Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1789656

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 18 sierpnia 2015 r.
III SA/Gl 143/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Wujek.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w S. na decyzję Zarządu Województwa (...) z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zwrotu środków przekazanych na realizację zadań objętych Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa (...) na lata 2007-2013 w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącą Spółkę z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w części przekraczającej 500,00 zł (słownie: pięćset złotych), a w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

W treści skargi skarżąca Spółka domagała się zwolnienia z należnego wpisu sądowego. Żądanie to rozszerzyła na druku urzędowego formularza, gdzie jako zakres wniosku podała zwolnienie od kosztów sądowych (vide: rubryka nr 4).

W uzasadnieniu powyższego wyjaśniła, że świadczy usługi informatyczne i telekomunikacyjne. Z tego tytułu na dzień (...) r. poniosła stratę rzędu (...) zł. Wprawdzie wartość posiadanych środków trwałych oszacowała na kwotę (...) zł, niemniej jednak z uwagi na prowadzone postępowania egzekucyjne (vide: wykaz sygnatur akt komorniczych) całość jej majątku została zajęta, podobnie jak rachunki bankowe, które na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wykazywały saldo (...) (rachunek w Banku "B") bądź ujemne (rachunki w "C" S.A., "D" S.A.). To oznacza, że nie ma zdolności kredytowej. Tym bardziej, że posiada zadłużenie z tytułu należności podatkowych oraz ZUS, które wynosi (...) zł. Dodatkowo zaskarżoną decyzją Zarząd Województwa (...) określił jej należną do zwrotu kwotę dofinansowania przyznanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa (...) na lata 2007-2013. A ponieważ z wniosku wierzyciela prowadzone było wobec Spółki postępowanie o ogłoszenie upadłości, postanowieniem z (...) r. sygn. akt (...) powołano nadzorcę sądowego.

W uzupełnieniu powyższych danych do akt sprawy nadesłano: pismo tymczasowego nadzorcy sądowego z dnia (...) r.; wykaz sygnatur akt komorniczych; pisma komornicze generowane w toku postępowania egzekucyjnego; wyciągi z rachunków bankowych; oświadczenie o stanie kasy Spółki na dzień (...) r.; rachunek zysków i strat za okres od dnia (...) r. do dnia (...) r. oraz bilans sporządzony na dzień (...) r. Dodatkowo w piśmie z (...) r. zasygnalizowano, że nie jest możliwe przedłożenie pozostałych dokumentów finansowo - księgowych wraz z elektronicznymi nośnikami danych, albowiem te zostały zajęte w związku z postępowaniem prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w K. (sygn. akt (...)). Niemożliwe jest więc sporządzenie aktualnego sprawozdania finansowego.

Postanowieniem z 26 czerwca 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy. Uznał bowiem, że strona nie zdołała wykazać jakoby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Za powyższym przemawiał brak dokumentów obrazujących jej aktualną kondycję finansową. Wprawdzie wskazała, że dokumenty te zostały zajęte w związku z prowadzonym postępowaniem o sygn. (...), niemniej jednak stosownego wniosku o wydanie z akt postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w K. kserokopii tych dokumentów, nie złożyła. Choć w ten sposób mogłaby dowieść należytej staranności w wykazaniu trudnej jak twierdzi sytuacji majątkowej. Ponieważ tego nie uczyniła referendarz sądowy kierując się podanymi w treści urzędowego formularza informacjami uznał, że Spółka dysponuje majątkiem znacznej wartości, wniosku o ogłoszenie upadłości nie składała, a z przedłożonych dokumentów nie wynika by zaprzestała prowadzenia działalności. Wprawdzie na dzień (...) r. poniosła stratę ta jednak nie przesądza o braku środków finansowych, nie może więc przemawiać za uwzględnieniem złożonego wniosku i traktowaniem skarżącej Spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów funkcjonujących w obrocie gospodarczym.

Od powyższego orzeczenia Spółka wniosła w ustawowym terminie sprzeciw. W jego motywach wskazała, że przedłożyła w pełni rzetelne dokumenty wskazujące na sytuację finansową uniemożliwiającą poniesienie kosztów związanych z uiszczeniem opłaty sądowej od skargi. Podkreśliła, że przedłożona dokumentacja wraz z bezspornym faktem prowadzenia w stosunku do Spółki przez Sąd Rejonowy K. postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości pozwala w sposób niebudzący wątpliwości uznać, iż nie posiada możliwości partycypowania w kosztach postępowania, a fakt zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości potwierdza istnienie trudnej sytuacji, w której się znajduje. Wskazała, że w chwili obecnej nie osiąga żadnych przychodów, nie posiada zdolności kredytowej, jak również majątku umożliwiającego uiszczenie opłaty w terminie wskazanym w wezwaniu. Majątek Spółki z uwagi na swój specjalistyczny charakter (częstotliwości radiowe, wysoko wyspecjalizowana infrastruktura telekomunikacyjna) jest majątkiem trudno zbywalnym. Natomiast pozostały majątek ruchomy został w całości zajęty w związku z prowadzonymi postępowaniami komorniczymi (vide: protokół zajęcia ruchomości). Podkreślono, że z uwagi na prowadzone postępowanie upadłościowe nie jest możliwym uzyskanie zewnętrznych źródeł finansowania, tym bardziej, że przeciwko Spółce prowadzone są postępowania egzekucyjne na łączną kwotę ponad (...) milionów złotych (vide: zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego na kwotę (...) zł). Powyższa okoliczność nie została przez rozpoznającego sprawę uwzględniona przy dokonywaniu ustaleń stanu faktycznego. Podobnie jak fakt, że na dzień (...) r. stan środków w kasie Spółki wynosił (...) zł. Pominięto również to, że Prokuratura konsekwentnie odmawia wnioskodawcy wydania zabezpieczonej dokumentacji wraz z nośnikami danych, na dowód czego do sprzeciwu przedłożono stosowne pisma składane w tym przedmiocie. Wyjaśniono, że Spółka prowadzi całość dokumentacji w formie elektronicznej i nie dysponuje papierowymi kopiami dokumentów finansowo-księgowych. Kluczowe znaczenie ma zatem dostęp do nośników danych, który z uwagi na prowadzone przez Prokuraturę Okręgową w K. postępowanie jest w chwili obecnej niemożliwy z przyczyn od niej niezależnych.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658 - dalej jako ustawa nowelizująca). Zgodnie z art. 2 tej ustawy do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy ustawy nowelizującej w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81. Natomiast w pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy nowelizowanej w brzmieniu dotychczasowym. To oznacza, że w rozpoznawanej sprawie ma zastosowanie art. 260 ustawy p.p.s.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji, zgodnie z którym w razie wniesienia sprzeciwu, jeśli nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Należy zauważyć, że przepis ten nie daje Sądowi uprawnienia do merytorycznego rozpoznania zasadności sprzeciwu. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest bowiem utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jego przedmiotem do właściwości sądu. A zatem już samo wniesienie sprzeciwu, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. W takiej sytuacji sąd rozpatruje złożony w sprawie wniosek, w tym wypadku wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Powyższe sprowadza się do ustalenia, czy spełniona została określona w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") przesłanka przyznania prawa pomocy czy też nie. Stosownie do jego brzmienia osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego - gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a.).

Użyte w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych w treści wniosku oświadczeń.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie dołączony do akt materiał dowodowy nie pozwalał na uwzględnienie złożonego wniosku w całości. Należy bowiem zauważyć, że z materiałów, które strona skarżąca dostarczyła, a które obrazują sytuację Spółki na dzień (...) r. trudno uznać jakoby ta była na tyle trudna, by skarżąca Spółka w ogóle nie była w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Wykazana w nich strata rzędu (...) zł, nie była spowodowana nierentownością prowadzonej działalności, tylko konsekwencją nadwyżki ponoszonych kosztów nad wypracowanym przychodem. Ponieważ ten obejmuje nie tylko przychody operacyjne, ale również sprzedaż produktów, twierdzenie jakoby Spółka zaprzestała prowadzenia działalności nie mogło być uznane za wystarczające. Tym bardziej, że na poparcie powyższego nie przedłożono żadnych zaświadczeń potwierdzających, że faktycznie Spółka nie rozlicza się z urzędem skarbowym i nie składa deklaracji podatkowych, czy deklaracji ZUS. Należy bowiem zauważyć, że aktywa trwałe Spółki wynoszą (...) zł. Kwota ta obejmuje wartości niematerialne i prawne rzędu (...) zł, rzeczowe aktywa trwałe wynoszące (...) zł, wśród których znajdują się urządzenia techniczne i maszyny o wartości (...) zł oraz środki transportu o wartości (...) zł, inwestycje długoterminowe w kwocie (...) zł obejmujące m.in. udziały i akcje o wartości (...) zł i długoterminowe rozliczenia międzyokresowe wynoszące (...) zł. Dodatkowo aktywa obrotowe Spółki kształtują się na poziomie (...) zł, z czego (...) zł stanowią towary, (...) zł należności krótkoterminowe, a (...) zł inwestycje krótkoterminowe. Ta ostatnia kwota obejmuje: inne papiery wartościowe wynoszące (...) zł, udziały i akcje rzędu (...) zł oraz środki pieniężne w kasie i na rachunku kształtujące się na poziomie (...) zł. Wprawdzie postanowieniem Sądu Rejonowego K. z dnia (...) r. sygn. akt (...) na wniosek wierzyciela zabezpieczono majątek dłużnika. Jednak powyższe nastąpiło poprzez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego, do którego obowiązków należy kontrola czynności dłużnika i jego przedsiębiorstwa oraz nadzór nad mieniem dłużnika, by było dostatecznie zabezpieczone przed zniszczeniem. Tym samym fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego skierowanego do rachunków bankowych dłużnika prowadzonych m.in. w: "E" S.A., "F", "G" oraz "H", nie mógł mieć znaczenia przesądzającego, skoro istnieje majątek Spółki znacznej wartości, a wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnik nie składał (vide: informacja tymczasowego nadzorcy zawarta w piśmie z (...) r.).

Dlatego też mając na uwadze powyższe, w tym przedłożone przy piśmie z (...) r. dokumenty księgowe obrazujące stan majątkowy Spółki na dzień (...) r. przyjąć należało, że ta powinna partycypować w kosztach niniejszego postępowania. Tym bardziej, że wystąpienie z wnioskiem o upadłość w żadnym wypadku nie powoduje konieczności przyznania jej prawa pomocy, chociażby z tego powodu, że istnieje masa upadłości, tj. majątek który umożliwia prowadzenie postępowania upadłościowego i ponoszenia kosztów z tym związanych. Jak wynika z treści postanowienia Sądu Rejonowego K. z dnia (...) r. sygn. akt (...) ten oszacowano przy optymalnych założeniach na ok. (...) zł (vide: str. 26 uzasadnienia).

Mając jednak na uwadze wysokość zobowiązań skarżącej Spółki i należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego, oraz ilość spraw zawisłych przed tut. Sądem, za zasadne uznać należało uwzględnienie złożonego wniosku w pewnej jego części, która stosownie do art. 245 § 4 ustawy p.p.s.a. oznacza zwolnienie skarżącej Spółki z kosztów sądowych w części przekraczającej 500,00 zł. Rozstrzygnięcie to zabezpiecza bowiem jej konstytucyjne prawo do sądu, a jednocześnie nie skutkuje przeniesieniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego.

W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 245 § 3 i § 4 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz na podstawie jej art. 260 (w brzmieniu sprzed nowelizacji) w zw. z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), postanowiono orzec jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.