Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1788243

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 10 czerwca 2015 r.
III SA/Kr 1874/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Bożenna Blitek.

Sędziowie WSA: Janusz Kasprzycki (spr.), Tadeusz Wołek.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2015 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej M. S. sprawy ze skargi R. P. reprezentowanego przez kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu K. W. - M. na decyzję Wojewody z dnia 15 września 2014 r. nr (...) w przedmiocie wymeldowania skargę oddala.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z dnia 15 września 2014 r. nr (...) Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. jedn., Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia (...) 2014 r., znak: (...), orzekającą o wymeldowaniu R. P. z pobytu stałego w lokalu nr (...) przy ul. S w K.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 12 grudnia 2012 r. A. D., działająca przez pełnomocnika r. prawnego M. K., wystąpiła do organu I instancji o wymeldowanie R. P. z pobytu stałego w lokalu nr (...) przy ul. S w K, stanowiącego jej własność. W uzasadnieniu podała, że ww. osoba nie zamieszkuje i nie posiada tytułu prawnego do ww. lokalu.

Decyzją z dnia (...) 2014 r., znak: (...), Prezydent Miasta orzekł o wymeldowaniu R. P. z pobytu stałego w lokalu nr (...) przy ul. S w K.

W wyniku odwołania wniesionego przez kuratora osoby nieznanej z miejsca pobytu imieniem R. P., Wojewoda decyzją z dnia (...) 2014 r. nr (...) uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Organ II instancji uznał, że postępowanie przed organem meldunkowym zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności przepisów art. 7, art. 10. art. 77 oraz art. 80 k.p.a. Organ I instancji został zobowiązany do wzięcia pod uwagę okoliczności związanych z wyrokiem Sądu Rejonowego Wydział VI Cywilny z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt (...), którym orzeczono o eksmisji R. P. z lokalu przy ul. S w K.

Prezydent Miasta, po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego, decyzją z dnia (...) 2014 r., znak: (...), orzekł o wymeldowaniu R. P. z pobytu stałego w lokalu nr (...) przy ul. S w K, bowiem uznał, że zostały spełnione przesłanki określone w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, dające podstawy do wymeldowania. W jego ocenie R. P. trwale i dobrowolnie opuścił lokal nr (...) w budynku przy ul. S w K, przez co należy rozumieć wykonanie wyroku o eksmisji, jakie miało miejsce w dniu 28 kwietnia 2014 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji kurator osoby nieznanej z miejsca pobytu, działający w imieniu R. P., wskazał na naruszenie przepisów postępowania poprzez niewyłączenie od udziału w postępowaniu w sprawie pracownika organu T. P. oraz A. A., którzy brali udział w wydaniu decyzji organu I instancji z dnia (...) 2014 r. oraz poprzez niezastosowanie się do zaleceń organu II instancji, zawartych w uzasadnieniu decyzji z dnia (...) 2014 r.

Opisaną na wstępie, kwestionowaną skargą, decyzją z dnia 15 września 2014 r. nr (...) Wojewoda utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w świetle wykonanych w dniu 28 kwietnia 2014 r. czynności egzekucyjnych wobec R. P., pozostawienie wymienionemu zameldowania na pobyt stały w przedmiotowym lokalu byłoby jedynie fikcją meldunkową niezgodną z przepisami prawa.

W ocenie organu, zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa, za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu przyjmuje się opuszczenie tego lokalu w wyniku przymusowej eksmisji. Tym samym eksmisja powoduje ustanie pobytu osoby eksmitowanej w takim lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., Wojewoda wskazał, że dotyczy on wyłącznie sytuacji, w której w drugiej instancji przy merytorycznym rozpatrzeniu sprawy będzie zaangażowany pracownik, który brał udział w wydaniu decyzji w niższej instancji. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodziła.

W skardze na powyższą decyzję kurator osoby nieznanej z miejsca pobytu, działający w imieniu R. P., podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez niewyłączenie od udziału w postępowaniu w sprawie pracownika organu T. P. oraz A. A., którzy brali udział w wydaniu decyzji organu I instancji z dnia (...) 2014 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż przeprowadzona pod względem powyższych kryteriów kontrola zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji wykazała, że są one zgodne z prawem.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, nie jest zasadny, podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), dający podstawę do wznowienia postępowania.

Podnieść należy, że obowiązek wyłączenia pracownika, o którym mowa we wskazanym przepisie, dotyczy tylko sytuacji, jak trafnie zauważył tut. Sąd w wyroku z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 230/14; LEX nr 1533458, "...gdy decyzja, przy wydaniu której uprzednio dany pracownik uczestniczył, poddawana jest następnie kontroli - czy to w postępowaniu zwykłym (w toku instancji albo na podstawie art. 127 § 3 k.p.a.), czy nadzwyczajnym (w trybie wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nie odnosi się natomiast do sytuacji, gdy w wyniku zastosowania przez organ odwoławczy kompetencji kasacyjnych, o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a., sprawa zostaje przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Uchylenie decyzji nie może powodować - gdy sprawa ponownie wróci do organu decyzyjnego - zakazu wykonywania czynności w toczącym się postępowaniu przez tych pracowników, co poprzednio, skoro w takiej sytuacji nie kontrolują oni prawidłowości własnej decyzji."

Zasadnie też wskazuje WSA w Krakowie w przywołanym wyroku, że: "Przy interpretacji art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może umknąć z pola widzenia fakt, że wskazywane wyżej brzmienie przepis ten uzyskał z dniem 11 kwietnia 2011 r. w wyniku nowelizacji wprowadzonej na mocy art. 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18 z późn. zm.). W uzasadnieniu projektu powołanej ustawy wskazano zaś, że "celem tej nowelizacji jest wyłączenie pracowników, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, zarówno pracowników organu I instancji, jak również pracowników ministerstw i urzędów centralnych, którzy przygotowują i podpisują decyzje ministrów i kierowników urzędów centralnych wydawanych na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na takie rozumienie powyższego przepisu wskazują przykładowo wyroki NSA z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 493/13; z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK."

W wyroku z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 2886/12 Naczelny Sąd Administracyjny nawet stwierdził, że: "Okoliczność, że wydana pierwotnie decyzja PWINB w Białymstoku z (...) września 2009 r. została uchylona w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a sprawa była przedmiotem ponownego rozpatrywania przez ten organ, nie skutkuje tym, że ponownie rozpoznając tę sprawę, pracownik tego organu byłby z mocy prawa wyłączony od udziału w ponownie prowadzonym postępowaniu. Per analogiam przywołać należy, że taką konstrukcję zakazu jakiegokolwiek udziału w ponownym rozpoznaniu sprawy przepisy proceduralne przewidują, chociażby w odniesieniu do sędziego sądu administracyjnego. Z mocy art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzje lub postanowienie, jeżeli "w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie". Takiej jednak konstrukcji nie przewidziano w roztrząsanym przepisie Kodeksu. Treść art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie pozwala przeto na aprobatę wykładni, odnośnie tak rozumianej przesłanki wyłączenia pracownika, jaka została zaprezentowana w skardze kasacyjnej. Dodatkowym argumentem jest sięgnięcie do wykładni historycznej cyt. przepisu. Trafnie zwrócono uwagę, że brzmienie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ustalono nowelizacją kodeksu z 3 grudnia 2010 r. na mocy ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18). Przed tą zmianą cyt. przepis stanowił, że pracownik organu administracji publicznej podlegał wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której "brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji". Dokonana zmiana cyt. przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. koresponduje z innymi korektami legislacyjnymi kodeksu, albowiem chociażby w ten sposób usunięto wątpliwości dotyczące nakazu wyłączenia pracownika organu rozpoznającego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Celem zatem analizowanego przepisu jest uniknięcie sytuacji, w której ten sam pracownik orzekałby w sprawie i rozpoznawał środek zaskarżenia od decyzji, w wydaniu której brał udział".

Orzekające organy, zgromadziły w niniejszej sprawie wystarczający materiał dowodowy do podjęcia decyzji co do istoty sprawy, prawidłowo go oceniły w całokształcie, zgodnie z postanowieniami artykułów: 7, 77 § 1, 80 k.p.a., czemu dały wyraz w uzasadnieniu podjętych w ponownym rozpoznaniu sprawy rozstrzygnięć, jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd nie stwierdził więc takiego naruszenia przepisów postępowania, które by mogło mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy.

Nie można też zarzucić orzekającym organom naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. jedn., Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm. zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych) - który był podstawą prawną orzekania w niniejszej sprawie.

Zgodnie z tym przepisem organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba nie tylko fizycznie nie przebywa w określonym lokalu, ale i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów połączony z zerwaniem wszelkich dotychczasowych więzów z dotychczasowym stałym miejscem pobytu.

Pobytem stałym jest więc, w myśl art. 6 ust. 1 ustawy, zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się jednolite stanowisko, że zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw (z najnowszego orzecznictwa np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 czerwca 2013 r., IV SA/Po 310/13; wyrok NSA z dnia 10 lipca 2012 r., II OSK 824/11; ww. orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl),). Zameldowanie nie służy zatem powstaniu, czy też potwierdzeniu prawa własności do określonego lokalu, zaś wymeldowanie w żaden sposób tego prawa nie niweczy. Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter czysto ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscem zameldowania.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie, w pełni zatem podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowym, że dokonana w tym przypadku w dniu 28 kwietnia 2014 r. eksmisja (z czego spisano protokół), wprowadzająca w życie prawomocny wyrok sądu cywilnego (wyrok Sądu Rejonowego z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. (...)), jest na gruncie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zrównana z dobrowolnym i trwałym opuszczeniem lokalu przez osobę eksmitowaną (tak wyrok NSA z 6 października 2005 r., sygn. II OSK 65/05; Lex nr 188693 oraz WSA w Krakowie z 11 marca 2008 r.; sygn. III SA/Kr 893/07; Lex nr 488536).

Skoro zaistniała przesłanka do wymeldowania z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych, a celem postępowania o wymeldowanie lub zameldowanie jest jedynie odzwierciedlenie faktu przebywania osoby w oznaczonym miejscu, a więc zapewnienie zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a wpisem figurującym w ewidencji ludności, to nie można było zarzucić organom administracji publicznej również błędu nie tylko w rozumieniu, ale i w stosowaniu prawa materialnego.

Zasadnie więc i zgodnie z prawem organy meldunkowe orzekły o wymeldowaniu skarżącego z miejsca stałego pobytu.

Wobec powyższego skarga nie mogła odnieść zamierzonego skutku.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.