Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2043644

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 13 stycznia 2016 r.
III SA/Wa 864/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa.

Sędziowie WSA: Piotr Przybysz (sprawozdawca), Jarosław Trelka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia (...) lutego 2015 r. nr (...) w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, decyzją z dnia (...) maja 2014 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej "Prezes PFRON") odmówił spółce O. sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej "Spółka", "Strona" lub "Skarżąca"), rozłożenia na raty zapłaty zaległości z tytułu obowiązkowych wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych ("PFRON") wraz z odsetkami - za sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2009 r., miesiące od stycznia do kwietnia oraz od lipca do grudnia 2010 r., miesiące od stycznia do kwietnia 2011 r.

Organ pierwszej instancji wskazał, że przedmiotem jego rozstrzygnięcia był wniosek Spółki z dnia 13 stycznia 2014 r. o rozłożenie na raty zaległości z tytułu wpłat na PFRON wraz z odsetkami - w związku z trudną sytuacją finansową Skarżącej. Ponadto Spółka wyjaśniała, że jej sytuacja jest wynikiem nierzetelności kontrahentów w dokonywaniu spłat. Według Skarżącej działa ona na rynku HR i zajmuje się dostarczaniem pracowników tymczasowych i zleceniobiorców dla pracodawców m.in. w Francji i Austrii. Z uwagi na konieczność zapłaty należności publicznoprawnych i brak wynagrodzenia od kontrahentów - niektórzy z nich ogłosili upadłość - Skarżąca stanęła w obliczu kryzysu finansowego i nie jest w stanie jednorazowo uregulować zaległości wobec PFRON. Prezes PFRON zauważył natomiast, że Spółka nie wykonała kierowanych do niej wezwań, w związku z czym dysponował on materiałem dowodowym, który nie przedstawiał jej aktualnej sytuacji finansowej. W dacie wydawania decyzji Prezes PFRON nie mógł zatem ustalić, czy istnieją przesłanki przemawiające za przychyleniem się do wniosku Skarżącej.

W odwołaniu Skarżąca wniosła o uchylenie powyższej decyzji w całości i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, jak również przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 z późn. zm.) - dalej "ustawa o rehabilitacji", które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1)

art. 7, art. 77 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) - dalej "k.p.a.", poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, a w konsekwencji niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego w niniejszej sprawie oraz oparcie rozstrzygnięcia o nieprawidłowo ustalony stan faktyczny;

2)

art. 8 i art. 9 k.p.a., poprzez naruszenie zasady zaufania, zgodnie z którą w toku postępowania administracyjnego organy mają prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, podczas kiedy w niniejszej sprawie organy tego nie uczyniły, nadto organy powinny czuwać nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielać niezbędnych wskazówek i wyjaśnień, podczas kiedy w niniejszej sprawie powyższe nie miało miejsca;

3)

art. 11 k.p.a., poprzez naruszenie zasady nakładającej na organy administracji publicznej powinność wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi się kierują przy załatwianiu sprawy, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie;

4)

art. 49 ust. 5c pkt 2 ustawy o rehabilitacji, poprzez nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji stanu finansów funduszu.

Decyzją z dnia (...) lutego 2014 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy powyższą decyzję Prezesa PFRON.

Minister odwołał się do treści art. 49 ust. 1 i ust. 5c pkt 2a ustawy o rehabilitacji. Podkreślił, że instytucja wynikająca z powyższych przepisów - odroczenie terminu płatności zaległości z tytułu wpłat, odsetek za zwłokę lub rozłożenie ich zapłaty na raty, została sformułowana na zasadzie uznania administracyjnego, gdyż ustawodawca pozostawił organowi podatkowemu uznanie, czy udzieli ulgi w przypadku zaistnienia wskazanych w przepisach przesłanek.

Minister wskazał następnie, iż w toku postępowania organ pierwszej instancji wzywał Spółkę do nadesłania informacji wskazujących na istnienie ważnego interesu pracodawcy lub interesu publicznego w związku z prośbą o rozłożenie na raty płatności, wskazując przy tym, jakie informacje i dokumenty są niezbędne do rozparzenia powyższego wniosku. Skarżąca nadesłała kserokopie: 1) bilansu wraz z rachunkiem zysków i strat za lata 2011 -2012, 2) informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. z załącznikiem, 3) pisma z dnia 7 stycznia 2014 r. informującego o ogłoszeniu upadłości dłużnika, 4) postanowienia z dnia (...) stycznia 2014 r. Sądu Rejonowego dla W. (...) Wydziału Gospodarczego dla spraw upadłościowych i naprawczych, 5) siedem pism w języku francuskim, 6) jedno pismo w języku angielskim. Spółka nie przedstawiła natomiast kserokopii bieżącego sprawozdania finansowego, tj. na przykład bilansu wraz z rachunkiem zysków i strat, sprawozdania F-01 lub zestawienia z księgi przychodów i rozchodów za IV kwartał 2013 r., potwierdzonej za zgodność z oryginałem. Pismem z dnia 1 kwietnia 2014 r. wniesionym drogą elektroniczną Spółka przesłała kserokopię bilansu wraz z rachunkiem zysków i strat, jednakże jedynie za okres od 1 stycznia 2013 r. do 1 czerwca 2013 r. Organ pierwszej instancji wydając decyzję dysponował zatem materiałem dowodowym, który nie przedstawiał aktualnej sytuacji finansowej Spółki.

Minister wyjaśnił następnie, iż także w toku postępowania odwoławczego wezwał Spółkę do nadesłania kopii bilansu oraz kopii rachunku zysków i strat za 2013 r. W odpowiedzi na powyższe przy piśmie z dnia 14 lipca 2014 r. strona przesłała wymagane dokumenty. Ponadto organ odwoławczy wezwał Spółkę do nadesłania potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii aktualnego wyniku finansowego Spółki. Spółka dwukrotnie wnosiła o przedłużenie terminu do złożenia powyższej dokumentacji.

W ocenie Ministra organ pierwszej instancji słusznie uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do rozłożenia na raty przedmiotowych zaległości. Zarówno bowiem na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, jak i odwoławczego, mimo przedłużania przez organy terminu do przedłożenia dokumentów obrazujących aktualny stan finansowy Spółki, nie zostały one nadesłane. Z uwagi na powyższe, w dacie wydawania rozstrzygnięć organy nie mogły ustalić, czy istnieją przesłanki przemawiające za przychyleniem się do wniosku Skarżącej.

Minister stwierdził przy tym, że jak wynika z dokumentów, którymi dysponował, na koniec 2013 r. Spółka wykazała stratę netto w wysokości 29.730,09 zł. Wskaźnik bieżącej płynności na dzień 31 grudnia 2013 r. wyniósł 0,48; a wskaźnik ogólnego zadłużenia 2,08. Z powyższego wynika, że sytuacja finansowa Spółki nadal była trudna i w ocenie organu odwoławczego nie ma gwarancji, że zrealizowałaby ona układ ratalny.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Minister wskazał, że w niniejszej sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) - dalej "O.p.", nie zaś k.p.a., a odpowiednikami przywołanych w odwołaniu przepisów k.p.a. są: art. 121 § 1 i § 2, art. 122, art. 124, art. 187 oraz art. 210 O.p. Minister podkreślił, że rozłożenie zaległości na raty opiera się na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że Prezes PFRON może, ale nie musi skorzystać z uprawnienia do zastosowania ulgi i może wydać decyzję odmowną nawet w sytuacji, gdy istnieje ważny interes podatnika. Minister odwołał się przy tym do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2012 r. o sygn. akt III SA/Wa 2240/11. Uznanie to ograniczone jest konstytucyjną zasadą państwa prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji RP.

W ocenie Ministra Prezes PFRON wziął pod uwagę nie tylko interes Spółki, ale także interes społeczny i publiczny, wyrażony w ustawowych celach działalności PFRON i zasadnie uznał, że uszczuplenie środków PFRON (nawet okresowe) przy jednoczesnym braku gwarancji zrealizowania przez stronę układu ratalnego mogłoby doprowadzić do ograniczenia finansowania w skali całego kraju zadań w zakresie rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych oraz ich integracji ze społeczeństwem. Z uwagi na powyższe okoliczności, zarzuty Spółki były bezzasadne.

W skardze Skarżąca wniosła o uchylenie w całości powyższej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Decyzjom zarzuciła:

1)

naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a)

art. 120 O.p., poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego polegającego na podjęciu decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji, pomimo, że zgodnie z ustalonym stanem faktycznym sytuacja finansowa Skarżącej jest trudna, na co wskazują wskaźniki bieżącej płynności oraz wskaźniki ogólnego zadłużenia, tym samym zostały spełnione przesłanki uzasadniające rozłożenie zapłaty na raty;

b)

art. 122 w związku z art. 187 O.p., poprzez naruszenie zasady oficjalności postępowania dowodowego polegające na próbie przerzucenia ciężaru dowodzenia na Skarżącą, pomimo, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że jej sytuacja finansowa jest trudna, co skutkowało nieprawidłową oceną prawną ustalonych w przedmiotowej sprawie faktów;

c)

art. 233 § 1 pkt 1 O.p., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji;

2)

naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 49 ust. 5c ustawy o rehabilitacji, poprzez nieuwzględnienie ważnego interesu pracodawcy, pomimo, że z zebranego w postępowaniu materiału dowodowego wynika, że działalność Skarżącej jest zagrożona i że nie jest ona w stanie spłacić zaległości w stosunku do PFRON bez rozłożenia jej na raty.

Skarżąca podkreśliła, że w sytuacji, kiedy organ pierwszej instancji na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego był w stanie ustalić, iż Spółka nie rokuje spłaty zaległości rozłożonej na raty, to tym bardziej nie będzie ona w stanie uiścić zobowiązania w całości. Wysnuty zatem przez organ wniosek był nielogiczny i sprzeczny z zasadami postępowania podatkowego. Skarżąca podniosła ponadto, że przy wydawaniu decyzji organ dokonał szczegółowej analizy sytuacji finansowej Spółki, lecz w zupełności pominął uwzględnienie stanu finansów PFRON. Wydanie zaś decyzji z naruszeniem art. 49 ust. 5c ustawy o rehabilitacji budzi uzasadnione wątpliwości co do realizacji przez organ zasady zaufania wyrażonej w art. 8 i art. 9 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - dalej "p.p.s.a.") Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Zdaniem Sądu analiza akt prowadzi do wniosku, że żadna z ww. przesłanek uwzględnienia skargi nie zaszła w sprawie.

W skardze podniesiono zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Przy tak sformułowanych zarzutach zasadnym pozostaje odniesienie się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, albowiem mają one bezpośredni wpływ na ustalenia stanu faktycznego w sprawie, który z kolei determinuje ocenę prawidłowości i wykładni zastosowania prawa materialnego.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 122 w zw. z art. 187 O.p. należy zauważyć, że nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Z treści tego przepisu nie daje się wyprowadzić konkluzji, że organy administracyjne zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ta ostatnia środków takich nie przedstawia. Należy bowiem zauważyć, że art. 187 § 1 O.p. nie zwalnia strony z obowiązku współdziałania z organem podatkowym we wszechstronnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy tym bardziej, że stronie służy prawo żądania przeprowadzenia określonych dowodów (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FSK 35/08, CBOSA). Nie można zatem uznać za prawidłowy poglądu zawartego w skardze, że to organ, a nie strona, ma zabiegać w postępowaniu o udowodnienie każdego faktu za pomocą wszystkich dostępnych środków i źródeł dowodowych, by wydać stosowne orzeczenie. Należy podkreślić, że w postępowaniu, którego przedmiotem jest wniosek o rozłożenie na raty zaległych wpłat na rzecz PFRON, wykazanie okoliczności przemawiających za uwzględnieniem wniosku należy do wnioskodawcy. Skoro bowiem wnioskodawca ma wiedzę co do okoliczności, o których mowa w art. 49 ust. 5c ustawy o rehabilitacji, to na nim, nie zaś na organach administracji, spoczywa zadanie dowodzenia wspomnianych okoliczności (zob. wyrok NSA z 28 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 1999/11, CBOSA).

Należy w tym miejscu odnotować, że Spółka zarówno na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego jak i drugoinstancyjnego, nie przedłożyła dokumentów obrazujących aktualny stan finansowy Spółki - mimo przedłużania przez organy terminu do przekazania ww. dokumentów. Z tego względu organy, nie posiadając w dacie wydawania rozstrzygnięć aktualnych danych, a jedynie dane historyczne, nie mogły ustalić, czy istnieją przesłanki przemawiające za przychyleniem się do wniosku Skarżącej o rozłożenie na raty zaległości z tytułu wpłat na PFRON wraz z odsetkami za wskazany przez Stronę okres. Organy dokonały natomiast oceny stanu finansowego Spółki na podstawie przedłożonych przez nią dokumentów, jakkolwiek nie były to dokumenty przedstawiające aktualną sytuację finansową Spółki.

Skarżąca podnosi w skardze do sądu administracyjnego, że " (...) w sytuacji, kiedy organ na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego był w stanie ustalić, iż skarżąca nie rokuje spłaty zaległości rozłożonej na raty, tym bardziej nie będzie jej w stanie uiścić w całości. Wniosek zatem wysnuty przez organ wydaje się być więc nielogiczny i sprzeczny z powyżej wskazanymi zasadami postępowania, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji."

Należy zauważyć, że organ odwoławczy poddał analizie sprawozdania finansowe przekazane przez Stronę. Wynika z nich, że wykazana przez Spółkę na dzień 31 grudnia 2013 r. strata netto uległa zmniejszeniu w stosunku do dwóch lat poprzednich. Wskaźnik bieżącej płynności finansowej na dzień 31 grudnia 2013 r. wyniósł 0,48 i uległ nieznacznej poprawie w stosunku do poprzedniego okresu (na dzień 31 grudnia 2012 r. - 0,41). Z kolei uległ pogorszeniu wskaźnik zadłużenia ogółem - na dzień 31 grudnia 2013 r. wyniósł on 2,08 (na dzień 31 grudnia 2012 r. - 1,73). W tym stanie rzeczy organ odwoławczy stwierdził, że sytuacja finansowa Strony nadal jest trudna i w ocenie organu odwoławczego nie ma gwarancji, że strona zrealizowałaby układ ratalny. Ocena powyższych okoliczności przez organ jest w ocenie Sądu prawidłowa. Należy podkreślić, że skoro Spółka znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i toczą się wobec niej postępowania egzekucyjne (na prowadzenie postępowań egzekucyjnych wobec Spółki wskazano we wniosku o rozłożenie płatności na raty), to rozłożenie na raty zapłaty zaległości wiąże się z ryzykiem powstania sytuacji, gdy ewentualna egzekucja zaległości na rzecz PFRON, możliwa w przyszłości w przypadku nierealizowania planu spłat ratalnych, okaże się bezskuteczna.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji należy zauważyć, że przepis ten stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W piśmiennictwie wskazuje się, że organ odwoławczy wydaje decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji, gdy stwierdzi, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Ocena prawidłowości zaskarżonej decyzji powinna być dokonana z uwzględnieniem wszystkich przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji (A. Kabat, Art. 233. W: Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. IX. Wolters Kluwer, 2015). W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji nie podzielając poglądu Spółki, że decyzja wydana przez Prezesa Zarządu PFRON jest wadliwa. W ocenie Sądu zarzut naruszenia art. 233 § 1 pkt 1 O.p. byłby zasadny wówczas, gdyby organ odwoławczy pomimo dostrzeżenia wadliwości decyzji pierwszoinstancyjnej utrzymał ją w mocy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 120 O.p. poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego należy zauważyć, że instytucja uznania administracyjnego ma charakter materialno-prawny, a nie procesowy. Zarzut ten należy zatem rozpatrywać łącznie z zarzutem naruszenia art. 49 ust. 5c ustawy o rehabilitacji.

Przepis art. 49 ust. 5c ustawy o rehabilitacji stanowi, że Prezes PFRON w drodze decyzji, na wniosek pracodawcy, w przypadku uzasadnionym ważnym interesem pracodawcy lub interesem publicznym może: 1) odroczyć termin płatności należności lub rozłożyć ich zapłatę na raty, 2) odroczyć termin płatności zaległości z tytułu wpłat, odsetek za zwłokę lub rozłożyć ich zapłatę na raty - uwzględniając możliwości płatnicze pracodawcy oraz stan finansów PFRON.

Ustawodawca, używając zwrotu "może" przesądził, że decyzja organu administracyjnego ma charakter uznaniowy. W literaturze i orzecznictwie sądowym wskazuje się, że uznanie administracyjne wyraża się nie w swobodzie oceny istnienia przesłanek do przyznania ulgi w danym stanie faktycznym, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet w sytuacji ich istnienia.

Negatywne rozstrzygnięcie, szczególnie podjęte w ramach uznania administracyjnego, powinno być szczegółowo uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W przypadku decyzji uznaniowej organ zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania.

Uznaniowość decyzji w sprawie rozłożenia na raty spłaty zaległości oznacza w zasadzie, że Sąd nie ma uprawnień do jej merytorycznej kontroli. Kontrola sądu obejmuje bowiem wyłącznie badanie prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez organy oraz badanie formalnej poprawności decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z 9 listopada 2005, III SA/Wa 1264/05 M. Podat. 2005/12/4). Inaczej mówiąc, Sąd ocenia, czy organ prawidłowo ustalił przesłanki do rozłożenia na raty spłaty zaległości, bądź jej odmowy i czy jego stanowisko mieści się w granicach uznania administracyjnego. Jest to bowiem zagadnienie natury słusznościowej, które pozostaje poza zakresem kontroli sądowej. Sąd administracyjny bada jedynie zgodność z prawem, a nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Z tego też względu kontrola sądowa zmierza wyłącznie do ustalenia, czy na podstawie określonych przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2006, s. 505).

W ocenie Sądu, jak wskazano powyżej, prowadzone w sprawie postępowanie dowodowo-wyjaśniające oraz dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego przeprowadzone zostały poprawnie, zgodnie w wymogami wskazanymi w dyspozycji art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. Z oceny tej, nie noszącej znamion swobodnej, organy administracyjne wyprowadziły wniosek, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 49 ust. 5c ustawy o rehabilitacji i decyzje swoje odpowiednio uzasadniły. W rozumowaniu organów, zgodnym z zasadami doświadczenia życiowego oraz zasadami logiki, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa.

Rozważono zarówno ważny interes podatnika, jak też ważny interes publiczny i choć rozstrzygnięcia organów administracyjnych obu instancji nie zadowalają skarżącej Spółki, nie można uznać, że nie odpowiadają one prawu.

Rozłożenie na raty spłaty zaległości w istocie zawsze leży w interesie podatnika prowadząc bądź to do zmniejszenia jego obciążeń podatkowych, bądź to do takiego ich rozłożenia w czasie, aby były możliwe do spełnienia. Jednakże interes ten nie jest równoznaczny z przesłanką "ważnego interesu podatnika", o jakiej mowa w art. 49 ust. 5c ustawy o rehabilitacji. Ustawodawca określił go przymiotnikiem "ważny", co podkreśla jego doniosłość. Nie jest przy tym wystarczające samo subiektywne przeświadczenie strony, iż taki właśnie jest jej interes w uzyskaniu ulgi.

Działalność gospodarcza jest działalnością prowadzoną na własne ryzyko, nie jest więc istotne z punktu widzenia organu podatkowego, że zaległość podatkowa nie powstała wskutek winy umyślnej podatnika, czy też powstała wskutek niewywiązywania się kontrahentów podatnika ze zobowiązań (wyrok NSA z 7 października 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 1188/99, LEX nr 45537). Warto też wskazać, że w ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano również, a poglądy te Sąd w pełni podziela, że przyznanie ulgi na bazie uznania administracyjnego uzasadnione będzie jedynie w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania (por.m.in. wyrok z 3 lutego 2000 r. sygn. akt I SA/Kr 983/98, LEX nr 40722). W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie NSA koncepcji interpretacyjnej przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru, prawem do rozłożenia zaległości na raty czy prawem do odroczenia terminu płatności należności dysponuje organ administracyjny. Stwierdzenie zatem, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające tej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy.

Odnosząc powyższe stwierdzenia do okoliczności rozpatrywanej sprawy należy zauważyć, że Skarżąca we wniosku o rozłożenie płatności na raty wskazała, iż z punktu widzenia Spółki rozłożenie płatności na raty leży w jej ważnym interesie, ponieważ pozwoli jej na ograniczenie kosztów postępowania egzekucyjnego, co z kolei przyczyni się do szybszej spłaty zadłużenia. W ocenie Sądu tego rodzaju argumentacja nie świadczy o istnieniu ważnego interesu Spółki w rozpatrywanej sprawie.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 1999/11, CBOSA, w celu należytej interpretacji pojęcia "ważnego interesu publicznego" należy mieć na uwadze art. 31 ust. 3 Konstytucji, który to - także zdaniem Trybunału Konstytucyjnego - wymienia wartości, które ów "interes publiczny" uosabiają (wyrok TK z dnia 21 czerwca 2005 r., sygn. P 25/02, OTK-A 2005/6/65, "Łączna analiza wartości wymienionych w art. 31 ust. 3 Konstytucji może prowadzić do wniosku, że wyrażają one wszystkie koncepcje interesu publicznego jako ogólnego wyznacznika granic wolności i praw jednostki. Choć Konstytucja posługuje się pojęciem "interesu publicznego" (art. 22), to przy redagowaniu art. 31 ust. 3 Konstytucji, za właściwe uznano "rozpisanie" ogólnej kategorii interesu publicznego na sześć kategorii (interesów) o bardziej szczegółowym charakterze"). Ogólnie rzecz ujmując można przyjąć, że mówiąc o działaniu w imię jakiegoś dobra ponadindywidualnego (tekst jedn.: w interesie publicznym, społecznym) zakłada się ujęcie go w postaci co najmniej jednej z sześciu wartości: 1) bezpieczeństwa prawnego, 2) porządku publicznego 3) ochrony środowiska 4) ochrony zdrowia publicznego 5) ochrony moralności publicznej 6) wolności i praw innych osób.

Katalog ten nie może być jednak uznany za wyczerpujący, ponieważ za wchodzące w skład "interesu publicznego" przyjmuje się i wiele innych wartości np. jawność życia publicznego, obronność państwa, pokojowy i bezpieczny przebieg zgromadzeń, przeciwstawienie się oszustwom i nadużyciom podatkowym, ochrona autorytetu państwa (wyrok TK z dnia 14 czerwca 2004 r., sygn. SK 21/03, OTK-A 2004/6/56; wyrok z dnia 7 czerwca 2005 r., sygn. K 23/04, OTK-A 2005/6/62, por. wyrok z dnia 29 kwietnia 2003 r., sygn. SK 24/02, OTK ZU nr 4/A/2003, poz. 33; wyrok TK z dnia 5 marca 2003 r., sygn. K 7/01, OTK-A 2003/3/19; wyrok TK z dnia 25 listopada 2003 r., sygn. K 37/02, OTK-A 2003/9/96; wyrok TK z dnia 10 listopada 2004 r., sygn.k.p. 1/04, OTK-A 2004/10/105; wyrok TK z dnia 25 czerwca 2002 r., sygn. K 45/01, OTK-A 2002/4/46; wyrok TK z dnia 19 października 2004 r., sygn. K 1/04, OTK-A 2004/9/93). Z tego wynika, że w odniesieniu do "interesu publicznego" istotną rolę odgrywają głównie te wartości, które w społecznej hierarchii można umiejscowić na najwyższym poziomie. A zatem to głównie wartości podstawowe są istotą "interesu publicznego", pojęcie to ma bowiem wymiar nie tylko ekonomiczny, polityczny czy też prawny, ale - co istotne - polega ocenom o charakterze etycznym stanowiącym dopełnienie ocen prawnych (por. np. Dyrektywę 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego oraz Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącą usług na rynku wewnętrznym (Dz.U.UE. z dnia 27 grudnia 2006 r.). We wstępie Dyrektywy odniesiono się do pojęcia "nadrzędnego interesu publicznego" i podsumowano orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości, przy czym zaznaczono, że samo pojęcie może podlegać dalszemu rozwojowi. Przyjęto, że "nadrzędny interes publiczny" - zgodnie z wykładnią TSUE - obejmuje co najmniej następujące elementy: porządek publiczny, bezpieczeństwo publiczne, zdrowie publiczne, utrzymanie porządku społecznego cele polityki społecznej, ochronę usługobiorców, ochronę konsumentów, ochronę pracowników, w tym zabezpieczenie społeczne pracowników, dobrostan zwierząt, utrzymanie stanu równowagi finansowej systemu zabezpieczenia społecznego, zapobieganie nadużyciom finansowym, zapobieganie nieuczciwej konkurencji, ochronę środowiska naturalnego i miejskiego, w tym zagospodarowanie przestrzenne miast i wsi, ochronę wierzycieli, zabezpieczenie rzetelnego wymiaru sprawiedliwości, bezpieczeństwo drogowe, ochronę praw własności intelektualnej, cele polityki kulturalnej, w tym zabezpieczenie swobody wyrażania różnych poglądów, w szczególności społecznych, kulturowych, religijnych i filozoficznych wartości społeczeństwa, potrzebę zapewnienia edukacji na wysokim poziomie, utrzymania zróżnicowania pracy oraz propagowanie języka narodowego, ochronę narodowego dziedzictwa historycznego i artystycznego oraz politykę weterynaryjną.

Poczynione uwagi natury ogólnej mają doniosły wpływ na interpretację pojęcia "ważnego interesu publicznego" w kontekście rozpoznawanej sytuacji i stanu faktycznego, w jakim znalazła się Skarżąca.

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpatrywanej sprawy należy zauważyć, że Skarżąca we wniosku o rozłożenie płatności na raty wskazała, iż dochodzenie zaległości w drodze postępowania egzekucyjnego jest niecelowe z punktu widzenia interesu wierzyciela, bowiem spowoduje konieczność regulowania przez Spółkę w pierwszej kolejności kosztów postępowania egzekucyjnego, co wydłuży czas oczekiwania wierzyciela na spłatę zadłużenia. W wyniku rozłożenia spłaty zaległości na raty PFRON będzie natomiast mógł spodziewać się szybszej spłaty zadłużenia. Z kolei organy wskazały na ważny interes publiczny, jakim jest gromadzenie środków finansowych na rzecz osób niepełnosprawnych, mających problemy z uzyskaniem zatrudnienia i stałego źródła utrzymania. Udzielenie Stronie ulgi stanowiłoby formę kredytowania działalności gospodarczej przez Skarb Państwa, a także byłoby niesprawiedliwe w stosunku do tych przedsiębiorców, którzy regulują zobowiązania publicznoprawne i samodzielnie ponoszą ryzyko prowadzonej działalności gospodarczej. Gromadzenie środków na zapłatę danin publicznych jest immanentną cechą planowania i prowadzenia działalności gospodarczej. Zasadą jest bowiem ponoszenie obciążeń publicznoprawnych i powinny być one regulowane w pierwszej kolejności.

W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo uznały, że rozkładanie spłaty zaległości na PFRON z uzasadnieniem, że w przypadku egzekucji tych należności wierzyciel otrzyma należności później, nie leży w interesie publicznym. Sąd również zauważa, że ocena przesłanek zawartych w art. 49 ust. 5c ustawy o rehabilitacji musi uwzględniać, że żądanie pomocy publicznej ze strony podmiotu gospodarczego podlega ocenie również przez pryzmat zasady równości warunków, w jakich prowadzą działalność pozostali przedsiębiorcy. Uzyskanie ulgi w płatnościach publicznoprawnych stwarza stronie korzystniejszą sytuację od podmiotów rzetelnie wykonujących obowiązki publiczne. Instytucja umarzania zaległości nie może zaburzać zasady swobody i konkurencyjności podmiotów gospodarczych na rynku. W tym kontekście pamiętać należy, że zaległość dotyczy 19 miesięcy.

W konsekwencji podzielić ocenę organów administracji, które uznały, że nie zachodziły przesłanki ważnego interesu pracodawcy czy interesu publicznego, przemawiające za uwzględnieniem wniosku strony skarżącej o rozłożenie zaległości wobec PFRON na raty. Tym samym nie można podzielić zastrzeżeń Skarżącej co do naruszenia art. 49 ust. 5c pkt 2 ustawy o rehabilitacji poprzez pominięcie analizy stanu finansów PFRON, co w ocenie Skarżącej budzi uzasadnione wątpliwości co do realizacji przez organ zasady zaufania wyrażonej w art. 8 i art. 9 k.p.a., w myśl której organy w toku postępowania administracyjnego są obowiązane prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Prowadzenie przez organy rozważań na temat stanu finansów PFRON jest bowiem w ocenie Sądu bezprzedmiotowe w sytuacji odmowy rozłożenia na raty spłaty zaległości. Rozważania takie są natomiast niezbędne dopiero wówczas, gdy Prezes Zarządu PFRON uzna za zasadne rozłożenie ich zapłaty na raty. Pozytywne rozstrzygnięcie w tym zakresie winno wówczas uwzględniać możliwości płatnicze pracodawcy oraz stan finansów PFRON.

Wobec powyższego nie można uznać za zasadny zarzutu naruszenia art. 49 ust. 5c ustawy o rehabilitacji oraz art. 120 O.p.

Mając na uwadze powyższe ustalenia i rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.