III SA/Gl 1133/18 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2631912

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 stycznia 2019 r. III SA/Gl 1133/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik.

Sędziowie WSA: Małgorzata Herman, Magdalena Jankiewicz (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi B.J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym postanowieniem z (...) r. nr (...) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z (...) r. znak: (...) nadające rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej tego organu z (...) r. znak (...), określającej dla skarżącego B. J.:

* za maj 2012 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w wysokości (...) zł,

* za czerwiec 2012 r. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług w wysokości (...) zł,

* za lipiec 2012 r. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług w wysokości (...) zł.

W podstawie prawnej powołał art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 239 i art. 239b § 1 pkt 2 i § 2 w związku z art. 13 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm.) - dalej "O.p.".

W uzasadnieniu przedstawił stan faktyczny sprawy. Stwierdził, że w wyniku przeprowadzonego postępowania podatkowego, (...) r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. wydał decyzję znak (...) o wskazanej na wstępie treści, ponieważ uznał, że skarżący w ramach prowadzonej działalności wystawiał i rozliczał nierzetelne faktury VAT, co skutkowało podaniem w deklaracjach VAT-7 za okres od maja do lipca 2012 r. danych niezgodnych ze stanem faktycznym.

Wobec określenia w decyzji zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za maj 2012 r. oraz zobowiązania podatkowego za czerwiec i lipiec 2012 r. powstała zaległość podatkowa w podatku od towarów i usług za maj 2012 r. w wysokości (...) zł, za czerwiec 2012 r. w kwocie (...) zł i za lipiec 2012 r. w wysokości (...) zł, tj. w łącznej kwocie (...) zł, która wraz z odsetkami wynosi (...) zł.

Od tego rozstrzygnięcia skarżący wniósł odwołanie, zatem jest ono nieostateczne.

Postanowieniem z (...) r. znak: (...) Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. nadał rygor natychmiastowej wykonalności wskazanej decyzji.

Również na to postanowienie strona wniosła zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem organ II instancji utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego. W jego uzasadnieniu przypomniał, że zgodnie z art. 239e Ordynacji podatkowej, decyzja ostateczna podlega wykonaniu, chyba że wstrzymano jej wykonanie.

Decyzją ostateczną jest decyzja, od której nie przysługuje odwołanie, czyli decyzja wydana w drugiej instancji w następstwie postępowania odwoławczego lub decyzja wydana w pierwszej instancji, od której nie wniesiono w terminie odwołania.

W myśl natomiast art. 239a Ordynacji podatkowej, decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności.

Decyzja zmieniająca rozliczenie strony w zakresie podatku VAT wobec wniesienia od niej odwołania, które na dzień wydania postanowienia organu II instancji nie było jeszcze rozpatrzone jest zatem decyzją nieostateczną, zatem może jej zostać nadany rygor natychmiastowej wykonalności.

Organ przypomniał, że stosownie do art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej, decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy:

1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub

2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusowa lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub

3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub

4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.

W myśl przepisu art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej, przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.

Stwierdził, że w niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. oparte zostało na spełnieniu drugiej i trzeciej z czterech przesłanek przewidzianych przez ustawodawcę w art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej oraz spełnieniu przesłanki z art. 239b § 2 ww. ustawy. Przy czym organ odwoławczy podzielił ustalenia Naczelnika jedynie w odniesieniu do przesłanki drugiej.

Okolicznością wskazującą na prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania podatkowego jest brak majątku podatnika o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym możliwym byłoby ustanowienie hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia oraz dokonane w dniach (...) r. i (...) r. czynności polegających na zbyciu nieruchomości o łącznej wartości (...) zł, a także wyzbycie się wszystkich ruchomości w postaci pojazdów mechanicznych.

Odnośnie przesłanki określonej w art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej organ podatkowy wskazał m.in., że prawdopodobieństwo nieuregulowania przez stronę ww. zobowiązań potwierdza fakt, że nie posiada ona majątku, wykazuje niskie dochody w zeznaniach o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za lata 2015-2016 w porównaniu do wysokości zaległości podatkowych.

Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący:

- umową sprzedaży z (...) r. zawartą w formie aktu notarialnego repertorium (...) numer (...) skarżący sprzedał za cenę (...) zł nieruchomość składającą się z niezabudowanej działki gruntu numer (...) o powierzchni (...) m2, objętą księgą wieczystą nr (...),

- umową przeniesienia prawa użytkowania wieczystego z (...) r. również zawartą w formie aktu notarialnego repertorium (...) numer (...) - skarżący działając w ramach prowadzonej przez niego działalności przeniósł udział wynoszący (...) część w prawie użytkowania wieczystego niezabudowanej działki gruntu numer (...) o pow. (...) hektarów (...) m2, objętej księgą wieczystą nr (...) za cenę (...) zł.

Nadto na podstawie wydruku z bazy danych organ ustalił, że skarżący w latach 2005-2017 nabył (...) różnych pojazdów - samochodów osobowych i ciężarowych, naczep ciężarowych, ciągników samochodowych, szczegółowo wymienionych na str. 6 i 7 decyzji organu II instancji. Natomiast i informacji uzyskanych od Starosty M. wynika, że na koniec 2017 r. wyzbył się wszystkich pojazdów i na dzień (...) r. nie figuruje w ewidencji Starosty jako właściciel pojazdów.

Na podstawie dokonanych ustaleń organ stwierdził, że strona w roku 2017 wyzbywała się zarówno nieruchomości, udziału w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości, jak i posiadanych pojazdów. Brak ruchomości strony, na których można ustanowić zastaw skarbowy wynika przy tym z pisma Starosty M. z (...) r. znak (...), natomiast brak nieruchomości wynika z wydruku z serwisu Ksiąg Wieczystych Ministerstwa Sprawiedliwości z (...) r.

Organ dokonał również analizy zeznań strony o wysokości osiągniętego przez niego dochodu (poniesionej straty) za lata 2015 - 2016, z której wynika:

- za 2015 rok:

* dochód z wynagrodzenia ze stosunku pracy w wys. (...) zł,

* dochód z działalności gospodarczej w wys. (...)

- za 2016 rok dochód z działalności gospodarczej w wys. (...) zł.

Wysokość wykazywanych dochodów za lata 2015-2016 jest zatem znacznie niższa od zaległości podatkowych, wynoszących (...) zł plus odsetki w wys. (...) zł, tj. łącznie (...) zł. Ponadto zwrócił uwagę na wysoki spadek dochodów w porównaniu do roku 2014, w którym to wykazano dochód z działalności gospodarczej w wysokości (...) zł.

Biorąc pod uwagę także fakt wyzbywania się przez stronę w 2017 r. nieruchomości jak i ruchomości, co niewątpliwie może utrudnić egzekucję, okoliczności te uzasadniają obawę niewykonania zobowiązania z decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Nadto skarżący od listopada 2017 r. zaprzestał składania deklaracji VAT-7 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Brak osiągania dochodów z prowadzonej działalności dodatkowo więc uzasadnia obawę, że strona może nie być w stanie dobrowolnie spłacić zaległości.

Również egzekucja z rachunku bankowego okazała się bezskuteczna. Jak jednak wynika z odpowiedzi banku, do którego skierowano zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zajęcie "nie może zostać zrealizowane w całości ze względu na saldo zajętych rachunków, które wynosi ((...) zł); wykorzystana kwota wynosi (...) zł."

Organ zwrócił również uwagę na okoliczności powstania określonego decyzją zobowiązania czyli wprowadzanie do obrotu tzw. "pustych faktur" niedokumentujących rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, udział w transakcjach karuzelowych oraz uzyskanie korzyści majątkowych w postaci otrzymywanych zwrotów podatku VAT, co dodatkowo uzasadnia obawę, że strona może nie wykonać zobowiązania z decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Odnosząc się do zarzutu pełnomocnika, że postanowienie o nadaniu rygoru nie mogło być wydane wobec faktu, że zobowiązanie podatkowe wygasło wobec jego przedawnienia, organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 i § 7 pkt 1 Ordynacji podatkowej, bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania.

Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe.

Zawiadomieniem z (...) r. znak (...) Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. zawiadomił skarżącego o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od maja do lipca 2012 r. w związku z wszczętym (...) r. przez Naczelnika (...) Urzędu Celno - Skarbowego w K. postępowaniem o przestępstwo skarbowe w sprawie czynu penalizowanego w art. 76 § 1 k.k.s. w związku z art. 6 § 2 k.k.s., polegającego na wystawianiu i rozliczaniu nierzetelnych faktur VAT, co skutkowało podaniem przez skarżącego w deklaracjach VAT-7 za okres od maja do lipca 2012 r. danych niezgodnych ze stanem faktycznym, czym wprowadzono w błąd Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. oraz narażono Skarb Państwa na nienależny zwrot podatku od towarów i usług w łącznej kwocie (...) zł. Nadto postępowanie to na dzień (...) r. było w toku.

Wobec tych ustaleń, organ II instancji uznał, że zasadnym było utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji.

Na to rozstrzygnięcie skarżący wywiódł skargę do sądu administracyjnego wnosząc w niej:

- w oparciu o przepis z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

- na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o przeprowadzenie przez Sąd dowodów uzupełniających z dokumentów powołanych w uzasadnieniu skargi na okoliczności tam wskazane.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 239b § 1 w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu pierwszej instancji, mimo że zaistniały podstawy do jego uchylenia w całości - w związku z nadaniem przez organ pierwszej instancji rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej określającej wysokość zobowiązania podatkowego, które wygasło w całości na skutek upływu terminu przedawnienia i to zagadnieniu przedawnienia zobowiązania podatkowego oraz prawidłowości doręczenia zawiadomień dokonanych w trybie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. poświęcona jest praktycznie cała argumentacja uzasadnienia skargi.

Odnośnie tej kwestii pełnomocnik zarzucił, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie doszło do zawiadomienia podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia, przed jego upływem. Wskazał przy tym, że zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z (...) r. znak: (...), wysłane zostało do byłego pełnomocnika podatnika i do wiadomości strony na adres w M. W tym zakresie wyjaśnił, że skarżący (...) r. powiadomił Urząd Skarbowy w M. o wypowiedzeniu pełnomocnictwa. Nadto były pełnomocnik nie był umocowany do odbierania w imieniu podatnika zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, dlatego po otrzymaniu zawiadomienia odesłał je do nadawcy. Z kolei zwrot niepodjętej przesyłki zawierającej to zawiadomienie skierowane do podatnika nastąpił (...) r. po dwukrotnej awizacji dokonanej w dniach (...) r. i (...) r. - a zatem bez umożliwienia adresatowi odbioru tejże korespondencji do końca tego dnia. Ponadto stwierdził, że w (...) r. skarżący zmienił miejsce zamieszkania na P. - co potwierdza zaświadczenie z (...) r. wydane przez Burmistrza M., a stwierdzające wymeldowanie się skarżącego z adresu w M. Skarżący zmianę tę ujawnił również (...) składając (...) r. wniosek o zmianę wpisu w zakresie adresu zamieszkania. Niezależnie od tego skarżący w okresie od (...) do (...) r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, zatem nawet gdyby został zawiadomiony, że w skrzynce pocztowej w jego byłym miejscu zamieszkania znajduje się zawiadomienie o nadejściu przesyłki poleconej, to i tak nie byłby on w stanie, z uwagi na stan zdrowia, udać się z P. do placówki pocztowej w M. w celu odbioru tej przesyłki. W ocenie skarżącego nie sposób zatem przyjąć, by podatnik został zawiadomiony o zawieszeniu biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za okres maj - lipiec 2012 r., zgodnie z wymogami określonymi w art. 70c Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi co do meritum podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Nie zgodził się z pełnomocnikiem co do tego, że zobowiązanie uległo przedawnieniu, albowiem pismo informujące o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zostało skierowane do ówczesnego pełnomocnika strony i przez niego skutecznie odebrane oraz do skarżącego na adres, jakim sam się posługiwał już po dniu (...) r., kiedy to rzekomo zmienił miejsce zamieszkania. Dotychczasowy adres strona wskazała bowiem zarówno w piśmie z (...) r. w przedmiocie cofnięcia pełnomocnictwa, jak i w akcie notarialnym zbycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości z (...) r. Zwrócił także uwagę, że z art. 9 ust. 1 ustawy z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 869 z późn. zm.) wynika, że podatnicy mają obowiązek informować urząd skarbowy o zmianie swoich danych adresowych (w tym adresu zamieszkania oraz głównego i dodatkowych miejsc wykonania działalności) przez dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego do naczelnika urzędu skarbowego, nie później niż w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana danych. Skarżący wskazał, że zmiana miejsca zamieszkania nastąpiła (...) r., natomiast zgłoszenie nowego adresu do CEIDG miało miejsce dopiero (...) r., a więc już po wydaniu i wysłaniu postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Na mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej powoływana jako p.p.s.a.), stwierdza, iż kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie i na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Ponadto Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy. Określenie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.

Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom podatkowym skutecznie zarzucić, iż przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa procesowego czy materialnego.

Za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym tutaj rozstrzygnięciu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09).

Na wstępie należy odnieść się do zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego, którego dotyczy decyzja określająca, objęta rygorem natychmiastowej wykonalności.

Stosownie do powołanego na wstępie art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, którą wyznaczają granice tej sprawy administracyjnej, w której wniesiono skargę i że nie może uczynić przedmiotem rozstrzygnięcia innego aktu lub czynności. W kwestii tożsamości sprawy wypowiedział się NSA w wyroku z 10 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 1513/11, gdzie stwierdził - powołując się na glosę B. Adamiak do innego wyroku NSA - iż na "sprawę administracyjną" składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, i przy ustalaniu tożsamości sprawy to te elementy należy poddać badaniu. Tożsamość elementów podmiotowych, to tożsamość podmiotu praw lub obowiązków, tożsamość przedmiotowa, to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej.

Odnosząc to do stanu faktycznego sprawy będącej przedmiotem rozpoznania na skutek wniesienia skargi i sprawy zakończonej wydaniem decyzji określającej zobowiązanie podatkowe strony zauważyć należy, że są to sprawy odrębne, a wniesiona skarga dotyczy zasadności nadania rygoru i nie obejmuje decyzji wymiarowej. Co prawda zachodzi tu tożsamość podmiotowa, gdyż ich adresatem jest skarżący, ale brak jest tożsamości przedmiotowej (przedmiotem pierwszej jest określenie zobowiązania, drugiej zaś - nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności). W takim zaś przypadku nie jest możliwe badanie w niniejszym postępowaniu prawidłowości decyzji wymiarowej w jakimkolwiek zakresie, w tym także w kontekście przedawnienia zobowiązania podatkowego. Nadto postępowanie w przedmiocie rygoru jest akcesoryjne i uboczne w stosunku do postępowania zakończonego wydaniem decyzji wymiarowej. Dlatego to właśnie w tym postępowaniu (wymiarowym) winna być badana kwestia istnienia - bądź nieistnienia - określanego zobowiązania podatkowego, w tym także z uwagi na jego ewentualne wygaśnięcie na skutek przedawnienia.

Dlatego Sąd stwierdza, że kwestia ewentualnego przedawnienia zobowiązania podatkowego może być podnoszona i badana w postępowaniu wymiarowym. Natomiast niniejsze postępowanie dotyczy tylko spełnienia przesłanek nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji, a zatem odrębnego rozstrzygnięcia, funkcjonującego w obrocie prawnym.

Z tego względu Sąd nie dopuścił w charakterze dowodów dokumentów załączonych do skargi, dotyczących tego zagadnienia, jako niemających znaczenia dla przedmiotowej sprawy.

Przechodząc do meritum sprawy zauważyć należy, że istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy prawidłowa jest - dokonana przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. - ocena, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. zasadnie nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji określającej nadwyżkę do zwrotu i zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za okres od maja do lipca 2012 r.

Odnosząc się do istnienia podstaw do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej zobowiązanie podatkowe zauważyć należy, że stosownie do art. 239b § 1 O.p., decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy:

1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub

2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub

3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub

4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.

Przy czym - po myśli § 2 cytowanego artykułu - przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.

Tak więc dla nadania rygoru natychmiastowej wykonalności konieczne jest spełnienie co najmniej jednej z przesłanek określonych w § 1 oraz przesłanki wskazanej w § 2 art. 239b O.p.

Okolicznością wskazującą na spełnienie przesłanki z pierwszej grupy, powołaną przez organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu jest stwierdzenie faktu, że strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia.

W toku postępowania ustalono bowiem, że strona nie posiada w ogóle majątku ruchomego ani nieruchomego pozwalającego na dokonanie zabezpieczenia. W szczególności nie jest ona właścicielem ani użytkownikiem wieczystym nieruchomości, ani właścicielem pojazdów.

Zarówno nieruchomość będąca przedmiotem własności, jak i użytkowania wieczystego strony zostały zbyte odpowiednio (...) i (...) r. Również należące do strony ruchomości w postaci (...) pojazdów różnego typu zostały zbyte w pod koniec (...) r.

Również dochody strony są nieproporcjonalne do wysokości zadłużenia. I tak zaległości skarżącego w podatku od towarów i usług za analizowany trzymiesięczny okres wg stanu na (...) r. wynoszą wraz z odsetkami (...) zł. Natomiast z akt sprawy wynika, że strona osiągnęła:

- za 2015 rok:

* dochód z wynagrodzenia ze stosunku pracy w wys. (...) zł,

* dochód z działalności gospodarczej w wys. (...)

- za 2016 rok dochód z działalności gospodarczej w wys. (...) zł.

Wysokość wykazywanych dochodów za lata 2015-2016 jest zatem znacznie niższa od zaległości podatkowych. Ponadto nastąpił wysoki spadek dochodów w porównaniu do roku 2014, w którym to wykazano dochód z działalności gospodarczej w wysokości (...) zł. Również zajęcie rachunku bankowego nie doprowadziło do wyegzekwowania należności, albowiem skarżący na rachunku zdeponował (...) zł. Wspomnieć wreszcie należy, że od (...) r strona zaniechała składania deklaracji VAT-7.

Zdaniem Sądu prawidłowa jest ocena organu co do tego, że ustalenia te wskazują, że strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej, a zatem, że spełniona jest przesłanka z grupy 1., warunkującej nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Odnośnie przesłanki drugiej, wskazanej w art. 239b § 2 O.p., tj. uprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane zauważyć trzeba, że z brzmienia cytowanych przepisów wynika, że ustawodawca nie wymaga od organu podatkowego udowodnienia, że zobowiązanie wynikające z nie zostanie wykonane za pomocą przewidzianych przepisami procedury dowodów, a jedynie uprawdopodobnienia tego faktu, co oznacza, że rygory uznania jego twierdzeń są złagodzone i odformalizowane. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych, pozwalający na przyspieszenie postępowania. Uprawdopodobnienie odnosi się do wszystkich zdarzeń i okoliczności, które można, w świetle zasad doświadczenia życiowego, potraktować jako czyniące prawdopodobnym (wysoce możliwym) określone zdarzenie. Uprawdopodobnienie, że zobowiązanie nie zostanie wykonane wiąże się z wykazaniem, że pomimo doręczenia decyzji podatkowej zobowiązany jej nie wykona, zaś wysokie prawdopodobieństwo niewykonania może wiązać się z różnymi okolicznościami, które nie wynikają wprost z treści przepisów O.p. i zostały ukształtowane przez orzecznictwo sądów administracyjnych.

W przypadku skarżącego wiąże się ono z:

- faktem nieregulowania należności podatkowych, czego wyrazem jest decyzja określająca nadwyżkę podatku i zobowiązania podatkowe za okres od maja 2012 r. do lipca 2013 r.,

- okolicznościami powstania zobowiązań, którymi było wystawianie i przyjmowanie do rozliczenia podatkowego nierzetelnych faktur VAT i uczestnictwo w "karuzeli podatkowej",

- wyzbywaniem się majątku,

- złą sytuacją majątkową strony (brak majątku o wartości choćby przybliżonej do kwoty określonych zobowiązań podatkowych, pogarszający się wynik finansowy),

- dysproporcją pomiędzy uzyskiwanymi przychodami a kwotą zaległości objętych rygorem.

Dlatego zasadne jest przyjęcie, że porównanie danych dotyczących majątku skarżącego z wysokością należności wynikających z decyzji wymiarowych i okolicznościami ich powstania wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo, że zobowiązania wynikające z decyzji nie zostaną wykonane.

Świadczy to, że została spełniona także przesłanka druga nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, określona w art. 239b § 2 O.p., a zatem, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Mając na uwadze powyższe, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, zatem stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.