III SA/Po 43/20, Ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego w administracji a wysłanie upomnienia. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3050599

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 czerwca 2020 r. III SA/Po 43/20 Ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego w administracji a wysłanie upomnienia.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.).

Sędziowie WSA: Marzenna Kosewska Małgorzata Górecka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 czerwca 2020 r. przy udziale sprawy ze skargi W. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) listopada 2019 r. nr (...) w przedmiocie uznania zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. W., na podstawie dwóch tytułów wykonawczych z dnia (...) czerwca 2019 r. o numerach (...) oraz (...), dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę W. Z., na poczet zaległości z tytułu nienależnie pobranych świadczeń zasiłku porodowego oraz zasiłku macierzyńskiego.

Zobowiązana skorzystała z prawa do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Podniosła zarzut błędu, co do osoby zobowiązanej wskazanej w tytułach wykonawczych, przedawnienia egzekwowanych należności oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia.

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, postanowieniem z dnia (...) sierpnia 2019 r., uznał zarzuty za nieuzasadnione.

Skarżąca skorzystała z prawa do wniesienia zażalenia. W treści pisma z dnia (...) września 2019 r. zakwestionowała stanowisko organu, co do przerwania biegu terminu przedawnienia. Podniosła przy tym, że termin przedawnienia należności składkowych uległ skróceniu z 10 do 5 lat.

Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia (...) listopada 2019 r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W. Z. skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego i zażądała uchylenia w całości rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.

Kwestionowanym postanowieniom zarzuciła:

- obrazę art. 7 w związku z art. 77 i art. 78 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz brak ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno zostać oparte rozstrzygnięcie,

- naruszenie prawa materialnego poprzez odmowe zmiany rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi strona podtrzymała stanowisko o wygaśnięciu egzekwowanych należności na skutek przedawnienia prawa do dochodzenia zaległości składkowych. Zdaniem skarżącej termin przedawnienia wynosił 5 lat.

Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i wskazał, że sprawa dotyczyła nienależnie pobranych świadczeń, a bieg terminu przedawnienia, który wynosi 10 lat, był zawieszony w okresie prowadzenia pierwszego postępowania egzekucyjnego.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Analiza dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych ujawnia, że decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) listopada 2000 r. wobec W. Z., zamieszkałej pod adresem ul. (...), (...), orzeczono o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z tytułu zasiłku poporodowego ((...) zł w należności głównej) oraz zasiłku macierzyńskiego ((...) zł w należności głównej). Decyzja stała się prawomocna z dniem (...) kwietnia 2003 r. na skutek oddalenia apelacji skarżącej (wyrok Sądu Apelacyjnego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych o sygn. akt III AUa (...)).

Na adres wskazany w decyzji skierowano upomnienie. Korespondencję odebrała matka skarżącej. Wobec braku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń na podstawie tytułów wykonawczych o numerach (...) oraz (...) w dniu (...) października 2003 r. wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne. W toku prowadzonego postępowania, między innymi, doręczono tytuł wykonawczy i sporządzono protokół majątkowy w miejscu zamieszkania zobowiązanej (ul. (...), (...)). Na skutek zbiegu egzekucji prowadzenie postępowania egzekucyjnego przejął Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w K. Na mocy postanowienia Komornika Sądowego z dnia (...) kwietnia 2013 r. postępowanie egzekucyjne w przedmiocie także nienależnie pobranych świadczeń zostało umorzone z uwagi na jego bezskuteczność. Sześć tytułów wykonawczych dotyczących należności publicznoprawnych zwrócono wierzycielom (ZUS O. W.., ZUS Inspektorat w K., US I K.).

W dniu (...) czerwca 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w O. W., ponownie wystawił dwa tytuły wykonawcze o numerach (...) oraz

(...) oraz skierował je do egzekucji. Dokonano zajęcia wynagrodzenia za pracę W. Z., a skarżąca skorzystała z prawa do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Prawidłowo Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uwzględnił, że należności objęte tytułami wykonawczymi o numerach (...) oraz (...) wynikają z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) listopada 2000 r. o nr (...), a zatem dotyczą przymusowej realizacji zaległości z tytułu nienależnie pobranych świadczeń (zasiłku porodowego oraz zasiłku macierzyńskiego). To skarżąca błędnie przyjmuje, że prowadzona egzekucja dotyczy zaległości z tytułu nieopłaconych składek.

Prawidłowo też Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił zobowiązanej, że kwestia przedawnienia nienależnie pobranych świadczeń została uregulowana w przepisie art. 84 ust. 7 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300).

Zgodnie z treścią powołanego przepisu, obowiązującego od dnia 1 lipca 2004 r. na mocy zmiany wprowadzonej ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1264), należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej te należności. Do kwestii przedawnienia tych należności odpowiednio stosuje się przepisy art. 24 ust. 5-5c powołanej ustawy. Natomiast zgodnie z treścią art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Uwzględniając powyższe Sąd wskazuje, że na dzień 1 lipca 2004 r. toczyło się przeciwko skarżącej postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych o numerach (...) oraz (...) z dnia (...) października 2003 r. Od dnia uprawomocnienia się decyzji ((...) kwietnia 2003 r.) do dnia wszczęcia pierwszego postępowania egzekucyjnego ((...) października 2003 r.) nie upłynęło pięć lat, a wszczęcie egzekucji doprowadziło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego, tj. do dnia (...) kwietnia 2013 r.

Prawidłowe jest też stanowisko organów, co do tego, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, na skutek wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, nastąpiło wydłużenie terminu przedawnienia na dochodzenie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z 5 lat do 10 lat.

Organy prawidłowo przyjęły, że do dnia wystawienia tytułów wykonawczych o numerach (...) i (...) oraz dokonania zajęcia wynagrodzenia za pracę skarżącej ((...) czerwca 2019 r.) nie upłynęło 10 lat biegu terminu przedawnienia.

W okresie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach (...) oraz (...) termin przedawnienia nie biegł, gdyż uległ zawieszeniu na skutek wszczęcia tego postępowania. Od dnia zakończenia tego postępowania egzekucyjnego termin przedawnienia zaczął biec dalej.

W okolicznościach kontrolowanej sprawy termin przedawnienia biegł od dnia uprawomocnienia się decyzji ((...) kwietnia 2003 r.) do dnia doręczenia tytułów wykonawczych ((...) maja 2004 r.) oraz dalej od dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego ((...) kwietnia 2013 r.) do dnia ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego ((...) czerwca 2019 r.). Okres biegu terminu przedawnienia wynosi więc ponad 7 lat i nie przekroczył 10 lat.

Nieuzasadniony jest też zarzut braku dręczenia upomnienia.

Skarżąca nie zakwestionowała działań organów administracyjnych podejmowanych w ramach pierwszej sprawy egzekucyjnej (postępowania egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach (...) oraz (...)). Zatem uznać należy, że wywołały one skutki prawne, które są aktualne z punktu widzenia oceny działań podejmowanych w ramach kolejnego postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu wykonania niezrealizowanego dotychczas obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.

Upomnienie zobowiązanego nie jest czynnością egzekucyjną w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438). Umorzenie postępowania prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr (...) oraz nr (...) nie spowodowało uchylenia upomnienia. Doręczenie upomnienia uznane za skuteczne, bo nie kwestionowane przez skarżącą, na gruncie pierwszego postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie nienależnie pobranych świadczeń, nie może prowadzić do podważenia legalności postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu wykonania tego samego obowiązku na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w 2019 r.

Ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie wymagało przesłania upomnienia do skarżącej (porównaj: wyrok NSA z dnia 8 lipca 2009 r. o sygn. akt II FSK 315/08, czy wyrok NSA z dnia 28 marca 2018 r. o sygn. akt II OSK 1361/16). Brak takiego obowiązku wynika z art. 61 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. z 2017 r. poz. 131).

Sąd podziela także stanowisko organów odnośnie zarzutu błędu, co do osoby zobowiązanej. Analiza dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych, a także argumentacja skarżącej, jednoznacznie potwierdzają, że osoba wskazana w tytule wykonawczym to osoba, na której ciąży egzekwowany obowiązek zgodnie z treścią decyzji oraz wyrokiem Sądu Apelacyjnego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Wobec tej osoby podjęto czynności egzekucyjne, sporządzano raporty komornicze, dokonano ostatecznie zajęcia wynagrodzenia za pracę, które to skarżąca niezwłocznie we właściwym terminie zakwestionowała. Nie przeczy ona zresztą temu, bowiem wskazuje na okoliczności faktyczne związane z przedawnieniem, które jak wynika z materiału dowodowego dotyczą jej osobiście. Skarżąca nie kwestionowała także, że wydana decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. W. z dnia (...) listopada 2000 r. dotyczy właśnie jej osoby Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), sąd skargę oddalił. O kosztach postępowania orzeknie w odrębnym postanowieniu referendarz sądowy.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.