Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1788205

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 20 sierpnia 2015 r.
III SA/Kr 1466/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Kutzner (spr.).

Sędziowie WSA: Maria Zawadzka Janusz Kasprzycki.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2015 r. sprawy ze skarg K. Ś. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 czerwca 2014 r. nr (...) z dnia 30 czerwca 2014 r. nr (...) z dnia 30 czerwca 2014 r. nr (...) z dnia 30 czerwca 2014 r. nr (...) z dnia 30 czerwca 2014 r. nr (...) w przedmiocie niedopuszczalności odwołania

I.

skargi oddala;

II.

przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - na rzecz radcy prawnego P. G. Kancelaria Radcy Prawnego ul. (...) w K kwotę 600 zł (słownie: sześćset złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonymi postanowieniami nr (...), (...), (...), (...), (...) oraz (...) z dnia 30 czerwca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. 2013.267 z późn. zm.; dalej: k.p.a.) stwierdziło niedopuszczalność odwołań.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach. K. Ś. (dalej: skarżący) występował do Prezydenta Miasta (Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej) z pismami:

- z dnia 7 i 18 lutego 2014 r. dotyczącym prośby w sprawie wypłacenia zadośćuczynienia;

- z dnia 7 lutego 2014 r. dotyczącym prośby w sprawie przyznania pomocy na zakup monitora i naprawę komputera oraz w spawie przyznania pomocy w formie laptopa, tabletu oraz dostępu do Internetu;

- z dnia 25 lutego 2014 r. dotyczącym prośby w sprawie skierowania na kurs operatora wózka widłowego oraz

- z dnia 25 lutego 2014 r. dotyczącym prośby w sprawie zwrotu kosztów biletów komunikacji miejskiej.

Prezydent Miasta zwracał się w powyższych sprawach do skarżącego pismami:

- z dnia 3 marca 2014 r. nr (...);

- z dnia 5 marca 2014 r. nr (...), nr (...) oraz nr (...);

- z dnia 12 marca 2014 r. nr (...), którym to pismem organ zawiadomił skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie i powiadomił o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy.

Powyższe pisma zostały przez skarżącego odebrane w dniach 5 i 13 marca 2014 r.

Następnie w dniu 14 marca 2014 r. skarżący wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z odwołaniami od ww.pism Prezydenta Miasta. Skarżący nie sprecyzował zarzutów odwoławczych.

Zaskarżonymi postanowieniami z dnia 30 czerwca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność ww. odwołań. Na uzasadnienie tych postanowień wskazano, że w kwestionowanych pismach Prezydenta Miasta wyjaśniano skarżącemu zasady przyznawania świadczeń dla osób niepełnosprawnych, zasady przyznawania świadczeń ze środków PFRON oraz sposobu załatwiania wniosków skarżącego, jak również poinformowano skarżącego o wyznaczeniu nowego terminu załatwiania sprawy administracyjnej. W ocenie organu odwoławczego oznacza to, że w sprawach tych nie zostały dotąd wydane decyzje administracyjne, od których skarżący mógłby złożyć odwołanie. Złożone przez skarżącego odwołania zostały zatem uznane za niedopuszczalne z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia.

Pismem z dnia 31 lipca 2014 r. skarżący wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie ze skargami na ww. postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 8, art. 87, art. 67 i art. 68 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.), jak również art. 2, art. 3 ust. 1, art. 5, art. 7 ust. 1 oraz 3-6, art. 8 ust. 1 pkt 1 i 3, ust. 3 pkt 3 pkt 1 i 3, art. 16 ust. 2, art. 19 ust. 13, art. 24, art. 36 ust. 2, art. 37 ust. 1, art. 38 ust. 1, art. 39 ust. 2 oraz art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.; dalej: u.p.s.). Skarżący zażądał uchylenia zaskarżonych postanowień oraz przyznania mu prawa pomocy.

W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonych postanowieniach.

Postanowieniami z dnia 27 kwietnia 2015 r. Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie dla niego adwokata.

Na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2015 r. Sąd postanowił o połączeniu spraw z powyższych skarg do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt III SA/Kr 1466/14.

Ponadto pełnomocnik skarżącego wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, oświadczając, że koszty te nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zostały uiszczone w całości ani w części.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002.1269), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. 2012.270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie, zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria nie wykazała, by zaskarżone postanowienia naruszały prawo w stopniu uzasadniającym ich eliminację z obrotu prawnego.

W pierwszej kolejności należy podnieść, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszym postępowaniu uczyniono ostateczne postanowienia organu odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność odwołań. Ocena legalności zaskarżonych postanowień wymagała zatem ustalenia, czy organ dokonał prawidłowego zastosowania art. 134 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Na tle przytoczonej regulacji podnosi się, że istnieją dwojakie przyczyny niedopuszczalności odwołania: przedmiotowe i podmiotowe. Przyczyny przedmiotowe obejmują przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Zatem odwołanie nie służy od decyzji, która nie weszła do obrotu prawnego lub gdy czynność organu administracji państwowej nie jest decyzją administracyjną, niedopuszczalne jest odwołanie od decyzji wydanej w postępowaniu jednoinstancyjnym w trybach szczególnych przewidzianych przepisami prawa.

Niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez osobę niemającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia zgodnie z art. 28 k.p.a. (zob. wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 848/13; LEX nr 1435714, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 6 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 410/13; LEX nr 1361775). Zgodnie bowiem z art. 127 § 1 k.p.a., odwołanie służy stronie wyłącznie od decyzji administracyjnej. Z kolei przez decyzję administracyjną rozumie się orzeczenie organu, w drodze którego organ załatwia sprawę w danej instancji (art. 104 § 1 k.p.a.).

Z powyższych regulacji wynika zatem, że aby ustalić dopuszczalność odwołania, organ odwoławczy musi zbadać, czy w sprawie została wydana decyzja administracyjna - innymi słowy, czy sprawa została już rozstrzygnięta przez organ pierwszej instancji.

W realiach kontrolowanych postępowań skarżący zwracał się do organu pierwszej instancji - Prezydenta Miasta - z wnioskami o przyznanie mu rozmaitych świadczeń w ramach systemu pomocy społecznej. Po wstępnej analizie żądań skarżącego, Prezydent Miasta zwrócił się do niego w formie pisemnej z wyjaśnieniami dotyczącymi zasad przyznawania świadczeń tego rodzaju. W pismach tych nie zawarto żadnego stanowczego rozstrzygnięcia o prawach lub obowiązkach skarżącego, a w szczególności nie orzeczono w nich o odmowie przyznania skarżącemu oczekiwanych świadczeń, czy też o przyznaniu takich świadczeń. Analizowane pisma w ocenie Sądu stanowiły zatem przejaw realizacji przez Prezydenta Miasta kodeksowej zasady informowania. Zgodnie bowiem z art. 9 k.p.a., "organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek." I tak analiza pism organu nr (...) z dnia 3 marca 2014 r., jak również pism nr (...), nr (...) oraz nr (...) z dnia 5 marca 2014 r. dowodzi, że ich treść stanowi wyczerpująca informacja stron o okolicznościach prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącego będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Prawidłowo zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że pisma te nie stanowią decyzji rozstrzygających sprawy skarżącego w I instancji, a w konsekwencji, że odwołania złożone przez skarżącego należy uznać za niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych (brak przedmiotu zaskarżenia).

Z kolei pismem nr (...) z dnia 12 marca 2014 r. Prezydent Miasta zawiadomił skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy. Także i odwołanie na to pismo organ uznał za niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych. Sąd zauważa w tym miejscu, że stosownie do art. 37 § 1 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia. Niemniej jednak złożone przez skarżącego odwołanie nie wskazuje w żadnym miejscu, aby jego intencją była weryfikacja przewlekłości postępowania administracyjnego, czy też ustalenie, czy organ pierwszej instancji nie pozostaje w bezczynności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie miało zatem podstaw, by zakwalifikować analizowane przez siebie odwołanie jako zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Także zatem w odniesieniu do tego pisma organu należało uznać, że nie stanowi ono decyzji administracyjnej, od której stronie służy odwołanie. Wystąpienie przez skarżącego ze środkiem odwoławczym od omawianego pisma prawidłowo uznano zatem za niedopuszczalne. Pismo to nie stanowi bowiem aktu, który mógłby być przedmiotem zaskarżenia odwołaniem w ogólnym postępowaniu administracyjnym.

Odnosząc się do stawianych przez skarżącego zarzutów naruszenia przez organ art. 8, art. 87, art. 67 i art. 68 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jak również art. 2, art. 3 ust. 1, art. 5, art. 7 ust. 1 oraz 3-6, art. 8 ust. 1 pkt 1 i 3, ust. 3 pkt 3 pkt 1 i 3, art. 16 ust. 2, art. 19 ust. 13, art. 24, art. 36 ust. 2, art. 37 ust. 1, art. 38 ust. 1, art. 39 ust. 2 oraz art. 100 ust. 1 u.p.s. - należy zarzuty te uznać za oczywiście bezzasadne. W zaskarżonych postanowieniach Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie konkretyzowało bowiem norm wynikających z tych przepisów. Zarzuty te są zatem nieadekwatne kwestionowanym przez skarżącego rozstrzygnięciom, których podstawę prawną stanowił przede wszystkim art. 134 k.p.a. Tego zaś przepisu - ani innych norm regulujących materialne i procesowe podstawy dopuszczalności odwołania - Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie naruszyło.

Zarzuty skargi okazały się zatem nieuzasadnione. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżone rozstrzygnięcia były dotknięte jakimikolwiek innymi uchybieniami, które uzasadniałyby ich uchylenie. Wobec powyższego skargi należało oddalić, stosownie do art. 151 p.p.s.a.

W punkcie II wyroku Sąd - stosownie do art. 250 § 1 i § 2 p.p.s.a. - orzekł ponadto o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego działającemu na zasadzie prawa pomocy kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zasądzona kwota wynika - w każdej z połączonych spraw - z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2013.490). Sąd obniżył wynagrodzenie pełnomocnikowi mając na uwadze jednolity i nieskomplikowany charakter spraw.

Sąd wyjaśnia, że istniały podstawy do połączenia spraw ze skarg na wszystkie ww. postanowienia do wspólnego rozpoznania na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanych sprawach skargi te, ze względu na stan faktyczny i istotę spornych zagadnień prawnych, pozostawały ze sobą w związku w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.