Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1663952

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 10 kwietnia 2015 r.
III SA/Gl 1649/14

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. G.-O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika procesowego w osobie adwokata, radcy prawnego bądź doradcy podatkowego postanawia: 1. zwolnić skarżącą z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 400 (czterysta) zł; 2. ustanowić dla skarżącej radcę prawnego z urzędu; 3. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.000 zł, skarżąca złożyła na druku urzędowego formularza PPF wniosek o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawego bądź doradcy podatkowego.

W uzasadnieniu wniosku, składająca wniosek oświadczyła, że znajduje się obecnie w krytycznej sytuacji majątkowej i finansowej. Strona utrzymuje się z emerytury pomniejszonej o alimenty świadczone na rzecz swojego męża Z. O. w kwocie 1.110 zł miesięcznie, a na samo jej utrzymanie pozostaje jedynie kwota 422,23 zł.

Z oświadczenia skarżącej wynika, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie posiada żadnego majątku, papierów wartościowych, oszczędności, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 3.000 Euro.

Skarżąca oświadczyła, że jest obciążona niespłacanymi kredytami i innymi zobowiązaniami wynikającymi m.in. z poręczania kredytów i leasingów w łącznej kwocie około 4.000.000 zł. Wnioskodawca nie posiada stałego miejsca zamieszkania, nie pracuje i nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada rachunków bankowych. Skarżąca korzysta z doraźnej pomocy rzeczowej bądź materialnej swojego syna Z. G. - O.

Do wniosku strona załączyła: bieżący odcinek emerytury za styczeń 2015 r.; wyrok zasądzający alimenty na rzecz jej męża oraz zeznania o wysokości osiągniętego dochodu za rok 2012 i rok 2013.

W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia (...) r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy.

W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawca nadesłała następujące dokumenty: wyciągi z KRS-u trzech spółek z ograniczoną odpowiedzialnością ((...);(...);(...)) - we wszystkich tych spółkach, skarżąca jest prezesem jednoosobowego zarządu. Ponadto: wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia (...) r., (...), zasądzający solidarnie od wnioskodawcy i Z. O. (jej męża) kwotę 208.260 zł na rzecz J. Z.; wyciągi z ksiąg wieczystych dotyczące dwóch nieruchomości wskazanych na druku urzędowego formularza PPF; decyzja z dnia (...) r. o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej działalności prowadzonej przez skarżącą; zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego przeciwko skarżącej oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez skarżącą oraz jej męża; wydruki obrazujące wysokość faktycznie uzyskiwanego świadczenia emerytalnego netto przez wnioskodawcę oraz wysokość alimentów uzyskiwanych przez męża skarżącej. W aktach znajduje się również oświadczenie syna wnioskodawcy - Z. G. - O., z którego wynika, że udziela on wnioskodawcy pomocy rzeczowo - materialnej w łącznej wysokości około 400 zł oraz użycza jej miejsca zamieszkania jako adresu do kierowania korespondencji.

Do ww. załączników skarżąca dołączyła pismo przewodnie z dnia (...) r., w którym stwierdziła, że będąc prezesem zarządu (...) Sp. z o.o. w B., zajmuje obecnie budynek mieszkalny stanowiący własność tej spółki. Strona przebywa w nim czasowo, z uwagi na brak innego lokum. Stronę obciążają liczne zobowiązania i kredyty, zaciągnięte w toku prowadzonej przez nią osobistej działalności gospodarczej oraz kredyty zaciągnięte przez spółki, których jest prezesem zarządu. Łączna wysokość zaciągniętych kredytów to kwota 4.000.000 zł i jest to tylko sama należność główna, bez odsetek. Kwoty te są przedmiotem postępowań egzekucyjnych.

Wnioskodawca nie posiada żadnego tytułu prawnego do zamieszkania w lokalach, w których czasowo przebywa. Pomoc syna skarżącej mieści się w kwocie około 400 zł i ogranicza się do pomocy materialnej, polegającej na wykupie koniecznych leków i innych niezbędnych do życia produktów i użyczenia adresu do korespondencji.

Strona oświadczyła, że z racji pełnionych przez nią funkcji w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością nigdy nie pobierała, ani nie pobiera obecnie żadnego wynagrodzenia.

Uzasadnienie prawne

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:

Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a." - stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata, radcy prawnego bądź doradcy podatkowego.

Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku A. G. - O., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli na zasadzie art. 245 § 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżąca nie udowodniła w sposób przekonujący, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej uwzględnienie jej wniosku w całości.

W pierwszej kolejności, należy stwierdzić, że skarżąca otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości jedynie 422 zł. Kwota około 1.100 zł jest przekazywana bezpośrednio przez ZUS na rzecz jej męża Z. O. tytułem świadczenia alimentacyjnego. Jednocześnie powyższe świadczenie emerytalne jest aktualnie jej jedynym dochodem.

Zauważyć jednak należy, że skarżąca de facto nie ponosi kosztów swojego utrzymania. Mieszkając w budynku mieszkalnym należącym do firmy, w której pełni funkcję prezesa zarządu, nie ponosi kosztów związanych z mieszkaniem (np. czynszu, opłat eksploatacyjnych, czy też kosztów jego utrzymania). Strona oświadczyła, że przebywa w tym budynku mieszkalnym czasowo, jednak stan ten trwa obecnie. Niezależnie od tego, strona oświadczyła, że jej syn Z. G. - O. udziela jej pomocy materialnej. W zakres tej pomocy mają wchodzić niezbędne dla strony leki oraz niezbędne do życia produkty. Można przyjąć, że do "niezbędnych do życia produktów" należy zaliczyć żywność, a kwota 400 zł, która ma obejmować pomoc świadczoną przez syna jest w rzeczywistości jedynie kwotą orientacyjną.

W ocenie rozpoznającego wniosek są podstawy do tego, aby przyjąć, że skarżąca de facto nie ponosi kosztów utrzymania, ponieważ posiada miejsce, w którym mieszka i korzysta z pomocy swojego syna. W tej sytuacji skarżąca może przeznaczyć pozostającą jej kwotę 400 zł na poniesie kosztów sądowych w sprawie.

Należy mieć również na względzie to, że w sprawie tej analizie podlega nie tylko stan majątkowy skarżącej w ścisłym znaczeniu, ale i jej stan rodzinny. A w tym zakresie powinno się uwzględnić możliwy wkład członków tej rodziny w koszty utrzymania, obowiązek wzajemnej pomocy nawet przy rozdzielności majątkowej zgodnie z art. 23 k.r.o., przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb rodziny stosownie do art. 27 k.r.o. (tak w postanowieniu NSA z dnia 26 października 2011 r., II FZ 509/11, LEX nr 1070032).

Z oświadczenia skarżącej wynika, że pomocy udziela jej syn w zakresie jej utrzymania (co potwierdził również osobiście w swoim oświadczeniu), jednocześnie podobnej pomocy powinien również udzielać jej mąż.

W ocenie rozpoznającego wniosek, wnioskodawcę stać jedynie na uiszczenie opłaty sądowej w kwocie 400 zł i to są jedyne koszty postępowania, które może ona ponieść w tej sprawie. Konsekwencją tego stanowiska jest uwzględnienie wniosku skarżącej w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu i ustanowienie dla wnioskodawcy radcy prawnego z urzędu.

Przyznając prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego wzięto nadto pod uwagę obciążenie poszczególnych korporacji zawodowych, w tym adwokackiej, radcowskiej i doradców podatkowych, sprawami, w których Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ustanawia profesjonalnych pełnomocników.

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.