Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2690117

Postanowienie
Sądu Okręgowego w Słupsku
z dnia 16 listopada 2018 r.
IV Ca 617/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SO Mariola Watemborska.

Sędziowie SO: Jolanta Deniziuk (spr.), Elżbieta Jaroszewicz po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2018 r. w Słupsku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) z siedzibą w (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. z udziałem G. L. o wpis na skutek apelacji G. L. od postanowienia Sądu Rejonowego w Braniewie z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt (...), Kw nr (...) postanawia:

uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu w Braniewie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu 15 marca 2012 r. wpłynął do Sądu Rejonowego w Elblągu wniosek (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) z siedzibą w S., G. L., J. K. i Z. K. o wpisanie w księdze wieczystej KW nr (...) (...) na swoją rzecz roszczeń: o ustanowienie odrębnej własności lokali mieszkalnych o numerach (...) oraz lokalu niemieszkalnego (garażu) wraz z udziałem wynoszącym 1/18 części we współwłasności działki i budynku - na rzecz J. K. i Z. K., a nadto o ustanowienie odrębnej własności lokali mieszkalnych o numerach (...) oraz lokalu niemieszkalnego (garażu) wraz udziałem wynoszącym 1/18 części we współwłasności działki i budynku - na rzecz G. L. Wniosek zawarty został w akcie notarialnym - umowie przedwstępnej z dnia 14 marca 2012 r. zawartej przed notariuszem B. D. w E., Rep. (...)

Zarządzeniem z dnia 27 marca 2012 r. referendarz sądowy dokonał zwrotu wniosku z powodu braku należnego opłacenia wniosku opłatą stałą we właściwej wysokości ze wskazaniem, że wniosek winien był opłacony kwotą 900 zł, a został opłacony jedynie kwotą 300 zł. G. L. otrzymał odpis zarządzenia o zwrocie w dniu 2 kwietnia 2012 r., zaś kwota 600 zł tytułem dopłaty do należnej opłaty stałej wpłynęła w dniu 10 kwietnia 2012 r. Wobec tego zarządzeniem z dnia 14 maja 2012 r. referendarz sadowy stwierdził prawomocność zarządzenia o zwrocie wniosku z dniem 21 kwietnia 2012 r.

Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2015 r. referendarz sądowy uchylił stwierdzenie prawomocności z dnia 14 maja 2012 r., a następnie w dniu 29 czerwca 2015 r. - po uprzednim zarejestrowaniu wniosków z dnia 14 marca 2012 r. z aktu notarialnego pod nowym numerem - dokonał wpisów roszczeń objętych żądaniami wniosków.

Postanowieniem z dnia 28 września 2015 r. Sąd Rejonowy w Elblągu - na skutek skarg (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) z siedzibą w S. - w pkt 1 uchylił postanowienie referendarza sądowego z dnia 25 czerwca 2015 r. i w pkt 2 wykreślił wpis roszczeń wpisanych na rzecz J. K., Z. K. i G. L. dnia 29 czerwca 2015 r.

Na skutek apelacji wniesionej od powyższego postanowienia przez G. L. Sąd Okręgowy w Gdańsku postanowieniem z dnia 9 listopada 2016 r. w pkt I uchylił punkt 1 zaskarżonego postanowienia, a w pkt II uchylił zaskarżone postanowienie w punkcie 2 w części dotyczącej wykreślenia wpisu roszczeń na rzecz G. L. i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy w Braniewie postanowieniem z dnia 29 grudnia 2017 r. uchylił w całości zaskarżone wpisy roszczeń na rzecz G. L. z dnia 29 czerwca 2015 r., stwierdzając, że skoro brakująca część opłaty od wniosku - uiszczona w dniu 10 kwietnia 2012 r. (gdy termin upłynął w dniu 9 października 2012 r.) - wniesiona została po upływie terminu otwartego dla G. L., to słusznie wydane zostało zarządzenie z 14 maja 2012 r. o o stwierdzeniu prawomocności zarządzenia o zwrocie wniosku. Zarządzenie to, w efekcie kolejnych rozstrzygnięć sądowych, ma moc obowiązującą. W efekcie zdaniem Sądu I instancji zaistniały tym samym przeszkody formalne do dokonania zaskarżonych wpisów roszczeń na rzecz G. L., co skutkowało konicznością ich uchylenia w całości.

Z rozstrzygnięciem powyższym nie zgodził się G. L., który od orzeczenia tego wywiódł apelację, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i dokonanie wpisu roszczeń wpisanych w dniu 30 czerwca 2015 r. na rzecz apelującego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu, nadto wniósł o zwrot kosztów postępowania apelacyjnego.

Uzasadnienie prawne

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja G. L. okazała się o tyle zasadna, że skutkowała koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazaniem sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Zważyć należało, że Sąd Rejonowy w Braniewie nie rozpoznał istoty niniejszej sprawy determinowanej wnioskiem (...). Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) z siedzibą w S., G. L., J. K. i Z. K. o wpisanie roszczeń w księdze wieczystej KW nr (...) (...). Zauważyć należało, że Sąd Rejonowy w Elblągu postanowieniem z dnia 28 września 2015 r. (k. 749) w pkt 2

"wykreślił roszczenia wpisane 29 czerwca 2015 r. na rzecz J. K., Z. K. i G. L.", a Sąd Rejonowy w Braniewie uchylił w całości zaskarżony wpis roszczeń na rzecz G. L. z dnia 29 czerwca 2015 r., podzielając tym samym stanowisko Sądu Rejonowego w Elblągu, że opłata wpłynęła po terminie zakreślonym dla G. L. Sąd Rejonowy nie wypowiedział się tym samym w przedmiocie wniosku o wpis w części dotyczącej G. L. (albowiem wykreślenie roszczeń pozostałych wnioskodawców, wobec ich niezaskarżenia, poza sporem uprawomocniło się), co więcej, działając w istocie, jak Sąd II instancji, wydał rozstrzygnięcie o treści, której nie przewidują nawet przepisy prawa w omawianym zakresie.

Przepis art. 5181 § 3 k.p.c. stanowi bowiem, że W razie wniesienia skargi na wpis w księdze wieczystej wpis nie traci mocy. Dalej z treści tego przepisu wynikają możliwe rozstrzygnięcia Sądu rozpoznającego skargę na wpis. Rozpoznając zatem sprawę Sąd może:

1) uwzględniając skargę:

a) zmienić zaskarżony wpis przez jego wykreślenie i dokonanie nowego wpisu,

b) uchylić zaskarżony wpis w całości lub w części i w tym zakresie wniosek oddalić,

c) uchylić zaskarżony wpis w całości lub w części i w tym zakresie wniosek odrzucić,

d) uchylić zaskarżony wpis w całości lub w części i w tym zakresie umorzyć postępowanie;

2) nie uwzględniając skargi: utrzymać zaskarżony wpis w mocy.

Żadne w ww. możliwych rozstrzygnięć w niniejszej sprawie nie zapadło.

Niezależnie od powyższego, godzi się zauważyć, że Sąd Rejonowy z pominięciem istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy rozważań prawnych Sądu Okręgowego w Gdańsku, niewłaściwie zinterpretował zakres poddanej mu pod ocenę sprawy. Wprawdzie istotnie na skutek rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w Gdańsku przedmiot rozpoznania Sądu Rejonowego w Braniewie stanowiła sprawa przekazana do ponownego rozpoznania w części dotyczącej wykreślenia wpisu roszczeń na rzecz G. L., ale nie oznacza to, że zasadnym i prawidłowym było ocenianie skutku wniesienia opłaty w wysokości 600 zł wyłącznie z punktu widzenia tego, w jakim terminie zarządzenie o zwrocie wniosku z pouczeniem o możliwości uiszczenia całości opłaty otrzymał wnioskodawca G. L. Dostrzec należało, że, jak to wynika z § 7 zawartej w formie aktu notarialnego umowy przedwstępnej z dnia 14 marca 2012 r. "Koszty tej umowy oraz przyrzeczonej umowy sprzedaży ponosić będą kupujący, tj.: G. L. oraz J. T. i Z. B. małżonkowie K. po połowie" (k. 522). Zdaniem Sądu Okręgowego powyższe również zaświadcza o tym, że każdy z kupujących (tu: wnioskodawców) był zarówno uprawniony, jak i obowiązany do wniesienia opłaty od wniosku (opłaty brakującej). W przepisie art. 5111 § 2 k.p.c. ustawodawca wskazuje wyłącznie na to, że "wnioskodawca może uiścić brakującą opłatę". W realiach niniejszej sprawy zarządzenie o zwrocie wniosku z pouczeniem o możliwości uiszczenia całości opłaty otrzymali: w dniu 2 kwietnia 2012 r. - G. L., w dniu 30 marca 2012 r. - Z. K. i w dniu 20 kwietnia 2012 r.

- J. K. (drogą doręczenia zastępczego). Skoro w sprawie niniejszej nie ma wątpliwości co do tego, że brakująca opłata od wniosku wpłynęła w dniu 11 kwietnia 2012 r. (data obciążenia rachunku zleceniodawcy - 10 kwietnia 2012 r. - k. 533) to oznacza to opłata ta wpłynęła w terminie otwartym dla wnioskodawców. Wnioskodawcami o wpis roszczeń były trzy osoby, których łącznie obciążał obowiązek i które łącznie były uprawnione do uiszczenia brakującej opłaty od wniosku. Dlatego nie ma istotnego znaczenia, który z wnioskodawców faktycznie to uczynił (paradoksalnie nie można tego stwierdzić definitywnie i w niniejszej sprawie, skoro kwota 600 zł na konto dochodów budżetowych SR w Elblągu została uiszczona przez spółkę cywilną (...)). Brak jest tym samym podstaw do tego, aby z faktu, iż to wyłącznie wnioskodawca G. L. apelował od orzeczenia Sądu Rejonowego w Elblągu, wywodzić, że jego obowiązek wniesienia brakującej opłaty od wniosku zwartego w akcie notarialnym z dnia (...)., ograniczony był czasowo tylko do dnia 9 kwietnia 2012 r. Czym innym jest bowiem ocena wniosku o wpis z punktu widzenia uzupełnienia braków formalnych, a czym innym udział w postępowaniu wieczystoksięgowym. Słusznie zatem zwrócił na to uwagę już Sąd Okręgowy w Gdańsku (a z poglądem tym Sąd Okręgowy w Słupsku w pełni się zgadza), wprost wskazując, że opłata 600 zł wpłynęła w terminie, który był jeszcze otwarty dla jednego ze zobowiązanych do uiszczenia wspólnie opłaty- J. K.

Rzeczą Sądu Rejonowego będzie przy ponownym rozpoznaniu sprawy wydanie orzeczenia, z którego będzie wynikać, że skarga na wpis dokonany przez referendarza sądowego podlegała - zgodnie z treścią art. 5181 § 3 k.p.c. - merytorycznemu rozpoznaniu.

W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów powszechnych.