Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 23 listopada 2006 r.
III SA/Po 17/06

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek.

Sędziowie WSA: Barbara Koś (spr.) As. sąd. Małgorzata Bejgerowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi k.k. na postanowienie Wojewody z dnia (...) października 2005 r. nr (...) w przedmiocie wymeldowania

I. Uchyla zaskarżone postanowienie

II. Zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego k.k. kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych

III. Stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) maja 2005 r., Nr (...) Prezydent Miasta P. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) wymeldował k.k. z pobytu stałego przy ulicy D. (...) w P. Dwukrotna próba doręczenia przesyłki k.k. za pośrednictwem poczty okazała się nieskuteczna.

Dnia (...) sierpnia 2005 r. k.k. stawił się w Urzędzie Miasta P., gdzie został poinformowany o treści zapadłego rozstrzygnięcia, lecz odmówił podpisania zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji i z tego względu decyzja nie została mu wydana.

Dnia (...) sierpnia 2005 r. k.k. ponownie stawił się w Urzędzie Miasta P. i odebrał przedmiotową decyzję organu I instancji, a następnie dnia (...) września 2005 r. złożył odwołanie od decyzji organu I instancji oraz wniósł o przywrócenie terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu odwołania oprócz zarzutów dotyczących przedmiotowej decyzji nie wskazał jednak żadnych powodów uzasadniających przywrócenie terminu do złożenia odwołania w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie poinformowano stronę, że ma prawo do złożenia odwołania do Wojewody w ciągu 14 dni od dnia odebrania decyzji.

Postanowieniem z dnia (...) października 2005 r., Nr (...) Wojewoda, na podstawie art. 58 § 1 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu organ wskazał, że dnia (...) sierpnia 2005 r. k.k. odmówił podpisania zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia (...) maja 2005 r., wobec czego organ uznał, że decyzja została doręczona w dniu odmowy potwierdzenia przyjęcia decyzji przez adresata, to jest dnia (...) sierpnia 2005 r.. Tym samym k.k. składając odwołanie od powyższej decyzji w dniu (...) września 2005 r. wniósł je z uchybieniem terminu do jego wniesienia i nie podał żadnego powodu, który mógłby świadczyć o braku jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia. W tej sytuacji organ stwierdził, że uchybienie terminu nastąpiło w wyniku wiadomego zaniedbania, a nie zaistnienia niemożliwych do przezwyciężenia przeszkód.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu k.k. wniósł o uchylenie postanowienia Wojewody odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w dniu (...) sierpnia 2005 r. podczas jego obecności w Urzędzie Miasta P. nie wyjaśniono mu, czego dotyczy przedmiotowa decyzja i nie poinformowano o skutkach odmowy przyjęcia decyzji organu I instancji. Jednocześnie zaznaczył, że w dniu (...) sierpnia 2005 r. odebrał przedmiotową decyzję, w której zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym termin do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg od dnia odebrania decyzji. Tym samym był przekonany, że upływa on dnia (...) września2005 r..

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje

Skarga okazała się zasadna.

W niniejszej sprawie bezspornym jest fakt, że skarżący wniósł odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta P. wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W piśmie k.k. nie zostały jednak zawarte żadne argumenty uprawdopodobniające brak jego winy w zakresie złożenia odwołania z uchybieniem terminu.

Uchybienie terminu rodzi dla zainteresowanego ujemne skutki procesowe, polegające na tym, że czynność dokonana po upływie terminu jest prawnie nieskuteczna. Złagodzeniu tych skutków oraz usunięciu przeszkód procesowych w niektórych prawnie określonych sytuacjach ma służyć instytucja przywrócenia terminu.

Zgodnie z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) dla przywrócenia terminu konieczne jest spełnienie następujących przesłanek: brak winy zainteresowanego, uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego, wniesienie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu oraz równoczesne (jednocześnie z wniesieniem wniosku) dopełnienie czynności, dla której termin był przewidziany.

O braku winy można mówić w sytuacjach od nas niezależnych, kiedy zainteresowany nie miał wpływu na zdarzenia, określane często jako losowe. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Pożądany tu jest kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywracania terminu z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw. Brak winy zainteresowany winien uprawdopodobnić, a nie udowodnić, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania, co ma być udogodnieniem dla zainteresowanego. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności, lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o danym fakcie. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce. Ustawodawca celowo w tym zakresie dopuszcza środek dowodowy mniej pewny, aby tym samym ułatwić zainteresowanemu przedstawienie swych racji. Zakres uprawdopodobnienia, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a., obejmuje zdarzenia, które spowodowało brak winy po stronie zainteresowanego.

Następnym warunkiem jest wniesienie prośby, podania o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Ustawodawca nie określa wymogów, co do formy tej czynności, ważne jest, aby wola zainteresowanego była czytelna i zrozumiała dla organu. Może to być w oddzielnym piśmie bądź też w treści pisma (odwołania, zażalenia) dla wniesienia, którego termin był określony. Istotnym jest, aby zainteresowany miał świadomość, że ma miejsce uchybienie terminu i że od jego woli zależy przywrócenie tego terminu, gdyż organ z urzędu (bez zgody zainteresowanego) nie może tego uczynić. Wola zainteresowanego w sformalizowanym wyrazie będąca prośbą o przywrócenie terminu może wynikać pośrednio z kontekstu pisma. W skrajnym przypadku, wniesienie odwołania po terminie i zawarcie w nim argumentacji usprawiedliwiającej zwłokę (uprawdopodobniającą brak winy) można również odebrać jako prośbę o przywrócenie terminu. Niewątpliwie jednak należy ją wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Uprawdopodobnienie braku winy, czyli wskazanie zdarzeń, przeszkód musi obejmować pewne granice czasowe, które pozwolą przyjąć, że w danym okresie czasu zainteresowany nie był w stanie dopełnić czynności, dla której termin był określony. Ponadto uprawdopodobnienie granic czasowych jest również niezbędne dla określenia "dnia ustania przyczyny uchybienia terminu", od którego to dnia liczy się siedmiodniowy termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu.

Ostatnią przesłanką przywrócenia terminu jest jednoczesne dopełnienie czynności, dla której termin był przewidziany. Niedopuszczalnym jest więc skierowanie najpierw do organu pisma z prośbą o przywrócenie terminu i oczekiwanie na decyzję, aby w przypadku pozytywnej decyzji dokonać czynności, np. wnieść odwołanie czy zażalenie.

Stosując opisaną wyżej instytucję przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej organ odwoławczy powinien w niniejszej sprawie wziąć pod uwagę okoliczności związane z przebiegiem doręczenia decyzji opisanym w notatce podinspektora A.P. z dnia (...) sierpnia 2005 r. znajdującej się w aktach administracyjnych. Wynika z niej, że urzędniczka uzależniła wydanie stronie decyzji od potwierdzenia jej odbioru, a ponieważ strona odmówiła podpisu, decyzja nie została wydana. Takie postępowanie narusza postanowienia art. 46 § 2 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli odbierający pismo uchyla się od potwierdzenia doręczenia lub nie może tego uczynić, doręczający sam stwierdza datę doręczenia oraz wskazuje osobę, która odebrała pismo i przyczynę braku jej podpisu. Tylko dochowanie wymogów określonych w tym przepisie, to jest wydanie decyzji i sporządzenie notatki stwierdzającej datę doręczenia stronie pozwalałoby na uznanie, że stronie skarżącej doręczono decyzję w dniu 16 sierpnia 2006 r.. Natomiast odmowa wydania decyzji i pouczenie strony, że termin na złożenie odwołania biegnie od doręczenia decyzji nie tylko, że było niezgodne z art. 46 § 2 k.p.a., ale i wprowadziło stronę w błąd, co do tego terminu. Miała ona bowiem prawo uznać, że termin rozpocznie bieg od daty faktycznego odbioru decyzji.

Wskazana wyżej sytuacja w ocenie Sądu świadczy o tym, że postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do złożenia odwołania w przedmiotowej sprawie zostało wydane z naruszeniem zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego, które wymagają od organów administracji, żeby prowadziły postępowanie z zachowaniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.) oraz czuwały nad tym, aby strony postępowania nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 k.p.a.). Organ administracji dokonując wykładni art. 58 k.p.a. powinien był pamiętać o wskazanych zasadach ogólnych zasad procedury administracyjnej, a ponadto powinien mieć na względzie, że każda sprawa jest przypadkiem indywidualnym i tak winna być rozpatrywana. Nic nie stało bowiem na przeszkodzie, aby wyjaśnić wskazane kwestie pouczenia przed wydaniem postanowienia w sprawie przywrócenia terminu do złożenia środka odwołania.

Z uwagi na powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku.