Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 642488

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 28 września 2009 r.
III SA/Wa 632/09

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Hieronim Sęk (sprawozdawca).

Sędziowie WSA: Alojzy Skrodzki, Jarosław Trelka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2009 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Ministra Finansów z dnia (...) lutego 2009 r. nr (...) w przedmiocie oddalenia skargi na czynność zabezpieczającą organu egzekucyjnego z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

1. A. M. (dalej: Skarżący) pismem z dnia (...) stycznia 2007 r. wystąpił w trybie art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.) z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi na "Zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego z dn. 29 listopada 2005 r. nr (...)".

Podniósł, że Naczelnik Urzędu Skarbowego L. (dalej: Naczelnik US) oraz Dyrektor Izby Skarbowej w L. (dalej: Dyrektor IS) od daty sporządzenia powyższego zawiadomienia przyjmowali, iż datą zawiadomienia o nim Skarżącego był dzień 24 listopada 2005 r. Doprowadziło to Skarżącego do błędnego działania i złożenia skargi na zarządzenie przed datą wprowadzenia go do obrotu (przed datą jego doręczenia). Tymczasem przyjąć należało, za wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 października 2006 r., sygn. akt I SA/Łd 911/06, że skuteczne doręczenie zawiadomienia z dnia 29 listopada 2005 r., analogicznie jak w przypadku decyzji Naczelnika US z dnia (...) listopada 2005 r. nr (...) w sprawie zabezpieczenia na majątku należności pieniężnych z tytułu przewidywanej zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. wraz z odsetkami za zwłokę, miało miejsce w dniu 12 grudnia 2005 r.

Drugim pismem również z dnia 29 stycznia 2007 r., jako dopełniającym czynność niedokonaną w terminie, Skarżący wniósł "skargę w sprawie prowadzenia postępowania zabezpieczającego". Wywodził w niej między innymi, że ww. zawiadomienie z dnia 29 listopada 2005 r. o zajęciu zabezpieczającym zostało wykonane w dniu 24 listopada 2005 r. przez zajęcie przysługującego jemu świadczenia przedemerytalnego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w L. Takie działanie, w ocenie Skarżącego, "stanowi o nieważności przeprowadzonych czynności z mocy prawa", a to z tej przyczyny, że doręczenie w sposób skuteczny decyzji z dnia (...) listopada 2005 r. oraz rzeczonego zawiadomienia miało miejsce dopiero w dniu 12 grudnia 2005 r.

2. Dyrektor IS postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2008 r. nr (...) umorzył postępowanie w sprawie skargi na czynność zajęcia dokonaną w postępowaniu zabezpieczającym z uwagi na bezprzedmiotowość. Organ nadzoru stwierdził, iż doręczenie Skarżącemu decyzji z dnia (...) grudnia 2005 r. określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. spowodowało przekształcenie z mocy prawa zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne. Zatem utraciły byt prawny decyzja o zabezpieczeniu, zarządzenie zabezpieczenia, a w związku z tym również sama czynność zabezpieczająca.

3. Na skutek złożonego zażalenia postanowieniem z dnia (...) października 2008 r., nr (...) Minister Finansów uchylił ww. postanowienie Dyrektora IS z dnia (...) kwietnia 2008 r. w przedmiocie skargi na czynność zajęcia dokonaną w postępowaniu zabezpieczającym i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

4. Dyrektor IS postanowieniem z dnia (...) grudnia 2008 r. nr (...) oddalił skargę na czynność zajęcia dokonaną w postępowaniu zabezpieczającym z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Organ przedstawił przebieg postępowania. Stwierdził, że wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia skargi na ww. czynność został załatwiony postanowieniem z dnia (...) grudnia 2008 r., nr (...) w sposób odmowny. W tej sytuacji skargę jako wniesioną z przekroczeniem terminu należało oddalić.

5. W zażaleniu z dnia (...) grudnia 2008 r. na postanowienie o oddaleniu skargi Skarżący podniósł, że brak było podstaw merytorycznych do podjęcia działań zabezpieczających i egzekucyjnych oraz zarzucił rażące błędy merytoryczne i formalne skutkujące niedopuszczalnością wydania i nieważnością decyzji z dnia (...) listopada 2005 r. i wydanych na jej podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia 15 listopada 2005 r. oraz zajęcia zabezpieczającego prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego z dnia 22 listopada 2005 r., a także tytułu wykonawczego z dnia 30 grudnia 2005 r.

Zdaniem Skarżącego twierdzenie organu, iż zawiadomieniem z dnia 22 listopada 2005 r. dokonano zabezpieczenia stanowi ewidentną manipulację, usiłowanie legalizowania bezprawia, gdyż nie było podstawy prawnej do legalnego dokonania tej czynności. Stało bowiem temu na przeszkodzie doręczenie decyzji o zabezpieczeniu, zarządzenia zabezpieczenia i zawiadomienia o zajęciu dopiero w dniu 12 grudnia 2005 r., wydanie wskazanej decyzji jedynie w celu przerwania terminu przedawnienia, jak również określenie w niej kwoty zaległości w zawyżonej wysokości z uwagi na pominięcie kosztów uzyskania przychodu. Podniósł również, że egzemplarz zawiadomienia o zajęciu doręczony skutecznie Skarżącemu opatrzony był datą 29 listopada 2005 r. i jako dokument wydany bez podstawy prawnej nie mógł wywołać skutecznej czynności, a mianowicie zabezpieczenia prawa majątkowego. Ponadto, Skarżący stwierdził, że w dniu 2 grudnia 2005 r. z uwagi konieczność długotrwałego leczenia w odległym od miejsca zamieszkania szpitalu "awansem" skierował do Naczelnika US pismo zawierające znane mu zarzuty na bezprawnie prowadzone postępowanie zabezpieczające, a następnie na skutek wezwania uzupełnił je o odwołanie od decyzji zabezpieczającej.

Neguje także prawidłowość a tym samym możliwość uznania za skuteczne czynności doręczania ww. zawiadomienia oraz innej korespondencji, opisywane w powołanym wyżej postanowieniu Dyrektora IS z dnia (...) grudnia 2008 r. o oddaleniu skargi, za pośrednictwem Kancelarii Podatkowej "C." w dniu 24 listopada 2005 r. z uwagi na brak umocowania tejże do prowadzenia spraw Skarżącego oraz za pośrednictwem poborcy skarbowego w dniu 29 listopada 2005 r. z uwagi na rzekomą odmowę przyjęcia przesyłki. W tej sytuacji, zdaniem Skarżącego, bezsporne powinno być ustalenie Sądu, zawarte w niekwestionowanym i wiążącym zarówno organ jak i stronę wyroku, że doręczenie kompletu dokumentów zabezpieczających miało miejsce w dniu 12 grudnia 2005 r.

Wobec powyższego Skarżący zarzucił, iż przy wydaniu postanowienia o oddaleniu skargi doszło do rażącego naruszenie art. 6-11 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, ze zm.; dalej: u.p.e.a.), art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: O.p) przez niepełne zabranie materiału dowodowego oraz wadliwą jego ocenę, art. 58 § 1 k.p.a. przez usiłowanie przerzucenia na podatnika skutków łamania prawa przez organy skarbowe, art. 156 § 1 i art. 157 § 1 oraz obrazę art. 160 § 1 u.p.e.a. przez wydanie zarządzenia zabezpieczenia i jego wykonanie.

Skarżący stwierdził również, że wniosek o przywrócenie terminu wraz ze skargą został złożony z zachowaniem terminu, bezpośrednio po uprawomocnieniu się orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 października 2006 r., sygn. akt I SA/Łd 911/06.

6. Minister Finansów postanowieniem z (...) lutego 2009 r., nr (...) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora IS z dnia (...) grudnia 2008 r. o oddaleniu skargi.

Podniósł, że Skarżący złożył dwa pisma z dnia 29 stycznia 2007 r. W jednym zawarł wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi na czynność zajęcia zabezpieczającego, a w drugim skargę na wskazaną czynność. Postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie przywrócenia terminu zostało utrzymane w mocy postanowieniem Ministra Finansów z dnia (...) lutego 2009 r., nr (...). W tej sytuacji skarga na czynność zajęcia w ramach postępowania zabezpieczającego została wniesiona z uchybieniem terminu, co w konsekwencji oznaczał, że nie podlegała merytorycznemu rozpatrzeniu.

7. W skardze z dnia 9 marca 2009 r. Skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowienia Ministra Finansów z dnia (...) lutego 2009 r., nr (...) oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora IS z dnia (...) grudnia 2007 r. nr (...) oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wobec postanowień postawiono zarzuty rażącego naruszenia art. 6 - 11, art. 58 § 1, art. 110 w związku z art. 126 k.p.a. i art. 212 O.p., art. 154 § 4 u.p.e.a. i art. 70 O.p.

W skardze powtórzono częściowo argumentację zawartą w zażaleniu. Dodano, między innymi, że organy pominęły kwestię daty dostarczenia Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w L. zawiadomienia o zajęciu z dnia 22 listopada 2005 r. Ponadto, zakwestionowano możliwość dokonania przekształcenia z mocy prawa zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne.

Według Skarżącego w pierwszej kolejności organ powinien rozstrzygnąć, czy wniosek z dnia 29 stycznia 2009 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność zajęcia zabezpieczającego jest uzasadniony. Dopiero zaś po "prawomocnym" zakończeniu tego postępowania można rozstrzygać o skardze na tę czynność. Z uwagi zatem na zaskarżenie do Sądu postanowienia Ministra Finansów o odmowie przywrócenia terminu, zdanie Skarżącego wydanie postanowienia w sprawie zarzutów rażąco narusza prawo. Odrzucenie z tego samego powodu wniosku o przywrócenie terminu jak i samej skargi stanowi o naruszeniu art. 58 oraz art. 6-9 k.p.a. Organy podatkowe powinny przy tym połączyć w trybie art. 62 k.p.a. obydwa postępowania.

8. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że kwestie dotyczące decyzji o zabezpieczeniu oraz zarządzeniu zabezpieczenia nie mogły być przedmiotem skargi na czynność zabezpieczającą. Skarżący skorzystał z przysługujących mu środków zaskarżenia, a postępowanie w przedmiocie zarzutów na postępowanie zabezpieczające zakończono ostatecznym postanowieniem Dyrektora IS z dnia (...) listopada 2008 r. nr (...). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 11 lutego 2009 r. sygn. akt III SA/Łd 28/09 odrzucił skargę Skarżącego na ww. postanowienie.

Odnosząc się do zarzutu niepołączenia postępowań wszczętych wnioskami Skarżącego z dnia 29 stycznia 2007 r. Minister Finansów stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła tożsamość podstawy prawnej. Podstawą prawną do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu był art. 58 k.p.a., natomiast skargi na czynność zabezpieczającą art. 54 u.p.e.a.

9. W piśmie procesowy z dnia 21 sierpnia 2009 r. Skarżący ustosunkował się do odpowiedzi na skargę. Wywodził, iż ustalenia Ministra Finansów są nieprawidłowe (niezgodne z faktycznym przebiegiem postępowania) i w konsekwencji ocena prawna jest wadliwa.

10. W piśmie z dnia 16 września 2009 r., złożonym po zamknięciu rozprawy, Skarżący ponownie wypowiedział się w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 133 § 1 ab initio i art. 134 § 1 ab initio ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy i rozstrzyga w granicach danej sprawy. Rozpoznana sprawa dotyczyła postępowania zabezpieczającego, a ściślej rzecz ujmując skargi na czynność zabezpieczającą dokonaną w tym postępowaniu w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym (świadczenia przedemerytalnego). Oznaczało to, iż przedmiotem oceny pozostawały wyłącznie elementy związane z tym zagadnieniem, a mianowicie dotyczące w pierwszej kolejności terminowego złożenia tego środka zaskarżenia przewidzianego w postępowaniu zabezpieczającym (jego skuteczności) a następnie - w przypadku dochowania terminu - dopiero ocena jego zasadności. Podkreślić przy tym należy, iż ocena zasadności skargi wniesionej na czynność zabezpieczającą, czyli merytoryczne jej rozpoznanie jest dopuszczalne jedynie wtedy, gdy skarga czyni zadość w szczególności wymogowi złożenia jej we właściwym czasie. Skarga tego rodzaju wniesiona bowiem po terminie jest nieskuteczna. Jeśli zatem termin do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą upłynął i nie został przywrócony, wówczas organ nie może wypowiedzieć się w przedmiocie zasadności zastrzeżeń podnoszonych w skardze dotyczących meritum, a mianowicie legalności czynności zajęcia zabezpieczającego. Z takim właśnie przypadkiem mieliśmy do czynienia w rozpoznanej przez Sąd sprawie.

Nie było sporne, że skarga na czynność zajęcia dokonaną w ramach postępowania zabezpieczającego została złożona z uchybieniem czternastodniowego terminu, o którym mowa w art. 54 § 4 u.p.e.a. Potwierdza to sam Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu, podając przyczyny, które jego zdaniem doprowadziły do niezawinionego opóźnienia w złożeniu skargi. Wynika to również z ustaleń organów orzekających i z akt sprawy. Czynność zajęcia i zawiadomienie o niej Skarżącego miały miejsce w 2005 r., skargę zaś na tę czynność wniesiono dopiero w styczniu 2007 r., a wiec ponad rok po terminie. Skoro zatem nie doszło do przywrócenia terminu, prawidłowo postąpił Minister Finansów utrzymując w mocy postanowienie, którym w istocie orzeczono o niemożności rozpatrzenia skargi z powodu złożenia jej po terminie. Jak już wyżej wyjaśniono, merytoryczna ocena zasadności skargi na czynność zabezpieczającą możliwa jest w przypadku dochowania wymogu przewidzianego dla jej skuteczności, a mianowicie wymogu terminowego złożenia tego rodzaju skargi. Przekroczenie terminu zamykało w tej sytuacji drogę do dokonania oceny czynności zajęcia pod katem zgodności z prawem (legalności).

Wobec powyższego wszelkie kwestie i zastrzeżenia Skarżącego odnoszone do prawidłowości dokonanej czynności zajęcia, czy innych elementów postępowania zabezpieczającego, w tym samej prawidłowości jego prowadzenia, decyzji o zabezpieczeniu z dnia 10 listopada 2005 r., zarządzenia zabezpieczenia z dnia 15 listopad 2005 r., jak również argumenty odnoszone do innego postępowania, tj. postępowania egzekucyjnego, czy też do skuteczności przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne, a także do decyzji dotyczącej określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. oraz ogólnie rzecz ujmując mające świadczyć o braku podstaw do podjęcia działań zabezpieczających i egzekucyjnych, nie miały znaczenia.

W ocenie Sądu chybiony był zarzut skargi, iż zaskarżone postanowienie w sposób rażący narusza prawo z uwagi na wydanie go w okolicznościach braku prawomocności postanowienia o odmowie przywrócenia terminu wobec zaskarżenia tego postanowienia do Sądu. Przepisy prawa nie przewidują bowiem, aby wydanie postanowienia w przedmiocie skargi możliwe było dopiero po dokonaniu przez Sąd kontroli legalności postanowienia w sprawie przywrócenia terminu do jej wniesienia.

Nie doszło także do naruszenia art. 62 k.p.a. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 listopada 2005 r., sygn. akt II OSK 257/05 (LEX nr 203715) użyty w tym przepisie zwrot "można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie" oznacza, iż organ administracji publicznej nie jest wcale do tego zobligowany. Prowadzenie przy tym jednego postępowania w kilku sprawach w trybie art. 62 k.p.a. kończyć się będzie wydaniem odrębnej decyzji w każdej sprawie.

Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, poglądy te podziela.

Oczywiście bezzasadne były zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej. Nie znajdowały one bowiem zastosowania w niniejszej sprawie.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.