Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1782915

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 24 lutego 2015 r.
III SA/Lu 801/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca).

Sędziowie WSA: Jerzy Drwal, Ewa Ibrom.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 lutego 2015 r. sprawy ze skargi "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy zwrotu należności celnych oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu 15 grudnia 2013 r. (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w (...) zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu sprowadzony z (...) towar w postaci gazu ziemnego propan, klasyfikowany do kodu CN 2711 12 97, wobec którego do wymiaru cła zadeklarowała stawkę celną erga omnes (dla krajów trzecich) w wysokości 0,7%.

Zgłoszenie celne jako odpowiadające wymogom formalnym określonym w art. 62 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (dalej WKC) zostało przyjęte przez organ celny, co z mocy prawa spowodowało objęcie towaru wnioskowaną procedurą celną i określenie kwoty długu celnego na podstawie zadeklarowanych elementów kalkulacyjnych.

W dniu 16 grudnia 2013 r. Spółka wystąpiła do organu celnego o wyrażenie zgody na przedstawienie świadectwa pochodzenia na formularzu A (dokumentującego preferencyjne pochodzenie towaru) na podstawie art. 97o ust. 2 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (dalej RWKC).

Decyzją z dnia 16 grudnia 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego w (...) zezwolił na przedstawienie świadectwa pochodzenia Form A nr (...), obejmującego 17.000.000 kg gazu propan-butan (kod CN: 2711 29 70), wraz z przywozem pierwszej partii towaru, pod warunkiem przywozu całości towaru do dnia 31 grudnia 2013 r.

W dniu 31 grudnia 2013 r. Spółka zgłosiła wniosek dotyczący zwrotu cła na podstawie art. 236 WKC w związku z przedłożonym świadectwem pochodzenia. Domagała się równocześnie weryfikacji zgłoszenia celnego (jako nieprawidłowego) i dokonania ponownego ustalenia podatku VAT.

Naczelnik Urzędu Celnego w (...), decyzją z dnia 26 lutego 2014 r. odmówił zarządzenia zwrotu należności celnych przywozowych.

Po rozpatrzeniu odwołania Spółki, Dyrektor Izby Celnej w (...) decyzją z dnia 6 czerwca 2014 r. utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa celnego (krajowego i wspólnotowego) nie zachodzą podstawy do zwrotu należności celnych. W szczegółowym uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał między innymi, że zgodnie z art. 97n RWKC, świadectwa pochodzenia na formularzu A lub deklaracje na fakturze przedkłada się organom celnym państw członkowskich przywozu, zgodnie z procedurami dotyczącymi zgłoszenia celnego. Świadectwa na formularzu A co do zasady wydawane są dla każdej przesyłki w momencie wywozu towaru z kraju eksportu. Wyjątek w tym zakresie, gdy jedno świadectwo na formularzu A może obejmować więcej niż jedną przesyłkę, określa art. 97o RWKC oraz rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych wymogów, jakie powinno spełniać zgłoszenie celne. Skarżąca mogła zatem skorzystać z preferencji taryfowych wynikających z systemu GSP przedkładając oddzielne świadectwo dotyczące towaru ujętego w zgłoszeniu celnym z dnia 15 grudnia 2013 r. Procedura wskazana w art. 97o RWKC ma bowiem zastosowanie w okresie wskazanym przez właściwe organy celne i dotyczy towarów przywożonych jako kolejne przesyłki stanowiące części całkowitej ilości towaru sprowadzanego w ramach większej transakcji handlowej. Świadectwo pochodzenia zostało wystawione na partię towaru, którą stanowiło wiele przesyłek, a więc nie mogło być zaakceptowane jako prawidłowy dokument do zastosowania stawki celnej preferencyjnej do całości towaru w nim ujętego.

Dalej Dyrektor Izby Celnej w (...) podniósł, że importer jest uprawniony do udzielenia mu zwrotu kwoty cła, jeśli kwota ta w chwili uiszczenia nie była prawnie należna. Zwrot cła uzależniony jest jednak od spełnienia zgodnie z art. 890 lit. c RWKC wszystkich warunków odnoszących się do przyjęcia dowodu pochodzenia. Te nie zostały spełnione, skoro towar objęty świadectwem pochodzenia z dnia 1 grudnia 2013 r. nie stanowił jednej przesyłki w rozumieniu art. 67 ust. 1 lit. s RWKC. Nie ma przy tym znaczenia, że świadectwo zostało przedłożone w terminie określonym w art. 97k ust. 5 RWKC. Dowód pochodzenia nie został załączony do zgłoszenia celnego z dnia 15 grudnia 2013 r. Z przepisów prawa celnego nie wynika, że istnieje możliwość uznania dowodu pochodzenia w stosunku do przesyłek towaru, które nawet można zidentyfikować jako ujęte w tym dowodzie pochodzenia. Towar zgłoszono do dopuszczenia do obrotu zanim dowód pochodzenia został przedłożony organom celnym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Spółka zarzuciła naruszenie:

- art. 236 WKC w związku z art. 97k ust. 5 oraz art. 890 lit. a RWKC, poprzez odmowę zwrotu należności celnych przywozowych w wyniku nieuwzględnienia świadectwa pochodzenia przedłożonego przez Spółkę, dającego podstawę do zastosowania preferencyjnej stawki celnej.

- art. 78 ust. 1 WKC w związku z art. 97o ust. 2 RWKC, poprzez odmowę weryfikacji nieprawidłowego zgłoszenia celnego w przypadku, gdy zachodziły przesłanki, na podstawie których Spółka mogła domagać się zwrotu należności celnych.

W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła między innymi, że w dniu 15 grudnia 2013 r. nie była jeszcze w posiadaniu świadectwa pochodzenia i nie miała możliwości wstrzymania procesu dopuszczenia towaru do obrotu. Przepis art. 97o ust. 2 RWKC ma jedynie znaczenie techniczne i nie może decydować o tym, czy uiszczone należności celne są należne. Dla ich zwrotu znaczenie ma tylko to, że były one prawnie nienależne. Istotnym momentem dla określenia czy dana kwota była należna (czy nie) jest moment przyjęcia zgłoszenia celnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w (...) z dnia 6 czerwca 2014 r. dotycząca odmowy zwrotu należności celnych przywozowych. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu stanowił art. 236 ust. 1 WKC. Z treści tego przepisu wynika, że należności celne przywozowe podlegają zwrotowi, gdy okaże się, że w chwili uiszczenia kwota tych należności nie była prawnie należna.

W ocenie Spółki, powyższa decyzja jest wadliwym rozstrzygnięciem, wydanym z naruszeniem przepisów prawa (w tym art. 236 ust. 1 WKC) wobec bezpodstawnej odmowy zwrotu należności celnej przywozowej od towaru zgłoszonego do procedury z zastosowaniem stawki erga omnes w wysokości 0.7% w sytuacji, gdy do towaru objętego preferencjami taryfowymi zastosowanie miała zerowa stawka celna.

Argumentacja Spółki jest niesłuszna z następujących względów.

W myśl art. 4 pkt 10 WKC, należności celne przywozowe oznaczają cła należne przy przywozie towarów. Wymagane należności (w tym celne) zgodnie z prawem określane są na podstawie Taryfy Celnej Wspólnot Europejskich (art. 20 ust. 1 WKC). Taryfą objęte są cła (art. 20 ust. 3 lit. c) WKC). Taryfa obejmuje również preferencyjne środki taryfowe (art. 20 ust. 3 lit. d) i e/ WKC). Kwestia preferencyjnego pochodzenia towaru została doprecyzowana w art. 27 WKC. Przepis ten stanowi, że reguły preferencyjnego pochodzenia określają warunki nabywania pochodzenia, jakie muszą spełniać towary aby korzystać ze środków wymienionych w art. 20 ust. 3 lit. d lub e/. Preferencje przy imporcie towarów przewidywały przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 732/2008 z dnia 22 lipca 2008 r. wprowadzającego ogólny system preferencji taryfowych na okres od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2011 r. oraz zmieniające rozporządzenia (WE) nr 552/97, (WE) nr 1933/2006 oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 1100/2006 i (WE) nr 964/2007, ustanawiające preferencje celne w stosunku do towarów pochodzących z krajów GSP (Ogólny System Preferencji), w tym z Rosji. Rozporządzenie nr 732/2008 obowiązywało do dnia 31 grudnia 2013 r. Zostało ono uchylone rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 978/2012 z dnia 25 października 2012 r.

Importowane z Federacji Rosyjskiej towary - w świetle powołanych wyżej przepisów oraz uregulowań Rozporządzenia Wykonawczego do WKC (dalej RWKC) - nie korzystały automatycznie z preferencji celnych do tego stopnia, że fakt przedłożenia przez importera dowodu o preferencyjnym pochodzeniu towarów świadczył, że pobrana należność celna jest prawnie nienależną i podlegającą zwrotowi. Sam fakt przywiezienia towarów (z kraju korzystającego z ogólnego systemu preferencji - GSP) na obszar celny Wspólnoty bez spełnienia wszystkich formalności celnych nie daje podstawy do stwierdzenia, że należność celna nie stanowi należności wymaganej (i prawnie należnej). Przyjęcie i uznanie przez organ w trybie art. 62 WKC zgłoszenia celnego z dnia 15 grudnia 2013 r. jako spełniającego kryteria formalne z mocy prawa spowodowało objęcie towaru wnioskowaną procedurą celną i określenie kwoty długu celnego na podstawie zadeklarowanych elementów kalkulacyjnych (według Taryfy Celnej Wspólnot Europejskich). Przepis art. 4 pkt 9 definiuje pojęcie długu celnego w przywozie. Jest nim obowiązek uiszczenia należności celnych przywozowych, które stosuje się do towarów określonych zgodnie z obowiązującymi przepisami wspólnotowymi. Zasadą jest, że dług celny w przywozie powstaje w wyniku dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom przywozowym (art. 201 ust. 1 lit. a) WKC). Dług powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 201 ust. 2 WKC). W świetle omawianych przepisów importowany towar był objęty należnościami przywozowymi. Posiadanie dowodu o preferencyjnym pochodzeniu towaru samo przez się nie zwalniało importera z obowiązku zapłacenia cła i nie przesądzało, że zapłacona przez Spółkę należność celna nie była należnością prawem wymaganą w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego. Sama Spółka przyznaje, że istotnym momentem dla określenia czy dana kwota była należna (czy nie) jest moment przyjęcia zgłoszenia celnego. W związku z tym fakt, że Spółka uzyskała zgodę organu celnego na przedstawienie świadectwa pochodzenia Form A nr (...) jako dowodu uprawniającego do korzystania - w świetle art. 27 WKC - z preferencyjnych środków taryfowych w odniesieniu do importowanego z Rosji gazu (w ilości i na warunkach ściśle określonych w decyzji z dnia 16 grudnia 2013 r.), nie zmienia oceny, że uiszczone cło było należnością prawnie należną. Z tego powodu nie podlegało ono zwrotowi. Problematykę zwrotu należności celnych regulują dalsze przepisy WKC (zawarte w art. 237-241). Ich analiza nie była konieczna bowiem Spółka wskazała, że podstawę zwrotu cła upatruje w treści art. 236 WKC. W tych okolicznościach rozważenia wymagały zasady zwrotu cła w świetle przepisów Rozporządzenia Wykonawczego do WKC. Z dyspozycji art. 890 RWKC wynika, że organ celny decyzji przyznaje zwrot lub umorzenie, gdy:

a)

wnioskowi towarzyszy świadectwo pochodzenia, świadectwo przewozowe, świadectwo autentyczności, dokument wspólnotowego tranzytu wewnętrznego lub jakikolwiek inny stosowny dokument poświadczający, że przywożone towary w chwili przyjęcia zgłoszenia do dopuszczenia do swobodnego obrotu były uprawnione do korzystania z traktowania wspólnotowego, preferencyjnego traktowania taryfowego, uprzywilejowanego traktowania taryfowego, z powodu charakteru towarów;

b)

w ten sposób przedstawiony dokument odnosi się ściśle do przedmiotowych towarów;

c)

są spełnione wszystkie warunki odnoszące się do przyjęcia wspomnianego dokumentu;

d)

są spełnione wszystkie inne warunki do przyznania traktowania wspólnotowego, preferencyjnego traktowania taryfowego lub uprzywilejowanego traktowania taryfowego, z powodu charakteru towarów.

Zwrotu lub umorzenia dokonuje się po przedstawieniu towarów. Jeżeli towary nie mogą zostać przedstawione w wykonawczym urzędzie celnym, organ celny decyzji udziela zwrotu lub umorzenia jedynie wtedy, gdy z informacji, którymi dysponuje, jednoznacznie wynika, że świadectwo lub przedstawiony po odprawie celnej dokument dotyczy wymienionych towarów.

Z akt sprawy wynika, że importowany towar został przedstawiony organom celnym, zaś wnioskowi o zwrot cła towarzyszył dokument wskazujący, że przywożone towary w chwili przyjęcia zgłoszenia do dopuszczenia do swobodnego obrotu były uprawnione do preferencyjnego traktowania taryfowego.

Prawo do zwrotu cła powstaje w sytuacji, gdy spełnione są wszystkie warunki odnoszące się do przyjęcia przez organ celny dokumentu - zgodnie z art. 890 lit. a RWKC - poświadczającego, że przywożone towary w chwili przyjęcia zgłoszenia do dopuszczenia do swobodnego obrotu były uprawnione do korzystania preferencyjnego traktowania taryfowego (czy uprzywilejowanego traktowania taryfowego). W świetle przepisów obowiązujących w ramach procedury przy dopuszczeniu do swobodnego obrotu w Unii Europejskiej, w tym zasady wyrażonej w art. 97n ust. 1 RWKC, świadectwa pochodzenia na formularzu A lub deklaracje na fakturze przedkłada się organom celnym państw członkowskich przywozu, zgodnie z procedurami dotyczącymi zgłoszenia celnego. Regułą jest w myśl przepisu art. 97o ust. 2 RWKC, że na wniosek importera i mając na uwadze warunki określone przez organy celne państwa członkowskiego przywozu, przy przywozie pierwszej przesyłki organom celnym można przedłożyć jeden dowód pochodzenia, w przypadku gdy towary: a) są przywożone w ramach częstego i ciągłego przepływu handlowego o znacznej wartości handlowej; b) są przedmiotem jednej umowy sprzedaży, której strony mają siedzibę w kraju wywozu lub w państwie członkowskim (państwach członkowskich); c) objęte są tym samym kodem (ośmiocyfrowym) nomenklatury scalonej; d) zostały wysłane przez tego samego eksportera, są przeznaczone dla tego samego importera, i zostały poddane formalnościom przywozowym w tym samym urzędzie celnym tego samego państwa członkowskiego. Powyższy przepis wprowadza dodatkowy warunek, że procedura ta ma zastosowanie w okresie przewidzianym przez właściwe organy celne. Wyjaśnienia wymaga, że przesyłka w rozumieniu art. 67 ust. 1 lit. s RWKC, oznacza produkty, które są: wysłane w tym samym czasie od jednego eksportera do jednego odbiorcy; lub objęte są jednym dokumentem przewozowym obejmującym ich transport od eksportera do odbiorcy, a w przypadku braku takiego dokumentu - jedną fakturą.

W rozpoznawanej sprawie zwrot cła nie byłby czynnością usprawiedliwioną. Towar (17.000 ton gazu) objęto jednym świadectwem pochodzenia z dnia 1 grudnia 2013 r., na towar wystawiono jedną fakturę (pro - forma z dnia 1 grudnia 2013 r.) i na poszczególne partie towaru wystawiono oddzielne listy przewozowe (SMGS). Omawiane świadectwo obejmowało partię towaru, na którą składało się kilka przesyłek w rozumieniu art. 67 ust. 1 lit. s RWKC. Sporny towar (gaz) nie został wysłany w tym samym czasie, czego dowodem jest harmonogram dostaw przedstawiony przez Spółkę. Nie ma więc podstaw do uznania, że organ celny powinien przyznać zwrot cła, skoro nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 890 RWKC i art. 236 ust. 1 WKC. Ubocznie należy podnieść, że w dniu 15 grudnia 2013 r. (to jest w dacie zgłoszenia celnego) Spółka nie mogła skorzystać z przywileju (określonego w art. 97o ust. 2 RWKC). Tym samym nie była uprawniona do przedłożenia jednego dowodu w sprawie preferencyjnego pochodzenia importowanego towaru, ponieważ pozytywna dla Spółki decyzja organu celnego w tej materii została podjęta później (w dniu 16 grudnia 2013 r.).

Na podstawie tej decyzji nie można wywodzić, że Spółce przysługiwało roszczenie o zwrot cła z tytułu importu części towaru (wykazanego w zgłoszeniu celnym z dnia 15 grudnia 2013 r.). Zauważyć trzeba, że z przepisu art. 890 lit. c RWKC wynika, że zwrot cła uzależniony jest od tego, czy spełnione są wszystkie warunki odnoszące się do przyjęcia wspomnianego dokumentu. Sporne świadectwo jako dokument nie mogło zostać jednak przyjęte przez organ celny w postępowaniu dotyczącym zwrotu należności celnej bowiem świadectwo na formularzu A pozwalało na uproszczenie odprawy celnej i w drodze wyjątku (określonym w art. 97n ust. 2 RWKC) stanowiło dowód preferencji przysługujących Spółce w procedurze, o której mowa w przepisie w art. 20 ust. 4 WKC, z którego wynika, że na wniosek zgłaszającego towary będą objęte preferencyjnymi środkami taryfowymi. Treść art. 97n ust. 2 RWKC nie zezwala na przedłożenie dowodu pochodzenia po dopuszczeniu towaru do obrotu. Zatem nie wystąpiły wszystkie warunki (w myśl art. 890 lit. c) RWKC) do przyjęcia spornego dokumentu (jako podstawy do zwrotu cła na mocy art. 890 RWKC w związku z art. 236 ust. 1 WKC). W tych okolicznościach zapłacona należność celna nie mogła zostać potraktowana jako prawnie nienależna, a tylko taka - w świetle art. 236 ust. 1 WKC - podlega zwrotowi (na wniosek strony lub z urzędu, co wynika z treści art. 236 ust. 2 WKC). Z przepisów art. 66 i następnych RWKC dotyczących instytucji ogólnego systemu preferencji (GSP) wynika, że zastosowanie preferencji taryfowych uzależnione jest od tego, czy importowane towary objęte były przesyłką w rozumieniu art. 67 ust. 1 lit. s) RWKC. Warunek ten nie został jednak spełniony, co wyżej wykazano.

Odnosząc się do zarzutów i wniosków skargi należy wyjaśnić dodatkowo, że zgodnie z art. 97k ust. 1 lit. a oraz lit. b RWKC, każdy kraj korzystający przestrzega lub zapewnia przestrzeganie reguł pochodzenia dotyczących wywożonych produktów, ustanowionych w sekcji 1 oraz zasad wypełniania i wystawiania świadectw pochodzenia na formularzu A. Omawiany przepis określający w ust. 5, że dowód pochodzenia jest ważny przez dziesięć miesięcy od daty wystawienia w kraju wywozu i w tym okresie jest przedkładany organom celnym kraju przywozu, nie daje podstaw do uwzględnienia żądania Spółki.

Niezasadne są również zarzuty o naruszeniu przez organ celny art. 78 ust. 1 WKC poprzez odmowę weryfikacji zgłoszenia celnego z dnia 15 grudnia 2013 r. Powyższy przepis przewiduje, że po zwolnieniu towarów organy celne mogą z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać sprostowania zgłoszenia. Sprostowanie zgłoszenia celnego oraz jego zmiana są dopuszczalne w trybie art. 78 ust. 1 WKC, jeżeli kontrola dokumentów i danych handlowych wykaże, że zgłoszenie celne zawiera nieprawidłowości. Do takiego wniosku prowadzi analiza treści art. 78 ust. 2 WKC. W rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do sprostowania (zmiany) zgłoszenia celnego z dnia 15 grudnia 2013 r. na tej podstawie, że importowany towar należało objąć preferencjami celnym, a w konsekwencji (kiedy wymiar podatku uzależniony jest od wartości celnej towaru) i podatkowymi. W świetle powyższych uwag sporne zgłoszenie nie zawierało nieprawidłowych danych, zaś kwestia zobowiązań podatkowych wykraczała poza zakres przedmiotowy wyznaczony skontrolowanym przez Sąd rozstrzygnięciem organów celnych.

Na marginesie zauważyć należy, że nie są znane przyczyny, które spowodowały to, że świadectwem pochodzenia Spółka zaczęła się posługiwać dopiero po przyjęciu zgłoszenia celnego przez organ oraz po objęciu towaru zawnioskowaną procedurą celną.

W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.