Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1648642

Postanowienie
Sądu Najwyższego
z dnia 12 lutego 2014 r.
III UK 125/13
Oczywista zasadność skargi kasacyjnej jako przesłanka przyjęcia wniosku o jej rozpoznanie.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SN Halina Kiryło.

Sentencja

Sąd Najwyższy w sprawie z odwołania Mieczysławy S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w W. o przyznanie renty, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 12 lutego 2014 r., na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w S. z dnia 27 listopada 2012 r., sygn. akt (...),

1.

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2.

przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w S. na rzecz radcy prawnego Agnieszki J. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych powiększoną o stawkę podatku od towarów i usług.

Uzasadnienie faktyczne

Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w S. wyrokiem z dnia 27 listopada 2012 r. oddalił apelację ubezpieczonej Mieczysławy S. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. W. z dnia 11 kwietnia 2012 r., mocą którego oddalono jej odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w W. z 26 sierpnia 2010 r., odmawiającej ubezpieczonej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy z uwagi na wykluczenie przez lekarza orzecznika oraz komisję lekarską Zakładu Ubezpieczeń Społecznych niezdolności do pracy wnioskodawczyni.

Powyższy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną ubezpieczonej. Skargę oparto na podstawie naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.: art. 12 i art. 57 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.; zwana dalej: "ustawą emerytalną"), polegającego na przyjęciu przez Sądy obu instancji - popartego opiniami biegłych z zakresu: ortopedii, psychiatrii, interny-kardiologii, reumatologii, neurologii, oraz biegłego z zakresu psychologii - stanowiska, zgodnie z którym Mieczysława S. nie jest osobą niezdolną do pracy, podczas gdy w toku postępowania przed tymi Sądami ubezpieczona (kwestionując prawidłowość wyżej wymienionych opinii) wskazywała na problemy zdrowotne, między innymi z prawą ręką, a na rozprawie przed Sądem Apelacyjnym w dniu 27 listopada 2012 r. złożyła wynik badania EMG, z którego wynika, że cierpi na zespół cieśni nadgarstka (niestwierdzony w opiniach sporządzonych przez biegłych lekarzy o specjalnościach reumatologii i ortopedii), co wśród wielu innych schorzeń powoduje jej niezdolność do pracy, a co z kolei stanowi o tym, że Sąd powinien był dokładnie zbadać, od kiedy wskazywane przez Ubezpieczoną schorzenie - "zespół cieśni nadgarstka" występuje i czy jest podstawą do orzeczenia niezdolności do pracy. Ponadto skargę oparto na podstawie naruszenia przepisów postępowania: 1/ art. 278 k.p.c. i art. 468 § 2 pkt 4 k.p.c., przez nieprzeprowadzenie przez Sądy pierwszej instancji i drugiej instancji dowodu z kolejnej opinii biegłego, posiadającego wiedzę specjalistyczną z dziedziny: chirurgia ręki, gdyż - według oceny Sądu - ubezpieczona nie podnosiła wcześniej występowania u niej tego schorzenia, chociaż już na etapie postępowania przed Sądem pierwszej Instancji oraz na etapie postępowania przed Sądem Apelacyjnym, ubezpieczona w zgłaszanych zastrzeżeniach do opinii biegłych i wnioskach o przeprowadzenie dowodu z opinii innych biegłych wskazywała na silne bóle dłoni, bóle nadgarstka, a w toku postępowania przed Sądem Apelacyjnym - na rozprawie w dniu 27 listopada 2012 r., podtrzymując zarzuty i wnioski przedstawione w apelacji - przedstawiła wynik badania EMG stwierdzający u niej zespół cieśni nadgarstka; 2/ art. 278 k.p.c. i art. 468 § 2 pkt 4 k.p.c., przez uznanie przez Sądy obu instancji, że w sprawie wypowiedzieli się biegli, podczas, gdy nie został przeprowadzony dowód z opinii biegłego lekarza o specjalności chirurgia ręki, a ubezpieczona podnosiła, iż na jej niezdolność do pracy wpływa także schorzenie ręki, na rozprawie apelacyjnej przedstawiła wynik badania EMG stwierdzający u niej zespół cieśni nadgarstka i oświadczyła, że lekarz badający ją stwierdził podczas przeprowadzanego badania, iż jest to najprawdopodobniej III stadium zespołu cieśni nadgarstka, co wskazuje, że choroba mogła wystąpić kilka lat wcześniej. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. W. z dnia 11 kwietnia 2012 r. i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania; ewentualnie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych wyroków i orzeczenie co do istoty sprawy, przez przyznanie ubezpieczonej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Jako przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano jej oczywistą zasadność.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca podała, że w toku postępowania w sprawie, dla prawidłowego rozpatrzenia której niezbędna jest opinia biegłych lekarzy o specjalnościach odpowiadających wszystkim schorzeniom zgłaszanym przez ubezpieczoną, nie został przeprowadzony dowód z opinii biegłego posiadającego wiedzę specjalistyczną w zakresie zgłaszanego schorzenia (lekarz o specjalności z zakresu chirurgii ręki). Tymczasem w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 18 stycznia 2012 r., II UK 83/11, LEX 1133921), niezdolność do pracy powinna być oceniana przez pryzmat sumy stwierdzonych schorzeń i wówczas najbardziej miarodajną jest opinia łączna biegłych z tym, iż opinię wydać powinni biegli posiadający wiedzę specjalistyczną w zakresie wszystkich zgłaszanych przez odwołującą schorzeń. Również w wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 8 stycznia 2013 r. (III AUa 903/12, LEX nr 1280919) wyrażono pogląd, że podstawę ustaleń dotyczących niezdolności do pracy może stanowić jedynie opinia biegłych lekarzy sądowych, sporządzona przez lekarzy o specjalnościach adekwatnych do stanu zdrowia badanego. Pomimo zgłaszanego przez ubezpieczoną schorzenia ręki, zarówno Sąd pierwszej jak i drugiej instancji nie przeprowadziły dowodu z opinii kolejnego biegłego postanawiając, że przeprowadzone dowody w postaci opinii biegłych zostały sporządzone przez lekarzy, których specjalności odpowiadają chorobom ubezpieczonej oraz, że ubezpieczona zapadła na schorzenie w 2011 r., a więc po wydaniu decyzji odmawiającej prawa do renty, podczas gdy Mieczysława S. na rozprawie apelacyjnej podała, że jeszcze w 2008 r. informowała lekarza ortopedę o problemach z prawą ręką, a w pismach procesowych już w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji wskazywała na dysfunkcję palców prawej ręki, ból, brak czucia, drętwienie.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.

Skarga kasacyjna, jako szczególny środek zaskarżenia, służy realizacji interesu publicznego w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości. Funkcje postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania oraz jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, iż w konkretnej sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za interwencją Sądu Najwyższego. Rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c. i tylko w przypadku przekonania Sądu Najwyższego przez skarżącego, za pomocą jurydycznej argumentacji, że zachodzi publicznoprawna potrzeba rozstrzygnięcia sformułowanego w skardze zagadnienia prawnego przy jej merytorycznym rozpoznawaniu.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

W razie wskazania tej przesłanki przedsądu, jaką jest oczywista zasadność skargi kasacyjnej, należy w motywach wniosku zawrzeć wywód prawny wyjaśniający, w czym wyraża się owa oczywistość i przedstawić argumenty na poparcie tego twierdzenia (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06 LEX nr 198531, z dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035, z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289, z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205, z dnia 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, LEX nr 465859 i z dnia 5 września 2008 r., I CZ 64/08). O ile dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274, z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616, z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107, z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364, z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134). W judykaturze podkreśla się, iż przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 r., Nr 13, poz. 230, z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743, z dnia 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała istnienia powołanej w skardze kasacyjnej przesłanki przedsądu. Przede wszystkim nie wskazała konkretnego przepisu prawa, w którego kwalifikowanym naruszeniu przez Sąd drugiej instancji upatruje oczywistej zasadności tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia. Argumentów za słusznością wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania należałoby zatem poszukiwać w innych elementach konstrukcyjnych skargi, tj. w podstawach kasacyjnych. Skarżąca zdaje się upatrywać tejże przesłanki przedsądu w niewłaściwym doborze przez Sądy orzekające specjalności biegłych wypowiadających się na temat jej stanu zdrowia i zdolności do pracy, a ściślej - w niezasięgnięciu opinii lekarza o specjalności chirurgia ręki. Tymczasem kwestia predyspozycji zdrowotnych ubezpieczonej do pracy zarobkowej była przedmiotem analizy dwóch zespołów biegłych, w skład których weszło łącznie osiem osób, reprezentujących sześć różnych specjalności: psychiatrii, psychologii, ortopedii, interny - kardiologii, reumatologii i neurologii. Został zatem spełniony postulat kompleksowej oceny stanu zdrowia ubezpieczonej jako osoby ubiegającej się o rentę z tytułu niezdolności do pracy, a stan układu ruchu skarżącej był tematem wypowiedzi biegłych z zakresu właściwych dla tych schorzeń dziedzin medycyny - ortopedii, neurologii oraz reumatologii. Chybiony jest zarzut niepowołania w sporze sądowym o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy dodatkowych dowodów z opinii biegłych lekarzy o wąskich specjalizacjach w ramach danej dziedziny medycyny, np. chirurgii czy ortopedii ręki albo innego, wyodrębnionego organu lub narządu układu ruchu, skoro cały układ ruchu był wcześniej przedmiotem łącznej oceny biegłych właściwych specjalności: ortopedy, neurologa i reumatologa. W tym kontekście teza o kwalifikowanym naruszeniu przez Sąd drugiej instancji przepisów prawa jawi się jako oczywiście bezzasadna.

Mając powyższe na uwadze, z mocy art. 3989 § 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego.