III SA/Kr 414/19 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2692468

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 lipca 2019 r. III SA/Kr 414/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.).

Sędziowie WSA: Renata Czeluśniak, Barbara Pasternak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2019 r., sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 lutego 2019 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania ze środków PFRON skargę oddala

Uzasadnienie faktyczne

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 7 lutego 2019 r., znak (...), wydaną po rozpatrzeniu odwołania skarżącego S. M. od decyzji Starosty z dnia (...) 2018 r., nr (...), o odmowie przyznania skarżącemu S. M. dofinansowania ze środków PFRON likwidacji barier architektonicznych, działając na podstawie art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 511), § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 926) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096) utrzymało zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Zaskarżoną decyzją organ I instancji orzekł o odmowie przyznania skarżącemu dofinansowania ze środków PFRON likwidacji barier architektonicznych do następujących prac: wykonanie przestrzeni kąpielowej z panelem prysznicowym, wykonanie i montaż wspornika kotary z kotarą lub szklanych drzwi, zakup i montaż siedziska prysznicowego, zakup i montaż uchwytów do łazienki (3 szt.), zakup i montaż miski ustępowej stawianej, zakup i montaż umywalki z baterią, zakup i ułożenie okładziny ściennej z płytek ceramicznych w miejscu natryskowym do 10 m2, przygotowanie podłoża oraz ułożenie posadzki z materiałów antypoślizgowych w łazience, poszerzenie otworu drzwiowego oraz zakup i montaż drzwi do łazienki, budowa pochylni dla osób niepełnosprawnych ruchowo, umożliwiająca samodzielne poruszanie się, wyrównanie dojścia w budynku zapewniającego osobie niepełnosprawnej dostęp do lokalu mieszkalnego, zakup i montaż oporęczowania w otoczeniu budynku mieszkalnego (poręcze przyścienne, poręcze wolnostojące, uchwyty ścienne) oraz zakup i montaż windy przyściennej.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że co prawda skarżący jest osobą niepełnosprawną z dysfunkcją narządu ruchu, jednak nie jest właścicielem budynku, ani też nie ma zgody właściciela na prace związane z likwidacją barier architektonicznych. Pomimo kilkakrotnych próśb o dostarczenie niezbędnej zgody (pisma z dnia 30 stycznia 2018 r., 2 października 2018 r., 24 października 2018 r.), skarżący nigdy o taką zgodę nie wystąpił. W związku z tym przyznanie środków publicznych PFRON nie jest możliwe.

Na powyższą decyzję w ustawowym terminie złożył odwołanie skarżący wskazując, iż jest niezadowolony z otrzymanej decyzji. Skarżący wskazał, że wystąpił do właściciela nieruchomości o wyrażenie zgody na likwidację barier architektonicznych, ale jej jeszcze nie otrzymał. Skarżący twierdził, że nie potrzebuje zgody właściciela nieruchomości, gdyż posiada prawo dożywocia do budynku, w którym chce wykonać prace związane z likwidacją barier architektonicznych. W związku z tym wnosił o ponowne rozpatrzenie jego wniosku o dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, w postaci przystosowania łazienki do potrzeb osób niepełnosprawnych. Do odwołania dołączył kopię pisma z dnia 9 grudnia 2018 r. adresowanego do Spółki Jawnej A zawierającego prośbę o wydanie zgody na likwidację barier architektonicznych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że podstawą prawną przyznania świadczeń pieniężnych i rzeczowych dla osób niepełnosprawnych w celu likwidacji barier architektonicznych jest ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

Organ powołał treść art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d ww. ustawy oraz § 6 pkt 1 ww. rozporządzenia. Organ wskazał, że jak wynika z akt sprawy, Kolegium decyzją z dnia (...) 2018 r., nr (...) uchyliło wcześniejszą decyzję Starosty z dnia (...) 2018 r., nr (...) o odmowie przyznania skarżącemu dofinansowania ze środków PFRON likwidacji barier architektonicznych i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na to, że decyzja ta była przedwczesna (organ I instancji nie ustalił w sposób jednoznaczny, czy wymagana zgoda właściciela nieruchomości została wyrażona, czy też nie).

W dniu 2 października 2018 r. PCPR zwróciło się pisemnie do skarżącego o dostarczenie pisemnej zgody właściciela lokalu, w którym skarżący chce likwidować bariery architektoniczne, tj. A Spółka Jawna, w terminie 21 dni od otrzymania wezwania. Jednocześnie wskazano, że niedostarczenie powyższego dokumentu (pisemnej zgody na likwidację barier architektonicznych w lokalu mieszkalnym pod adresem M w gminie K) w wyznaczonym terminie może skutkować negatywnie na rozstrzygniecie sprawy.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący pismem z dnia 9 października 2018 r. wyjaśnił, że nie jest w stanie dostarczyć żądanego dokumentu.

Poza tym skarżący wyjaśnił, iż w przedmiotowym budynku posiada prawo dożywocia na całym parterze, a także w dwóch pokojach w przyziemiu i użytkowanie 60 arów w dowolnie wybranym miejscu. Skarżący uważa, że do swojej śmierci jest właścicielem lokalu, z którego może korzystać i dlatego sam może decydować o wykonaniu prac zmierzających do likwidacji barier architektonicznych. W chwili obecnej ze względu na niewielki dochód nie jest w stanie sam sfinansować remontu łazienki. Dlatego też prosił o przyznanie pomocy ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

W protokole do wniosku o dofinansowanie ze środków PFRON likwidacji barier architektonicznych sporządzonym w dniu 24 października 2018 r., podczas wizji lokalnej wskazano, że skarżący w dalszym ciągu oświadcza, że nie uzyska zgody od właściciela budynku na wykonanie prac remontowych w łazience. Twierdzi również, że nie potrzebuje takiej zgody, gdyż ma "wpisane dożywocie w księgach wieczystych i nie uzyska zgody". Protokół podpisany został własnoręcznie przez skarżącego oraz przedstawicieli PCPR.

Z akt sprawy wynika, iż do dnia 21 listopada 2018 r., tj. do dnia wydania decyzji przez Starostę, nr (...), o odmowie przyznania dofinansowania ze środków PFRON likwidacji barier architektonicznych, skarżący nie przedstawił wymaganej zgody właściciela budynku.

Skarżący do swojego odwołania z dnia 17 grudnia 2018 r. dołączył kopię pisma z dnia 9 grudnia 2018 r. adresowanego do Spółki Jawnej A zawierającego prośbę o wydanie zgody na likwidację barier architektonicznych. Jak wynika ze strony internetowej, ta przesyłka pocztowa doręczona została adresatowi w dniu 18 grudnia 2018 r. o godz. 17:41.

Pomimo upływu ponad 1,5 miesiąca od dnia doręczenia ww. prośby właścicielowi nieruchomości, skarżący do dnia wydania decyzji, tj. 7 lutego 2019 r. nie przedstawił zgody właściciela nieruchomości położonej w M, K na wykonanie prac remontowych związanych z likwidacją barier architektonicznych w miejscu zamieszkania osoby niepełnosprawnej.

Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie wystąpiła negatywna przesłanka, tj. brak zgody właściciela budynku, która uniemożliwia przyznanie skarżącemu dofinansowania ze środków PFRON na wykonanie prac remontowych związanych z likwidacją barier architektonicznych w miejscu zamieszkania osoby niepełnosprawnej.

W ocenie organu odwoławczego trafnie wskazał organ I instancji, że nie jest istotne, czy zgody brak, ponieważ właściciel nie zgadza się na wykonanie wnioskowanych robót, czy też dlatego, że wnioskodawca o taką zgodę nie wystąpił. Bez znacznie jest również to, czy właściciel na piśmie odmówił wyrażenia zgody, czy też w żaden sposób nie zareagował na prośbę o wydanie takiej zgody. Bezsprzecznie w świetle akt sprawy skarżący nie legitymuje się zgodą właściciela budynku położonego w M, K na wykonanie prac remontowych związanych z likwidacją barier architektonicznych w miejscu zamieszkania osoby niepełnosprawnej. Ponieważ wnioskowane dofinansowanie do robót budowlanych powoduje zmiany w cudzej własności, musi na nie wyrazić zgodę właściciel budynku.

Kolegium wyjaśnia również, że uprawnienia dożywotnika skarżącego (osoby uprawnionej z umowy dożywocia) nie są tożsame z uprawnieniami właściciela nieruchomości. W związku z powyższym legitymowanie się jedynie prawem dożywocia w konkretnym lokalu lub budynku jest niewystarczające do uzyskania dofinansowania likwidacji barier architektonicznych ze środków PFRON, co wyraźnie wynika też z § 6 pkt 1 ww. rozporządzenia. A zatem prawo dożywotniego zamieszkiwania w lokalu lub budynku nie jest wystarczające, aby organy administracyjne mogły uznać, że zgoda właściciela budynku jest zbędna.

Na powyższą decyzję wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący S. M. Skarżący wskazał, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją. Poniósł, że jest osobą niepełnosprawną. Skarżący podniósł, że zwracał się do właściciela nieruchomości o wyrażenie zgody na wykonanie robót, ale jego prośba pozostała bez odpowiedzi. Skarżący opisał także problemy z właścicielem nieruchomości oraz swoje zgłoszenia na Policję i sprawy sądowe.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają (co do zasady) merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że kontrolowana decyzja nie naruszała prawa, zaś skarga była niezasadna.

Zgodnie z art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 511 z późn. zm.) do zadań powiatu należy dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. Zgodnie z art. 35a ust. 4 powyższej ustawy minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje zadań, o których mowa w ust. 1, które mogą być finansowane ze środków Funduszu, uwzględniając w szczególności wymagania, jakie powinny spełniać podmioty ubiegające się o dofinansowanie tych zadań, a także tryb postępowania i zasady ich dofinansowania ze środków Funduszu. W oparciu o powyższe upoważnienie ustawowe zostało wydane przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej rozporządzenie dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 926). Zgodnie z § 6 pkt 1 powyższego rozporządzenia "O dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, jeżeli ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, mogą ubiegać się: 1) na likwidację barier architektonicznych - osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się, jeżeli są właścicielami nieruchomości lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości albo posiadają zgodę właściciela lokalu lub budynku mieszkalnego, w którym stale zamieszkują".

Przesłanką konieczną do uzyskania dofinansowania jest zatem posiadanie przez wnioskodawcę tytułu własności lub użytkowania wieczystego nieruchomości albo posiadanie zgody właściciela lokalu lub budynku mieszkalnego, w którym wnioskodawca stale zamieszkuje.

Jak wynika ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego skarżący nie dysponuje prawem własności ani prawem użytkowania wieczystego nieruchomości, gdyż na podstawie aktu notarialnego z 19 września 1997 r. Repertorium (...) sporządzonego przed notariuszem mgr E. D. - W. nabył jedynie prawo bezpłatnego i dożywotnego zamieszkania na parterze, a także w dwóch pokojach w przyziemiu budynku położonego w M pod nr (...) oraz dojście z dojazdem do budynku oraz użytkowanie 60 a gruntu jednorazowo dowolnie wybranych w działce nr (...). Oczywistym jest, że prawo dożywocia nie jest tożsame z prawem własności ani z prawem użytkowania wieczystego nieruchomości. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie jest on uprawniony w pełnym zakresie - jak właściciel - do dysponowania nieruchomością, a w szczególności do dokonywania zmian polegających na przystosowaniu jej do potrzeb osoby niepełnosprawnej.

Skarżący powinien był w toku postępowania administracyjnego przedstawić zgodę właściciela nieruchomości na planowaną likwidację barier architektonicznych. Z akt sprawy wynika, że obecnie właścicielem nieruchomości jest A Spółka Jawna. Organ pismem z dnia 2 października 2018 r. wezwał skarżącego o dostarczenie zgody wskazując, że niedostarczenie takiego dokumentu "może skutkować negatywnie na rozstrzygnięcie sprawy. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy skarżący zwrócił się do właściciela budynku o wyrażenie stosownej zgody, jednakże takiej zgody nie uzyskał. Zdaniem Sądu zgoda właściciela budynku powinna być wyraźna, nie może być mowy o zgodzie dorozumianej.

Wobec powyższego nie została spełniona jedna z koniecznych przesłanek umożliwiających uzyskanie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, o której mowa w § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Tym samym wydane w postępowaniu administracyjnym decyzje są prawidłowe.

Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.