III SA/Wa 1833/16 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2358750

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2017 r. III SA/Wa 1833/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Alojzy Skrodzki.

Sędziowie WSA: Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.), Aneta Trochim-Tuchorska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 maja 2017 r. sprawy ze skargi A.S.A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia (...) kwietnia 2016 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania zabezpieczającego

1)

uchyla zaskarżone postanowienie

2)

zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz A.S.A. kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Naczelnik (...) Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w W. (dalej jako "NUS") prowadzi postępowanie zabezpieczające wobec majątku Skarżącej spółki A. S.A. z siedzibą w W. na podstawie postanowienia Prokuratury Okręgowej w O. z 17 lipca 2015 r., V Ds. 50/14 o zabezpieczeniu majątkowym.

Organ egzekucyjny dokonał zajęcia zabezpieczającego na rachunkach bankowych Spółki w M. S.A. na podstawie zawiadomienia z 23 lipca 2015 r.

NUS, pismem z 4 sierpnia 2015 r., wystąpił do dłużnika zajętej wierzytelności o przekazanie zabezpieczonych środków pieniężnych na rachunek bankowy organu. W dniu 14 sierpnia 2015 r. M. S.A. przekazał kwotę w wysokości 6 844 122,89 zł na rachunek bankowy NUS.

W dniu 3 września 2015 r. wpłynęło pismo wniesione do NUS przez pełnomocnika Skarżącej zatytułowane "skarga na przewlekłość postępowania zabezpieczającego". Pismo to zostało zakwalifikowane przez NUS jako wniosek o umorzenie postępowania zabezpieczającego. Spółka wskazała, iż nie zostało jej doręczone zarządzenie zabezpieczenia, na podstawie którego organ egzekucyjny dokonał zajęcia zabezpieczającego na rachunku bankowym w M. S.A.

NUS, w dniu 15 października 2015 r., pismem nr 147I/EA/511/3265/15/AS wystąpił do Prokuratury Okręgowej w O. o zajęcie stanowiska w sprawie.

Prokurator, pismem z 4 grudnia 2015 r., sygn. akt V Ds.50/14, poinformował, iż brak jest podstaw do umorzenia postępowania zabezpieczającego prowadzonego wobec Skarżącej, a tym samym żądania od prokuratora wystawienia zarządzenia zabezpieczenia w oparciu o art. 155a § 1 u.p.e.a.

NUS, postanowieniem z (...) grudnia 2015 r. nr (...), odmówił umorzenia postępowania zabezpieczającego prowadzonego na podstawie postanowienia Prokuratury Okręgowej w O. z dnia 17 lipca 2015 r. sygn. akt V Ds.50/14. Powołał się na art. 195a § 1, art. 187 k.k.w., art. 2 § 2 u.p.e.a. NUS stwierdził, iż zabezpieczenie majątkowe może być dokonywane na podstawie zarządzenia zabezpieczenia i na wniosek wierzyciela lub na podstawie postanowienia prokuratora opatrzonego klauzulą wykonalności a następnie przesłanego do organu egzekucyjnego do wykonania bez prawa tego organu do żądania od prokuratora wystawienia zarządzenia zabezpieczenia, o którym mowa w art. 155a § 1 u.p.e.a.

Skarżąca, zażaleniem z 4 stycznia 2016 r., zarzuciła naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 w zw. z art. 155a § 1 pkt 1 i art. 155b § 1 pkt 1 u.p.e.a. polegające na prowadzeniu postępowania egzekucyjnego pomimo, że nie powstał obowiązek, który mógłby podlegać zabezpieczeniu w tym postępowaniu, z uwagi na brak wystawienia przez wierzyciela zarządzenia zabezpieczenia i doręczenia odpisu tego zarządzenia zobowiązanemu.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej jako "DIS"), zaskarżonym postanowieniem z (...) kwietnia 2016 r. Nr (...), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej jako "k.p.a.") w związku z art. 18. art. 59 § 1 pkt 7 w związku z art. 166b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 z późn. zm., dalej jako "u.p.e.a."), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie o odmowie umorzenia postępowania zabezpieczającego prowadzonego wobec Skarżącej na podstawie postanowienia Prokuratury Okręgowej w O. o zabezpieczeniu z dnia 17 lipca 2015 r. sygn. akt V Ds.50/14.

Zdaniem DIS, postępowanie zabezpieczające jest postępowaniem pomocniczym w stosunku do postępowania egzekucyjnego a zaspokojenie wierzyciela z zabezpieczonego majątku może nastąpić po wystawieniu tytułu wykonawczego i podjęciu czynności egzekucyjnych. Zgodnie z art. 291 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, dalej jako "k.p.k.") w przypadku popełnienia przestępstwa zagrożonego karą grzywny, przepadku, nawiązki lub świadczenia pieniężnego, może z urzędu nastąpić zabezpieczenie wykonania orzeczenia na mieniu oskarżonego, a zgodnie z art. 293 § 1 k.p.k. postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia w postępowaniu przygotowawczym wydaje prokurator, określając w nim zakres i sposób zabezpieczenia. Podstawą przekazania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym do egzekucji administracyjnej stanowi przepis art. 195a ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, dalej jako "k.k.w."). W przypadku polecenia prokuratora zgłoszonego w trybie art. 195a k.k.w. organ egzekucyjny nie dokonuje zabezpieczenia lecz wykonuje już orzeczone zabezpieczenie. Zgodnie z art. 2 § 2 u.p.e.a. w administracji na podstawie innych ustaw podlegają zabezpieczeniu w trybie i na zasadach określonych w dziale IV ww. ustawy tylko w zakresie nieuregulowanym odrębnymi przepisami. Oznacza to, że przepisy u.p.e.a. nie znajdują zastosowania w pełnym zakresie w omawianej sprawie. Przepisem szczególnym, który należy stosować, jest § 96 ust. 3 Regulaminu wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury (Dz. U. z 2014 r. poz. 1218), zgodnie z którym prokurator przesyła organowi egzekucyjnemu postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym do wykonania wraz ze stosownym pismem przewodnim. Dlatego prokurator przesyłając organowi egzekucyjnemu prawomocne postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym opatrzone sądową klauzulą wykonalności, nie jest zobowiązany do wydania na podstawie art. 155a § u.p.e.a. zarządzenia zabezpieczenia o treści i formie wskazanej w art. 156 tej ustawy. Zdaniem DIS, postanowienie prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym, opatrzone w klauzulę wykonalności, które w swej treści odpowiada przepisom art. 156 u.p.e.a. podlega wykonaniu przez organ egzekucji administracyjnej bez prawa tego organu do żądania od prokuratora wystawienia zarządzenia zabezpieczenia, o którym mowa w art. 155a § 1 u.p.e.a.

DIS uznał, że Regulamin Prokuratury wydany został jako rozporządzenie i zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP stanowi źródło prawa powszechnie obowiązującego. Jeżeli zatem przepisy k.p.k. uprawniają prokuratora do wydawania postanowień o zabezpieczeniu, a przepisy Regulaminu wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek prokuratury określają jak prokurator ma swym działaniem doprowadzić do wykonania wydanego postanowienia, to brak jest podstaw żądania podejmowania innych jeszcze działań (wydania zarządzenia zabezpieczenia), które stałyby w jawnej sprzeczności z powołanymi uregulowaniami szczególnymi k.p.k. i Regulaminu wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek prokuratury, zważywszy, że te uregulowania szczególne są przewidziane i zaakcentowane w art. 2 § 2 oraz art. 170 § 1 ustawy.

Spółka, w skardze z 5 maja 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zakwestionowała postanowienie DIS z 15 kwietnia 2016 r.

Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 w zw. z art. 155a § 1 pkt 1 i art. 155b § 1 pkt 1 u.p.e.a. polegające na prowadzeniu postępowania egzekucyjnego pomimo że nie powstał obowiązek, który mógłby podlegać zabezpieczeniu w tym postępowaniu, z uwagi na brak wystawienia przez wierzyciela zarządzenia zabezpieczenia i doręczenia odpisu tego zarządzenia zobowiązanemu.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia DIS oraz poprzedzającego go postanowienia NUS oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania w wysokości prawem przepisanej.

Jej zdaniem, brak zarządzenia zabezpieczenia powodowałby pozbawienie w postępowaniu zabezpieczającym zobowiązanego do skorzystania z tego środka zaskarżenia. Tymczasem, jak już podniesiono, żaden przepis k.k.w., k.p.k. jak również u.p.e.a. nie wyłącza stosowania art. 155a i art. 156 i 157 § 1 u.p.e.a. w sprawach toczących się na wniosek prokuratora.

Strona powołała się na orzecznictwo sądowoadministracyjne.

DIS, w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargę należy uwzględnić.

Strona, jako podstawę skargi wskazała naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 w zw. z art. 155a § 1 pkt 1 i art. 155b § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Zdaniem Skarżącej, niedopuszczalne i niezgodne z prawem jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego pomimo że nie powstał obowiązek, który mógłby podlegać zabezpieczeniu w tym postępowaniu, z uwagi na brak wystawienia przez wierzyciela zarządzenia zabezpieczenia i doręczenia odpisu tego zarządzenia zobowiązanemu. Brak zarządzenia powoduje pozbawienie zobowiązanego praw do jego zaskarżenia.

W ocenie DIS natomiast, prokurator przesyła organowi egzekucyjnemu prawomocne postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym opatrzone sądową klauzulą wykonalności do wykonania wraz ze stosownym pismem przewodnim. Prokurator nie jest zobowiązany do wydania na podstawie art. 155a § u.p.e.a. zarządzenia zabezpieczenia o treści i formie wskazanej w art. 156 tej ustawy.

Rację w tym sporze należy przyznać Skarżącej.

Sporne zagadnienie zostało rozstrzygnięte w uchwale z 17 grudnia 2015 r. II GPS 1/15, w której Sąd stwierdził, że do zlecenia urzędowi skarbowemu wykonania w trybie art. 195a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 z późn. zm.) postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu na majątku, wydanego na podstawie art. 293 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.), konieczne jest wydanie przez prokuratora zarządzenia zabezpieczenia o jakim stanowi art. 155a § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1015).

Sąd, w składzie niniejszym podziela poglądy wyrażone w przywołanej uchwale, zatem należy ja zastosować w sprawie (art. 187 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej jako u.p.p.s.a.). Sąd z urzędu stwierdza, ze strona przegrywająca spór (DIS) nie wykazała przesłanek do zastosowania instytucji z art. 269 § 1 u.p.p.s.a. Brak jest zatem w sprawie podstaw do sygnalizowania przedstawienia powstałego zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi kładu siedmiu sędziów, całej Izby albo dla pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego Z powyższego wynika, że uzasadnione były oczekiwania Skarżącej, co do poprzedzenia postępowania egzekucyjnego wystawieniem przez wierzyciela zarządzenia zabezpieczenia na majątku.

Równie nieuzasadnione są poglądy DIS, zgodnie z którymi postanowienie prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym, opatrzone w klauzulę wykonalności, które w swej treści odpowiada przepisom art. 156 u.p.e.a. podlega wykonaniu przez organ egzekucji administracyjnej bez prawa tego organu do żądania od prokuratora wystawienia zarządzenia zabezpieczenia, o którym mowa w art. 155a § 1 u.p.e.a. Jak wskazał NSA, art. 195a § 1 k.k.w. nie może być zatem traktowany jako całkowicie oderwana od trybu określonego art. 155a u.p.e.a. podstawa prawna zlecenia przez prokuratora urzędowi skarbowemu wykonania postanowienia o zabezpieczeniu. Na gruncie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji brak jest podstaw do różnicowania pozycji prokuratora i innych wierzycieli.

Organy egzekucyjne zobowiązane będą w dalszym postępowaniu uwzględnić fakt wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały, wskazówki wynikające z tej uchwały - na równi ze wskazaniami zawartymi w niniejszym uzasadnieniu.

Z tych powodów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c u.p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 u.p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.