art. 108 k.p.a. poprzez jego zastosowanie albowiem decyzji nie opatrzono rygorem natychmiastowej wykonalności w części objętej odwołaniem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik spółki zaskarżonej decyzji - analogicznie jak w odwołaniu - zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania w stopniu mającym wpływ na jej treść, a to:

1)

art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji na podstawie kontroli, która została przeprowadzona z rażącym naruszeniem przepisów ustawy mającym wpływ na wynik tej kontroli;

2)

art. 80 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji na podstawie dowodów pozyskanych w wyniku kontroli przeprowadzonej rażącym naruszeniem przepisów ustawy, co spowodowało niesłuszne obciążenie strony kosztami uzyskania badań, które nie mogą stanowić dowodu w żadnym postępowaniu, a tym, samym nie spełniają przesłanek art. 27c ust. 4 ustawy o PIS;

3)

art. 27 ust. 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez jego błędne zastosowanie i obciążenie kosztami badań stronę, mimo iż protokół z badań - jak określił - "nie będzie mógł być wykorzystany jako dowód w żadnym postępowaniu, a tym samym wskazane w decyzji koszty nie są kosztami niezbędnymi do przeprowadzenia oceny i badań".

4)

art. 10 § 1 oraz art. 81 k.p.a. poprzez nie zapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w postaci braku zawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji przez Państwowego Inspektora Sanitarnego w R. oraz uznanie okoliczności faktycznych za udowodnione mimo uniemożliwienia stronie wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów;

5)

art. 107 i 108 k.p.a. poprzez błędne sformułowanie sentencji decyzji i nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności mimo braku istnienia do tego podstaw faktycznych i prawnych.

Formułując powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zarówno decyzji (...) Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia (...) r., jak i poprzedzającej ją decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia (...) r. Na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) wniósł o zasądzenie na rzecz skarżącego od organu administracji kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi, jej autor, przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, powtórzył - co do istoty - argumentację zawartą w odwołaniu. Podkreślił także, że została ona wydana przedwcześnie, bowiem na zatrzymanych podczas kontroli w dniu 23 października 2012 r. próbkach nie zostały jeszcze wykonane żadne badania. Tymczasem - jak wskazał - art. 27c ust. 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej nakłada na stronę obowiązek pokrycia kosztów przeprowadzonych badań, a z omawianego przepisu nie wynika, ażeby strona była również zobowiązana do uiszczenia zaliczki celem ich przeprowadzenia. W jego ocenie skoro badania nie zostały jeszcze wykonane, niewygenerowały się jeszcze żadne koszty, którymi ewentualnie winno się obciążyć stronę. Powtórzył - jak w odwołaniu - że zaskarżona decyzja została "poprzedzona postępowaniem administracyjnym obarczonym licznymi błędami natury proceduralnej i dlatego winna zostać całkowicie wyeliminowana z obrotu prawnego".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie przywołując dotychczas prezentowaną argumentację.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Podkreślenia wymaga to, że sąd administracyjny nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych, i nie kieruje się zasadami współżycia społecznego. Sąd ten związany jest wyłącznie normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa powszechnie obowiązującego. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, argumentacja podniesiona w skardze nie mogła odnieść pożądanego przez stronę skarżącą skutku.

Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że - co do meritum - nie jest on sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organów pierwszej oraz drugiej instancji jak i strony skarżącej. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności jego ponownego powielania.

Spór, co do meritum, koncentruje wokół zasadności obciążenia spółki kosztami niezbędnymi do przeprowadzenia oceny i badań próbek produktów pobranych w czasie kontroli sanitarnej w dniu 23 października 2012 r. ze sklepu w R. przy ul. (...).

Jednocześnie, na wstępie, wskazać należy, że skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd tożsamy z prezentowanym poniżej a wyrażony w wyrokach wojewódzkich sądów administracyjnych oraz NSA zapadłych w sprawach o tożsamym przedmiocie, a niejednokrotnie także dotyczących spółki, w tym: WSA w Łodzi z dnia 24 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 1025/13, WSA w Gliwicach z dnia 13 grudnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 426/13, a także z dnia 14 czerwca 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 127/13, oraz NSA z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 295/12 i z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1454/11.

Przechodząc do zarysowanego w sprawie sporu podkreślenia wymaga, że powinnością Państwowej Inspekcji Sanitarnej, wynikającą z art. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jest realizacja zadań z zakresu zdrowia publicznego. Katalog sposobu realizacji tych zadań - co wynika z użytego przez ustawodawcę sformułowania "w szczególności" - nie ma jednak charakteru zamkniętego. Oznacza to, że w celu ich realizacji kompetentny do tego organ zobowiązany jest każdorazowo do oceny i wyboru takiego sposobu działania ażeby zapewnić jak najskuteczniejsze wykonanie ciążącego na nim obowiązku. Posiłkując się przy tym dokonanym przez ustawodawcę, li tylko, przykładowym wyliczeniem. Z kolei możliwość wydania decyzji znajduje umocowanie w unormowaniach ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Zgodnie z jej art. 2 ust. 1 przeciwdziałanie narkomanii realizuje się m.in. przez działalność zapobiegawczą, ograniczenie szkód zdrowotnych i społecznych, zwalczanie niedozwolonego obrotu, wytwarzania, przetwarzania, przerobu i posiadania substancji, których używanie może prowadzić do narkomanii. Natomiast art. 44b tej ustawy zakazuje wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych. Definicja legalna "środka zastępczego" zawarta jest w art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Zgodnie nim jest to substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego używana zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych. Pojęcie "wprowadzanie do obrotu" zgodnie z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oznacza natomiast udostępnienie osobom trzecim odpłatnie lub nieodpłatnie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych.

Jednocześnie zgodnie z art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym, właściwy państwowy inspektor sanitarny stosuje odpowiednio przepisy art. 27c ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Przywołana regulacja stanowi, że w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny wstrzymuje w drodze decyzji jego wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu lub nakazuje wycofanie produktu z obrotu na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań jego bezpieczeństwa, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy. Przy tym art. 27c ust. 3 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej stanowi, że w przypadku wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, właściwy państwowy inspektor sanitarny zatrzymuje produkt. Ustawodawca nie pozostawił organowi wyboru zachowania stanowiąc expressis verbis "zatrzymuje" produkt. Obligatoryjność działania jest wyrazem wykonania przez ten organ woli ustawodawcy zawartej w normie prawnej o charakterze związanym.

Zgodnie zaś art. 27c ust. 4 koszty niezbędne do przeprowadzenia oceny i badań, o których mowa w ust. 1, ponosi strona postępowania. W myśl ust. 5 tego przepisu, w przypadku stwierdzenia, że produkt nie stwarza zagrożenia zdrowia lub życia ludzi, koszty poniesione na postawie ust. 4 są zwracane stronie postępowania.

W rozpatrywanej sprawie organy prawidłowo przyjęły, że art. 27c ust. 4 ustawy o PIS stanowi podstawę do obciążenia strony skarżącej kosztami czynności kontrolnych oraz badania składu tych produktów, co do których Narodowy Instytut Leków w opinii z dnia 13 grudnia 2013 r., stwierdził, że badane substancje są środkami zastępczymi w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, i stanowią zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że obrót nimi jest zakazany na terytorium RP, na mocy art. 44b tej ustawy.

Jednocześnie wskazać należy, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy - nie budzi wątpliwości, że organy pierwszej i drugiej instancji miał podstawy do przyjęcia, że zachodzi podejrzenie, że zabezpieczone produkty mogą być środkami zastępczymi, a więc zachodziło uzasadnione podejrzenie, że stwarzają zagrożenie życia i zdrowia ludzi. W tej zaś sytuacji koszty niezbędne do przeprowadzenia oceny i badań powinna ponieść strona skarżąca. Podkreślić należy, że pozostawanie w obrocie prawnym decyzji wydanej na podstawie art. 27c ust. 1 ustawy o PIS, wstrzymującej wprowadzanie produktu do obrotu, nie jest warunkiem wydania decyzji na podstawie art. 27c ust. 4 ustawy, obciążającej stronę opłatą za czynności kontrolne i badanie składu produktu. Przesłanką obciążenia strony postępowania kosztami niezbędnymi do przeprowadzenia oceny i badań, które mają wyjaśnić czy produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi jest tylko wystąpienie uzasadnionego podejrzenia, że produkt takie zagrożenie stwarza. Prawo pobierania próbek do badań laboratoryjnych zawsze przysługuje państwowemu inspektorowi sanitarnemu lub Głównemu Inspektorowi Sanitarnemu w związku z wykonywaną kontrolą, co wynika z art. 25 ust. 1 pkt 4 ustawy. Dlatego, w ocenie Sądu, dla bytu prawnego zaskarżonej decyzji nie ma znaczenia czy badanie będzie czy było wykonane. Pozyskane środki mają stanowić koszty niezbędne do przeprowadzenia oceny i badań, o których mowa w ust. 1, a te - jak określił ustawodawca - ponosi strona postępowania. Koszty niezbędne do przeprowadzenia oceny i badania to nie koszty przeprowadzonych badań. Za taką wykładnią przemawia tak użyte przez ustawodawcę sformułowanie - o czym szerzej powyżej, jak i treść art. 27c ust. 5 tej ustawy, zgodnie z którym w przypadku gdyby nie potwierdziły się stwierdzenia, że podejrzenie, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi - koszty poniesione przez stronę są jej zwracane. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie strona skarżąca została obciążona tylko kosztami badań produktów, tych które zostały uznane za środki zastępcze, brak podstaw aby kwestionować prawidłowość zaskarżonej decyzji.

Jak stanowi art. 36 ust. 1 ustawy o PIS za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy PIS w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania, z zastrzeżeniem ust. 2. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych.

W rozpatrywanej sprawie wysokość opłaty obciążająca stronę skarżącą została ustalona zgodnie z przesłankami wskazanymi w tym przepisie, w oparciu o koszty czynności pracowników organu i koszty badań wynikające z faktury VAT. W ocenie Sądu brak podstaw do jej kwestionowania.

Podkreślić raz jeszcze należy, że przedmiotem postępowania nie jest ocena prawidłowości przeprowadzenia kontroli przez organy Inspekcji Sanitarnej lecz ocena legalności decyzji określającej stronie wysokość kosztów niezbędnych do przeprowadzenia oceny, czy produkty przez nią sprzedawane stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi i badań składu jakościowego tych produktów. Poza zakresem rozstrzygnięcia w sprawie pozostaje więc zarzut naruszenia art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przez jego niezastosowanie i wydanie decyzji na podstawie dowodów uzyskanych w wyniku kontroli, przeprowadzonej z naruszeniem przepisów ustawy. Zauważyć jedynie należy, że nawet uchylenie decyzji o zakazie wprowadzenia produktu do obrotu (co miało miejsce w tej sprawie) nie jest równoznaczne z uznaniem, że sama kontrola przeprowadzona została z naruszeniem prawa, a pobrane w jej trakcie próbki produktów nie mogą być poddane badaniom. Takie wnioski są nieuprawnione w świetle wskazanych przepisów i zmierzają tylko do umniejszenia znaczenia faktu, że produkty zabezpieczone w trakcie kontroli były tzw. środkami zastępczymi, którymi obrót jest zakazany.

Nie mniej odnosząc się do tego zarzutu pełnomocnika strony należy podkreślić, że przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej mają zagwarantować aby prowadzenie, podejmowanie działalności gospodarczej było wolne dla każdego na równych prawach, ale z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa - tak jej art. 6 ust. 1. Nie gwarantują one zaś swobody działalności gospodarczej sprzecznej z prawem. Wykonując swoje zadania, w szczególności w zakresie nadzoru i kontroli, właściwy organ ma obowiązek działania na podstawie i w granicach prawa z poszanowaniem uzasadnionych interesów przedsiębiorczy. Przedsiębiorca jest zaś zobowiązany spełniać określone przepisami prawa warunki wykonywania działalności gospodarczej, w szczególności dotyczące ochrony przed zagrożeniem życia, zdrowia ludzkiego i moralności publicznej, a także ochrony środowiska. Jednym z takich warunków jest zakaz wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terytorium RP środków zastępczych czyli substancji używanych zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa. Takie zaś środki zostały niewątpliwie zabezpieczone w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 23 października 2012 r., co jednoznacznie potwierdziły badania przeprowadzone w Narodowym Instytucie Leków. Tak samo jak wyżej odnieść należy się do zarzutu naruszenia w sprawie 80 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, którego organy nie stosowały w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie zauważyć należy, że przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej zobowiązujące organy kontroli do zawiadomienia przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli w określonym terminie dotyczą wyłącznie takich organów kontroli, które uprawnione są do kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, a do takich organów nie należą, w ocenie Sądu, organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, która jest powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego.

Sąd uznał, że w uzasadnieniu objętej skargą decyzji, w sposób wystarczający przedstawiono ustalenia stanu faktycznego, wskazano okoliczności, które wzbudziły uzasadnione podejrzenie co do szkodliwości zabezpieczonych produktów, jak również przepisy mające zastosowanie w sprawie, dokonując prawidłowej interpretacji ich treści. Organ drugoinstancyjny odniósł się szczegółowo do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu, przedstawiając w tym zakresie stosowną argumentację. Ponadto dokonał powtórnej, wnikliwej oceny i analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i w sposób odpowiadający wymogom wynikającym z art. 107 i 108 k.p.a. przedstawił okoliczności oraz fakty, które spowodowały uznanie, że decyzja organu pierwszej instancji odpowiada prawu.

Badając przedmiotową sprawę, Sąd z urzędu nie dopatrzył się innych uchybień stanowiących naruszenie prawa materialnego bądź przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a tym samym skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji w myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy, wobec braku uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.