III SA/Wa 126/17, Niedopuszczalność przytaczania w ramach skargi na czynność egzekucyjną żądań, które odpowiadają innym środkom zaskarżenia. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2620342

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2018 r. III SA/Wa 126/17 Niedopuszczalność przytaczania w ramach skargi na czynność egzekucyjną żądań, które odpowiadają innym środkom zaskarżenia.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Przybysz (spr.).

Sędziowie WSA: Beata Sobocha, Waldemar Śledzik.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia (...) września 2016 r. nr (...) w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem Ministra Rozwoju i Finansów (dalej: "Minister") z dnia (...) września 2016 r., nr (...), utrzymano w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. (dalej: "DIS") z dnia (...) listopada 2015 r., nr (...), w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Marka Wojtasa (dalej: "Skarżący" lub "Zobowiązany") na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza Gminy K.

Celem wyegzekwowania zaległości organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia (...) sierpnia 2015 r., nr (...) dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, tj. w (...) Bank (...) S.A. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu doręczono Zobowiązanemu w dniu 25 września 2015 r., a dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 1 września 2015 r.

W odpowiedzi na zastosowany środek egzekucyjny, Skarżący pismem z dnia 5 października 2015 r. złożył skargę na czynność egzekucyjną. W treści skargi Zobowiązany wskazał, że żąda uznania skargi na zajęcie egzekucyjne za zasadną. Wskazał na wadliwość działania Burmistrza Gminy K., z uwagi na trwającą procedurę w sprawie umorzenia należności.

Postanowieniem z dnia (...) listopada 2015 r., nr (...), DIS oddalił ww. skargę Strony, jako nieuzasadnioną.

Korzystając z przysługującego prawa, Zobowiązany pismem z dnia 7 grudnia 2015 r. wniósł do Ministra zażalenie na powyższe postanowienie organu nadzoru, wnosząc o jego uchylenie. Wskazał, że organ egzekucyjny nie dostosował się do postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) października 2015 r., mocą którego uchylono postanowienie Burmistrza Gminy K. w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2015 r. oraz w sprawie umorzenia zaległości podatkowych za lata 2008-2014 r.

Minister zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie DIS.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego doręczono Zobowiązanemu w dniu 25 września 2015 r., a bankowi w dniu 1 września 2015 r., co wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru znajdujących się w aktach sprawy. Do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wykorzystano druk "Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego", który na dzień dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej, odpowiadał wzorowi określonemu dla druków tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 655).

W związku z powyższym, Minister stwierdził brak podstaw do stwierdzenia, iż dokonując zajęcia rachunku bankowego zawiadomieniem z dnia 24 sierpnia 2015 r., nr (...), Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. naruszył przepisy prawa regulujące kwestie zastosowania środka egzekucyjnego, jakim jest egzekucja z rachunku bankowego.

Minister skonstatował, że w trybie skargi na czynności egzekucyjne nie podlegają rozpatrzeniu kwestie materialno-prawne stanowiące podstawę uruchomienia odrębnego postępowania administracyjnego. W ramach postępowania egzekucyjnego Strona posiada bowiem ochronę prawną na każdym jego etapie. Stąd kwestie mające wpływ na prawidłowość prowadzonego postępowania egzekucyjnego są rozstrzygane w trybie art. 34 i art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599 z późn. zm., dalej "u.p.e.a."). Postępowanie skargowe zatem nie może być traktowane jako uniwersalny środek zaskarżenia, w ramach którego można podnosić kwestie podlegające rozpoznaniu w odrębnych trybach postępowania.

Pismem z dnia 2 grudnia 2016 r., Skarżący zaskarżył postanowienie opisane w komparycji niniejszego wyroku.

Zobowiązany uznał treść powołanego postanowienia za "niezrozumiały bełkot sporządzony metodą kopiuj wklej", zarzucił naruszenie procedury, przywołał treść art. 10 § 1 k.p.a. i art. 221 § 1 k.p.a. oraz art. 231 § 1 k.k. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia z wyłączeniem urzędnika J.S. z procedowania w sprawie. Do skargi dołączono liczne materiały prasowe.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015 r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie jest zgodne z obowiązującym prawem.

W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a tiret 4 u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunków bankowych. Podstawą prawną zajęcia pieniędzy był art. 80 § 1 u.p.e.a. Przedmiotem sporu jest prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem.

Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 54 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie przez czynności egzekucyjne należy rozumieć wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny i egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Owe działania, jak podkreśla się w doktrynie, to czynności faktyczne (a nie akty prawne). Ten środek prawny służy wyłącznie zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym.

W postępowaniu wszczętym na skutek wniesienia skargi na czynności egzekucyjne bada się zgodność z przepisami prawa i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy przy tym zwrócić uwagę na fakt, że skarga może dotyczyć tylko okoliczności, które nie są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia, co jest również zgodne z przyjętą linią orzecznictwa, gdzie wskazuje się, że w skardze można podnieść okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia. W związku z powyższym, przedmiotem skargi mogą być tylko zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych.

Skarżący w niniejszym postępowaniu eksponuje niedopuszczalność egzekucji z uwagi na toczące się postępowanie w sprawie umorzenia egzekwowanej należności. Jednakże żądania Skarżącego formułowane na tej podstawie wykraczały poza ramy postępowania prowadzonego w trybie art. 54 u.p.e.a. Żądania przedstawione przez Skarżącego zmierzają do umorzenia postępowania egzekucyjnego odpowiadając w istocie innemu środkowi zaskarżenia, tj. zarzutowi. Zarzuty stanowią zaś odrębny od skargi na czynność egzekucyjną środek ochrony prawnej. Ponadto niemal identycznym środkiem ochrony prawnej jak zarzut, jest wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego (art. 59 u.p.e.a.), z którego to środka ochrony prawnej zobowiązany może korzystać do momentu zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Tym samym wskazać należy, że zarzuty nie mogą być przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne, bowiem rozpatrzenie takiego żądania byłoby próbą obejścia prawa i naruszyłoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia. Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach której dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Skarga na czynność egzekucyjną jest sformalizowanym środkiem ochrony prawnej i służy tylko i wyłącznie do poddania kontroli prawidłowości zastosowanej czynności egzekucyjnej. Sposób dokonania czynności zajęcia rachunków bankowych, a równocześnie prawidłowości jej przeprowadzenia, należy rozpatrzyć na podstawie regulacji zawartych w art. 80 u.p.e.a. i następnych.

Podstawą prawną zajęcia rachunku bankowego Skarżącego był art. 80 § 1 u.p.e.a. stanowiący, że organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego.

Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia (art. 80 § 2 u.p.e.a.). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego (art. 80 § 3 u.p.e.a.).

Mając na uwadze powyższe Sąd uznaje, że organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych zgodnie z wyżej powołanymi przepisami. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., działając jako organ egzekucyjny, podjął czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i jednocześnie powiadomił stronę o dokonaniu powyższego zajęcia (stosowne powiadomienie zostało skutecznie doręczone Zobowiązanemu w dniu 25 września 2015 r.), czym wypełniono przesłanki zawarte w art. 80 § 3 u.p.e.a. Wskazać również należy, że zgodnie z dyspozycją art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny przedmiotowe zawiadomienie skierował również do dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, tj. (...) Bank (...) S.A., do którego korespondencja ta dotarła w dniu 1 września 2015 r. (dowód w aktach sprawy). Także prawidłowo dokonano czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego z punktu widzenia przesłanek formalnych. Wystawione zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego odpowiadało wzorowi zawiadomienia zamieszczonemu w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 655). Zastosowany środek egzekucyjny znajduje się w katalogu środków wymienionych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., czym wypełniono przesłanki zawarte w art. 67 § 1 u.p.e.a. Czynność egzekucyjna zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego została dokonana w oparciu o tytuły wykonawcze doręczone uprzednio, a więc w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zawiadomienie zawierało również wszystkie niezbędne elementy, o których mowa w art. 67 § 2 u.p.e.a.

W ocenie Sądu brak podstaw do twierdzenia, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest niezrozumiałe. Zawiera ono wszystkie wymagane elementy i zdaniem Sądu zostało sporządzone w sposób wystarczająco jasny i zrozumiały.

Wskazać również należy, że przywołany w skardze art. 10 § 1 k.p.a., stanowiący, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, nie jest stosowany w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ponieważ w postępowaniu tym nie wydaje się decyzji. Z kolei przepisy Działu VIII k.p.a. (art. 221-260), normującego problematykę skarg i wniosków, mogą być stosowane w sprawach dotyczących egzekucji administracyjnej. Jeżeli jednak skarga w rozumieniu przepisów Działu VIII k.p.a. została złożona w sprawie, w której toczy się postępowanie egzekucyjne, to skarga złożona przez stronę podlega rozpatrzeniu w toku postępowania, zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że wniesiona przez Skarżącego skarga nie mogła zostać uznana za skargę w rozumieniu przepisów Działu VIII k.p.a., ale za skargę w rozumieniu art. 54 u.p.e.a.

Sąd wskazuje również, że nie jest władny dokonać oceny zaskarżonego postanowienia w świetle art. 231 § 1 k.k.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.