Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 24 czerwca 2008 r.
III SA/Wa 416/08

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia (...) grudnia 2007 r. Nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 1.000 zł,

Uzasadnienie faktyczne

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w wysokości 2.000 zł. Skarżący zwrócił się o zwolnienie z obowiązku jego zapłaty argumentując, iż od kilku lat nie posiada stałego źródła dochodu. Działalność gospodarczą zawiesił w 2004 r. W chwili obecnej nie pracuje. Nie posiada żadnych rachunków bankowych, akcji, udziałów, oszczędności, nieruchomości i ruchomości. Żona Skarżącego pracuje jako księgowa. Wraz z żoną i trójką dzieci Skarżący mieszka w części domu po dziadkach wraz z rodzicami. Utrzymaniem rodziny zajmuje się żona. Ze względu na stan zdrowia - 12% trwałego inwalidztwa nie może znaleźć stałego zatrudnienia, stąd też zajmuje się domem i dziećmi. Skarżący wystąpił z wnioskiem o załączenie do niniejszej sprawy dokumentów złożonych do sprawy III SA/Wa 1473/07, w której uzyskał częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Zaznaczył że przez ostatnie 6 miesięcy jej sytuacja (finansowa, zdrowotna) nie zmieniła się. Do pisma dołączył zeznanie PIT-36 za 2007 r., wraz z potwierdzeniem jego nadania 14 marca 2008 r.

Pismem z 27 marca 2008 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał Skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej.

Skarżący wykonując wezwanie referendarza sądowego przesłał wypełniony formularz PPF, w którym zaznaczył, że domaga się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W załączonym do formularza piśmie wyjaśnił, że nie posiada żadnego tytułu prawnego do wskazanych w wezwaniu lokali. Jedynie w lokalu przy ul. (...) Skarżący jest zameldowany, ale w nim nie mieszka. Żona posiada tytuł prawny do lokalu przy ul. (...) w L., gdzie jest zameldowana wraz z dziećmi. Z lokalu tego nie czerpie jednak żadnych korzyści. Skarżący przesłał również oświadczenie żony o wysokości dochodu osiągniętego przez nią w 2007 r. (54.656,58 zł), deklaracje VAT-7 oraz wyciągi z rachunków bankowych.

Zarządzeniem z 21 kwietnia 2008 r. referendarz sądowy włączył do akt niniejszej sprawy materiały nadesłane przez Skarżącego do sprawy III SA/Wa 1473/07, wśród których znajduje się m.in. pismo PZU z 31 grudnia 1980 r. informujące o ustalonym u Skarżącego trwałym inwalidztwie (12%); pismo informujące o zawieszeniu działalności gospodarczej od 1 marca 2004 r., dowody potwierdzające wydatki (telefon, energia elektryczna), zeznanie podatkowe żony PIT-36 za 2006 r., miesięczna symulacja wydatków, wyciągi z rachunków bankowych żony Skarżącego, zaświadczenie z Urzędu Pracy w W., iż Skarżący nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych, oświadczenie żony Skarżącego o wysokości miesięcznych dochodów netto (5.780,80 zł) oraz o ponoszeniu opłat za mieszkanie dziadka (450 zł) i raty kredytu konsumenckiego (500 zł), zaświadczenie o wysokości dochodu Skarżącego za 2006 r. ("0" zł) oraz zaświadczenie lekarskie.

Postanowieniem z 24 kwietnia 2008 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu stwierdził, iż Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie uiścić należnego w sprawie wpisu sądowego w wysokości 2.000 zł.

Od powyższego postanowienia strona pismem z 5 maja 2008 r. wniosła sprzeciw, w uzasadnieniu którego podniosła, że wpłata wpisu sądowego w wysokości 2.000 zł jest poważnym obciążeniem domowego budżetu. Podkreśliła, że nie pracuje. Zarzuciła ponadto, że ocena jego sytuacji finansowej stanowi swobodną interpretację referendarza sądowego, gdyż w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1473/07 zwolniono ją częściowo z kosztów sądowych. Oświadczyła, że praktycznie w nie zmienionym stanie finansowym pomoc została jej przyznana. Wyjaśniła, że referendarz sądowy w uzasadnieniu ww. postanowienia przedstawił sytuację materialną jego żony, a nie jego. Stwierdził, że choć żona pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, nie zawsze jest w stanie udzielić pomocy finansowej. Zaznaczył, że nie zwrócono mu wpisu sądowego, mimo złożenia stosownego wniosku przez Izbę Skarbową w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1473/07.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pismem z 20 maja 2008 r. wezwał Skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej.

Skarżący wykonując ww. wezwanie, złożył zeznanie podatkowe za 2007 r. (dochód - 64.171,45) oraz deklaracje podatku od towarów i usług za luty (przychód - 33.926), marzec (41.273 zł) i kwiecień (52.158 zł) 2008 r. swojej małżonki. Dołączył ponadto kopię rachunków za energie elektryczną (129,77 zł), fakturę za telefon (kwiecień - 99,93 zł) oraz fakturę za gaz w wysokości 5341.16 zł. Przedstawił również symulację ponoszonych wydatków miesięcznych (6.480 zł) oraz sezonowych (6.800 zł), wyszczególniając ponoszone opłaty - gaz do kuchni (50 zł), telefon (100 zł), prąd (130 zł), podatek gruntowy (130 zł), wyżywienie (4.700 zł), środki higieny (500 zł), dodatkowe zakupy ćwiczeń i podręczników (100 zł) przedszkole (400 zł), szkoła podstawowa (200 zł) i gimnazjum (200 zł). Wskazał również, że wyprawki szkolne (przedszkole, szkoła podstawowa i gimnazjum) wynoszą razem 1.500 zł. Poinformował, że z powodu nieobecności małżonki nie jest na chwili obecnej udzielić informacji na temat właściciela lokalu przy ul. (...) w W., ani dostarczyć wyciągów bankowych żony z ostatnich trzech miesięcy.

Uzupełniając pismo procesowe z 9 czerwca 2008 r. Skarżący przy piśmie z 17 czerwca 2008 r. nadesłał oświadczenie żony o statusie prawnym mieszkania przy ul. (...), wyciągi bankowe za ostatnie 3 miesiące oraz opłaty za przedszkole regulowane przelewem bez opłat za dodatkowe zajęcia w przedszkolu.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W pierwszej kolejności Sąd pragnie zwrócić uwagę, iż Skarżący złożył wniosek o przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o częściowe zwolnienie z kosztów sądowych.

Zdaniem Sądu, wykładnia systemowa prowadzi do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J. P. Tarno, Prawo..., s. 320). Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a.

Rozpoznając sprawę należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej Skarżącego oraz jego zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych.

Zauważyć należy, iż na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 2.000 zł.

Z dokumentów przedłożonych przez Skarżącego, a w szczególności z jego oświadczeń wynika, że on i jego rodzina nie jest pozbawiona źródeł utrzymania, ponieważ żona Skarżącego prowadzi działalność gospodarczą, uzyskując z tego tytułu stały dochód w wysokości około 5.350 zł netto miesięcznie (dane na podstawie deklaracji rocznej za 2007 r.). Dodatkowo żona Skarżącego ponosi opłaty za mieszkanie dziadka (ok. 450 zł) oraz raty kredytu konsumenckiego (500 zł).

Sąd, badając sytuację finansową Skarżącego w oparciu o nadesłane przez niego dokumenty źródłowe oraz złożone oświadczenia, stwierdza, że sytuacja finansowa Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 1.000 zł. Skarżący wykazał bowiem, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zwrócić należy uwagę, że żona Skarżącego uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na wysokim poziomie, o czym świadczą deklaracje VAT-7 oraz zeznanie podatkowe za 2007 r. W 2007 r. osiągnęła łączny przychód w wysokości 323.007,15 zł, przy kosztach jego uzyskania wynoszących 258.835,70 zł. Roczny dochód żony Skarżącego wynosi natomiast 64.171,45 zł (zeznanie roczne). Sąd przyjął wartość dochodu wynikającą z zeznania podatkowe, choć w aktach sprawy znajduje się oświadczenie M. M. z 7 kwietnia 2008 r. o osiągniętym w 2007 r. dochodzie w wysokości 54.656,58 zł (k-50 akt sądowych). Przy takim dochodzie (64.171,45 zł), mimo iż jest to dochód pięcioosobowej rodziny, w ocenie Sądu, można partycypować w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego. Dochody te pozwalają bowiem na poczynienie oszczędności i uiszczenie części wpisu sądowego - w rozpoznawanej sprawie 1.000 zł Sąd stwierdza także, że z deklaracji VAT-7 wynika, że średnia miesięczna sprzedaż u małżonki Skarżącego (za 3 miesiące) kształtuje się na poziomie ok. 42,450 zł.

Należy również podkreślić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1473/07, uchylając zaskarżoną decyzję, zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz Skarżącego 1.000 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrok ten jest prawomocny od 22 maja 2008 r., a zatem zasądzona na rzecz Skarżącego kwota może zostać wykorzystana na uiszczenie wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Wprawdzie Skarżący stwierdzi w piśmie z 5 maja 2008 r., że wpisu tego nie otrzymał jeszcze, niemniej jednak sytuacja ta powinna ulec zmianie z uwagi na prawomocność orzeczenia i upływ czasu.

Sąd, zważywszy na całość przedstawionej wyżej argumentacji oraz na podstawie art. 260 w zw. z art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.