Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 13 maja 2008 r.
III SA/Gl 7/08

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Jolanta Skowronek (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

Dnia (...) r. skarżąca K. G. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług. W treści powyższej zamieściła dodatkowy wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych, w tym należnego na tym etapie sprawy wpisu sądowego od skargi. W jego uzasadnieniu podała, iż w wyniku kontroli skarbowych zmuszona została do zlikwidowania prowadzonej działalności gospodarczej. Tymczasem na utrzymaniu skarżącej pozostaje (...) dzieci, z których jedno z powodu ciężkiej choroby ((...)) wymaga sporych nakładów finansowych. Ponosi je mąż skarżącej, z którym jest w (...) (vide: akt notarialny z dnia (...) r.), albowiem K. G. od (...) r. nie osiągnęła żadnego dochodu (vide: zeznanie podatkowe PIT-38) poza dochodem z (...) lub (...) w wysokości (...) zł (vide: zeznanie podatkowe PIT-36).

Dnia (...) r. - w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego-do tut. Sądu wpłynął urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPF) w podanym wyżej zakresie.

Z zawartego w nim oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wynika, że K. G. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z (...) w wieku (...) i (...) lat. Wnioskująca nie posiada żadnych zasobów pieniężnych z wyjątkiem udziałów ((...)%) w spółce z o.o., która - jak wskazała - nie prowadzi aktualnie działalności gospodarczej. Ponadto jest też właścicielem domu o pow. (...) m-w zabudowie (...) obciążonego (...) oraz samochodu marki (...) rok prod. (...), objętego (...).

Dodatkowo jako uzupełnienie złożonego wniosku do akt sprawy nadesłano kserokopie następujących dokumentów źródłowych:

-

oświadczenie z dnia (...) r., z treści którego wynika, iż koszty utrzymania lokalu przy ul. (...) pokrywa mąż skarżącej (tj. czynsz - (...) zł, kredyt - (...) zł, energia elektryczna - (...) zł i gaz - (...) zł). K. G. nie posiada własnych dochodów, nie pobiera też żadnego zasiłku dla bezrobotnych i nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Ponadto skarżąca nie posiada żadnych dokumentów potwierdzających otrzymywane od męża świadczenia alimentacyjne na rzecz dzieci. Podniosła jedynie, że "mąż pokrywa wszystkie wydatki związane z ich utrzymaniem". Z kolei w odniesieniu do posiadanych udziałów wskazała, że ich wartość szacuje na (...) zł;

-

sprawozdanie finansowe spółki "A" za (...) r., w której skarżąca posiada (...)% udziałów;

-

protokół zajęcia ruchomości, tj. samochodu osobowego marki (...) rocznik (...);

-

odpis z KRS spółki "A" potwierdzający fakt posiadania przez skarżącą (...) udziałów o łącznej wysokości (...) zł wraz z umową spółki, której (...) udziałowcem jest (...) Z. G. (vide: akt notarialny z dnia (...) r., Rep. "(...)" nr (...));

-

obrazujących wysokość miesięcznie ponoszonych z tytułu utrzymania nieruchomości przy ul. (...) wydatków w postaci opłat za telefon ((...) zł), podatek od nieruchomości ((...) zł), wodę ((...) zł), wywóz nieczystości ((...) zł), gaz ((...) zł), internet ((...) zł);

-

zaświadczenie o stanie zdrowia (...) skarżącej A. G. wraz z dokumentacją medyczną;

-

obrazujących wysokość osiąganych przez męża skarżącej z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w firmie PHU "B" dochodów w postaci podatkowej księgi przychodów i rozchodów, ewidencji środków trwałych, deklaracji VAT-7 za miesiące (...) i (...) r. oraz wyciągów z rachunku bankowego, którego saldo końcowe wynosiło (...) zł, a także zeznań podatkowych za lata (...) i (...), z treści których wynika, iż osiągnięty w tym okresie dochód wynosił (...) zł i (...) zł.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje.

Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy).

Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy).

Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przesłanka zwolnienia K. G. z obowiązku uiszczania kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku.

Analiza stanu majątkowego i rodzinnego wnioskodawcy - przeprowadzona w oparciu o podniesione okoliczności oraz załączone do akt kserokopie dokumentów - prowadzi do wniosku, iż skarżąca nie wykazała w dostateczny i przekonujący sposób jakoby jej sytuacja materialna i bytowa została zachwiana w taki sposób, iż w chwili obecnej nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny.

Wskazać bowiem należy, iż zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), zwanej dalej KRiO, oboje małżonkowie zobowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Okoliczność spisania intercyzy (tj. zniesienia wspólności ustawowej) nie może zwalniać z tego obowiązku. Stosownie bowiem do treści art. 23 KRiO małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i z tej powinności nie może zwalniać ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005 r., nr 1, poz. 8). W konsekwencji powyższego przyjąć należało, że szeroko rozumiane możliwości finansowe męża skarżącej stanowią istotny czynnik, który powinien być brany pod uwagę przy przyznawaniu prawa pomocy. Dochody jej męża kształtują bowiem również sytuację majątkową strony i muszą zostać uwzględnione przy tej ocenie. Tym bardziej, że Z. G. jest (...) spółki "A", której kapitał zakładowy wynosi (...) zł, natomiast wartość środków trwałych według bilansu za (...) r. wynosiła (...) zł. Wprawdzie spółka ta wypracowała za ten okres niewielki zysk, tj. (...) zł, niemniej jednak posiadane przez nią na koniec roku środki pieniężne w kasie i na rachunkach wynosiły (...) zł. Dodatkowo mąż skarżącej prowadzi Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "B", z którego w latach (...), (...) i (...) osiągnął przychód w wysokości (...) zł, (...) zł i (...) zł (por. zeznania podatkowe za ten okres oraz podatkową księgę przychodów i rozchodów). Z kolei w chwili obecnej podstawa opodatkowania wykazana w deklaracjach VAT-7 za miesiące (...) i (...) r. wynosi (...) zł i (...) zł. Okoliczność ta - zdaniem rozpoznającego wniosek - przesądza za negatywnym rozpoznaniem złożonego wniosku. Nic bowiem nie stoi na przeszkodzie, aby mąż skarżącej z osiąganych przez siebie dochodów wygospodarował stosowne środki niezbędne na pokrycie występujących w sprawie opłat sądowych i wydatków. Tym bardziej, że obowiązek niesienia wzajemnej pomocy rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego. Nie można ponadto tracić z pola widzenia faktu, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy nie została bowiem stworzona dla tych podmiotów, które deklarują posiadanie nieruchomości (domu), czy też majątku ruchomego znacznej wartości jakim bez wątpienia jest samochód osobowy marki (...), jak również udziałów w spółce prawa handlowego, której (...) jest (...) skarżącej.

Wobec powyższego przyjąć należało, iż K. G.

nie uprawdopodobniła w sposób wystarczająco przekonujący istnienia szczególnych, wyjątkowych okoliczności, których wystąpienie przemawiałoby za niemożnością poniesienia należnych w sprawie opłat sądowych i wydatków. Ich poniesienie nie spowoduje bowiem większego uszczerbku w jej koniecznym utrzymaniu zważywszy, iż (...) skarżącej - będący (...) żywicielem (...) rodziny - z osiąganych przez siebie miesięcznie dochodów jest w stanie opłacić wydatki związane z utrzymaniem lokalu przy ul. (...) oraz nieruchomości przy ul. (...), z tytułu której można przecież czerpać dodatkowe pożytki (vide: zeznanie podatkowe PIT-36 za (...) r.).

Stąd działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.