Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2227337

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 5 stycznia 2017 r.
III SA/Gd 898/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska.

Sędziowie WSA: Alina Dominiak (spr.), Paweł Mierzejewski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 lipca 2016 r., nr (...) w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 31 maja 2016 r. Burmistrz Miasta, działając na podstawie art. 58 k.p.a. w zw. z art. 24 ust. 1, art. 26 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, odmówił D. K. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Organ wskazał, że w dniu 2 maja 2016 r. wpłynął wniosek D. K. o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego wnioskowanego na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawnym mężem Z. K. - wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Wskazując na treść art. 58 k.p.a. oraz art. 24 ust. 1 i art. 26 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych organ stwierdził, że wnioski w sprawie ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych na nowy okres zasiłkowy są przyjmowane od 1 września danego roku na dany okres zasiłkowy, a wnioskodawczyni uchybiła terminowi do złożenia wniosku z własnej winy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia 4 lipca 2016 r. nr (...), na podstawie art. 17 pkt 1, art. 126, art. 144 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i umorzyło postępowanie organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że termin do złożenia wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest terminem prawa materialnego i nie jest dopuszczalne orzeczenie o jego przywróceniu w oparciu o art. 58 i art. 59 k.p.a. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem doktryny i judykatury o przywróceniu terminu można orzec wyłącznie w stosunku do terminów procesowych. Tym samym, bez względu na wywody organu I instancji stwierdzić należało, że wydanie zaskarżonego postanowienia naruszało prawo. Jednocześnie, z uwagi na niedopuszczalność przywrócenia takiego terminu, rozpoznawanie wniosku o jego przywrócenie jest bezprzedmiotowe, co uwzględniając art. 126 k.p.a. obligowało do umorzenia postępowania incydentalnego na mocy odpowiednio stosowanego art. 105 § 1 k.p.a.

Organ odwoławczy wskazał także, że organ I instancji ma obowiązek rozpoznać merytorycznie wniosek o przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, kończąc postępowanie decyzją rozstrzygającą o prawach strony. Organ wskazał też na konieczność, w ramach tego postępowania, uwzględnienia zasad wynikających z art. 7- 9 k.p.a. Wskazał przykładowo, że braku właściwego pouczenia lub błędnej praktyki organów odmowy przyjęcia wniosku - bez potwierdzenia tej okoliczności, tłumaczonej zmianą przepisów prawa, nie da się pogodzić z zasadami, określonymi tymi przepisami.

D. K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie wniosła o jego uchylenie i przyznanie jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie art. 7-9 k.p.a. Podała, że skoro organ odwoławczy stwierdził, że z powodu działania organu I instancji utraciła prawo do gwarantowanego świadczenia, powinien wydać decyzję w sprawie utracenia przez skarżącą pomocy. Podała również, że urzędniczka organu I instancji w rozmowie z nią stwierdziła, że "decyzji nie będzie".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Skarga jest bezzasadna.

Stwierdzić przede wszystkim należy, że przedmiotem kontroli Sądu nie była merytoryczna decyzja dotycząca ustalenia (odmowy) prawa skarżącej do specjalnego zasiłku opiekuńczego, lecz kwestia możliwości przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie takiego prawa.

Kwestia przywrócenia uchybionego terminu, unormowana w art. 58 i 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.), dalej jako " k.p.a.", dotyczy jedynie terminów procesowych, czyli takich, które określają okres na dokonanie czynności procesowej. Nie dotyczy ona natomiast terminów o charakterze materialnoprawnym. Terminem takim jest okres, w ciągu którego może nastąpić ukształtowanie praw i obowiązków jednostki.

Przepis art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114 z późn. zm., zwanej dalej "ustawą"), który dotyczy także specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy (...).

Przepis art. 24 ust. 2 ustawy stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Art. 24 ust. 2a ustawy stanowi, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

W przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 3).

Z kolei art. 26 ust. 2a ustawy stanowi, że wnioski w sprawie ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych na nowy okres zasiłkowy są przyjmowane od dnia 1 września.

Tego rodzaju przepisy mają charakter nie procesowy, a materialnoprawny, wobec czego nie jest możliwe ich przywracanie. Nie było w tej sytuacji podstaw do rozpoznawania przez organ pierwszej instancji wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Przepis art. 126 k.p.a. stanowi, że do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105 (...), a art. 105 § 1 k.p.a. stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.

Prawidłowo wobec tego organ odwoławczy stwierdził, że rozpoznawanie omawianego wniosku o przywrócenie terminu jest bezprzedmiotowe na mocy odpowiednio stosowanego art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a.

Prawidłowe było też uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania pierwszej instancji w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego wniosku na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. Z uwagi na treść art. 144 k.p.a., który stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań, organ orzekł prawidłowo w formie postanowienia.

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że nie było możliwe uchylenie przez Sąd zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego, bowiem organ ten nie naruszył przy jego wydaniu prawa. Organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu dokonywał jedynie oceny charakteru terminów określonych w art. 24 i 26 ustawy, nie zaś merytorycznej oceny wniosku skarżącej o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na konkretny okres.

Organ odwoławczy nie przesądził też, że doszło do naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego przez organ pierwszej instancji - przykładowo poprzez błędne pouczenie czy odmowę przyjęcia wniosku, a zasygnalizował, że w ramach postępowania prowadzącego do wydania decyzji w przedmiocie wniosku o ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia rozważenia wymagać będzie kwestia dochowania przez skarżącą terminu do złożenia tego wniosku z uwzględnieniem zasad wynikających z art. 7- 9 k.p.a. Skarżąca może podnieść okoliczności związane z ewentualnymi wadliwymi działaniami organu I instancji przed wydaniem przez ten organ merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie jej wniosku o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na konkretny okres.

Wskazać też trzeba, że organ odwoławczy, rozpatrując zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji, odmawiające przywrócenia terminu, nie mógł przyznać skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego; nie może zrobić tego także Sąd.

Dodać ponadto należy - nawiązując do treści skargi - że załatwianie spraw przez organy administracji publicznej normują przepisy art. 35- 38 kodeksu postępowania administracyjnego. W przepisach tych określone są terminy, w jakich organy powinny załatwić sprawę oraz środki służące stronie w przypadku bezczynności lub przewlekłego postępowania organu. Strona może też wnieść skargę do sądu administracyjnego w tym przedmiocie (art. 50 i następne p.p.s.a.).

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.