Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 15 marca 2007 r.
III SA/Lu 45/07

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski.

Sędziowie: WSA Jacek Czaja, NSA Marek Zalewski (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 marca 2007 r. sprawy ze skargi D. O. na decyzję Wojewody z dnia (...) nr (...) w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie uznania za osobę bezrobotną oraz przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych

1.

stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta dnia (...) znak (...),

2.

określa, że decyzje wymienione w pkt 1 nie podlegają wykonaniu w całości.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) nr (...) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 71 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania D. O. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia (...) nr (...) w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta z dnia (...) znak (...) dotyczącej nabycia przez D. O. statusu bezrobotnego z dniem (...) października 2004 r. oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych do dnia (...) listopada 2004 r. i odmowy uznania D. O. za bezrobotnego od dnia (...) października 2004 r. oraz odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia (...) listopada 2004 r., Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Wojewoda w uzasadnieniu swej decyzji wskazał, że skarżący został zarejestrowany jako bezrobotny w Miejskim Urzędzie Pracy w dniu (...) października 2004 r. i w tym dniu organ I instancji wydał decyzją o nabyciu przez skarżącego statusu bezrobotnego od dnia (...) października 2004 r. oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 6 listopada 2004 r. Skarżący pobierał zasiłek w okresie od 6 listopada 2004 r. do 5 maja 2005 r., a od 6 maja 2005 r. utracił prawo do zasiłku, po wyczerpaniu ustawowego okresu jego pobierania, nadal zachowując status bezrobotnego.

W dniu (...) sierpnia 2005 r. do Miejskiego Urzędu Pracy wpłynęło pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział - Wydział Zmiany Uprawnień Emerytalno-Rentownych z dnia (...) lipca 2005 r., znak (...) informujące, że od dnia 1 października 2004 r. została przyznana skarżącemu renta inwalidzka.

Na tej podstawie organ I instancji wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia (...) października 2004 r. jako podstawę prawną powołując art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zaś decyzją z dnia 9 sierpnia 2005 r. uchylił swoją decyzję ostateczną z dnia (...) października 2004 r. Organ oparł się na nowym w sprawie dowodzie, jaki w jego ocenie stanowiło pismo ZUS z dnia (...) lipca 2005 r. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy za bezrobotnego uznawana jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej (...), jeżeli nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Organ uznał na podstawie informacji ZUS, że skarżący jako uprawniony od dnia 1 października 2004 r. do renty z tytułu niezdolności do pracy, od tego samego dnia przestał spełniać przesłanki ustawowe do posiadania statusu osoby bezrobotnej i w konsekwencji prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

W trakcie postępowania odwoławczego, ZUS w dniu (...) września 2005 r. przesłał organowi kopię decyzji z dnia (...) 2005 r., znak (...) o przeliczeniu renty, w której uzasadnieniu stwierdzono, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku D. O. z dnia (...) czerwca 2005 r. wobec orzeczenia przez lekarza orzecznika okresowej całkowitej niezdolności do pracy, ustala - przelicza od 1 października 2004 r., tj. od miesiąca, w którym wstrzymano wypłatę świadczenia, rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.

Organ odwoławczy uznał zatem, że w sprawie zaistniały nowe okoliczności faktyczne dotyczące ustalenia skarżącemu renty z tytułu niezdolności do pracy od 1 października 2004 r., które potwierdziły niezdolność strony do pracy istniejącą w dniu rejestracji skarżącego (29 października 2004 r.) jako bezrobotnego.

Na decyzję Wojewody z dnia (...) 2005 r. D. O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia i przeciwdziałaniu bezrobociu, art. 7, 77, 138 § 1 pkt 2, ewentualnie art. 138 § 2 k.p.a. oraz błąd w ustaleniach faktycznych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 24 stycznia 2006 r., sygn. akt III SA/Lu 610/05 oddalił skargę, uznając, że postępowanie zakończone decyzją z dnia (...) 2004 r. wznowiono na skutek ujawnienia nowych okoliczności faktycznych, zaś wzmianka organu o oparciu wznowienia postępowania przez organ pierwszej instancji na nowym dowodzie, jakim jest pismo organu rentowego z dnia (...) lipca 2005 r., stanowi nieistotną nieścisłość uzasadnienia.

W ocenie Sądu I instancji, nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji wiązały się z ujawnieniem faktu, że skarżący w dniu rejestracji (29 października 2004 r.) był niezdolny do pracy, co zostało stwierdzone orzeczeniem lekarskim, a z tego tytułu przyznano mu świadczenie rentowe. Przesłanką istnienia nowości określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie było, jak podnosi w skardze skarżący, wydanie w dniu (...) września 2005 r. decyzji o przyznaniu renty, lecz ujawnienie całkowitej niezdolności skarżącego do pracy w dacie rejestracji.

Sąd I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przez pojęcie "bezrobotnego" ustawodawca rozumie osobę, która - poza innymi warunkami - nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Sąd ten uznał, (podobnie jak Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 11 grudnia 1997 r., sygn. akt III AUa 411/97, opubl. Apel.-Lub. 1998/1/5), że stosownie do wskazanych przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), decyzja wydawana w sprawie świadczeń określonych w ustawie (w tym do renty z tytułu niezdolności do pracy) ma charakter deklaratoryjny, a nie prawotwórczy. Sąd wywiódł z tego, że warunki przysługiwania prawa do renty skarżący spełniał od dnia 1 października 2004 r. (zatem również na dzień 29 października 2004 r.), natomiast, choć decyzję deklaratoryjną organu rentowego o przyznaniu renty skarżącemu wydano w dniu 19 września 2005 r., jednakże istotne jest to, że przyznano ją od dnia 1 października 2004 r.

Okoliczność ta w ocenie Sądu stanowiła przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną, wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Od powyższego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której zarzucił naruszenie prawa materialnego: art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 71 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe ich zastosowanie, a także naruszenie przez Sąd przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo rażącego naruszenia przez organ administracji przepisów art. 7, 10, 77 § 1, 80 i 104, 145 § 1 ust. 5, 149 § 2 k.p.a. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy tj. art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 71 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe ich zastosowanie.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 721/06, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 stycznia 2006 r., i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania, wskazując, że skarga kasacyjna jest uzasadniona w całości.

Sąd odwoławczy stwierdził, że fakt przyznania skarżącemu renty z tytułu niezdolności do pracy był okolicznością nieznaną organowi w dniu wydania decyzji ostatecznej, ale dlatego, że okoliczność ta jeszcze nie istniała w dniu wydania decyzji ostatecznej. W dniu (...) października 2004 r. skarżący nie posiadał prawa do renty inwalidzkiej i spełniał wszystkie przesłanki do przyznania mu statusu bezrobotnego. Nowa okoliczność jaką w sprawie było przyznanie skarżącemu prawa do renty inwalidzkiej zaistniała dopiero w dniu 19 września 2005 r., kiedy to Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał skarżącemu rentę z tytułu niezdolności do pracy. To, że renta ta została przyznana poczynając od dnia 1 października 2004 r. nie oznacza, że już w tym dniu istniała nowa okoliczność uzasadniająca wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Skoro nowa okoliczność wynikała dopiero z decyzji organu emerytalno-rentowego z dnia 19 września 2005 r., to nie można przyjąć, że istniała wcześniej. Brak było zatem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania.

Sąd podsumował wywód stwierdzeniem, że pojawienie się nowej okoliczności po wydaniu ostatecznej decyzji, może stanowić jedynie podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie, nie można natomiast w tej sprawie wznawiać postępowania. Wznowienie postępowania na podstawie okoliczności, które miały miejsce po wydaniu decyzji, stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznając sprawię ponownie, zważył, co następuje:

Rozpatrując skargę na decyzję Wojewody z dnia (...), który utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) i przyjął zaprezentowany pogląd prawny o braku podstaw do kwalifikowania istnienia przesłanek do wydania decyzji ZUS o przyznaniu (choćby wstecznie) skarżącemu renty z tytułu niezdolności do pracy, jako okoliczności mających znaczenie dla innych decyzji wydanych wcześniej.

Tym samym decyzja ZUS z dnia (...) września 2005 r. ustalająca z mocą wsteczną prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wobec skarżącego, nie świadczy o istnieniu w dacie rejestracji skarżącego jako bezrobotnego (w dniu 29 października 2004 r.) okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę wznowienia postępowania. Zgodnie z oceną dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, nową okolicznością, pozwalającą na odmienną ocenę statusu bezrobotnego, jest dopiero ustalenie prawa do renty w drodze wydania stosownej decyzji, a nie istnienie ewentualnej podstawy do wydania takiej decyzji. Skoro zaś wydanie decyzji przez organ rentowy nastąpiło później, niż ustalenie statusu bezrobotnego wobec skarżącego, nie jest to nowa okoliczność pozwalająca na wznowienie postępowania w tym zakresie na mocy art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Zgodnie zaś z przedstawioną oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego, wznowienie postępowania na podstawie okoliczności, które miały miejsce po wydaniu decyzji, stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji.

Dlatego też, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. orzeczono jak w sentencji.