Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2195235

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 19 stycznia 2017 r.
III SA/Kr 1580/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2016 r. w sprawie ze skargi A sp. z o.o. w N na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 21 września 2016 r. nr (...) w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.

Uzasadnienie faktyczne

A sp. z o.o. w N złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 21 września 2016 r. nr (...) w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem w wysokości 36.000 zł.

Przedstawiając swoją sytuację finansową spółka wskazała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 28 000 zł, wartość środków trwałych 28 415,65 zł, wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu - 34 096,11 zł. Spółka ujawniła dwa rachunki bankowe, każdy ze stanem 0,00 zł na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku.

Uzasadniając wniosek spółka podała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. W ubiegłym roku poniosła stratę w wysokości 34 096,11 zł, a na chwilę obecną, tj. w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 30 września 2016 r. odnotowuje co prawda zysk w wysokości 3 849,24 zł, jednak nie ma gwarancji, czy za rok 2016 r. nie poniesie straty, gdyż ciąży nad nią zapłata kar na podstawie dziesięciu decyzji Dyrektora Izby Celnej. Nadto podniosła, że ponosi liczne wydatki miesięczne: na opłaty leasingowe przeznacza ok. 8 327,42 zł, na wynagrodzenia ok. 42 664,58 zł, na podatek VAT ok. 36 133,00 zł (za III kwartał), na opłaty za telefony i Internet ok. 1 082,16 zł, na czynsz ok. 20 187,04 zł. W konsekwencji nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z urzędu ustalił na podstawie informacji przedstawionych przez spółkę w sprawach:

- sygn. akt. III SA/Kr 1094-1095/15, że spółka rozpoczęła działalność w 2014 r. Wykazywana za rok 2015 strata wynikała z nadwyżki kosztów działalności operacyjnej nad przychodami ze sprzedaży. Spółka leasingowała kilka pojazdów, nie tylko samochody ciężarowe ale również komfortowe samochody osobowe: Fiat Freemont Lounge 2.0. Multijet II i BMW Seria 3 316i. Pomimo wykazywanej straty spółka nie zalegała z płatnościami kontrahentom ani pracownikom. Nie zalegała także z płatnościami do ZUS i Urzędu Skarbowego. Nie miała zobowiązań wymagalnych ani przeterminowanych. Spółka została zweryfikowanym dostawcą usług dla jednej z wiodących sieci handlowych. Licząc, że spółka zacznie generować zysk, który może zostać rozdzielony pomiędzy właścicieli spółki w formie dywidendy członkowie zarządu a jednocześnie udziałowcy spółki mieli nie pobierać wynagrodzenia ani innych świadczeń za pełnienie funkcji w zarządzie. Nie byli też zatrudnieni na żadnym innym stanowisku w spółce,

- sygn. akt III SA/Kr 568/16 - w czerwcu 2016 r. na rachunku bankowym spółki widniała kwota 65 345,54 zł.

- sygn. akt III SA/Kr 568/16 i III SA/Kr 1331/16 - w okresie I kwartału 2016 r. spółka odnotowywała zysk w wysokości 91 573,53 zł.

Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2016 r. referendarz WSA w Krakowie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych uznając, że spółka dysponuje wystarczającymi środkami do poniesienia kosztów sądowych w sprawie.

W ustawowym terminie A sp. z o.o. w N wniosła sprzeciw od ww. postanowienia, zarzucając naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że skarżąca posiada dostateczne środki na poniesienie kosztów postępowania, co miało istotny wpływ na wydane postanowienie. Wniosła o zmianę postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że referendarz kierował się pozaustawowym kryterium w postaci wymogu podjęcia wszelkich niezbędnych kroków, aby zdobyć fundusze na pokrycie kosztów sądowych, który to wymóg nie wynika z przepisów, a referendarz nie wykazał, że ma on oparcie w orzecznictwie bądź doktrynie. Zdaniem strony skarżącej bezpodstawne było również bagatelizowanie istnienia straty, jak również powoływanie się na umowy leasingowe, ponieważ umowy te w taki sposób zabezpieczają interes zbywcy, że przerwanie uiszczania wynagrodzenia generuje tylko dodatkowe nieproporcjonalne straty (i w konsekwencji pogarszałoby kondycję finansową spółki).

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym - art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a.

Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe.

Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 p.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, prawodawca przesądził, że dofinansowanie ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach. Powyższe koreluje z wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. zasadą, że to strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów.

Sąd podziela pogląd, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2010, str. 568, a także postanowienia NSA z dnia 29 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 191/11 oraz z dnia 4 lipca 2013 r. sygn. akt II GZ 324/13).

Zdaniem Sądu, oceniając możliwości płatnicze skarżącej spółki referendarz sądowy prawidłowo uznał, że są one wystarczające do poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Należy wskazać, że o kondycji finansowej spółki decyduje wiele elementów. Podstawowym jest zysk, który spółka uzyskuje z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nie oznacza to jednak, że w razie poniesienia przez nią straty, zasadnym jest automatyczne uznanie o potrzebie przyznania jej wsparcia ze środków publicznych. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, lecz nie jest równoznaczne z brakiem środków finansowych. Strata nie oznacza więc utraty płynności finansowej. W ubiegłym roku skarżąca spółka poniosła stratę w wysokości 34 096,11 zł, jednak w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 30 września 2016 r. odnotowała zysk w wysokości 3 849 zł. Ponadto, pomimo ponoszenia kosztów prowadzonej działalności spółka nie zalega z płatnościami kontrahentom, pracownikom, ZUS czy urzędowi skarbowemu. Nie wykazała również aby miała zobowiązania wymagalne, czy przeterminowane.

Sąd podkreśla, że w niniejszej sprawie aktualne koszty sądowe to jedynie wpis od skargi w wysokości 1080 zł, z uiszczeniem którego spółka winna się liczyć co najmniej od dnia doręczenia decyzji II instancji, tj. od dnia 27 września 2016 r.

Sąd w pełni podziela stanowisko referendarza sądowego wyrażone w postanowieniu odnośnie zawartych przez spółkę umów leasingu operacyjnego. Sytuacja taka bowiem wskazuje, że zdolność spółki do bieżącego regulowania przyjmowanych zobowiązań była i jest pozytywnie oceniana przez nią i finansującego.

W ocenie Sądu, nie jest również zasadny zarzut jakoby referendarz sądowy oparł swoje rozstrzygnięcie o przesłankę pozaustawową w postaci wymogu podjęcia wszystkich niezbędnych kroków aby zdobyć fundusze na pokrycie kosztów sądowych. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że pozostawanie przedsiębiorcą wiąże się z koniecznością podejmowania wszelkich działań niezbędnych do efektywnego prowadzenia działalności gospodarczej i regulowania wszelkich związanych z nią należności tak prywatnoprawnych, jak i tych o charakterze publicznym. Aktualne w przedmiotowej sprawie jest również stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego ujęte w postanowieniu z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 796/11, w którym zwrócił on uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz, wyd. VII). Ze względu na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Stanowisko takie zostało podzielone m.in. w postanowieniach NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12, z dnia 14 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FZ 228/05, z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 84/15, postanowieniu WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Po 1072/14 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Również argument o ewentualnej możliwości wystąpienia straty na koniec roku nie może być brany pod uwagę jako okoliczność mająca wpływ na ustalenie zdolności skarżącej spółki do pokrycia kosztów sądowych na dzień oceny wniosku. W ocenie Sądu, powyższe świadczyć może tylko o braku podjęcia przez stronę należytej aktywności w celu samodzielnego sfinansowania kosztów swojego udziału w postępowaniu i nie może przemawiać na jej korzyść. W świetle zatem ciągłej aktywności gospodarczej spółki udzielenie jej wsparcia przez Skarb Państwa oznaczałoby jej niezasadne uprzywilejowanie.

Stwierdzając zatem, że przedstawiona przez stronę sytuacja finansowa nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zasadne jest utrzymanie w mocy orzeczenia referendarza sądowego o odmowie zwolnienia spółki od kosztów sądowych.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.