Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 675042

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 15 lipca 2010 r.
III SA/Wr 332/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Wiesław Jakubiec (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.i A. W.o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia... w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2008 r. postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w zakresie przekraczającym kwotę 100 zł (sto złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Uzasadnienie faktyczne

W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 706 zł, skarżący złożyli na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie im prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata wskazując w uzasadnieniu, iż utrzymują się ze świadczeń rentowych w łącznej wysokości 1.306 zł oraz prowadzą działalność gospodarczą (która jednak w 2009 r. przyniosła straty), a z uwagi na chorobę nowotworową skarżącego ponoszą znaczne koszty na leczenie. Dodali, że posiadają: nieruchomość rolną (w tym nieczynne wyrobisko) o pow. 6, 34 ha, nie wykończone mieszkanie o pow. 157 m2 oraz nie dokończony (z powodu braku decyzji scaleniowej) budynek mieszkalny o pow. 860 m2.

W piśmie z dnia 2 lipca 2010 r. skarżący wskazali, że są w stanie uiszczać opłaty sądowe w wysokości 100 zł.

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym-zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 127 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 u.p.s.a.), gdy zaś wykaże tylko, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a.) wówczas Sąd może przyznać mu prawo pomocy w zakresie częściowym.

Podniesione przez skarżących w toku postępowania okoliczności wskazują na zasadność uwzględnienia wniosku tylko w części. Konieczność partycypowania przez nich w kosztach sądowych (choćby w niewielkim zakresie) znajduje uzasadnienie w posiadanej przez nich sytuacji materialnej, w szczególności, iż sami wnioskodawcy przyznali, że są w stanie uiścić opłaty sądowe w wysokości 100 zł. Zauważyć należy, iż na obecnym etapie postępowania nie istnieje obowiązek pokrywania jakichkolwiek innych kosztów sądowych oprócz wpisu sądowego od skargi.

Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.

Z oświadczeń skarżących oraz ze złożonych przez nich wraz z wnioskiem dokumentów wynika, że pomimo otrzymywania niskich świadczeń rentowych i wykazywania straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżący posiadają środki finansowe, z których mogą pokryć koszty sądowe. Świadczy o tym choćby fakt opłacania przez nich kosztów sądowych w innych postępowaniach sądowoadministracyjnych, obroty na rachunkach bankowych czy zatrudnianie zawodowych pełnomocników. Zauważyć również należy, że przedmiot skargi dotyczy prowadzonej przez skarżących działalności gospodarczej, a niedopuszczalne jest przerzucanie na Państwo skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców.

Ustosunkowując się z kolei do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżących zarzutów czy braku ich zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie mają obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04).

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2, 3 i 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.