Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1542793

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 29 listopada 2013 r.
III SA/Wa 2403/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Marcin Piłaszewicz (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - Marcin Piłaszewicz po analizie w dniu 29 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.G., Z.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia (...) lipca 2013 r. Nr (...) w przedmiocie określenie wysokości straty za 2010 r. postanawia 1. zwolnić skarżących od wpisu od skargi; 2. odmówić skarżącym przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie;

Uzasadnienie faktyczne

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi Z. i J. G., wnioskiem złożonym na formularzu z 7 listopada 2013 r., zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata). W uzasadnieniu wniosku wskazali, że: - wydane zostało kilka decyzji w ej samej sprawie; - prowadza gospodarstwo domowe wraz z córka (ur. (...) r.); - posiadają nieruchomość o pow. 100 m kw, oraz nieruchomość rolną o pow. 6 ha; Z. G. i osiąga 971,2 zł dochodu miesięcznie z tytułu renty, żona jest rolnikiem i nie posiada dochodu; - nie posiadają żadnych oszczędności, żadnych wartościowych ruchomości.

W wykonaniu wezwań z 14 listopada 2013 r., skarżący, w piśmie, które wpłynęło 27 listopada 2013 r., wskazali, ze: - sprzedali działkę (...) grudnia 2012 r. za kwotę 30 tys. zł (1/4 wartości); - utrzymują się z 830 zł renty; - od (...) czerwca 2013 r. skarżący są rodziną zastępczą dla dwóch dziewczynek (jedna z ich ma orzeczenie o niepełnosprawności) i otrzymują 2350 zł miesięcznie na utrzymanie dwóch dziewczynek; - z tytułu opłat za prąd, gaz, woda i ścieki, śmieci, telefon, jedzenie i odzież, chemia gospodarcza ponoszą wydatki w wysokości, odpowiednio, 250, 200, 150, 56, 100, 2500, 100, 100 zł; - skarżący cierpi na zawansowaną (...) i wydaje na leki ok. 250 zł miesięcznie; - w sumie skarżący wydają miesięcznie kwotę 3356 zł, natomiast uzyskują kwotę 3180 zł; - w miesiącu listopada zakupili opał (węgiel i drzewo) za kwotę 4 tys. zł. Do pisma przewodniego skarżący załączyli wyciąg z rachunku bankowego (sierpień-listopad), oświadczenie o zamknięciu konta bankowego należącego do skarżącego, odcinek z ZUS. Nadto złożone zostały pełnomocnictwa dla Z. G. i J.G. (każdego z osobna) do wzajemnej reprezentacji.

W piśmie, które wpłynęło 27 listopada 2013 skarżąca (J.G.) oznaczyła miesięczne wydatki na kwotę 3606 zł, natomiast dochody - na kwotę 3180,81 zł.

W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje:

Stosownie do art. 245 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270) prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego albo doradcy podatkowego wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Wpis sądowy, jedyny koszt wymagalny na tym etapie postępowania, wynosi 500 zł (w obu sprawach 1000 zł łącznie). Jest to jedyny wymagalny koszt sądowy, zatem tylko w odniesieniu o tego wymagalnego kosztu sądowego wyrażonego liczbowo można badać zdolność strony do uczestnictwa w ponoszeniu kosztów sądowych, w szczególności jej zdolność do ponoszenia zdefiniowanych wydatków z dochodów, którymi dysponuje.

Podstawą rozpoznania wniosku skarżących są przede wszystkim informacje zawarte w treści formularza PPF, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych bądź zatajenie prawdy. Marginalne znaczenie mają informacje zawarte w aktach administracyjnych sprawy, a żadnego znaczenia referendarz sądowy nie przydaje informacjom zawartym w Internecie i w programie google maps.

Zdaniem referendarza sądowego, rozbieżności w zakresie deklarowanych przez strony dochodów w formularzu PPF (971 zł) i nadesłanych w wykonaniu oświadczeniach (3180 zł) nie stanowią okoliczności podważającej wiarygodność oświadczeń, ponieważ wielkość dochodu jest wynikiem uwzględnienia świadczenia (w wysokości 2350 zł) na utrzymanie dziewczynek, dla których skarżący stanowią rodzinę zastępczą. Podobnie oznaczenie przez każdego z małżonków innej kwoty wydatków rodziny (3356 zł - Z. G. i 3606 - J..G.) nie uzasadnia poglądu o nierzetelności oświadczeń, ponieważ rozbieżności mieszczą się, przy dysponowaniu przez skarżących wolnymi środkami na rachunku bankowym, w granicach dopuszczalnego (naturalnego) błędu i są okolicznościami potwierdzającymi spontaniczność i wiarygodność złożonych w tym zakresie deklaracji. Nie jest przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy fakt, że wydatki skarżących przekraczają uzyskiwane przez nich dochody, co wynika z nadesłanych przez nich zestawień. Różnica ta może wynikać chociażby z posiadania przez nich wolnych środków na rachunku bankowym i nieskrępowanego korzystania, bądź też z błędu rachunkowego

Zrozumienie znajduje u referendarza sądowego fakt pełnienia przez skarżących funkcji "rodziny zastępczej" dla dwójki dzieci, w tym jednego z orzeczoną niepełnosprawnością. Nie ulega też wątpliwości, że wydatki na dzieci, niezależnie od stopnia niepełnosprawności, przekraczają kwoty uzyskiwane z Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie. Właśnie ta okoliczność ma decydujące znaczenie dla przyznania skarżącym zwolnienia od kosztów sądowych w każdej ze spraw, jak też ma wpływ na ocenę "niedociągnięć" strony w wykazaniu sytuacji materialnej. Zdaniem referendarza sądowego, z uwagi na zwiększone potrzeby rodziny wynikające tak z niepełnosprawności dziecka, jak z wypełniania funkcji rodziny zastępczej, nieadekwatne jest odniesienie do oceny jej potrzeb bytowych wielkości minimum socjalnego przewidzianego dla czteroosobowego gospodarstwa domowego, tj. 762,42 zł na osobę (3049,68 zł - dane na 2010 r. IPPS, dostępne na stronie internetowej). Wartości te należy zmodyfikować tak, by uwzględniały inflację i wzmiankowane zwiększone potrzeby rodziny. Minimum socjalne i minimum egzystencji mają jedynie charakter modelowy. Nie przedstawiają prawdziwych realiów, dlatego nie powinny być jedynym wyznacznikiem sterującym polityką socjalną państwa, a Sądów w szczególności. Z prostego zestawienia wielkości posiadanych przez skarżących środków i wielkości minimum socjalnego, nie wspominając o dodatkowych wydatkach wynika ograniczona zdolność skarżących do pokrycia wszystkich kosztów postępowania w sprawie. Nie bez znaczenia dla oceny sprawy w tym aspekcie jest także fakt, ze skarżący cierpi, jak wynika z deklaracji, na zaawansowaną (...), zatem ponosi zwiększone wydatki związane z trybem życia prowadzonym tak, by nie dopuścić do pogorszenia stanu zdrowia.

Odmowę przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie referendarz sądowy uzasadnia tym, że dostęp strony do Sądu i rozpoznanie sprawy został już stronie zapewniony wskutek zwolnienia od wymagalnych kosztów sądowych. Sąd przy tym będzie kontrolował legalność całej sprawy, niezależnie od zarzutów skargi (art. 133 i art. 134 u.p.p.s.a.), a stronie działającej samodzielnie zostaną udzielone stosowne pouczenia (art. 6 u.p.p.s.a.), adekwatne do etapu sprawy. Zarazem na tym etapie postępowania nie występuje tzw. "przymus adwokacki", a Sąd bada legalność sprawy niezależnie od sposobu reprezentacji strony czy jej obecności na rozprawie. Brak jest zarazem podstaw do uznania, przy uwzględnieniu przyznanego stronie już prawa pomocy, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.), ani, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek dla jej utrzymania (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.), co jest warunkiem przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W sytuacji, kiedy strona został zwolniona od kosztów sądowych, poniesienie kosztów pełnomocnika z urzędu nie spowoduje też uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla strony i rodziny. Referendarz sądowy wskazuje, ze strona dysponuje przez cały miesiąc wolnymi środkami na rachunku, których wysokość waha się między 2700 zł a ponad 5 tys. zł. Tym samym, nawet przy uwzględnieniu konieczności nagłych wydatków związanych z niepełnosprawnością dzieci, jest w stanie wygospodarować kwotę na udział w sprawie pełnomocnika, pomijając już fakt, ze jego udział nie jest wymagany w sprawie na tym etapie postępowania. Referendarz sądowy wskazuje także, ze z deklaracji strony wynika, iż uiściła - w listopadzie - należności za zakup węgla i opału w wysokości 4 tys. zł. Okoliczność wydatkowania, czy nawet pobrania środków w tj wysokości nie wynika z nadesłanego wyciągu z jedynego - jak strona wskazała - rachunku bankowego. Oznacza to, że środkami finansowymi dysponowała w inny sposób, czego, mimo przeznaczonej na wykazanie tej okoliczności rubryki PPF (nr 7.2.1 i 7.2.2.), nie zadeklarowała. Także ta okoliczność, niezależnie od zasobów na rachunku bankowym, zadecydowała o odmowie ustanowienia pełnomocnika z urzędu.

W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.