Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2774806

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 20 stycznia 2020 r.
III SAB/Kr 131/18
Uzasadnienie żądania przyznania sumy pieniężnej.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.).

Sędziowie WSA: Janusz Bociąga Hanna Knysiak-Sudyka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. C. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na terytorium RP na czas oznaczony

1. przyznaje od Wojewody na rzecz skarżącego A.C. kwotę 200 (dwieście) złotych;

2. przyznaje adwokatowi J. W., wykonującemu zawód w Kancelarii Adwokackiej przy ul. (...) w K. ze środków Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem wynagrodzenia za sporządzenie skargi kasacyjnej, podwyższoną o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług.

Uzasadnienie faktyczne

A. C. (dalej zwany skarżącym) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w sprawie z wniosku z dnia 24 października 2013 r. o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Skarżący wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania, stwierdzenie, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie na rzecz skarżącego od Wojewody sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), zarządzenie od organu pierwszej instancji wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie.

Zdaniem skarżącego w przedmiotowej sprawie miała miejsce bezczynność organu trwająca około sześć miesięcy, gdyż Wojewoda po wydaniu w dniu 15 lipca 2015 r. postanowienia w przedmiocie odmowy udostępnienia dokumentów zawierających informacje niejawne o klauzuli "zastrzeżone", nie podjął żadnych czynności i nie zakończył postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w terminie wyznaczonym, tj. 28 października 2015 r. W dalszej części skargi przedstawił przebieg postępowania administracyjnego.

Wyrokiem z dnia 10 maja 2017 r., sygn. akt III SAB/Kr 91/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym powyższej skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w sprawie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 24 października 2013 r. w przedmiocie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej orzekł:

I. stwierdził, że postępowanie prowadzone było przewlekle, a przewlekłość ta nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa;

II. w pozostałym zakresie skargę oddalił.

Na skutek skargi kasacyjnej skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 1216/18, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.

Wyrokiem z dnia 27 grudnia 2018 r., sygn. akt III SAB/Kr 131/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w ponownym rozpoznaniu sprawy orzekł:

I. stwierdził, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z wniosku skarżącego z dnia 24 października 2013 r. o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony,

II. stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

III. oddalił wniosek skarżącego o przyznanie mu sumy pieniężnej od Wojewody,

IV. przyznał ze środków Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie adwokat J. W., wykonującemu zawód w Kancelarii Adwokackiej przy ul. L w K, kwotę 420,00 zł (słownie: czterysta dwadzieścia złotych 00/100) tytułem wynagrodzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług.

W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt II OSK 1683/19, uchylił punkt trzeci zaskarżonego wyroku i w tym zakresie przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skarga kasacyjna była zasadna. W szczególności zasadne były te podstawy kasacyjne, w których skarżący zarzucił naruszenie przez sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 i art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Sąd pierwszej instancji oddalił bowiem żądanie przyznania skarżącemu od organu administracji sumy pieniężnej, wadliwie uzasadniając to rozstrzygnięcie. Zarzutom tym nie sposób, więc zdaniem NSA, odmówić zasadności.

W ocenie NSA okazały się niezasadne natomiast zarzuty, też zawarte w podstawach kasacyjnych dotyczących art. 141 § 4 i art. 149 § 2 p.p.s.a., a które sprowadzały się do stanowiska, że po pierwsze okoliczności sprawy uzasadniały przyznanie skarżącemu od organu administracji sumy pieniężnej, po drugie, suma pieniężna powinna była być przyznana w wysokości 350.000 zł. Istota sprawy w zakresie żądania przyznania od organu administracji na rzecz skarżącego sumy pieniężnej nie została, w ocenie NSA, rozpoznana przez Sąd pierwszej instancji w takim zakresie, aby można było przesądzić czy żądanie to jest co do zasady zasadne. Z kolei żądanie przyznania sumy pieniężnej w wysokości 350.000 zł jest sprzeczne z art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., gdyż z tych przepisów oraz z obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 16 lutego 2018 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2017 r. i w drugim półroczu 2017 r. (M. P. z 2018 r. poz. 197) wynika, że suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., mogła być przyznana w wysokości do 18.655,65 zł.

NSA wskazał, że stanowisko Sądu pierwszej instancji, według którego skarżący pomimo wezwania "nie wskazał i nie uzasadnił konkretnej kwoty, o zasądzenie której od organu wniósł" oraz nie wskazał "jakichkolwiek dolegliwości i niedogodności, jakich miał doznać na skutek opieszałego i przewlekłego sposobu rozpoznania sprawy przez organ ani nie wskazał krzywdy, jakiej miał doznać w związku z przewlekłością postępowania, którą należałoby zrekompensować" nie jest zasadne w świetle pism procesowych skarżącego wskazanych w skardze kasacyjnej, z których wynika na czym zdaniem skarżącego miałyby polegać niekorzystne dla skarżącego konsekwencje przewlekłego prowadzenia postępowania. W świetle wskazanych w skardze kasacyjnej pism stwierdzić należało, zdaniem NSA, że niezasadne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, jakoby skarżący nie był aktywny "w zakresie wykazania doznanych krzywd i dolegliwości związanych z przewlekłym prowadzeniem postępowania". W ocenie NSA skarżący w tym zakresie był aktywny, zaś do Sądu pierwszej instancji należała ocena, czy te twierdzenia skarżącego w ogóle uzasadniają przyznanie sumy pieniężnej od organu administracji, a jeżeli tak to, czy uzasadniają one przyznanie tej sumy w wysokości, którą wskazał skarżący. W związku z tym ostatnim stwierdzeniem NSA wskazało, że nie jest jasne, czy według Sądu pierwszej instancji jednym z powodów oddalenia żądania przyznania od organu administracji sumy pieniężnej było to, że skarżący nie wskazał konkretnej liczby, lecz posłużył się sformułowaniem nawiązującym do ustawowego określenia maksymalnej wysokości tej sumy pieniężnej ("w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a."). W ocenie NSA takie określenie wysokości żądania jest dopuszczalne, gdyż nie ulega wątpliwości, że skarżący domagał się przyznania sumy pieniężnej w najwyższej dopuszczalnej przez prawo wysokości.

NSA przyznał rację Sądowi pierwszej instancji, że przy ocenie zasadności i wysokości żądania przyznania od organu administracji sumy pieniężnej uwzględnia się postawę skarżącego w postępowaniu administracyjnym. Należy jednoznacznie stwierdzić, że ustalenie, iż strona postępowania zachowywała się wobec organu administracji nieuczciwie i nielojalnie może być podstawą nie tylko do zmniejszenia przyznanej sumy pieniężnej, ale także odmowy jej przyznania. Ustalenia w tym zakresie muszą być jednak oparte na przekonujących argumentach. W związku z tym zauważyć należy, podniósł NSA, że uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji w tej części, w której Sąd ten analizuje wpływ postawy skarżącego na postępowanie organu administracji nie jest jasne. W szczególności nie jest jasne, jakie znaczenie według Sądu pierwszej instancji dla postępowania organu administracji, w szczególności na przewlekłość w prowadzeniu tego postępowania, ma fakt, że Komendant (...) Oddziału Straży Granicznej w piśmie z 10 kwietnia 2015 r. stwierdził, iż pobyt skarżącego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Można bowiem twierdzić, wywiódł NSA, że taka informacja mogła spowodować przyśpieszenie załatwienia sprawy, gdyż okoliczność wskazana w powołanym piśmie, jak wynika z art. 100 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2018 r. poz. 2094 z późn. zm.), jest podstawą odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Nie jest też jasne, dlaczego Sąd pierwszej instancji uwzględnił to pismo i wynikające z niego okoliczności, zaś pominął m.in. pisma Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z 20 maja 2015 r., Służby Kontrwywiadu Wojskowego z 3 czerwca 2015 r. i Komendy Głównej Policji z 15 czerwca 2015 r., w których stwierdza się, że brak informacji, aby pobyt skarżącego w Polsce stanowił zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

W ocenie NSA nie jest też przekonujący argument Sądu pierwszej instancji, polegający na wskazaniu, że skarżący nie wyraził zgody na przeprowadzenie w dniu 27 września 2015 r. oględzin zajmowanego przez niego lokalu. Skoro Sąd pierwszej instancji stwierdza, że taka odmowa "stanowi samodzielną przesłankę odmowy udzielenia zezwolenia (na) pobyt czasowy cudzoziemca na terenie Rzeczpospolitej Polskiej" to można zadać pytanie, dlaczego organ administracji na tej podstawie nie wydał decyzji, co przecież zakończyłoby przewlekle prowadzone postępowanie. W ocenie NSA nie jest to więc przekonujący argument, który mógłby mieć istotne znaczenie dla orzeczenia o odmowie przyznania skarżącemu od organu administracji sumy pieniężnej.

W końcu za niezrozumiałe NSA uznał stwierdzenie Sądu pierwszej instancji, jakoby przyznanie skarżącemu od organu administracji sumy pieniężnej z powodu przewlekłego prowadzenia postępowania "byłoby sprzeczne z szeroko pojętym interesem społecznym, w szczególności z oczekiwaniem przez społeczeństwo od organów administracji działania mającego na celu zapewnienie bezpieczeństwa obywatelom". Sąd nie wyjaśnił, o co dokładnie chodzi, zaś jest oczywiste, że w interesie społecznym jest to, aby organy administracji działały sprawnie, w tym także w sprawach, które mają związek z zapewnieniem obywatelom bezpieczeństwa. Jednym z instrumentów, które według ustawodawcy mają poprawić sprawność działania organów administracji, jest możliwość przyznania od organów administracji na rzecz skarżących sumy pieniężnej w razie bezczynności organów administracji lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Uwzględniając powyższe NSA uznał, że skarga kasacyjna miała usprawiedliwione podstawy i w związku z tym uchylił punkt trzeci zaskarżonego wyroku i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji po to, aby mógł on ponownie ocenić zasadność żądania skarżącego przyznania mu od organu administracji sumy pieniężnej, co do zasady oraz ewentualnie co do wysokości.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając sprawę ponownie zważył, co następuje:

Zgodnie z postanowieniami art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 p.p.s.a., należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak również kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na Sądzie rozpoznającym ponownie daną sprawę, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1328/10, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 zwanej dalej Prawem o ustroju sądów administracyjnych) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie zatem do treści art. 1 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem nie tylko wskazanych w § 2 tego przepisu w punktach 1 do 4 aktów administracyjnych (decyzji, postanowień) i czynności z zakresu administracji publicznej, ale także aktów prawa miejscowego (pkt 5), aktów organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, innych niż określone w pkt 5, aktów nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego (pkt 7).

Kontrola ta obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8), a także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Przy czym, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Jak stanowi art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 tego przepisu, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie wyrokiem z dnia 27 grudnia 2018 r., sygn. akt III SAB/Kr 131/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z wniosku skarżącego z dnia 24 października 2013 r. o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, a przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W tej części wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt II OSK 1683/19, gdyż orzeczeniem tym Naczelny Sąd Administracyjny uchylił jedynie punkt trzeci wskazanego wyroku i tylko w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi do ponownego rozpoznania.

Zdaniem Sądu fakt przewlekłości, nawet w stopniu rażącym, jak wskazuje art. 149 § 2 p.p.s.a., sam w sobie nie stanowi dostatecznej przesłanki do przyznania sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącego.

Podnieść bowiem należy, że gdyby ustawodawca miał taki zamiar, to wówczas brzmienie wskazanego przepisu miałoby treść odmienną - obligującą wprost sąd do przyznania sumy pieniężnej, tymczasem pozostawił on uznaniu sądu administracyjnego uprawnienie do rozstrzygania w tym zakresie, o czym świadczy użyte w treści art. 149 § 2 słowo "może". Ustawodawca pozostawił zatem sądowi ocenę, nie precyzując jednocześnie przesłanek w ustawie, czy konkretne, szczególne okoliczności faktyczne całokształtu danej sprawy, przemawiają za przyznaniem skarżącemu sumy pieniężnej.

Przyznanie zatem tej sumy powinno być ograniczone do wyjątkowych przypadków, uzasadnionych szczególnie drastycznymi i zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt III SAB/Wr 40/17).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym sformułowano pogląd, że przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyroki WSA: w Warszawie z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt IV SAB/Wa 294/16 oraz WSA w Gliwicach z dnia 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt III SAB/GI 72/19).

Uwzględniając zatem kompensacyjną funkcję tego środka z art. 149 § 2 p.p.s.a., w postaci przyznania skarżącemu sumy pieniężnej od organu, czyli zrekompensowania uszczerbku wynikającego z nieterminowego działania organu, w kontekście brzmienia powołanego przepisu pozwalającego sądowi na pełną dyskrecjonalność w tej sferze, nie może budzić wątpliwości, że skarżący powinien uzasadnić swoje żądanie w tym zakresie.

W piśmie procesowym z dnia 14 stycznia 2019 r. (k. 307 akt sądowych, Tom II) pełnomocnik skarżącego z urzędu wskazał, że skarżący w wyniku przewlekłego prowadzenia sprawy doznał niedogodności i dolegliwości oraz krzywdy, które należałoby zrekompensować. Twierdzi, że z powodu prowadzonego postępowania w sposób rażąco przewlekły skarżący nie był w stanie w żaden sposób korzystać z prawa, które przysługują cudzoziemcom. Wskutek braku uregulowania jego statusu, był w szczególności pozbawiony możliwości pracy, a co za tym idzie możliwości utrzymania się, pobierania jakichkolwiek świadczeń socjalnych oraz innych. Nie mógł zarejestrować się nawet jako osoba bezrobotna i otrzymać status osoby bezrobotnej. Został pobity na tle rasistowskim. Miał zablokowaną możliwość uzyskania wizy Schengen, która umożliwiałaby mu wjazd do Państwa rodzinnego - L. Przedłużające się postępowanie, ryzyko deportacji oraz niepewność i stres z tym związany odcisnęły negatywne piętno na życiu rodzinnym, w tym małżeńskim skarżącego. Nie mógł także ukończyć studiów z uwagi na niemożność otrzymania stypendium i odbycia wymaganych do ukończenia praktyk.

W związku z powyżej wymienionymi tylko niektórymi dolegliwościami i niedogodnościami, które skarżący doznał wskutek opieszałego i przewlekłego sposobu rozpoznania sprawy pełnomocnik skarżącego wskazał, że kwota adekwatna do rozmiaru jego krzywdy to trzysta pięćdziesiąt tysięcy złotych.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał za zasadne przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości 200 zł. Kwotę tą Sąd uznał za adekwatną i proporcjonalną z punktu widzenia postulatu zdyscyplinowania organu administracji publicznej, doznanej przez skarżącego krzywdy, stopnia przewlekłości postępowania a zwłaszcza postawy skarżącego przy wypełnianiu wezwania Sądu do uzupełnienia materiału dowodowego sprawy.

W kontekście podniesionych we wskazywanym piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego z dnia z dnia 14 stycznia 2019 r. i zawartej w nim argumentacji, stwierdzić należy, a co już Sąd podkreślił, że jak trafnie zwraca uwagę WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt II SAB/Go 188/19; LEX nr 2752160, "Przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych, lecz stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Przyznanie tej sumy powinno być uzależnione od czasu trwania postępowania, rodzaju sprawy i jej znaczenia dla skarżącego oraz ewentualnego zachowania skarżącego, jeżeli przyczynił się on do wydłużenia postępowania." W tym względzie Sąd miał więc na uwadze wskazywane przez organ okoliczności, takie jak wprowadzanie w błąd przez skarżącego organu odnośnie miejsca zamieszkiwania małżonki oraz świadome wprowadzanie w błąd odnośnie wspólnego zamieszkiwania z małżonką. Pełnomocnik skarżącego wskazał, odwołując się do poszczególnych dokumentów i przesłuchania skarżącego, że skarżący w wyniku przewlekłego prowadzenia sprawy doznał nieodwracalnej krzywdy w zakresie życia rodzinnego, gdyż przedłużające się postępowanie, ryzyko deportacji oraz niepewność i stres z tym związany odcisnęły negatywne piętno na życiu rodzinnym, w tym małżeńskim skarżącego, kariery zawodowej polegającej na niemożności pracy z uwagi na brak pozwolenia na pracę, nauki gdyż nie mógł ukończyć studiów z uwagi na niemożność odbycia praktyk i zdobycia środków na ich kontynuowanie i ukończenie, do których potrzebne jest pozwolenie na pracę.

Wobec tego Sąd uznał żądaną przez pełnomocnika skarżącego z urzędu sumę pieniężną w wysokości 350 000 zł za rażąco wygórowaną. W ocenie Sądu przyznanie wyższej kwoty niż orzeczona, nie mówiąc już o żądanej, wobec postawy skarżącego podczas trwania postępowania administracyjnego stałoby w jawnej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Skarżący w żaden sposób nie wykazał prawdziwości swych twierdzeń w zakresie istnienia związku przyczynowo-skutkowego między przewlekłością postępowania a utratą zatrudnienia, czy też problemami w życiu rodzinnym, w tym małżeńskim, skoro już w chwili sporządzania wniosku inicjującego niniejsze postępowaniu administracyjne przed organami (24 października 2013 r.), fakt wydania decyzji odmawiającej zezwolenia skarżącego na zamieszkanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miał już miejsce.

Utrata przez skarżącego możliwości zatrudnienia nie miała zatem związku z prowadzonym postępowaniem, w którym stwierdzono przewlekłość, skoro w dniu 24 czerwca 2013 r. (znak: (...)) Wojewoda wydał decyzję odmawiającą udzielenia skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na terytorium Polski, a decyzja ta została utrzymana w mocy przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia 11 września 2013 r. (nr (...)). Decyzja ta jest ostateczna. Skarżący próbował podważyć tę decyzję w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności, w którym argumentował m.in., że na skutek powyższej decyzji utracił prawo do pracy w Polsce, w związku z czym została z nim rozwiązana przez pracodawcę umowa o pracę.

W prowadzonych z udziałem skarżącego postępowaniach administracyjnych organy ustaliły, że skarżący nie mieszkał z żoną, zatem argument o rozpadzie pożycia małżeńskiego z powodu przewlekłego prowadzenia postępowania, niemożności utrzymywania więzów rodzinnych z pozostałymi członkami rodziny, w tym z rodzicami skarżącego, nie może się ostać.

W przekonaniu Sądu zasądzona kwota 200 zł będzie zatem stanowiła adekwatną sankcję dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania, co zostało przesądzone w prawomocnym wyroku WSA w Krakowie z dnia 27 grudnia 2018 r., sygn. akt III SAB/Kr 131/18, od którego skarga kasacyjna w powyższym zakresie została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt II OSK 1683/19. Argumenty powoływane przez skarżącego i jego pełnomocnika nie są jednak zasadne, dlatego też przyznanie kwoty wyższej nie byłoby uzasadnione. Powtórnie podkreślić więc należy, że przyznawana suma pieniężna, choć ma charakter kompensacyjny, to jednak nie pełni funkcji naprawienia szkody. Dla oceny Sądu w tym zakresie nie ma znaczenia zgłoszone przez stronę, czy jej pełnomocnika, żądanie. Sąd nie jest bowiem związany wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.), uzupełnianej żądaniami, zawartymi w pismach procesowych. Stosownej ocenie podlegają jedynie okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem kompensacyjnego charakteru przedmiotowego uprawnienia, które ma przede wszystkim niejako wynagrodzić stronie w pewnej mierze wadliwe działanie organu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

Sąd w pkt II, na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), przyznał ze środków Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie adwokat J. W., kwotę 120 zł, tytułem wynagrodzenia za sporządzenie skargi kasacyjnej, zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t. jedn., Dz. U. z 2019 r. poz. 18).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.