Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1788274

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 21 kwietnia 2015 r.
III SA/Kr 2043/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Dąbek.

Sędziowie WSA: Janusz Bociąga Wojciech Jakimowicz (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 10 października 2014 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu pomocy finansowej udzielonej na uzyskanie lokalu mieszkalnego

I.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji,

II.

określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Uzasadnienie faktyczne

Komendant Wojewódzki Policji decyzją nr (...) z dnia 10 października 2014 r., znak: (...), działając na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 94 ust. 1a, art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania S. S. od decyzji nr (...) Komendanta Miejskiego Policji z dnia (...) 2014 r. o zwrocie pomocy finansowej w wysokości 13 506 zł utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Organ ustalił, że S. S. pełnił służbę w Policji od dnia 20 maja 1997 r. do dnia 31 października 2007 r. Decyzją nr (...) z dnia (...) 2005 r. oraz decyzją nr (...) z dnia (...) 2005 r. Komendant Miejski Policji przyznał ww. pomoc finansową, na uzyskanie lokalu mieszkalnego położonego w K na os. A z uwzględnieniem 3 norm zaludnienia przysługujących policjantowi na dzień złożenia wniosku oraz obowiązującej w danym roku stawki pomocy finansowej.

W dniu 27 września 2013 r. uprawomocnił się wyrok Sądu Rejonowego, Wydział II Karny z dnia 4 września 2013 r., w którym Sąd uznał S. S. za winnego popełnienia zarzucanych mu w akcie oskarżenia czynów, tj. przestępstw umyślnych ściganych z oskarżenia publicznego, popełnionych w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.

W dniu 17 czerwca 2014 r. Komendant Miejski Policji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu pomocy finansowej, a w dniu (...) 2014 r. wydał zaskarżoną decyzję nr (...), w której wezwał S. S. do zwrotu pomocy finansowej w wysokości 13 506 zł w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się decyzji. Jako podstawę decyzji organ pierwszej instancji przyjął przepis art. 94 ust. 1a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.), § 5 ust. 1 pkt 3, ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez policjantów (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 864).

Od powyższej decyzji, w ustawowym terminie, S. S. wniósł odwołanie do Komendanta Wojewódzkiego Policji. Skarżący zarzucił organowi pierwszej instancji błędy proceduralne polegające na naruszeniu jednej z podstawowych zasad państwa prawa, tj. zasady, że prawo nie działa wstecz. W jego ocenie nie można wobec niego zastosować przepisów o zwrocie pomocy finansowej, gdyż w dniu przyznania pomocy finansowej przepisy te jeszcze nie obowiązywały. W konkluzji skarżący żądał uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że kwestie dotyczące mieszkań przeznaczonych dla policjantów regulują przepisy zawarte w rozdziale ósmym ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 o Policji oraz wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze.

Wskazano, że zarzut skarżącego dotyczący zastosowania przez organ pierwszej instancji przepisów nieobowiązujących w dniu przyznania mu pomocy finansowej, co spowodowało w jego ocenie naruszenie zasady, że prawo nie działa wstecz, jest bezzasadny. Organ podał, że w dniu przyznania S. S. pomocy finansowej nie obowiązywał przepis art. 94 ust. 1a ustawy o Policji, stanowiący ustawową przesłankę wydania zaskarżonej decyzji o zwrocie pomocy finansowej. Przepis ten wprowadzono na podstawie art. 1 pkt 26 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2006 r. Nr 158, poz. 1122). Jak słusznie zauważył skarżący, przepis ten zaczął obowiązywać z dniem 20 września 2006 r., a zatem w okresie kiedy S. S. pełnił służbę w Policji i nie został jeszcze zawieszony w obowiązkach służbowych, co nastąpiło dopiero w dniu 20 lipca 2007 r. Skarżący powinien więc mieć świadomość zmiany obowiązującego prawa, które zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw RP. S. S. został zwolniony ze służby w Policji z dniem 31 października 2007 r., a więc już po wejściu w życie tego przepisu. Z kolei § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia MSWiA z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez policjantów, został wprowadzony § 1 pkt 4 rozporządzenia MSWiA z dnia 31 października 2008 r. (Dz. U. z 2008 r. Nr 203, poz. 1274). Zmiana ta weszła w życie 2 grudnia 2008 r., a więc po zwolnieniu S. S. ze służby w Policji.

Podniesiono, że organy nie kwestionują zasadności wydania decyzji o przyznaniu S. S. pomocy finansowej i kwestia ta nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. W istniejącym wówczas (tekst jedn.: w 2005 r.) stanie prawnym i faktycznym skarżący spełniał warunki do otrzymania tego świadczenia. Zaskarżona decyzja nr (...) KMP dotyczy innej sprawy. Została wydana po przeprowadzeniu innego postępowania administracyjnego, wszczętego w dniu 17 czerwca 2014 r. w oparciu o istniejący obecnie stan prawny i faktyczny. Postępowanie to dotyczyło innego przedmiotu postępowania, tj. zwrotu pomocy finansowej.

Faktyczną podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest prawomocny wyrok Sądu Rejonowego z dnia 4 września 2013 r., sygn. akt: (...), którym strona została skazana za przestępstwa umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, popełnione w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Mogło się bowiem zdarzyć, że S. S. nie zostałby skazany za takie przestępstwo, mógł też zostać uniewinniony od postawionych mu zarzutów. W takiej sytuacji, nie zostałaby spełniona przesłanka faktyczna wydania zaskarżonej decyzji i pomoc finansowa nie musiałaby zostać zwrócona.

Organ wydając decyzję musi stosować prawo istniejące w dniu jej wydania. Jednocześnie decyzja musi odnosić się do istniejącego stanu faktycznego, a zatem organ ma w sposób nie budzący wątpliwości ustalić fakty, ich znaczenie według normy prawnej oraz zastosować normę prawną obowiązującą.

Wskazano, że zgodnie z art. 94 ust. 1a cyt. ustawy "osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne lub przestępstwo skargowe umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, popełnione w związku z wykonywanie obowiązków służbowych i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, albo za przestępstwo określone w art. 258 kodeksu karnego lub wobec której orzeczono prawomocnie środek karny pozbawienia praw publicznych za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, jest obowiązana do zwrotu pomocy finansowej (...)." Przepis prawa obowiązujący w dniu wydania zaskarżonej decyzji (tekst jedn.: (...) 2014 r.) i istniejący stan faktyczny (tekst jedn.: skazanie prawomocnym wyrokiem za wymienione w przepisie przestępstwa), nie pozostawiają organowi żadnej możliwości interpretacji, co oznacza, że wydanie decyzji o zwrocie pomocy finansowej w takim przypadku jest obligatoryjne.

Jako błędne organ uznał również twierdzenie skarżącego jakoby art. 94 ust. 1a ustawy o Policji został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z art. 32 i 46 Konstytucji RP. Zgodnie z wyrokiem TK z dnia 23 lutego 2010 r. (sygn. K 1/08), przepisy art. 94 ust. 1a ustawy o Policji są zgodne z art. 2 i nie są niezgodne z art. 32 i 46 Konstytucji RP.

Podniesiono, że zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 17 października 2001 r., "do ustalenia wysokości kwoty pomocy finansowej podlegającej zwrotowi przyjmuje się liczbę norm zaludnienia określoną w decyzji o przyznaniu pomocy finansowej oraz stawkę tej pomocy, obowiązującą w dniu powstania obowiązku jej zwrotu." W związku z tym, jako stawkę pomocy podlegającej zwrotowi należy przyjąć kwotę obowiązującą w dniu 12 września 2013 r., tj. kwotę 4 502 zł oraz przysługujące S. S. w dniu przyznania pomocy finansowej 3 nomy zaludnienia. Tym samym kwota podlegająca zwrotowi wynosi 13 506 zł.

Zdaniem organu odwoławczego ocena faktów dokonana przez organ pierwszej instancji została przeprowadzona prawidłowo. Podkreślono, że decyzja o zwrocie pomocy finansowej wobec takiej osoby jest jedynie realizacją nakazu ustawowego wymienionego w art. 94 ust. 1a ustawy o Policji, co oznacza, że S. S. z mocy ustawy utracił prawo do pomocy finansowej i zobowiązany jest do jej zwrotu. Decyzja o zwrocie pomocy finansowej ma więc charakter deklaratoryjny, nie nadaje ani też nie odbiera stronie przysługującego jej wcześniej prawa, które jak wykazano zainteresowany utracił z mocy ustawy, w związku ze skazaniem go za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, popełnione w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.

Skargę na powyższą decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji nr (...) z dnia 10 października 2014 r., znak: (...) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie S. S.

Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji obu instancji. W skardze zarzucił organom Policji przede wszystkim naruszenie zasady lex retro non agit poprzez zastosowanie przepisów art. 94 ust. 1a ustawy o Policji i § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie pomocy finansowej, które weszły w życie odpowiednio 20 września 2006 r. i 2 grudnia 2008 r. więc po przyznaniu mu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w 2005 r. Uważa, że powyższe przepisy powinny być stosowane "do tych świadczeń, które zostały przyznane funkcjonariuszom po 20 września 2007 r.".

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, zgodnie z którą sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Ze względu na powyższą zasadę kontroli oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji nr (...) z dnia 10 października 2014 r., znak: (...) w przedmiocie zwrotu pomocy finansowej w wysokości 13 506 zł.

Sąd w procesie kontroli bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Mając na uwadze powyższe kryteria kontroli sądowej stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Organy obu instancji dopuściły się bowiem naruszenia prawa w sposób, który miał wpływ na ich rozstrzygnięcia.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 94 ust. 1a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.), zgodnie z którym "Osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne lub przestępstwo skarbowe umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, popełnione w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, albo za przestępstwo określone w art. 258 Kodeksu karnego lub wobec której orzeczono prawomocnie środek karny pozbawienia praw publicznych za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, jest obowiązana do zwrotu pomocy finansowej, o której mowa w ust. 1".

W rozpoznawanej okolicznością bezsporną i znajdującą odzwierciedlenie w aktach sprawy jest to, że skarżący otrzymał pomoc finansową na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych przyznaną decyzjami Komendanta Miejskiego Policji z dnia (...) 2005 r., nr (...) oraz z dnia (...) 2005 r., nr (...) z dnia (...) 2005 r. na podstawie art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Bezsporne jest również, że skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego, Wydział II Karny z dnia 4 września 2013 r., w którym Sąd uznał S. S. za winnego popełnienia zarzucanych mu w akcie oskarżenia czynów, tj. przestępstw umyślnych ściganych z oskarżenia publicznego, popełnionych w latach 2003-2006 w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.

W czasie uzyskania przez skarżącego pomocy finansowej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych na mocy ostatecznych decyzji Komendanta Miejskiego Policji z dnia (...) 2005 r. i z dnia (...) 2005 r. na podstawie art. 94 ust. 1 ustawy o Policji, ustawa ta nie przewidywała sankcji w postaci obowiązku zwrotu uzyskanej pomocy finansowej przez osobę, która została skazana prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne lub przestępstwo skarbowe umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, popełnione w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, albo za przestępstwo określone w art. 258 Kodeksu karnego lub wobec której orzeczono prawomocnie środek karny pozbawienia praw publicznych za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. W świetle przepisów obowiązujących w 2005 r., tj. w oparciu o treść obowiązującego w tym czasie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów udzielona pomoc finansowa podlegała zwrotowi tylko w dwóch sytuacjach: 1) w razie jej nienależnego pobrania, a także 2) w przypadku zwolnienia policjanta ze służby przed upływem 10 lat.

Taki stan prawny, w omawianym zakresie, trwał do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 158, poz. 1122), na mocy której w art. 1 pkt 26 dodano do art. 94 ust. 1a, który to przepis w niniejszej sprawie przywołują organy obu instancji jako podstawę żądania od skarżącego zwrotu otrzymanej przez niego w 2005 r. pomocy finansowej. Ustawa z dnia 21 lipca 2006 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw nie zawierała w tym zakresie przepisów przejściowych stanowiąc jedynie w art. 11, że ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia - tj. z dniem 5 września 2006 r.

Podnieść również należy, że wskazane wyżej rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. wydane w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 94 ust. 2 ustawy o Policji zostało zmienione - w zakresie określenia podstaw zwrotu przyznanej pomocy finansowej - dopiero na mocy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 października 2008 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (Dz. U. Nr 203, poz. 1274) poprzez dodanie § 5 pkt 3 stanowiącego, że pomoc finansowa podlega zwrotowi gdy osoba, która ją otrzymała, została prawomocnie skazana za przestępstwo, o którym mowa w art. 94 ust. 1a ustawy o Policji.

W tym stanie prawnym brak było podstaw do żądania od skarżącego na podstawie obecnie obowiązujących przepisów zwrotu pomocy finansowej udzielonej decyzjami wydanymi przez organy Policji w 2005 r. Nowelizacja ustawy o Policji wprowadzająca uregulowanie kolejnej podstawy zwrotu otrzymanej pomocy finansowej - skazanie prawomocnym wyrokiem za popełnienie przestępstwa - weszła bowiem w życie dopiero w dniu 20 września 2006 r. i nie zawierała przepisów wprowadzających. Skarżący skazany zaś został prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego, Wydział II Karny w dnia 4 września 2013 r. Oznacza to, że organy zastosowały obecnie obowiązujące przepisy przewidujące sankcję nieznaną w stanie prawnym obowiązującym w 2005 r. do stanu faktycznego, który wówczas zaistniał i zdeterminował treść decyzji Komendanta Miejskiego Policji z dnia (...) 2005 r. i z dnia (...) 2005 r.

Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zdecydowanie dominuje pogląd, że w sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów intertemporalnych (w tym, gdy przepisy ustawy zawierają jedynie formułę o ich wejściu w życie z dniem ogłoszenia) należy przyjąć, że nowa ustawa ma zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak również do zdarzeń, które miały miejsce wcześniej, lecz trwają dalej - po wejściu w życie nowej ustawy (uchwała 7 sędziów NSA z 10 kwietnia 2006 r., I OPS 1/06, ONSAiWSA 2006, nr 3 poz. 71; uchwała NSA z dnia 20 października 1997 r., FPK 11/97, publ.: ONSA 1998, Nr 1, poz. 10; wyrok NSA z dnia 8 maja 2013 r., II OSK 2873/12, LEX nr 1343899; uchwała NSA w składzie 7 sędziów z dnia 12 września 2005 r., I FPS 2/05, Lex nr 157494; wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r., II GSK 218/08, LEX nr 480220; wyrok NSA z dnia 7 października 2010 r., II FSK 884/09, LEX nr 786685; wyrok NSA z dnia 17 października 2007 r., I OSK 2003/06, LEX nr 427587; wyrok NSA z dnia 9 listopada 2011 r., II OSK 1949/11, LEX nr 1152111; wyrok NSA z dnia 19 września 2013 r., II OSK 1302/13; S. Wronkowska, M. Zieliński, Komentarz do zasad techniki prawodawczej, Warszawa 1997, s. 49-53.).

W tym kontekście należy nawiązać do znajdującej zastosowanie w prawie administracyjnym zasady aktualności traktowanej jako pewnego rodzaju uogólnienie norm wyznaczających prawidłowe przeprowadzenie procesu stosowania prawa bądź jako zasada wyprowadzana z samej istoty prawa administracyjnego, a rozumianej jako nakaz określonego działania skierowany do podmiotów upoważnionych do stosowania prawa, tj. nakaz rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej z uwzględnieniem aktualnych okoliczności faktycznych i prawnych w chwili orzekania (uchwała NSA z dnia 18 stycznia 1998 r., sygn. akt OPK 38/97; wyrok NSA z dnia 21 grudnia 1999 r., IV SA 2079/97, Lex nr 48737; wyrok NSA z dnia 23 września 2008 r., I OSK 1566/09, Lex nr 745088; wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2010 r., II OSK 1388/09, Lex nr 597240; wyrok NSA z dnia 3 lipca 2013 r., II OSK 587/12) bądź innymi słowy nakaz uwzględniania jako podstaw prawnych rozstrzygania sprawy - norm prawnych aktualnych w chwili rozstrzygania sprawy.

Treść zasady aktualności łączy się z konsekwencjami bezwzględnego wiązania norm prawa administracyjnego i zasady legalności, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, czego nie sposób rozumieć inaczej - w braku wyraźnej odmiennej regulacji prawnej - niż jako nakaz działania na podstawie prawa obowiązującego, a nie uchylonego, a także z reglamentacyjnym charakterem prawa administracyjnego, w którym przynajmniej z założenia każda kolejna zmiana stanu prawnego ma w większym stopniu realizować indywidualistycznie rozumiany interes publiczny niż prawo wcześniejsze i uchylane. Należy przyjąć, że jeżeli ustawodawca nie wprowadza norm prawa intertemporalnego, to rozstrzygnięcie sprawy jest zdeterminowane aktualnymi normami materialnymi, przy czym: 1) jeżeli istotą sprawy jest wyznaczenie przez organ konsekwencji prawnych dla ustalanego dopiero stanu faktycznego, to są to normy aktualne w chwili orzekania; 2) w przypadku gdy sam ustawodawca wiąże bezpośrednio konsekwencje prawne z zaistnieniem określonego stanu faktycznego - normy aktualne w chwili zaistnienia tego stanu. Z przedstawionym rozumieniem zasady aktualności korespondują również poglądy dotyczące kwestii sankcji w prawie administracyjnym. Należy zaakceptować te poglądy, zgodnie z którymi "każdorazowo podejmując decyzję o bezpośrednim stosowaniu nowego prawa organ administracji musi rozważyć czy nie doprowadzi to do skutków nie dających się zaakceptować z punktu widzenia konstytucyjnych zasad porządku prawnego. Jest to tym ważniejsze, że w wielu przypadkach technika bezpośredniego działania nowego prawa godzić może w zasadę lex retro non agit wywodzoną, z fundamentalnej konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego" (zob. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2005 r., OSK 994/04, Lex nr 819273). Tezę powyższa sformułowano oceniając - na tle regulacji ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym i ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - dopuszczalność określania skutków prawnych zdarzenia, które miało miejsce przed dniem wejścia w życie przepisów przewidujących sankcję w większej wysokości niż przewidywały to przepisy dotychczasowe, obowiązujące w dacie zdarzenia i Sąd stanął na stanowisku, że "niedopuszczalność rozstrzygania przez organ administracji sprawy w oparciu o nowe przepisy wynika przede wszystkim z faktu, iż przedmiotem sprawy jest nałożenie sankcji administracyjnej o charakterze represyjnym (...) Z uwagi na gwarancyjną funkcję prawa represyjnego można wnioskować, że podmiot naruszający prawo mógł w oparciu o zasadę zaufania do państwa i stanowionego przezeń prawa (zasady również wywodzone z zasady demokratycznego państwa prawnego), oczekiwać zastosowania wobec niego sankcji w oparciu o przepisy obowiązujące w czasie, gdy dopuścił się naruszenia prawa. (...). W świetle postanowień Rekomendacji nr R/91/1 Komitetu Ministrów RE w sprawie sankcji administracyjnych z dnia 13 lutego 1991 r. (zamieszczonej w pracy T. Jasudowicza, Administracja wobec praw człowieka, Toruń 1996), ustanawiających europejskie standardy stosowania sankcji przez organy administracji, w sytuacji gdy mniej uciążliwa sankcja obowiązywała w czasie popełnienia czynu - wprowadzona później sankcja bardziej surowa nie może być nakładana a wejście w życie, po dokonaniu czynu, mniej represyjnych postanowień powinno działać na korzyść podmiotu wobec którego władza rozważa nałożenie sankcji".

Analiza art. 94 ust. 1a ustawy o Policji wykazuje, że sam ustawodawca powiązał bezpośrednio konsekwencje prawne w postaci obowiązku zwrotu pomocy finansowej z zaistnieniem określonego stanu faktycznego, którym jest uzyskanie przez policjanta pomocy finansowej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych na podstawie decyzji administracyjnej wydanej w oparciu o art. 94 ust. 1 ustawy. Do stanu faktycznego wynikającego z decyzji przyznającej policjantowi pomoc finansową na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych mają zatem zastosowanie przepisy obowiązujące w dacie wydania tej decyzji. Jeżeli decyzja taka została wydana zanim wszedł w życie przepis art. 94 ust. 1a ustawy o Policji, to nie ma podstaw do stosowania wobec policjanta, który uzyskał pomoc finansową na podstawie tej decyzji sankcji z art. 94 ust. 1a ustawy o Policji. Jeżeli decyzja taka wydana zostałaby po wejściu w życie art. 94 ust. 1a ustawy o Policji, to stan faktyczny z niej wynikający stanowiłby element stanu faktycznego objętego zakresem art. 94 ust. 1a ustawy o Policji, a policjant skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwo określone w tym przepisie podlegałby sankcji polegającej na obowiązku zwrotu pomocy finansowej uzyskanej na podstawie decyzji wydanej w oparciu o art. 94 ust. 1 ustawy.

W konsekwencji należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane w wyniku błędnej wykładni art. 94 ust. 1a ustawy o Policji, a w konsekwencji również wadliwego zastosowania tego przepisu w realiach niniejszej sprawy, a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż bezpośrednio zdeterminowały treść decyzji obydwu instancji.

Zgodnie z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że wskazane wyżej uchybienia dotyczą decyzji organów obydwu instancji i nie mogą być konwalidowane w postępowaniu przed organem drugiej instancji, gdyż działanie takie naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W związku z tym uchylenie decyzji organów obydwu instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Przy ponownym prowadzeniu postępowania organy uwzględnią oceny prawne i wskazania wyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w konsekwencji umorzą wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie zobowiązania S. S. do zwrotu pomocy finansowej uzyskanej przez skarżącego na mocy decyzji Komendanta Miejskiego Policji z dnia (...) 2005 r. nr (...) oraz z dnia (...) 2005 r. nr (...).

W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uchylić zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Zgodnie z art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.