Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 675050

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 14 lipca 2010 r.
III SA/Wr 74/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marcin Miemiec.

Sędziowie WSA: Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), Maciej Guziński.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 14 lipca 2010 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. OZ w J. G. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia (...) r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. wszczął postępowanie w sprawie przejścia na własność Skarbu Państwa samochodu osobowego (...) nr rej,. (...), będącego własnością D. W. Postępowanie wszczęto na skutek zawiadomienia złożonego przez prowadzącą (...) - J. L.

Decyzją z dnia (...) r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, wskazując w uzasadnieniu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 stycznia 2008 r. sygn. akt P 4/06, w którym Trybunał orzekł, iż art. 130a ust. 10 i ust. 11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. jest niezgodny z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej. Opisane przepisy w świetle tego wyroku utraciły moc obowiązującą z dniem 12 czerwca 2009 r. Powyższe spowodowało konieczność umorzenia postępowania w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa samochodu osobowego, bowiem uchylone przez Trybunał przepisy stanowiły materialnoprawną podstawę prowadzenia postępowania.

Od powyższej decyzji odwołała się J. L., prowadząca (...), wnosząc o jej uchylenie.

Pismem z dnia (...) r. M. L. ((...) odwołującej się J. L.) zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej we W. o zawieszenie postępowania ze względu na śmierć (...), do czasu sądowego stwierdzenia nabycia spadku.

Postanowieniem z dnia (...) r. Dyrektor Izby Skarbowej we W. zawiesił postępowanie wszczęte wnioskiem J. L.

Pismem z dnia (...) r. spadkobiercy J. L. wnieśli o podjęcie zawieszonego postępowania, dołączając do wniosku prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia (...) r. sygn. akt (...), z którego wynika, że spadek po zmarłej J. L. nabyli: M. L., Z. L., L. L. i Z. L. Wobec powyższego Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia (...) r. podjął zawieszone postępowanie.

Decyzją z dnia (...) r. Dyrektor Izby Skarbowej we W. umorzył postępowanie odwoławcze.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. zwanej dalej w skrócie k.p.a.) stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Stosownie do art. 30 § 4 ustawy k.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce strony wstępują jej następcy prawni.

W oparciu powyższe przepisy w miejsce J. L., tj. odwołującej się wstąpili jej spadkobiercy tj. M. L., Z. L., L. L. i Z. L.

Jak wyjaśnił organ, o tym czy danemu podmiotowi służy prawo strony w konkretnym postępowaniu, decyduje norma prawna, z której dla tego podmiotu wynikają wprost określone prawa i obowiązki.

Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że zaskarżona decyzja nie dotyczy praw i obowiązków J. L., a tym samym jej spadkobierców, a jedynie praw i obowiązków właściciela samochodu - D. W.

Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że wprawdzie Naczelnik Urzędu Skarbowego doręczył decyzję o umorzeniu postępowania także J. L., jednakże okoliczność ta nie daje odwołującej się legitymacji strony. Skarżona decyzja została doręczona wnoszącej odwołanie tylko i wyłącznie w celach informacyjnych.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem spadkobiercy J. L. - M. L., L. L., Z. L. i Z. L. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę, wnosząc o jej uchylenie.

Skarżonej decyzji zarzucono naruszenie interesu prawnego skarżących, poprzez błędne ustalenie, że nie przysługuje im status strony w umorzonym postępowaniu oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., poprzez przyjęcie, że w sprawie wystąpiła przesłanka powodująca umorzenie postępowania odwoławczego.

W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono stan faktyczny sprawy, a następnie autor podniósł, że na (...) prowadzonym przez J. L. pozostawały samochody oddawane przez Policję, za (...) których nikt nie dokonywał należnych jej opłat. Dalej wyjaśniono, że w tej kwestii J. L. kierowała szereg pism do organów administracji publicznej - Wójta Gminy B., Naczelnika Urzędu Skarbowego, Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. i we wszystkich tych postępowaniach traktowana była jako strona. Wywodzono również, że skoro decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia (...) r. została jej doręczona, to po myśli art. 40 k.p.a, został jej przyznany status strony. Dodatkowo podniesiono, że sprawa jest ewidentnie związana z prowadzoną przez J. L. działalnością gospodarczą, zetem z całą pewnością ma ona legitymację do tego, by występowania w postępowaniu w charakterze strony.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze. zm.) kompetencje sądów administracyjnych w zakresie kontroli działalności administracji publicznej ograniczone zostały wyłącznie do oceny działalności tych organów pod względem zgodności z prawem.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 przywołanej wyżej ustawy ustrojowej umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnych uchybiających prawu materialnemu - jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze. zm., zwana dalej p.p.s.a.) - jak też rozstrzygnięć dotkniętych wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b przywołanego przepisu), a także wydanych bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c ww. przepisu). Jeżeli zaś decyzja dotknięta jest wadliwością określoną w art. 156 k.p.a. Sąd zobligowany jest do stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w pierwszym rzędzie zbadał legalność zaskarżonej decyzji w kontekście przyczyn stwierdzenia jej nieważności, nie dopatrując się przesłanek uzasadniających takie orzeczenie. Sąd nie stwierdził również, aby decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 wskazanej wyżej ustawy, zwłaszcza zaś aby naruszała przepisy prawa materialnego w sposób wpływający na wynik sprawy lub przepisy prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.

W przedmiotowej sprawie poddano kontroli sądowej rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodka Zamiejscowego w J. G. z dnia (...) r. Nr (...), którym organ orzekający umorzył postępowanie odwoławcze w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa samochodu osobowego (...). Organ drugiej instancji stwierdził bowiem, że wnoszący odwołanie nie są stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., z czym nie zgodzili się skarżący.

Z treści przywołanego art. 28 k.p.a. wynika, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przy czym pod pojęciem "interes prawny" należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego-taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialno-prawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Wszczęcie postępowania administracyjnego musi mieć podstawę ustawową zarówno w prawie procesowym, jak i przede wszystkim w prawie materialnym, dającym podstawę do wydania decyzji, będącej przecież aktem administracyjnym oddziaływającym władczo i jednostronnie w sferę uprawnień jednostki. (zob. Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz. B. Adamiak, J. Borkowski, 8 wydanie C.H.Beck-Warszawa 2006, str. 219-221).

W orzecznictwie przyjmuje się, że mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. W postępowaniu administracyjnym statusu strony nie może więc uzyskać podmiot, który ma wyłącznie interes faktyczny w rozstrzygnięciu danej sprawy, niepoparty żadnymi przepisami prawa, mogącymi stanowić podstawę do skierowania żądania w zakresie podjęcia przez organ administracji stosownych czynności w konkretnej sprawie. Zaznaczenia wymaga, że o byciu stroną danego postępowania administracyjnego, nie decyduje sama wola, subiektywne przekonanie danej osoby lub organu, a okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako "interes prawny". W sprawie administracyjnej, której przedmiotem jest przejście na rzecz Skarbu Państwa pojazdu, na podstawie art. 130a ust. 10 ustawy prawo o ruchu drogowym przymiot strony postępowania ma wyłącznie właściciel pojazdu. Na powyższe wskazuje tryb postępowania w zakresie przejęcia pojazdu uregulowany w § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 191, poz. 1377) określonego na podstawie art. 130a ust. 11 pkt 1 ustawy prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z § 8 powołanego rozporządzenia, niezależnie od tego, czy pojazd ma być przejęty na rzecz Skarbu Państwa, w tym wypadku orzeka o tym właściwy miejscowo urząd skarbowy, czy też pojazd ma być przejęty na własność gminy, wówczas orzeka o tym rada gminy, przed wydaniem orzeczenia należy powiadomić właściciela pojazdu o wszczęciu postępowania w tym przedmiocie, biorąc więc pod uwagę art. 28 k.p.a., należy przyjąć, że jedynie właściciel pojazdu posiada status strony takiego postępowania.

Skarżący: M. L., L. L., Z. L. i Z. L. będący następcami prawnymi zmarłej (...) J. L. są właścicielami (...) na którym jest przechowywany sporny pojazd. Posiadają więc jedynie interes faktyczny w niniejszej sprawie, bowiem orzeczenie o przejęciu pojazdu umożliwiłoby im uzyskanie wynagrodzenia z tytułu jego przechowywania, powyższe nie stanowi jednak podstawy do uznania skarżących za strony tego postępowania.

Skoro skarżącym nie przysługuje przymiot strony postępowania, którego przedmiotem jest przejęcie pojazdu, to nie byli oni uprawnieni do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia (...) r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu państwa samochodu osobowego marki (...) nr rej. (...) będącego własnością D. W. Natomiast bez znaczenia w rozpatrywanej sprawie jest podnoszona przez skarżących okoliczność doręczenia im przez organ pierwszej instancji powyższej decyzji. Fakt ten nie ma wpływu na ocenę statusu skarżących w postępowaniu. W myśl powołanych przepisów stroną postępowania administracyjnego w sprawie przejęcia pojazdu jest bowiem wyłącznie (celowe podkreślenie Sądu) właściciel pojazdu (samochodu osobowego), tym samym nie posiada przymiotu strony, jednostka, która nie może wykazać się tytułem prawnym do przedmiotowego pojazdu. Zasadnie więc organ administracji nie uznał skarżących - niebędących właścicielami rzeczonego samochodu osobowego - jako stron prowadzonego postępowania.

Tym samym nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżących naruszenia art. 28 k.p.a oraz art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie przywołuje w tym miejscu tezę Uchwały Składu Siedmiu Sędziów NSA z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98 pkt "Stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a."

Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności faktyczne i prawne Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania poprawności zaskarżonego rozstrzygnięcia, stąd zgodnie z art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.

Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, ponoszą strony postępowania, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepisy ustawy nie zawierają regulacji umożliwiającej przyznanie kosztów dla organu w przypadku, gdy ten sprawę wygrywa (oddalenie lub odrzucenie skargi) albo gdy sąd postępowanie umarza na skutek cofnięcia skargi. Natomiast skarżącemu przysługują koszty od organu w przypadku uwzględnienia skargi (art. 200 p.p.s.a.), co jednak w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.