Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 26 maja 2008 r.
III SA/Wa 419/08

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Lucyna Kaligowska (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. i A. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia (...) grudnia 2007 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. postanawia przyznać Skarżącym prawo pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. zwolnić ich od wpisu od skargi w kwocie 500 zł (pięćset złotych)

Uzasadnienie faktyczne

1. W odpowiedzi na wezwanie do solidarnego uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł. Skarżący A. i T. L. wnieśli o zwolnienie z obowiązku jego zapłaty. Do posiadanego majątku zaliczyli dom mieszkalny oraz grunty rolne o pow. (...) ha. Wśród źródeł utrzymania wymienili umowę o pracę Skarżącego ((...) zł brutto miesięcznie), gospodarstwo rolne (przychodowość roczna (...) zł, rentowność 10%), dopłatę z ARiMR ((...) zł rocznie) oraz rentę Skarżącej ((...) zł netto miesięcznie). Do kosztów utrzymania Skarżący zaliczyli: utrzymanie mieszkania ((...) zł), spłatę (...) kredytów ((...)), koszty leczenia ((...) zł), leczenie w Centrum (...) w W. ((...) zł), rehabilitację ((...) zł), opiekę ((...) zł), inne wydatki ((...) zł), pomoc w gospodarstwie rolnym ((...) zł). Do wniosku Skarżący dołączyli orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Skarżącej, zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia Skarżącej, kartę informacyjną leczenia szpitalnego, dwa zaświadczenia lekarskie.

2. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący przesłali formularz PPF, w którym jako uzasadnienie wniosku wskazali wysokie koszty leczenia Skarżącej oraz koszty prowadzenia gospodarstwa rolnego i domu, przy jednoczesnym wysokim obciążeniu spłatą zaciągniętych kredytów. W dołączonym do formularza piśmie Skarżący szczegółowo wyliczyli jakie wydatki składają się na utrzymanie mieszkania (ogrzewanie, energia elektryczna, woda, wywóz nieczystości, gaz, środki czystości, telefon), inne wydatki (prowadzenie gospodarstwa rolnego, konsumpcja, ubezpieczenia, etylina do samochodu osobowego, naprawy), koszty leczenia (transport Skarżącej do Centrum (...) w W., do G. na rehabilitację (...), leki, usługi dentystyczne, wizyty lekarskie, zabieg (...)). Skarżący poinformowali ponadto o stanie zadłużenia w banku ((...)) wynoszącym (...) zł. Dołączyli również dokumenty potwierdzające wysokość wydatków, zeznanie podatkowe za 2006 r., informację PIT-11 za 2007 r., odcinki płacowe za okres grudzień 2007 r.-marzec 2008 r., decyzję o przyznaniu renty, dokumenty potwierdzające spłatę kredytów, wyciągi z rachunków bankowych, decyzję w sprawie płatności do gruntów rolnych, karty informacyjne leczenia szpitalnego, zaświadczenie lekarskie.

Uzasadnienie prawne

Uwzględniając powyższe zważono, co następuje:

3. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie.

4. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

5. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04, niepubl.).

6. Skarżący wnieśli o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł.

7. Z akt sprawy referendarz sądowy wysnuł wniosek, iż Skarżących nie można zaliczyć do osób, do których przede wszystkim instytucja prawa pomocy jest kierowana, tj. bezrobotnych, samotnych, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku (por. postanowienie NSA z dnia 22 listopada 2006 r., II FZ 728/06, niepubl.).

Skarżący posiadają stałe źródła utrzymania, jakimi są wynagrodzenie za pracę Skarżącego ((...) zł brutto miesięcznie), renta Skarżącej ((...) zł netto miesięcznie - przysługuje do (...) kwietnia 2008 r.) oraz gospodarstwo rolne.

8. Oceniając zdolność Skarżących do poniesienia kosztu wpisu sądowego referendarz sądowy uwzględnił jednak szczególne okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, a mianowicie stan zdrowia Skarżących.

9. U Skarżącej rozpoznano bowiem (...). Jak wynika z akt sprawy zastosowano u niej leczenie chirurgiczne, a obecnie prowadzone jest leczenie uzupełniające: (...). Dodatkowo w zaświadczeniu lekarskim znajduje się wzmianka o leczeniu Skarżącej (...) - pierwsza dawka 8 listopada 2007 r.

10.

(...) jest lekiem należącym do grupy tzw. przeciwciał (...) czyli związków wybiórczo blokujących ściśle określone komponenty komórek (...). Jedynym zarejestrowanym wskazaniem do stosowania (...) jest, jak dotychczas, zaawansowany, (...). Najnowsze wyniki badań wskazują, że (...) można z powodzeniem stosować także w wielu przypadkach (...) (zanim dojdzie do (...)), jako pooperacyjną terapię uzupełniającą.

Jak wykazały badania, takie leczenie przedłuża życie, zmniejsza ryzyko (...) i (...). Wdrożeniu terapii (...) do codziennej praktyki (...) stoi jednak na przeszkodzie jej bardzo wysoki koszt, sięgający (...) zł rocznie dla jednej chorej (por. opracowanie dr n. biol. M. K. dostępne w Internecie).

Ze wspomnianego wyżej zaświadczenia wynika, że (...) podawana jest w cyklach (...) dniowych - w sumie (...) dawek. Współistniejące (...) wyklucza korzystanie przez Skarżącą z transportu publicznego.

11. W literaturze przedmiotu podkreśla się nadto, że w przypadku chorych na (...) szanse na powrót do zdrowia zwiększa zdrowy tryb odżywiania oraz zdrowy styl życia. Pacjentom zaleca się odżywczą i zrównoważoną dietę zawierającą dużo owoców, warzyw i produktów z pełnego ziarna zbóż (dane na podstawie Internetu).

12. Powyższe potwierdza zaświadczenie wystawione przez specjalistę onkologii klinicznej, z którego wynika, że w związku z leczeniem Skarżącej zaleca się oszczędzający tryb życia (unikanie ciężkich wysiłków fizycznych) i dobre warunki bytowe.

13. Dodatkowo Skarżąca przebyła (...) udowej oraz (...), co wiąże się z koniecznością długotrwałej rehabilitacji (...)i (...) (w tym celu jest ona transportowana na ćwiczenia) oraz wynajmowania pomocy domowej (zob. pismo Skarżącego k. 60 akt administracyjnych).

14. U Skarżącego rozpoznano natomiast przewlekłą chorobę (...), (...) (...), (...) (...), (...).

15. Opisane wyżej schorzenia powodują, że znaczącą pozycję w domowym budżecie zajmują wydatki na leczenie i lekarstwa. Sami Skarżący wydatki te określili na kwotę ok. (...) zł.

Rolą referendarza sądowego jest zatem ocena czy ma w niniejszej sprawie miejsce sytuacja tego rodzaju, iż zachodzi konieczność wyboru między zaspokojeniem należności wynikających z prowadzenia procesu sądowego a ochroną zdrowia.

16. Prawo do ochrony zdrowia jest konstytucyjnie gwarantowane (art. 68 ust. 1 Konstytucji) i to nie tylko jako prawo, które nadane zostaje jego adresatom przez władzę państwową, ale jest to prawo podstawowe wynikające z przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka, którego przestrzeganie władza państwowa jest zobowiązana ochraniać. Demokratyczne państwo prawne, przyznając obywatelom prawa nie powinno tworzyć uprawnień pozornych czy niemożliwych do realizacji ze względów prawnych czy też faktycznych.

W ocenie referendarza sądowego niedopuszczalne byłoby uzależnienie realizacji jednego prawa konstytucyjnego (prawa do ochrony zdrowia) od rezygnacji z realizacji drugiego prawa konstytucyjnego (prawa do sądu), jeśli sytuacja majątkowa strony uniemożliwiałaby realizację obu tych praw.

Uwagę tę należy odnieść do niestabilnej sytuacji finansowej Skarżących, o której świadczy chociażby fakt, iż Skarżący - jak wynika z treści skargi - zwrócił się do dwóch banków o liberalizację warunków spłaty zaciągniętych kredytów. Wystąpił również do Zakładu Energetycznego w P. z prośbą o przesunięcie terminu płatności za zużytą energię (prośbę załatwiono pozytywnie).

Uwzględniając zatem rodzaj rozpoznanych u Skarżących (w szczególności zaś u Skarżącej) schorzeń oraz wynikającą z nich konieczność prowadzenia zdrowego trybu życia, pozwalającego na zachowanie zdrowia (a nawet życia) referendarz sądowy doszedł do przekonania, że zapłata w krótkim czasie wpisu sądowego ograniczyłaby możliwość czynienia nakładów na ochronę zdrowia. Tym samym obciążenie Skarżących obowiązkiem jego uiszczenia byłoby wyrazem naruszenia ich konstytucyjnych praw.

17. Zdolność Skarżących do poniesienia kosztu wpisu sądowego należy nadto ocenić przez pryzmat ciążących na nich zobowiązań z tytułu czterech kredytów.

Wprawdzie należności cywilnoprawne nie należą do wydatków zaspokajanych w pierwszej kolejności przed kosztami sądowymi, niemniej zapłata tych ostatnich nie powinna przyczynić się do zaprzestania realizacji przez Skarżących zobowiązań cywilnoprawnych, zwłaszcza, wówczas gdy zobowiązania te powstały wiele lat przed złożeniem wniosku o umorzenie zaległości oraz podjęciem decyzji o prowadzeniu sporu sądowego.

Innymi słowy, wniesienie skargi nie powinno uniemożliwiać stronie realizacji ukształtowanych już uprzednio zobowiązań względem innych podmiotów - w tym przypadku banków, z których wywiązywanie się wkalkulowane zostało w koszty utrzymania. Zaprzestanie spłaty zobowiązań cywilnoprawnych mogłoby doprowadzić do zastosowania przez wierzycieli środków przymusu służących do wyegzekwowania długów, co dodatkowo pogorszyłoby sytuację Skarżących.

18. Z opisanych wyżej względów wniosek Skarżących o zwolnienie od wpisu od skargi w kwocie 500 zł uznać należy za zasadny.

Skarżący muszą mieć jednocześnie świadomość, że niniejsze rozstrzygnięcie nie oznacza, iż na dalszym etapie postępowania zostanie ono automatycznie powielone.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.