III SA/Wa 586/18, Przesłanki przedłużenia terminu zwrotu VAT. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2574186

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2018 r. III SA/Wa 586/18 Przesłanki przedłużenia terminu zwrotu VAT.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz (spr.).

Sędziowie Asesor, WSA: Piotr Dębkowski, Dorota Dziedzic-Chojnacka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 października 2018 r. sprawy ze skargi I. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia (...) grudnia 2017 r. nr (...) w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu podatku od towarów i usług za październik 2016 r.

1)

uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia (...) września 2017 r. nr (...),

2)

zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W.

na rzecz I. z siedzibą w W. kwotę 597 złotych (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z (...) grudnia 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: Dyrektor IAS) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej: Naczelnik US) z (...) września 2017 r. w przedmiocie przedłużenia do 29 grudnia 2017 r. terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanej w deklaracji VAT-7 za października 2016 r. do zwrotu w terminie 60 dni na rzecz I. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca, strona lub spółka).

Z uzasadnienia powyższego postanowienia wynikało, że 10 listopada 2016 r. do Urzędu Skarbowego W. skarżąca przesłała deklarację dla podatku od towarów i usług VAT-7 spółki za października 2016 r. z wykazaną kwotą nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w wysokości 184.453,00 zł do zwrotu na rachunek bankowy podatnika w terminie 60 dni.

Przedmiotem działalności gospodarczej strony była wyłącznie sprzedaż ciekłego helu na rzecz kontrahenta z Francji A., Inc. z siedzibą w A. (U.S.A.).

17 marca 2016 r. w ramach czynności sprawdzających Naczelnik US skierował wniosek do administracji podatkowej Francji, w celu potwierdzenia wewnątrzwspólnotowej dostawy ciekłego helu do francuskiego kontrahenta. 11 maja 2016 r. francuska administracja podatkowa udzieliła odpowiedzi na wniosek.

W trakcie czynności sprawdzających pełnomocnik spółki złożył wyjaśnienia w sprawie.

W związku z tym, że czynności sprawdzające nie zostały zakończone przed upływem terminu zwrotu oraz potrzebą zgromadzenia dodatkowego materiału dowodowego, pozwalającego na weryfikację rozliczenia i zasadności wykazanej przez stronę kwoty podatku do zwrotu, Naczelnik US, działając na podstawie art. 216 w zw. z art. 274b ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa {Dz. U. z 2017 r. poz. 201 z późn. zm., dalej: Ordynacja podatkowa) oraz art. 87 ust. 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów usług (Dz. U. z 2016 r. poz. 710. z późn. zm., dalej ustawa o VAT), postanowieniem z (...) stycznia 2017 r. przedłużył termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za października 2016 r. do 9 marca 2017 r., wskazując, że wewnątrzwspólnotowa dostawa towaru w postaci ciekłego helu wymaga dodatkowego sprawdzenia, weryfikacji wymagają także transakcje dokonane z kontrahentami krajowymi.

Następnie 5 stycznia 2017 r. w trybie art. 284 § 1 Ordynacji podatkowej została wszczęta kontrola podatkowa w zakresie sprawdzenia zasadności zwrotu w podatku od towarów i usług za października 2016 r.

17 stycznia 2017 r. pełnomocnik spółki przedłożył część żądanej przez organ wezwaniem z 5 stycznia 2017 r. dokumentacji z informacją, że pozostała dokumentacja została przedłożona do kontroli prowadzonych za wcześniejsze okresy. Przedłożone dokumenty, związane z nabyciem oraz dostawą towarów i usług poddano analizie, w zakresie prawidłowości skorzystania z prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. W trakcie analizy dokumentacji stwierdzono, że w rejestrach zakupu i sprzedaży za kontrolowany okres występują ci sami kontrahenci, w stosunku do których zostały podjęte działania kontrolne za wcześniejsze okresy.

Naczelnik US w trakcie prowadzonej kontroli podatkowej przedłużył terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanego przez stronę w deklaracji podatkowej VAT- 7 za październik 2016 r. w kwocie 184.453,00 zł.:

- postanowieniem z (...) marca 2017 r. do 30 czerwca 2017 r. - doręczone stronie 6 marca 2017 r.,

- postanowieniem z (...) czerwca 2017 r. do 30 września 2017 r. - doręczone 28 czerwca 2017 r.,

- postawieniem z (...) września 2017 r. do 29 grudnia 2017 r. - doręczonym stronie 28 września 2017 r.

Wskutek rozpatrzenia zażalenia spółki na postanowienie o przedłużeniu terminu do zwrotu z 22 września 2017 r., Dyrektor IAS w uzasadnieniu powołanego na wstępie postanowienia z (...) grudnia 2017 r. wskazał, że na dzień wydania zaskarżonego postanowienia organ pierwszej instancji oczekiwał na informacje, w związku z wnioskami wystosowanymi do unijnych administracji podatkowych, w celu potwierdzenia u kontrahentów prawidłowości i rzetelności transakcji sprzedaży i zakupu (kolejny kontrahent w łańcuchu dostaw).

Dyrektor IAS stwierdził, że na podstawie art. 87 ust. 2 ustawy o VAT oraz art. 274b § 1 Ordynacji podatkowej Naczelnik US jest legitymowany do zastosowania instytucji przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku, w przypadku, gdy zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia dokonywanego w ramach, między innymi, kontroli podatkowej - co też w przedmiotowej sprawie miało miejsce. Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził bowiem konieczność otrzymania odpowiedzi, w związku z wnioskami wystosowanymi do unijnych administracji podatkowych, w celu potwierdzenia u kontrahentów prawidłowości i rzetelności transakcji sprzedaży i zakupu. Niezależnie od przekonania strony, dotyczącego zasadności gromadzenia przez organ dodatkowego materiału, poza dokumentami przedłożonymi przez Spółkę, informacje pozyskiwane od innych organów podatkowych oraz kontrahentów mają istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, w oparciu o kompleksowo zgromadzony materiał dowodowy, na podstawie którego zostaną zbadane wszelkie okoliczności faktyczne związane z prowadzoną kontrolą podatkową.

W ocenie Dyrektora IAS w realiach rozpatrywanej sprawy, zaistniała potrzeba dodatkowego zweryfikowani, lecz nie udało się, pomimo podjętych działań, zgromadzić i przeanalizować całości materiału, zaistniały przesłanki dla przedłużenia terminu zwrotu podatku wykazanego w deklaracji za październik 2016 r. Konieczne stało się bowiem przeprowadzenie postępowania weryfikacyjnego, które w niniejszej sprawie realizowane zostało w procedurze kontroli podatkowej, dopuszczalnej przez art. 87 ust. 2 ustawy o VAT.

Zdaniem organu drugiej instancji, zaskarżone postanowienie zawierało wystarczające wskazanie przyczyn i celu zastosowania instytucji przedłużenia terminu zwrotu VAT, tj. dodatkowego zweryfikowania zasadności zwrotu.

Na powyższe postanowienie Dyrektora IAS spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając mu naruszenie:

1)

art. 87 § 2 ustawy o VAT, poprzez przedłużenie terminu dokonania zwrotu podatku VAT pomimo braku jakichkolwiek podstaw faktycznych i prawnych do uznania, że zasadność zwrotu wykazanego w deklaracji VAT-7 za październik 2016 r. wymaga dodatkowego zweryfikowania;

2)

art. 217 § 2, art. 210 § 4 w zw. z art. 219 oraz art. 122 i art. 124 Ordynacji podatkowej, I poprzez brak należytego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia polegające na braku wskazania jakichkolwiek okoliczności, które uzasadniałyby wątpliwości co do poprawności deklaracji VAT-7 skarżącej w podatku VAT za październik 2016 r. oraz zwrotu wykazanego w tej deklaracji;

3)

art. 233 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej, poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika US z (...) września 2017 r. podczas gdy istniały okoliczności uzasadniające jego uchylenie.

Wskazując na powyższe uchybienia strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika US z (...) września 2017 r., a także zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że jest podmiotem należącym do działającej na całym świecie w sektorze energetycznym i gazowniczym, w tym między innymi na rynku gazów technicznych I. Na terenie Polski posiada stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej. Jej działalność na terenie Polski w październiku 2016 związana była przede wszystkim z realizacją długoterminowej umowy zawartej z P. S.A. (P. S.A.), na podstawie której nabywała od powyższej spółki ciekły hel. Towar zakupiony od P. S.A. był następnie sprzedawany podatnikowi francuskiemu A., Inc. Hel był transportowany specjalistycznymi kontenerami z Polski do (...) we Francji.

Skarżąca argumentowała, że sprzedaż ciekłego helu na jej rzecz przez P. S.A. jako transakcja krajowa była opodatkowana podstawową 23% stawką podatku VAT, natomiast sprzedaż helu do A., Inc. jako wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów podlegała opodatkowaniu 0% stawką podatku VAT. Nadwyżka podatku naliczonego nad należnym wynikała z opisanego powyżej nabycia krajowego ciekłego helu od P. S.A. i wewnątrzwspólnotowej dostaw tego helu do A., Inc. Pomimo upływu ponad roku od złożenia deklaracji, Naczelnik US nie dokonał zwrotu nadwyżki podatku VAT, kilkukrotnie przedłużając termin jej dokonania, w tym postanowieniem z (...) września 2017 r.

Strona argumentowała także, że w toku wielu miesięcy czynności kontrolnych w zakresie rozliczenia podatku VAT za październik 2016 r. (początkowo w trybie czynności sprawdzających, a 5 stycznia 2017 r. w trybie kontroli podatkowej), które poprzedzały wydanie przez Naczelnika US postanowienia z 22 września 2017 r., zgromadzono kompletny materiał dowodowy dotyczący wszystkich transakcji dokonanych przez skarżącą w październiku 2016 r. Wszystkie dowody i ujawnione okoliczności potwierdzają jednoznacznie poprawność rozliczenia za październik 2016 r., a tym samym zasadność wykazanego w tym rozliczeniu zwrotu. W związku ze sprzedażą francuskiemu podatnikowi VAT ciekłego helu, hel ten był transportowany przez specjalistyczną firmę przewozową do Francji, co dokumentowały listy przewozowe CMR. Dostawy te spełniały wszystkie przewidziane przez art. 13 i art. 42 ustawy o VAT warunki uznania ich za wewnątrzwspólnotową dostawę towarów i opodatkowania 0% stawką podatku VAT. Dokonanie dostaw do A., Inc. oraz transportu helu do Francji było weryfikowane przez Naczelnika US, między innymi, poprzez zapytania kierowane do francuskiej administracji podatkowej, i zostało w pełni potwierdzone. W toku kontroli organ weryfikował również uwzględnione przez stronę w październiku 2016 r. faktury dokumentujące usługi nabyte w związku z obsługą działalności skarżącej w Polsce. Organ nie znalazł żadnych nieprawidłowości, nie kwestionował żadnych transakcji i nie wskazywał na jakiekolwiek wątpliwości co do rzetelności lub poprawności faktur.

Strona zarzuciła, że postanowienie Naczelnika US z (...) września 2017 r. o przedłużeniu terminu zwrotu nie miało żadnych uzasadnionych podstaw. Organ drugiej instancji pominął, że Naczelnik US zweryfikował już wszystkie transakcje dokonane w kontrolowanym okresie i obecnie nie prowadzi już żadnych czynności kontrolnych dotyczących rozliczenia. Organ gromadzi obecnie jedynie informacje dotyczące transakcji zawartych przez A., Inc. z kontrahentami tego podmiotu, których przedmiotem był hel zakupiony od skarżącej. Informacje dotyczące tych transakcji nie mają jednak żadnego znaczenia dla kwalifikacji podatkowej dostaw strony do A., Inc., a twierdzenia Naczelnika US o niezbędności informacji dotyczących tych transakcji dla oceny zasadności zwrotu są całkowicie bezpodstawne.

Odnosząc się do uzasadnienia postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu VAT skarżąca zarzuciła, że nie wynika z niego, na jakiej podstawie organ podatkowy powziął wątpliwości, co do przebiegu transakcji dokonywanych przez stronę, a tym samym nie wynikają z tego uzasadnienia wątpliwości, co do zasadności zwrotu nadwyżki podatku VAT. Organy nie uprawdopodobniły nawet okoliczności które w rozumieniu art. 87 ust. 2 ustawy o VAT uzasadniałyby wymóg dodatkowego zweryfikowania zasadności zwrotu. W uzasadnieniach postanowień organów obu instancji nie wskazano bowiem żadnej wątpliwości co do zasadności zwrotu, jak również żadnej okoliczności, która mogłaby nawet potencjalnie uzasadniać istnienie wątpliwości w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo.

Sprawa dotyczy kolejnego przedłużenia 60-dniowego terminu do dokonania zwrotu różnicy podatku VAT w kwocie 184.453,00 zł, wykazanej w deklaracji VAT-7 za październik 2016 r.

Podstawę wydania postanowienia organu pierwszej instancji z 22 września 2017 r. w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu, do 29 grudnia 2017 r. stanowił, między innymi, art. 274b Ordynacji podatkowej oraz art. 87 ust. 2 ustawy o VAT.

W art. 87 ust. 2 zdanie drugie ustawy o VAT ustawodawca przewidział możliwość przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku. Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2017 r., zwrot różnicy podatku, z zastrzeżeniem ust. 6, następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika na rachunek bankowy podatnika w banku mającym siedzibę na terytorium kraju albo na rachunek podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem, wskazany w zgłoszeniu identyfikacyjnym, o którym mowa w odrębnych przepisach. Jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanej w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego. Przepis ten stosuje się odpowiednio do terminu zwrotu przyspieszonego określonego w art. 87 ust. 6 ustawy VAT, co wyraźnie wynika ze sformułowania zawartego w części końcowej tego przepisu.

Z treści powołanego powyżej fragmentu przepisu normującego kwestię zwrotu podatku VAT płyną dwa wnioski. Po pierwsze zasadność wykazanego przez podatnika w ramach samoobliczenia podatku zwrotu podatku VAT winna być weryfikowana przez organ co do zasady. Po drugie zaś, wtedy gdy w ramach tej pierwotnej weryfikacji organ dojdzie do przekonania, że poprawność żądania podatnika budzi wątpliwości wszczyna procedurę przedłużenia terminu do zwrotu VAT (wyrok WSA w Łodzi z 20 lipca 2017 r., I SA/Łd 534/17, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu).

Doktryna i judykatura są zgodne co do tego, że dodatkowe weryfikowanie zasadności zwrotu jest, jako odstępstwo od zasady neutralności VAT, dopuszczalne wówczas, gdy zachodzą istotne (uzasadnione) wątpliwości co do zasadności tego zwrotu (A. Bartosiewicz, Komentarz do art. 87 ust. 2, WK 2016 i powołany tam wyrok WSA w Białymstoku z 16 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Bk 217/14; także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 października 2008 r., sygn. akt K 16/07, OTK-A 2008, Nr 8, poz. 136).

Organ podatkowy powinien wskazać na powód przedłużenia terminu zwrotu i przedstawić stronie istniejące w tym przedmiocie wątpliwości. Podatnik w tym zakresie powinien otrzymać jasną informację z czego wynika powód zakwestionowania zasadności zwrotu podatku i potrzeba dodatkowej weryfikacji transakcji.

W orzecznictwie utrwalony jest także pogląd, że organ podatkowy podejmując decyzję, o tym czy zasadność zwrotu podatku rzeczywiście wymaga dodatkowego zweryfikowania w ramach jednej z procedur wskazanych w art. 87 ust. 2 zdanie drugie ustawy o VAT, musi opierać się na odpowiednich przesłankach wynikających ze stanu faktycznego danej sprawy. Organ podatkowy decyduje wyłącznie o konieczności dalszego badania zasadności zwrotu, a nie o samej zasadności zwrotu. Nie chodzi zatem o wykazanie, że zwrot jest niezasadny ani o wykazanie, że istnieją dowody przemawiające za niezasadnością zwrotu. Chodzi natomiast o wykazanie, że istnieją okoliczności przemawiające za potrzebą dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku (wyrok NSA z 5 lipca 2016 r., sygn. akt I FSK 20139/15).

Zdaniem sądu pierwszej instancji oznacza to, że decydując o przedłużeniu terminu zwrotu VAT organ podatkowy ma obowiązek wskazać nie tylko jakie okoliczności za tym przemawiają, lecz także dlaczego uważa, że te okoliczności uzasadniają przedłużenie terminu zwrotu podatku VAT. Tak więc, postanowienie przedłużające termin wnioskowanego przez skarżącą zwrotu, powinno wskazywać przyczyny dokonywania dodatkowej weryfikacji zasadności tego zwrotu i je uzasadniać. Powodem niedokonania zwrotu nie może być tylko sam fakt wydania postanowienia. Takie postępowanie narusza podstawowe zasady procedury podatkowej wyrażone w art. 120, art. 121 i art. 124 Ordynacji podatkowej, czyli odpowiednio zasady: działania organu na podstawie przepisów prawa, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów oraz wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwieniu sprawy.

Podkreślić należy, co także jednolicie podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że przesłanki, którymi kieruje się organ podatkowy dokonując dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku, w wyniku czego następuje przedłużenie terminu zwrot różnicy podatku, nie mogą stanowić dla podatnika tajemnicy (tak trafnie wyrok WSA w Łodzi z 15 października 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 665/14).

Zgodnie ze stanowiskiem sądów administracyjnych, wyrażonym, między innymi, w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 24 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 1003/10, odnoszącym się do podstaw prawnych przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług, w świetle art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, przywołany przepis nie zawiera konkretnych przesłanek nakazujących weryfikację zasadności zwrotu, wystarczy powzięta przez organ wątpliwość co do jej zasadności. Mając jednak na uwadze zasadę nieograniczonego (co do terminu i treści) zwrotu nadwyżki podatku występującą na gruncie prawa wspólnotowego w zakresie podatku od towarów i usług, z którym polskie ustawodawstwo powinno być zgodne, podkreślić należy, że ograny podatkowe powinny bardzo ostrożnie posługiwać się tym środkiem. Omawiana instytucja jest tylko wyjątkiem od dominującej zasady terminowego zwrotu podatnikowi należnej mu różnicy podatku naliczonego nad należnym, dlatego stanowisko organu zmierzające do pozbawienia podatnika odzyskania zwrotu w ustawowym terminie, ze względu na wagę rozstrzygnięcia, powinno zostać przez organ skrupulatnie uzasadnione, poparte odpowiednimi tezami, co w sposób obiektywny pozwoli uznać, że w danej, konkretnej sprawie interes publiczny postawić należy ponad interesem jednostki. Organ nie może zatem decydować o przedłużeniu podatnikowi terminu zwrotu różnicy w podatku w sposób dowolny, nie poparty mocnymi argumentami.

Na wymóg sporządzenia należytego uzasadnienia stanowiska organu wskazywały wielokrotnie sądy administracyjne, np. w wyroku WSA w Białymstoku z 16 lipca 2014 r., sygn. Akt I SA/Bk 217/14, w którym wyjaśniono, że organ podatkowy powinien wskazać na powód przedłużenia terminu zwrotu i przedstawić stronie istniejące w tym przedmiocie wątpliwości. Podatnik w tym zakresie powinien otrzymać jasną informację z czego wynika powód zakwestionowania zasadności zwrotu podatku i potrzeba dodatkowej weryfikacji transakcji.

Sąd orzekający w sprawie w całości akceptuje powyższej powołane orzeczenia sądów i stanowisko doktryny, przyjmując je za własne.

Powyższych wymogów zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie organu pierwszej instancji nie spełnia. Oceniając uzasadnienie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Naczelnika US o przedłużeniu terminu zwrotu VAT należy stwierdzić, że nie wynika z nich na jakiej podstawie organy podatkowe powzięły wątpliwości co do przebiegu transakcji dokonywanych przez stronę (postanowienie organu pierwszej instancji k.74 akt administracyjnych). Tym samym nie wynikają z nich wątpliwości, co do zasadności zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Organ podatkowy drugiej instancji ogólnie jedynie wskazał, że w niniejszej sprawie "takie wątpliwości", co do prawidłowości zadeklarowanego przez stronę rozliczenia VAT zaistniały. (str. 9 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Problem w tym, że - tak w postanowieniu zaskarżonym, jak w i w postanowieniu organu pierwszej instancji - nie wskazano chociażby ogólnie jakie to wątpliwości, czego one dotyczyły.

Z akt sprawy wynikało, że udzielenie wyjaśnień i przedłożenie żądanych dokumentów przez skarżącą (strona działając przez pełnomocnika złożyła wyjaśnienia w sprawie, a 17 stycznia 2017 r. przedłożyła też część żądanej przez organ dokumentacji z informacją, że pozostała dokumentacja została przedłożona do kontroli prowadzonych za wcześniejsze okresy); ani nadesłanie 11 maja 2016 r. odpowiedzi udzielonej przez francuską administrację podatkową na wniosek dotyczący transakcji sprzedaży ciekłego helu przez skarżącą na rzecz A., Inc., nie spowodowało, że skarżąca otrzymała należny zwrot podatku VAT, wynikający z deklaracji za październik 2016 r.

W przedmiotowej sprawie spółka wnioskowała o zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w terminie 60 dni od dnia złożenia deklaracji, tj. do 9 stycznia 2017 r.

Organ pierwszej instancji po otrzymaniu 11 maja 2016 r. od francuskiej administracji podatkowej informacji o francuskim kontrahencie strony oraz po złożeniu wyjaśnień i dokumentów przez skarżącą 17 stycznia 2017 r., stwierdził, że w rejestrach zakupu i sprzedaży za kontrolowany okres występują "ci sami kontrahenci, w stosunku do których zostały podjęte działania kontrolne za wcześniejsze okresy". Organ wskazał, że w celu ustalenia prawidłowości i rzetelności transakcji, przeprowadził czynności weryfikacyjne i wnioskował o przekazanie informacji o transakcjach do bezpośrednich kontrahentów strony. Organy podatkowe nie wymieniły nawet przy tym, do jakich kontrahentów konkretnie się zwracał. Argumentowano, że wystosowano liczne zapytania do francuskiej, brytyjskiej, belgijskiej, niemieckiej administracji podatkowej z prośbą o "ustalenie transakcji".

Organ pierwszej instancji wskazał też, że w trakcie kontroli podatkowej, wszczętej za badany okres rozliczeniowy 5 stycznia 2017 r., przedłużał kilkakrotnie termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za październik 2016 r., a to postanowieniami z (...) marca 2017 r., (...) czerwca 2017 r. oraz z (...) września 2017 r. Dyrektor IAS uzupełniając tę argumentację, podniósł, że na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, organ pierwszej instancji oczekiwał na informacje, w związku z wnioskami wystosowanymi do unijnych administracji podatkowych, w celu potwierdzenia u kontrahentów prawidłowości i rzetelności transakcji sprzedaży i zakupu " (kolejny kontrahent w łańcuchu dostaw"). Jak wynikało natomiast z dalszej części uzasadnienia organu odwoławczego, w sprawie zaistniała potrzeba dodatkowego zweryfikowania, lecz nie udało się, pomimo podjętych działań, zgromadzić i przeanalizować całości materiału. W tym Dyrektor IAS upatrywał podstawy do przedłużenia terminu zwrotu podatku wykazanego w deklaracji za październik 2016 r.

Oceniając uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji o przedłużeniu terminu zwrotu VAT należy stwierdzić, że nie wynika z nich, na jakiej podstawie organy podatkowe powzięły wątpliwości, co do przebiegu transakcji dokonanych przez spółkę za badany okres. Nie wskazano, jakie elementy stanu faktycznego powodują konieczność dalszej weryfikacji i dlaczego. Tym samym nie wynikają z tych postanowień wątpliwości, co do zasadności zwrotu nadwyżki podatku. Organy podatkowe nie wskazały na jakiekolwiek wątpliwości związane z wewnątrzwspólnotowymi dostawami dokonywanymi na rzecz A., Inc.

Nie można uznać za wystarczające uzasadnienie przywołanie argumentu, że do przedłużenia terminu zwrotu wystarczy stwierdzenie, że materiał jaki pozostał do analizy był obszerny. Organy nie wskazały nawet jaki konkretnie materiał - dotyczących których konkretnie transakcji wymaga dodatkowej analizy. Z uzasadnienia postanowień organów obu instancji nie wynika nawet, które transakcje jeszcze pozostały do zweryfikowania.

Z całą pewnością nie mogą być uznane za okoliczności nakazujące dodatkowe weryfikowanie zasadności zwrotu podatku VAT: niezakończenie prowadzonej weryfikacji, czy wystąpienie do kontrahenta o potwierdzenie dokonanych transakcji, ani nawet oczekiwanie przez organ podatkowy na odpowiedź. Czynności te mogą co prawda wskazywać na szeroko zakrojone postępowanie wyjaśniające lecz nie podważają ani nie poddają w wątpliwość zasadności zwrotu VAT za grudzień 2016 r.

Taką okolicznością nie jest również znaczna wysokość wykazanego przez skarżącą zwrotu. Stwierdzenie przez organ podatkowy, że "zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania" opierać się musi na co najmniej uprawdopodobnionych przesłankach (tak wyrok 7 sędziów z 23 kwietnia 2018 r., I FSK 255/17).

Innymi słowy, zasadność przedłużenia zwrotu musi być wskazana na podstawie konkretnych okoliczności faktycznych danej sprawy.

Skarżąca na wezwanie organu dostarczyła wymagane dokumenty oraz wyjaśnienia mające na celu weryfikację stanu faktycznego oraz przebiegu transakcji. Nie otrzymała jednak jasnej informacji, z czego wynika powód kolejnego przedłużenia terminu zwrotu.

Brak wystarczającego uzasadnienia narusza ogólne zasady postępowania. Brak bowiem wskazania na konkretne okoliczności faktyczne i powołanie się na przedłużające się czynności weryfikujące, konieczność prowadzenia czynności kontrolnych - przy czym organy podatkowe nie wskazały jakich) nie spełnia przesłanki z art. 87 ust. 2 ustawy o VAT w zw. z art. 274b § 1 Ordynacji podatkowej. Stanowi to jednocześnie naruszenie powyższych przepisów, jak również podstawowych zasad procedury podatkowej wyrażonych w art. 120, art. 121, art. 122, art. 124 i 191, także art. 217 § 2 i art. 210 § 4 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. a i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej p.p.s.a.), należało orzec jak w punkcie pierwszym wyroku. Sąd mając na uwadze, że stwierdzoną w niniejszej sprawie wadliwością obarczone zostało także postanowienie organu pierwszej instancji, na podstawie art. 135 p.p.s.a. orzekł także o wyeliminowaniu z obiegu prawnego również tego rozstrzygnięcia.

Organ ponownie rozpatrujący sprawę uwzględni powyższe stanowisko sądu nadto będzie miał na uwadze to, że aby formuła "przedłużenia terminu zwrotu" została dochowana organ pierwszej instancji musi dokonać tej czynności zanim termin wyekspiruje. Literalna wykładnia art. 87 ust. 2 ustawy o VAT nakazuje bowiem uznać, że zwrot następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika, chyba że w tym czasie ów termin zostanie skutecznie przedłużony. Stąd wniosek, że przedłużanie terminu zwrotu podatku po upływie terminu, o którym mowa w art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, jest niedopuszczalne. Organ powinien wówczas dokonać zwrotu, albo odmówić jego dokonania.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2017, poz. 1799). Koszty postępowania w tej sprawie stanowiły: wpis od skargi w wysokości 100 zł, koszty zastępstwa prawnego radcy prawnego 480 zł oraz opłata skarbowa 17 zł.

Sprawa w przedmiocie rozpoznania niniejszej skargi została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do brzemienia art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Skarżąca dodatkowo wnioskowała o rozpoznanie sprawy w tym trybie.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.