Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1749708

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 26 czerwca 2015 r.
III SA/Gl 142/15

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w S. na decyzję Zarządu Województwa (...) z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie zwrotu środków przekazanych na realizację zadań objętych Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa (...) na lata 2007 - 1013 w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

Strona skarżąca, reprezentowana w postępowaniu sądowym przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek złożony został na druku urzędowego formularza PPPr.

W uzasadnieniu wniosku, zawartego na druku urzędowego formularza PPPr, strona oświadczyła, że sytuacja finansowa spółki uniemożliwia jej poniesienie kosztów sądowych, a w szczególności uiszczenia opłaty od skargi.

Spółka jest w trakcie postępowania o ogłoszenie upadłości, prowadzonego przez Sąd Rejonowy K. w K. Powołano nadzorcę sądowego. Spółka nie posiada żadnych środków finansowych, ponieważ wszystkie jej rachunki bankowe są przedmiotem zajęć komorniczych. Przedmiotem zajęć są również składniki majątku spółki. Ponadto, wnioskodawca nie posiada obecnie zdolności kredytowej.

Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki zamyka się w kwocie 50.000.000 zł, a wartość środków trwałych zamyka się w kwocie 166.605.707,94 zł (wg stanu na dzień 31 października 2014 r.). Ponadto, wg bilansu za ostatni rok obrotowy spółka poniosła stratę w kwocie

Z oświadczenia zawartego na urzędowym formularzu PPPr wynika, że spółka posiada trzy rachunki bankowe w: "A" S.A, Banku "B" S.A oraz w "C" S.A. Na rachunkach tych są ujemne salda, natomiast na rachunku w Banku "B" S.A. brak środków pieniężnych (saldo "zerowe").

Załącznikami do wniosku o przyznanie prawa pomocy były: kserokopie pism i zawiadomień w toku postępowań egzekucyjnych z pierwszej połowy 2014 r. oraz komputerowy wydruk wykazu sygnatur akt komorniczych i postanowienie Sądu Rejonowego K. w K. z dnia (...) r., sygn. akt: (...) o zabezpieczeniu majątku wnioskodawcy poprzez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego spółki.

W tym stanie rzeczy, pismem z dnia (...) r. referendarz sądowy wezwał skarżącą spółkę o nadesłanie (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, w tym także o przedstawienie wyciągów z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz raport kasowy, obrazujący stan gotówki w kasie spółki, zeznanie podatkowe, ewidencję środków trwałych i deklaracje VAT - 7.

W odpowiedzi na to wezwanie wpłynęły do tutejszego Sądu następujące dokumenty i materiały źródłowe: pismo tymczasowego nadzorcy sądowego z dnia (...) r.; wykaz sygnatur akt komorniczych; pisma komornicze generowane w toku postępowania egzekucyjnego; wyciągi z rachunków bankowych; oświadczenie o stanie kasy spółki na dzień (...) r.; rachunek zysków i strat za okres od dnia (...) r. do dnia (...) r. oraz bilans sporządzony na dzień (...) r.

W piśmie przewodnim z dnia (...) r. stwierdzono, że nie jest możliwe przedłożenie pozostałych dokumentów spółki z uwagi na ich zajęcie i wywiezienie poza siedzibę spółki całej dokumentacji finansowo - księgowej wraz z elektronicznymi nośnikami danych. Nastąpiło to w związku z postępowaniem prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w K. (sygn. akt: (...)). W efekcie, spółka nie ma dostępu do tej dokumentacji oraz nośników danych.

W ocenie wnioskodawcy powyższe zajęcie dokumentów i nośników, nie tylko uniemożliwia zastosowanie się do wezwania referendarza sądowego, lecz również uniemożliwia dochodzenie jakichkolwiek wierzytelności w stosunku do dłużników spółki.

Uzasadnienie prawne

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje.

Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a." - stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.).

Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Odnosząc się do wniosku skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy wskazać treść art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Jednocześnie podkreślić należy, że regulacja normatywna w zakresie prawa pomocy w przypadku osób prawnych lub jednostek organizacyjnych, które nie posiadają osobowości prawnej, zgodnie z treścią art. 246 § 2 in principio p.p.s.a., ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet gdyby przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie występujących w sprawie opłat byłaby spełniona, rozpoznający wniosek nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia stronie konstytucyjnego prawa do sądu.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem (tak NSA w postanowieniu z dnia 14 stycznia 2014 r., sygn. akt: II FZ 1218/13, LEX nr 1420138.

W ocenie rozpoznającego wniosek spółka nie zasługuje na uwzględnienie swojego wniosku. Strona nie zdołała bowiem wykazać, że aktualnie znajduje się w sytuacji spełniającej ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W przedłożonym materiale źródłowym brak jest zeznania podatkowego za 2014 r. oraz sprawozdania finansowego obrazującego stan spółki na koniec 2014 r. Wnioskodawca nie przedłożył do akt sprawy deklaracji podatkowych VAT - 7 za ostatnie trzy miesiące oraz odpisu ewidencji środków trwałych, raportów kasowych spółki za trzy ostatnie miesiące. Wynika z tego, że w przedłożonych przez stronę dokumentach i materiałach źródłowych występują istotne luki.

Trudno jest ustosunkować się do twierdzeń wnioskodawcy, zgodnie z którymi nie ma on aktualnie dostępu do tych materiałów w postaci fizycznej, ani zapisu na nośnikach informatycznych, z uwagi na zajęcie ich przez Prokuraturę.

W tej kwestii stwierdzić należy, że wnioskodawca powinien był złożyć wniosek o wydanie z akt postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w K. (sygn. akt: (...)) odpisów odpowiednich akt, bądź też ich kserokopii. W ten sposób wnioskodawca mógłby dysponować stosownymi dokumentami. Jeżeli nawet wniosek ten nie zostałby uwzględniony przez Prokuraturę, to fakt jego złożenia przez skarżącą spółkę stanowiłby dowód dochowania należytej staranności w podjęciu przez nią działań zmierzających do wykazania jej aktualnej, trudnej sytuacji majątkowej.

W tym miejscu zaznaczyć należy, że postanowieniem z dnia 29 maja 2015 r. w sprawie o sygn. akt: III SA/Gl 139/15, referendarz sądowy ocenił zdolność płatniczą wnioskodawcy i jego możliwości finansowe. W orzeczeniu tym odmówiono wnioskującej spółce przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu swojego postanowienia zawarto powyższy wywód na temat braku dokumentacji i jej zapisu na nośnikach informatycznych z uwagi na ich zajęcie przez Prokuraturę w toku prowadzonego postępowania. Pomimo tego, że postanowienie doręczone zostało profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącej spółki, adwokat nie wyciągnął wniosków z tego wywodu i strona skarżąca nadal nie dostarczyła tych dokumentów, ani nawet nie wykazała, że podjęła w tym kierunku jakiekolwiek działania.

W sytuacji, gdy brak jest wśród przedłożonych dokumentów istotnych materiałów obrazujących aktualną kondycję finansową wnioskodawcy, trudno jest dokonać analizy aktualnej sytuacji majątkowej skarżącej spółki.

Rozpoznający niniejszy wniosek o prawo pomocy w pełni podziela wnioski wyciągnięte z analizy przedłożonego materiału źródłowego do zawisłej przed tutejszym Sądem sprawy III SA/Gl 139/15, zawarte w postanowieniu referendarza sadowego z dnia 29 maja 2015 r. Do przedmiotowej sprawy przedłożono bowiem w zasadzie takie same dokumenty źródłowe: pismo tymczasowego nadzorcy sądowego z dnia (...) r.; pisma wydawane w toku postępowania egzekucyjnego oraz rachunek zysków i strat wraz z bilansem - oba dokumenty obrazują stan spółki na dzień (...) r.

Do akt nadesłano wyciągi bankowe z: banku "B"; Banku "D"; z Banku "C" oraz Banku "E". Wyciągi te obejmują okres od lutego do kwietnia 2015 r. Z nadesłanych wyciągów nie wynika, aby ww. rachunki bankowe były one przedmiotem blokady, ani zajęć. Abstrahując jednak od stanu gotówki zgromadzonej na tych rachunkach stwierdzić należy, że stan tych rachunków nie ma i nie może mieć decydującego znaczenia w sytuacji, w której uwzględnia się dane z dostarczonych do akt tej sprawy składników sprawozdania finansowego i pisma tymczasowego nadzorcy sądowego z dnia (...) r. Spółka mianowicie dysponuje majątkiem znacznej wartości, a wnioskodawca nie składał wniosku o ogłoszenie upadłości. Co istotne, wśród nadesłanych dokumentów brak jakiegokolwiek potwierdzenia faktu zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą spółkę.

Na druku urzędowego formularza PPPr spółka zawarła oświadczenie, zgodnie z którym, wg stanu na dzień (...) r. poniosła stratę w wysokości 20.388.990,85 zł. Okoliczność ta nie może mieć znaczenia przesądzającego, jako że strata powstała wskutek nadwyżki kosztów nad uzyskanym przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego). Nie stanowi natomiast o braku środków finansowych. Nie może więc przemawiać za uwzględnieniem złożonego wniosku i traktowaniem skarżącej spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów funkcjonujących w obrocie gospodarczym. Poza tym, co do zasady nie należy utożsamiać straty z nierentownością firmy, ale z wysokością ponoszonych kosztów prowadzonej działalności.

Jednocześnie na druku urzędowego formularza PPPr znajduje się oświadczenie, zgodnie z którym aktywa trwałe spółki wynoszą 166.605.707,94 (wg stanu na dzień (...) r.), natomiast z przesłanego do akt bilansu wynika, że kapitał zapasowy spółki wynosi 199.060.149,93 zł. Już te dane wskazują na to, że spółka nie spełnia przesłanki braku dostatecznych środków umożliwiających poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jest ona bowiem podmiotem dysponującym znacznym majątkiem.

Reasumując, wnioskująca spółka nie przedłożyła wielu dokumentów i materiałów źródłowych, obrazujących jej aktualną kondycję finansową i jej możliwości płatnicze. W efekcie brak było materiału umożliwiającego dokonanie rzetelnej analizy jej rzeczywistej, obecnej sytuacji majątkowej. Tym samym spółka nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki, których występowanie uzasadniałoby uwzględnienie jej wniosku.

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.