Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1663685

Postanowienie
Sądu Najwyższego
z dnia 20 lipca 2010 r.
III SW 168/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SN Teresa Flemming-Kulesza.

Sędziowie SN: Katarzyna Gonera (sprawozdawca), Zbigniew Korzeniowski.

Sentencja

Sąd Najwyższy w sprawie protestu Jadwigi B. z udziałem Państwowej Komisji Wyborczej i Prokuratora Generalnego przeciwko ważności wyborów prezydenckich, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 20 lipca 2010 r.,

postanawia:

pozostawić protest bez dalszego biegu.

Uzasadnienie faktyczne

Jadwiga B., jako uprawniony wyborca, wniosła w ustawowym terminie protest wyborczy "o stwierdzenie nieważności wyboru Prezydenta RP" "z powodu naruszenia przepisów Konstytucji, ustaw, co miało wpływ na wynik wyborów".

W uzasadnieniu protestu przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej podniosła, że wybory prezydenckie z 20 czerwca i 4 lipca 2010 r. odbyły się z wielkim naruszeniem Konstytucji, ponieważ: po pierwsze - odbyły się w czasie stanu nadzwyczajnego (Rada Ministrów nie ogłosiła na terytorium powodziowym stanu klęski żywiołowej, czym naruszono zarówno art. 228 ust. 1 Konstytucji RP jak i przepisy ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowe - Dz. U. Nr 62, poz. 558 z późn. zm.), po drugie - w art. 129 ust. 3 Konstytucji RP użyto sformułowania "dla przypadku opróżnienia urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej" (w związku z tym wnosząca protest oświadczyła, że nie chce być obywatelką kraju, w którym urząd Prezydenta RP można "opróżnić" i zrzeka się obywatelstwa w takim kraju, jednak tylko na dzień 8 lipca 2010 r., kiedy "władza może przechodzić z ręki do ręki").

W odpowiedzi na protest, Państwowa Komisja Wyborcza stwierdziła, że zarzut przeprowadzenia wyborów w czasie stanu nadzwyczajnego, co stanowi naruszenie art. 228 ust. 1 Konstytucji RP, jest bezzasadny. W związku z powodzią, która nawiedziła Polskę wiosną 2010 r., nie został wprowadzony stan nadzwyczajny. Nie było zatem podstaw do nieprzeprowadzenia wyborów po opróżnieniu urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

Prokurator Generalny wniósł o pozostawienie protestu bez dalszego biegu. Zgodnie z art. 72 ust. 1 ustawy o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, protest wyborczy może być wniesiony z powodu naruszenia przepisów tej ustawy albo z powodu dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, jeżeli to naruszenie lub przestępstwo miały wpływ na wynik wyborów. Zgodnie natomiast z art. 73 ust. 3 ustawy, wnoszący protest powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty. Protest Jadwigi B. nie spełnia tych ustawowych wymagań, dlatego powinien być przez Sąd Najwyższy pozostawiony bez dalszego biegu na podstawie art. 74 ust. 1 ustawy.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 129 ust. 2 Konstytucji RP wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej na zasadach określonych w ustawie. Ustawa z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 72, poz. 467, zwana dalej ustawą) stanowi, że przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej może być wniesiony protest z powodu naruszenia przepisów niniejszej ustawy albo z powodu dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, jeżeli to naruszenie lub przestępstwo miało wpływ na wynik wyborów (art. 72 ust. 1 ustawy). Wnoszący protest powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty (art. 73 ust. 3). Przedmiotem zarzutów może być jedynie naruszenie przepisów ustawy o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej lub dopuszczenie się przestępstwa przeciwko wyborom, czyli jednego z przestępstw opisanych w rozdziale XXXI Kodeksu karnego (zatytułowanym "Przestępstwa przeciwko wyborom i referendum").

Wnosząca protest nie twierdzi, że w związku z wyborami Prezydenta Rzeczypospolitej, przeprowadzonymi 20 czerwca i 4 lipca 2010 r., doszło do popełnienia przestępstwa przeciwko wyborom. Zarzuca natomiast naruszenie przepisów Konstytucji i bliżej niezidentyfikowanych "innych ustaw", co - w jej ocenie - miało wpływ na wynik wyborów. Merytorycznemu rozpoznaniu przez Sąd Najwyższy - z punktu widzenia zasadności protestu - podlegają jedynie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów ustawy o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Zarzuty odnoszące się do naruszenia przepisów innych aktów prawnych - w szczególności art. 228 Konstytucji RP oraz przepisów ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz. U. Nr 62, poz. 558 z późn. zm.) - nie podlegają merytorycznej ocenie w ramach rozpoznawania przez Sąd Najwyższy protestu przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Kognicja Sądu Najwyższego, który rozpoznaje protesty przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej (art. 75 ustawy), jest ograniczona. W postępowaniu wszczętym w wyniku wniesienia przez wyborcę protestu przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej nie podlegają badaniu wszelkie możliwe naruszenia prawa prywatnego (np. cywilnego) lub publicznego (np. karnego, administracyjnego) dokonane przez kogokolwiek od chwili ogłoszenia postanowienia Marszałka Sejmu o wyborach do chwili ogłoszenia uchwały Państwowej Komisji Wyborczej o wyniku wyborów. Zarzuty protestu dotyczące naruszenia innych aktów prawnych - poza ustawą o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz tymi przepisami Konstytucji, które odnoszą się bezpośrednio do wyborów prezydenckich - stanowią wyjście poza przedmiot protestu przeciwko ważności wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej. Ustawa o stanie klęski żywiołowej nie dotyczy wyborów, jej ewentualne naruszenie jest obojętne (nie jest prawnie doniosłe) z punktu widzenia przedmiotu protestu wyborczego.

Naruszenie przepisów ustawy o wyborze Prezydenta RP może stanowić jednocześnie naruszenie przepisów Konstytucji RP; tylko w takim wymiarze może być rozważana ewentualna zasadność protestu wyborczego zarzucającego naruszenie Konstytucji RP - gdy podnosi się w nim naruszenie tych przepisów Konstytucji RP, które dotyczą bezpośrednio wyboru Prezydenta RP, a nie jakichkolwiek innych, niezwiązanych z wyborami. Z tej przyczyny zarzut protestu wniesionego przez Jadwigę B., dotyczący naruszenia art. 228 ust. 1 Konstytucji RP - do czego miało dojść w związku z niewprowadzeniem przez Radę Ministrów stanu klęski żywiołowej - nie może stanowić skutecznej podstawy protestu wyborczego, ponieważ art. 228 ust. 1 Konstytucji nie mieści się w katalogu przepisów Konstytucji dotyczących przeprowadzenia wyborów, zwłaszcza wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej.

W związku z powyższym, protest wyborczy należało pozostawić bez merytorycznego rozpoznania (bez dalszego biegu). Zarzut kwestionujący niewprowadzenie na terenach dotkniętych powodzią stanu klęski żywiołowej wykracza poza materię regulowaną ustawą o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Zawarte w art. 129 ust. 3 sformułowanie dotyczące "opróżnienia urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej" nie może być kontestowane w drodze wniesienia protestu wyborczego przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej.

Z powyższych względów orzeczono jak w postanowieniu na podstawie art. 74 ust. 1 ustawy o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego.