Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1622498

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 11 września 2013 r.
III SA/Wa 3300/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Alojzy Skrodzki (sprawozdawca).

Sędziowie WSA: Jolanta Sokołowska, Jarosław Trelka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi C. z siedzibą na Cyprze na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia (...) sierpnia 2012 r. nr (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną interpretacją indywidualną z (...) sierpnia 2012 r. Minister Finansów uznał za prawidłowe stanowisko C. Limited z siedzibą na Cyprze w zakresie ukonstytuowania zakładu oraz za nieprawidłowe w zakresie: 1) zastosowania zwolnienia podmiotowego w odniesieniu do dochodów kapitałowej spółki cypryjskiej posiadającej status prywatnego funduszu inwestycyjnego, 2) zastosowania zwolnienia podmiotowego do dochodów z dywidend wypłacanych przez spółkę komandytowo-akcyjną, 3) opodatkowania dochodów powstałych w związku z przekształceniem spółki operacyjnej.

Występując z wnioskiem o wydanie tej interpretacji Spółka podała, że jest kapitałową spółką prawa cypryjskiego, podlegającą tam opodatkowaniu od swoich dochodów. W związku z reorganizacją działalności Spółka, zgodnie z prawem obowiązującym na Cyprze, uzyska status prywatnego funduszu inwestycyjnego (dalej: "P."). Jego utworzenie na Cyprze wymaga obecnie spełnienia wymogów określonych tamtejszą ustawą o jednostkach międzynarodowego zbiorowego inwestowania z 1999 r. Zgodnie z prawem cypryjskim P. jest pod względem podatkowym traktowany na równi z innymi cypryjskimi spółkami z ograniczoną odpowiedzialnością. Tym samym jego dochód jest opodatkowany na Cyprze bez względu na miejsce jego osiągania. Wyłącznym przedmiotem działalności P. będzie zbiorowe inwestowanie środków (zebranych w drodze niepublicznego proponowania nabycia udziałów/tytułów uczestnictwa w P.) w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe. Uzyskanie statusu P. wymaga zgody Banku Centralnego Cypru, który w odniesieniu do cypryjskich funduszy inwestycyjnych pełni rolę właściwego organu nadzoru nad rynkiem finansowym. Działalność PICIS będzie także podlegała bezpośredniemu nadzorowi takich organów. Nadzór ten obejmuje m.in. badanie dokumentów, akceptację osób zarządzających P., monitorowanie bieżącej działalności P. Aktywa P. będą przechowywane w banku depozytariuszu z siedzibą na Cyprze. W zarządzaniu tymi aktywami oraz działalnością P. będzie brał udział licencjonowany menedżer mający siedzibę na Cyprze i działający na podstawie zezwolenia właściwego organu nadzoru nad rynkiem finansowym Cypru. Zarząd będzie zobowiązany uzyskać zgodę licencjonowanego menedżera przed wykonaniem pewnych istotnych decyzji (w tym nabycia i sprzedaży inwestycji, umorzenia jednostek P., ustalenia dywidendy, powołania zewnętrznych konsultantów i audytorów). Spółka stanie się wspólnikiem w polskiej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, która prowadzi działalność operacyjną (dalej: "spółka operacyjna"), a która następnie zostanie przekształcona w spółkę komandytowo-akcyjną. W rezultacie Spółka będzie akcjonariuszem posiadającym akcje spółki komandytowo-akcyjnej. Drugim wspólnikiem będzie polska spółka kapitałowa, która będzie pełniła rolę komplementariusza - wspólnika prowadzącego sprawy spółki komandytowo-akcyjnej. Na dzień przekształcenia w spółce operacyjnej mogą wystąpić niepodzielone zyski. Zyski spółki komandytowo-akcyjnej będą dystrybuowane do Spółki w szczególności w formie dywidendy.

Uzupełniając - na wezwanie organu podatkowego - swój wniosek Spółka wskazała m.in. że po uzyskaniu zezwolenia Centralnego Banku Cypru na założenie funduszu, fundusz ten wpisywany jest do Rejestru Funduszy. Spółka wyjaśniła także w jaki sposób uzyskuje się licencję menedżera funduszu. Podkreśliła mianowicie, że następuje to w dwóch etapach, tj. poprzez uzyskanie stosownej licencji na prowadzenie działalności jako firma inwestycyjna i następnie uzyskanie stosownego zezwolenia Centralnego Banku Cypru na zarządzanie konkretnym funduszem.

W związku z powyższym Spółka zapytała:

1)

czy prawidłowe jest stanowisko, że prowadząc działalność w Polsce poprzez spółkę komandytowo-akcyjną, Spółka będzie miała zakład w Polsce w rozumieniu ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397 z późn. zm., dalej: "u.p.d.o.p.") oraz umowy z dnia 4 czerwca 1992 r. między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Cypru w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku (Dz. U. z 1993 r. Nr 117, poz. 523, dalej: "umowa"), którego działalność będzie podlegała opodatkowaniu w Polsce na gruncie przepisów u.p.d.o.p.;

2)

czy prawidłowe jest stanowisko, że Spółka, będąca cypryjskim funduszem inwestycyjnym P., prowadząca w Polsce działalność gospodarczą za pośrednictwem spółki komandytowo-akcyjnej, będzie zwolniona z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p.;

3)

czy prawidłowe jest stanowisko, że zwolnienie, o którym mowa w pytaniu 2, obejmuje również wypłaty dywidendy dokonywane przez spółkę komandytowo-akcyjną na rzecz Spółki;

4)

czy na moment przekształcenia spółki operacyjnej w spółkę komandytowo-akcyjną wystąpi konieczność zapłaty podatku dochodowego od osób prawnych po stronie Spółki.

Odnosząc się do pytania 1 Spółka stwierdziła, że ponieważ będzie prowadzić w Polsce działalność za pośrednictwem spółki komandytowo-akcyjnej, należy uznać, że Spółka będzie posiadała w Polsce zakład w rozumieniu u.p.d.o.p. oraz umowy. Tym samym dochody osiągnięte za jej pośrednictwem będą opodatkowane w Polsce.

Odpowiadając na pytanie drugie Spółka wskazała, że w jej ocenie będzie instytucją wspólnego inwestowania posiadającą siedzibę na Cyprze (państwie członkowskim Unii Europejskiej), a nadto spełnione są wszystkie warunki do zastosowania zwolnienia, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p., tj.:

1) P. jest rezydentem podatkowym Cypru i jego dochód jest opodatkowany bez względu na miejsce jego osiągania, z zastrzeżeniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania; cypryjskie przepisy podatkowe przewidują zwolnienie przedmiotowe dla zysków z tytułu sprzedaży udziałów, akcji oraz innych papierów wartościowych, za wyjątkiem akcji/wkładów posiadanych przez P. w spółce komandytowo-akcyjnej (ze względu na transparentność podatkową tej spółki); zwolnienie - po spełnieniu odpowiednich warunków - przewidziane jest również dla dywidend otrzymanych od podmiotów posiadających siedzibę poza Cyprem; zgodnie z prawem cypryjskim dochody z działalności zakładu położonego poza Cyprem są zwolnione z podatku dochodowego na Cyprze o ile nie są spełnione dwa - wskazane przez Spółkę - warunki łącznie; jakikolwiek alokowany do zakładu dochód, który podlega opodatkowaniu "podatkiem obronnym" na Cyprze jest w pełni opodatkowany na Cyprze;

2)

wyłącznym przedmiotem działalności P. będzie zbiorowe inwestowanie środków (zebranych w drodze niepublicznego proponowania nabycia udziałów/tytułów uczestnictwa w P.) w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe;

3)

działalność P. jest regulowana i bezpośrednio nadzorowana przez właściwy organ nadzoru nad rynkiem finansowym Cypru;

4)

aktywa P. będą przechowywane w banku depozytariuszu;

5) Spółka powoła licencjonowanego menedżera mającego siedzibę na Cyprze i działającego na podstawie zezwolenia właściwego organu nadzoru nad rynkiem finansowym Cypru;

6)

umowa zawiera klauzulę wymiany informacji podatkowych pomiędzy Polską i Cyprem.

Odnosząc się do pytania 3 i 4 Spółka wskazała, że wszystkie przychody osiągane przez nią za pośrednictwem spółki komandytowo-akcyjnej są zwolnione z podatku dochodowego od osób prawnych na gruncie art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p., a zatem zwolnieniu podlegają również:

- przychody spółki komandytowo-akcyjnej w zakresie, w jakim podatnikiem w stosunku do nich jest Spółka;

- dywidendy wypłacane przez spółkę komandytowo-akcyjną do Spółki,

- dochody (przychody) osiągane przez Spółkę z udziału w zyskach osób prawnych, w tym wartość niepodzielonych zysków w przypadku przekształcenia spółki operacyjnej w spółkę komandytowo-akcyjną.

Minister Finansów uznał stanowisko Spółki w zakresie pytania 1 za prawidłowe, odstępując jednocześnie od uzasadnienia prawnego tej oceny. W pozostałym zakresie uznał jej stanowisko za nieprawidłowe. Zwrócił uwagę, iż wprowadzając art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. wolą ustawodawcy było ustanowienie zwolnienia podmiotowego dla zagranicznych instytucji wspólnego inwestowania równoważnym polskim funduszom inwestycyjnym. Dalej podkreślił, że zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. Nr 146, poz. 1546 z późn. zm.; dalej: "u.f.i.") fundusz inwestycyjny może być utworzony wyłącznie przez towarzystwo (a nie przez udziałowców, inwestorów czy akcjonariuszy). W rezultacie w polskim systemie prawnym fundusz inwestycyjny i zarządzające tym funduszem towarzystwo łączy stosunek prawny innego rodzaju, niż w przypadku PICIS i spółki zarządzającej pełniącej funkcję managera. Odwołując się do treści art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. Minister Finansów stwierdził że fundusz P. nie spełnia warunku dotyczącego bycia zarządzanym przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę. Wprawdzie Spółka wyjaśniła, że spółka zarządzająca (licencjonowany menedżer) będzie uprawniona do zarządzania funduszem P. na podstawie zezwolenia udzielonego przez Bank Centralny Cypru, to w sprawie istotne jest, że "zezwolenie" to stanowi element zezwolenia na prowadzenie działalności w formie funduszu P. (czy też raczej licencji) i nie stanowi odrębnego aktu administracyjnego (jak stanowi u.p.d.o.p.), nakładającego tylko na spółkę zarządzającą określone prawa, obowiązki i odpowiedzialność. Tymczasem w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. w sposób wyraźny w lit. "c" i "f" rozdzielono wymagania stawiane odpowiednio funduszowi i podmiotowi zarządzającemu i wskazano, że oba podmioty w sposób niezależny muszą uzyskać zezwolenia na prowadzenie działalności. Minister Finansów zwrócił uwagę, że w przepisach u.f.i. odróżnia się pojęcia spółki zarządzającej (art. 2 pkt 10) i firmy inwestycyjnej (art. 2 pkt 14). W efekcie należy odróżnić pojęcia podmiotu zarządzającego w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. i art. 2 pkt 10 u.f.i., który prowadzi podstawową działalność gospodarczą polegającą na zarządzaniu funduszami zagranicznymi i na taką działalność posiada stosowne zezwolenie właściwego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, od wymienionej przez Spółkę spółki inwestycyjnej pełniącej funkcję menadżera (której specyfika zbliżona jest do firmy inwestycyjnej określonej w art. 2 pkt 14 u.f.i.).

Końcowo Minister Finansów wskazał że zgodnie z opisem stanu faktycznego Spółka po uzyskaniu statusu P. będzie współzarządzana przez "członków zarządu" oraz "licencjonowanego menedżera", natomiast warunek określony w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. dotyczy "zarządzania", a nie "współzarządzania".

Spółka wezwała Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa, a gdy ten podtrzymał pogląd wyrażony w interpretacji, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zarzuciła w skardze naruszenie:

- art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. przez błędną wykładnię i błędne uznanie, że licencjonowany menadżer nie jest podmiotem który prowadzi swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmiot ten ma siedzibę, podczas gdy z cypryjskich przepisów wynika, że licencjonowany menadżer musi uzyskać odpowiednie zezwolenia do zarządzania funduszem inwestycyjnym;

- art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. e u.p.d.o.p. przez błędną wykładnię i błędne uznanie, że cypryjski bank depozytariusz przechowujący aktywa P. nie spełnia przesłanki bycia depozytariuszem;

- art. 120 i art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) przez ich niezastosowanie.

Na tej podstawie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji w części dotyczącej pytań 2, 3, 4.

W uzasadnieniu skargi Spółka powtórzyła zasadniczo argumentację zawartą we wniosku. Dodatkowo wskazała, że celem zmiany od 1 stycznia 2011 r. stanu prawnego było wyeliminowanie dyskryminacji zagranicznych funduszy inwestycyjnych, wynikającej z faktu, że do końca 2010 r. polskie fundusze inwestycyjne były zwolnione z podatku, a zagraniczne z tego zwolnienia korzystać nie mogły. Tymczasem zaprezentowane w zaskarżonej interpretacji stanowisko prowadzi do odwrotnego - niż zakładany przez ustawodawcę - efektu. Gdyby bowiem spełnienie przesłanki z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. interpretować tak jak to uczynił Minister Finansów, żaden z funduszy inwestycyjnych państw członkowskich UE nie spełniłby ustawowego warunku zwolnienia podatkowego. Powyższe prowadziłoby do absurdalnej konkluzji, że zagraniczny fundusz inwestycyjny jest zwolniony z podatku pod warunkiem, że jest funduszem polskim.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji i wniósł o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy w stanie faktycznym podanym przez Skarżącą, spełnia wszystkie warunki z art. 6 ust. 10a) u.p.d.o.p. niezbędne do zwolnienia jej, jako zagranicznego funduszu inwestycyjnego, z podatku dochodowego od osób prawnych. Przy czym spór zawęża się do warunków, niezbędnych do skorzystania ze zwolnienia a mianowicie bycia zarządzanym przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę oraz depozytariusza przechowującego aktywa. Zdaniem Ministra Finansów w przepisach u.f.i. odróżnia się pojęcia spółki zarządzającej (art. 2 pkt 10) i firmy inwestycyjnej (art. 2 pkt 14). W efekcie należy odróżnić pojęcia podmiotu zarządzającego w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. i art. 2 pkt 10 u.f.i., który prowadzi podstawową działalność gospodarczą polegającą na zarządzaniu funduszami zagranicznymi i na taką działalność posiada stosowne zezwolenie właściwego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, od wymienionej przez Spółkę spółki inwestycyjnej pełniącej funkcję menadżera (której specyfika zbliżona jest do firmy inwestycyjnej określonej w art. 2 pkt 14 u.f.i.). Ponadto Minister Finansów wskazał, że Spółka będzie współzarządzana przez "członków zarządu" oraz "licencjonowanego menedżera", natomiast warunek określony w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. dotyczy "zarządzania", a nie "współzarządzania". Z kolei zdaniem Spółki, te zezwolenia, które będzie posiadać i licencjonowany menager i ona wydane przez stosowe organy Cypru, gdzie ma ona siedzibę, są wystarczające do uznania jej za instytucję wspólnego inwestowania spełniającą wszystkie warunki z art. 10 ust. 1 pkt 6 a)-f) u.p.d.o.p. niezbędne do zastosowania zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych. Zdaniem Spółki, wymaganie w stosunku do zagranicznych podmiotów identycznych regulacji prawnych jak ma to w miejsce w przypadku polskich podmiotów, mija się z celem wprowadzonych zmian w u.p.d.o.p od 4 grudnia 2011 r.

Przechodząc do rozstrzygnięcia sporu należy najpierw odnieść się do stanu prawnego. Otóż art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p. w brzmieniu obowiązującym od 4 grudnia 2011 r. stanowi, że zwalnia się od podatku instytucje wspólnego inwestowania posiadające siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, które spełniają łącznie następujące warunki:

a)

podlegają w państwie, w którym mają siedzibę, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania,

b)

wyłącznym przedmiotem ich działalności jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe,

c)

prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę, albo prowadzenie przez nie działalności wymaga zawiadomienia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę, w przypadku gdy:

- prowadzą swoją działalność w formie instytucji wspólnego inwestowania typu zamkniętego oraz

- zgodnie z dokumentami założycielskimi ich tytuły uczestnictwa nie są oferowane w drodze oferty publicznej ani dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym, ani wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu oraz mogą być nabywane także przez osoby fizyczne wyłącznie gdy osoby te dokonają jednorazowego nabycia tytułów uczestnictwa o wartości nie mniejszej niż 40.000 euro,

d)

ich działalność podlega bezpośredniemu nadzorowi właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę,

e)

posiadają depozytariusza przechowującego aktywa tej instytucji,

f)

zarządzane są przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę;

Na wstępie wskazać należy, że zmiana art. 6 od 4 grudnia 2011 r. nastąpiła z uwagi na podjęte przez Rząd Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązania wobec Komisji Europejskiej w sprawie usunięcia naruszenia Dyrektywy nr 2006/4093 ustawą z dnia 25 listopada 2010 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 226, poz. 1478) poprzez dodanie pkt 10a w art. 6 w ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397 z późn. zm.).

Zdaniem Sądu, mając na uwadze powyższe zmiany, organ podatkowy zasadnie ocenił, że w świetle opisanego stanu faktycznego cypryjska spółka nie będzie korzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p.

Fundusze zagraniczne, aby być uznane za porównywalne z funduszami krajowymi i podlegać zwolnieniu od opodatkowania na mocy art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. muszą spełniać określone w przepisach warunki. Formułując te warunki oparto się tu na cechach charakteryzujących działania polskich funduszy, tj.:

- przedmiot działalności, który jest ograniczony do lokowania środków pieniężnych zebranych w drodze publicznego, a w przypadkach określonych w ustawie również niepublicznego proponowania nabycia jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych, w określone w ustawie papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe (art. 3 ust. 1 u.f.i.),

- możliwość utworzenia funduszu inwestycyjnego wyłącznie po uzyskaniu zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego (art. 14 ust. 1),

- obowiązek prowadzenia rejestru aktywów funduszu przez depozytariusza (art. 9),

- podleganie nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego (art. 5 pkt 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o nadzorze nad rynkiem kapitałowym (Dz. U. Nr 183, poz. 1537 z późn. zm.),

- posiadanie przez wszystkie fundusze inwestycyjne osobowości prawnej, pomimo że stanowią one jedynie masę majątkową utworzoną z wpłat uczestników i nabytych za te wpłaty aktywów.

Muszą też być zarządzane przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę.

Przesłanki zwolnienia podmiotowego z art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. należy oceniać poprzez pryzmat zasady równego traktowania polskich funduszy inwestycyjnych i ich odpowiedników (podmiotów równoważnych) z Unii Europejskiej oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Do tych bowiem zasad odwoływali się autorzy nowelizacji u.p.d.o.p. wprowadzając przedmiotowe zwolnienie. To z kolei narzuca kierunek interpretacji spornych przepisów.

Zgodnie z przyjętym przez polskiego prawodawcę modelem, fundusze inwestycyjne zarządzane są przez odrębną od nich osobę prawną, tj. towarzystwo funduszy inwestycyjnych. Konstrukcja zakłada więc, że organem jednej osoby prawnej jest inna osoba prawna. Rozwiązanie to jest zgodne z przepisami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) (Dz.U.UE.L 302/32) - dalej "UCITS", tj. z jej art. 6, które przewidują możliwość utworzenia przedsiębiorstwa zarządzającego (management company).

Jest to o tyle istotna kwestia, że podział funduszy inwestycyjnych można oprzeć na kryterium odwołującym się właśnie do powyższej okoliczności, mianowicie do stosunku prawnego zachodzącego pomiędzy inwestorem funduszu a spółką zarządzającą. I zgodnie z tym kryterium można wyodrębnić: 1) fundusze statutowe, w których brak jest rozdziału pomiędzy majątkiem spółki zarządzającej a majątkiem funduszu, 2) fundusze umowne, w których majątek jest oddzielony od majątku spółki zarządzającej (D. Krupa, Zamknięte fundusze inwestycyjne, Warszawa 2008).

W funduszu statutowym uczestnik funduszu inwestycyjnego jest jednocześnie inwestorem i udziałowcem spółki, więc łączą go z funduszem relacje o charakterze korporacyjnym i majątkowym. Wynika z tego, że uczestnicy takiego funduszu nabywają prawa typowe dla współwłaścicieli spółek prawa handlowego i wpływają na decyzje w sprawach personalnych i gospodarczych funduszu. W sensie prawnym fundusz jest własnością spółki, a papiery własnościowe, w które inwestuje fundusz, stają się jednocześnie składnikiem majątku spółki. W funduszu statutowym brak jest specjalnej ochrony majątku inwestorów lokowanego przez fundusz, gdyż z punktu widzenia prawa uczestnicy takiego funduszu traktowani są jak zwykli akcjonariusze. Ta forma uczestnictwa w funduszu pociąga za sobą również niekorzystne konsekwencje prawne związane z pozycją wspólnika spółki handlowej, jak np. obciążenie inwestora ryzykiem zadłużenia lub upadłości spółki.

W przypadku funduszy umownych stosunek prawny między uczestnikami a spółką zarządzającą nie ma charakteru korporacyjnego. Ten model funduszu charakteryzuje się oddzieleniem majątku inwestorów od majątku spółki zarządzającej funduszem. Uczestnicy funduszy umownych podlegają ochronie prawnoadministracyjnej.

Oddzielenie aktywów funduszu inwestycyjnego od aktywów organu zarządzającego przekłada się na rozdzielnie ryzyka inwestycyjnego i ryzyka gospodarczego związanego z wykonywaniem działalności polegającej na tworzeniu i zarządzaniu funduszami inwestycyjnymi. Dzięki temu, środki gromadzone przez fundusz inwestycyjny pozostają oddzielną masą majątkową, co oznacza, iż w przypadku pogorszenia sytuacji finansowej podmiotu zarządzającego środki zgromadzone w funduszu inwestycyjnym pozostają bezpieczne i nie wchodzą do masy upadłościowej spółki zarządzającej.

Jest to więc istotny element konstrukcji funduszy inwestycyjnych, bo współtworzy system gwarantujący określony poziom bezpieczeństwa działalności funduszy inwestycyjnych. Innymi elementami tego systemu jest nadzór nad funduszami sprawowany przez uprawniony organ, ustanowienie limitów inwestycyjnych oraz obowiązków w zakresie publikowania informacji o działalności i sytuacji finansowej funduszu.

Słusznie też organ powołuje się na konieczność przyjęcia w sprawie, że zarządzanie, o którym mowa w analizowanym przepisie ustawy podatkowej, musi być rozumiane szerzej niż tylko w odniesieniu do działalności inwestycyjnej podmiotu cypryjskiego. Ogólnie rzecz ujmując zarządzanie to prowadzenie spraw określonego podmiotu, polegające na administrowaniu jego majątkiem i kierowaniu jego bieżącą działalnością. W wypadku zarządzania funduszami inwestycyjnymi pojęcie to ulega znacznej modyfikacji, obejmując nie tylko pośrednictwo w zbywaniu i dokupowaniu jednostek uczestnictwa, lecz całokształt czynności związanych z inwestowaniem powierzonych środków i instrumentów finansowych w odpowiednie aktywa, zgodnie z przyjętymi w statucie danego zasadami polityki inwestycyjnej. Na ten szerszy aspekt sprawy wskazuje również treść załącznika II Dyrektywy UCITS, gdzie w ramach funkcji zarządzania wyodrębnia się zarządzanie inwestycjami oraz działalność administracyjną polegającą na wykonywaniu takich czynności, jak obsługa prawna i obsługa rachunkowo-księgowa w zakresie zarządzania funduszem, zapytania klientów; wycena i wyznaczanie ceny (w tym zwroty podatkowe), monitorowanie przestrzegania uregulowań, prowadzenie rejestru posiadaczy jednostek uczestnictwa, wypłata zysków, emisja i umarzanie jednostek uczestnictwa, rozliczanie umów (w tym wysyłanie potwierdzeń), prowadzenie ksiąg, wprowadzanie do obrotu.

Zasadne są tu więc zastrzeżenia organu odnoszące się do spełnienia przez Skarżąca przesłanki dotyczącej sposobu (formy) zarządzania, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. wobec pokrywania się kompetencji spółki zarządzającej działalnością inwestycyjną (I. Managera) oraz kompetencji przysługujących zarządowi spółki kapitałowej jako organowi uprawnionemu do prowadzenia spraw spółki oraz reprezentowania jej na zewnątrz (przez które to pojęcie należy rozumieć przecież dokonywanie czynności prawnych, a szczególności zawieranie umów, składanie i przyjmowanie oświadczeń woli, prowadzenie procesów oraz występowanie przed sądami oraz organami administracji).

Ponadto, słusznie Minister Finansów wskazał, że Spółka będzie współzarządzana przez "członków zarządu" oraz "licencjonowanego menedżera", jak wskazała skarżąca we wniosku, natomiast warunek określony w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. dotyczy "zarządzania", a nie "współzarządzania".

Poza tym, Skarżąca opisała w stanie faktycznym, że Fundusz będzie skupiał dwa rodzaje uczestników " management shares" i "non voting shares". Pierwsza kategoria to rzeczywiści "właściciele" Funduszu. Może być ich najwyżej dwóch. Przysługuje im komplet praw korporacyjnych, w szczególności prawo do podejmowania decyzji oraz prawo do głosowania. Zatwierdzani są oni przez Centralny Bank Cypru. Druga grupa to inwestorzy nieposiadający żadnych praw korporacyjnych. Taka struktura i sposób zarządzania słusznie skłoniła Ministra Finansów do stwierdzenia, że Skarżąca bardziej przypomina fundusz kapitałowy, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy o Krajowym Funduszu Kapitałowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 57, poz. 491 z późn. zm.) z uwagi na brzmienie art. 11 ust. 1 pkt 1 i 2 cyt. ustawy, gdzie takie podmioty mogą działać w formie sp. z o.o., akcyjnej czy też komandytowo - akcyjnej.

Wobec powyższego przyjąć należy, że przedstawiony we wniosku model zarządzania spółką cypryjską - oparty na zarządzie i spółce zarządzającej działalnością inwestycyjną - nie spełnia warunku, o którym mowa art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p.

Stąd słuszne jest więc stanowisko Ministra w tym zakresie.

Skoro Skarżąca nie spełnia przesłanki z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. to w konsekwencji, nie będzie zwolniona również z wypłaty dywidendy dokonywanej przez spółkę komandytowo-akcyjną na rzecz Spółki. W związku z powyższym wystąpi konieczność zapłaty podatku dochodowego od osób prawnych po stronie Spółki. Zatem powyższa konstatacja pozwalała także uznać za nieprawidłowe stanowisko Skarżącej w zakresie pytania trzeciego i czwartego zawartego we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego.

Przy czym, w ocenie Sądu, nie była niezbędna analiza pozostałych warunków z art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.f, skoro brak spełnienia chociażby jednego wykluczało zwolnienie z podatku dochodowego od osób prawnych.

Odnosząc się zaś do oceny rozwiązań przyjętych w u.p.d.o.p. z uwzględnieniem przepisów TUE - pod kątem zgodności przepisów krajowych ze swobodą przedsiębiorczości (art. 49 TUE), swobodą przepływu kapitału (art. 63 TUE), jak również ogólną zasadą niedyskryminacji (art. 18 TUE) - poruszyć należy problem zakresu przysługującego państwom członkowskim władztwa podatkowego w zakresie podatków bezpośrednich. W odróżnieniu od podatków pośrednich, podatki dochodowe zostały zharmonizowane w ramach UE jedynie w ograniczonym zakresie. Pomimo że opodatkowanie bezpośrednie należy do kompetencji państw członkowskich, to muszą one wykonywać je z poszanowaniem prawa wspólnotowego i powstrzymywać się od wszelkiej dyskryminacji opartej na przynależności państwowej. Podkreślić należy, że odmienne traktowanie nie stanowi samo w sobie dyskryminacji. Z orzecznictwa wynika, że dyskryminacja może tylko polegać na stosowaniu różnych zasad do porównywalnych sytuacji lub też na stosowaniu tej samej zasady do różnych sytuacji.

Uwzględniając powyższe wskazać należy, że odmienne traktowanie w analizowanym przypadku nie wynika z faktu, że cypryjski fundusz inwestycyjny ma inną formę prawną niż polski fundusz inwestycyjny powołany na podstawie przepisów u.f.i. Nie w tym rzecz. Cecha odróżniająca oba fundusze, tj. sposób zarządzania nimi, ma o tyle znaczenie w sprawie, że stanowi o istocie systemu wspólnego inwestowania obowiązującego w Polsce, dotyczy bowiem ograniczenia ryzyka inwestycyjnego. To bezpieczeństwo inwestycji gwarantowane jest na poziomie instytucjonalnym, majątkowym oraz regulacyjnym. Bezpieczeństwo instytucjonalne wiąże się z przyznaniem funduszowi inwestycyjnemu osobowości prawnej i powierzenie zarządzania nim odrębnemu podmiotowi, a także przekazanie obowiązków związanych z przechowywaniem aktywów kolejnemu podmiotowi zaangażowanemu w proces zbiorowego inwestowania, tj. depozytariuszowi. W ten sposób zostało oddzielone ryzyko inwestycyjne związane z działalnością lokacyjną funduszu, od ryzyka gospodarczego związanego z wykonywaniem działalności polegającej na tworzeniu i zarządzaniu funduszami inwestycyjnymi, czy przechowywaniu jego aktywów. Bezpieczeństwo majątkowe wynika z przyjętych rozwiązań w zakresie konstrukcji prawnej funduszu, które przekładają się na rozdział majątku funduszu od majątku towarzystwa i majątku depozytariusza. Dzięki temu rozwiązaniu upadłość spółki zarządzającej lub depozytariusza nie stwarza bezpośredniego zagrożenia dla powierzonych funduszowi środków. Bezpieczeństwo regulacyjne powiązane jest z poddaniem funduszy inwestycyjnych rygorystycznej regulacji prawnej, a ich działalność nadzorowi państwowemu. Wskazać przy tym należy, że tak rozumiane bezpieczeństwo prawne nie oznacza braku ryzyka instytucyjnego, którego poziom immanentnie związany jest z prowadzoną przez dany fundusz polityką inwestycyjną (R. Mroczkowski, Nadzór nad funduszami inwestycyjnymi, Warszawa 2011).

W związku z powyższym Sąd uznał, że w sprawie nie doszło ani do naruszenia przepisów podatkowych wskazanych w skardze, ani do naruszenia prawa wspólnotowego. Organ prawidłowo zrekonstruował normę prawną z przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. a wykładnia tego przepisu dokonana w zaskarżonej interpretacji nie narusza TUE, jako że sytuacja faktyczna obu podmiotów - po dokonaniu analizy stopnia bezpieczeństwa inwestycji przeprowadzanych za pośrednictwem obu instytucji wspólnego inwestowania (tekst jedn.: polskiej oraz cypryjskiej) - jest nieporównywalna. Tak więc w sprawie nie nastąpiło naruszenie przepisów TUE.

Powyższe wnioski uzasadniają zaś tezę organu, że przepisy polskiej ustawy podatkowej zapewniły zwolnienie z opodatkowania zagranicznym funduszom inwestycyjnym działającym na analogicznych zasadach jak polskie fundusze inwestycyjne i emerytalne. Tym samym nastąpiło pełne zrównanie w zakresie opodatkowania w Polsce tego typu funduszy, przy jednoczesnym wyłączeniu z zakresu zwolnienia podmiotowego tych zagranicznych podmiotów, które są co prawda uznawane przez obce jurysdykcje za fundusze inwestycyjne, jednak nie działają one na analogicznych zasadach, jak krajowe fundusze inwestycyjne.

Minister Finansów, co prawda wskazał na koniec interpretacji, że co najmniej jeden z warunków, określony w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. nie został spełniony ale też podniósł wcześniej na stronie 21 interpretacji, że również warunek z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. e cyt. ustawy nie został spełniony a mianowicie obowiązek posiadania depozytariusza przechowującego aktywa Funduszu. W tym zakresie Sąd zauważa, że, w kontekście przedstawionego stanu faktycznego przez Skarżącą, nieuprawnione jest stanowisko Ministra Finansów, z którego wynika, że bank wskazany przez Skarżącą nie może być depozytariuszem, z tego względu, że nie gwarantuje bezpieczeństwa środków przechowywanych aktywów. Brak jest podstaw faktycznych do takiego twierdzenia, ponieważ nie został wskazany w stanie faktycznym zakres czynności wykonywanych przez bank jako depozytariusz. W takiej sytuacji założenie, że jest to ograniczony zakres czynności tylko do przechowywania aktywów jest nieuprawnione. Nie mniej jednak, jak sam Organ wskazał, nie to było głównym powodem odmowy zastosowania zwolnienia, zatem nie miało wpływu na wynik sprawy.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270;) skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.