Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2777941

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 12 grudnia 2019 r.
III SA/Gd 731/19
Błędne pouczenie.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł.

Sędziowie WSA: Paweł Mierzejewski, Janina Guść (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 grudnia 2019 r. w Gdańsku sprawy ze skargi A.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 lipca 2019 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 lipca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. stwierdziło niedopuszczalność zażalenia A. M. na postanowienie Wójta Gminy K. z dnia 29 kwietnia 2019 r. o uzupełnieniu decyzji.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia 29 listopada 2018 r., Wójt Gminy K. odmówił A. M. przyznania zasiłku celowego na zakup środków czystości, odzieży, obuwia, koca, poduszki, garnka oraz przyznał wnioskodawcy zasiłek celowy z przeznaczeniem na częściowy zakup żywności w miesiącu październiku 2018 r. w kwocie 300 zł jednorazowo, pokrycie części kosztu zakupu leków w miesiącu październiku 2018 r. w kwocie 50 zł jednorazowo oraz zakup opału w miesiącu październiku 2018 r. w kwocie 200 zł jednorazowo.

Pismem z dnia 28 grudnia 2018 r. skarżący zwrócił się do organu pierwszej instancji z wnioskiem o uzupełnienie powyższej decyzji poprzez zamieszczenie w niej pouczenia o przysługujących od niej środkach odwoławczych.

Postanowieniem z dnia 3 stycznia 2019 r., organ pierwszej instancji, w oparciu między innymi o art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.), dalej powoływanej jako "k.p.a.", sprostował decyzję zgodnie z żądaniem strony.

Pismem z dnia 24 stycznia 2019 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 3 stycznia 2019 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. postanowieniem z dnia 22 marca 2019 r. uchyliło zaskarżone postanowienie organu I instancji z dnia 3 stycznia 2019 r. w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy, uzasadniając wydanie orzeczenia kasatoryjnego, wskazał na niewłaściwie przyjętą podstawę prawną przez organ pierwszej instancji.

Organ pierwszej instancji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wydał w dniu 29 kwietnia 2019 r. postanowienie, którym uzupełnił własną decyzję z dnia 29 listopada 2018 r. zgodnie z żądaniem strony, wskazując jako podstawę prawną art. 111 § 1 k.p.a.

Organ pierwszej instancji pouczył jednocześnie stronę o prawie wniesienia zażalenia, na postanowienie z dnia 29 kwietnia 2019 r., do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G.

A. M., pismem z dnia 20 maja 2019 r., wniósł zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 29 kwietnia 2019 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G., postanowieniem z dnia 17 lipca 2019 r., stwierdziło niedopuszczalność wniesionego przez A. M. zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 29 kwietnia 2019 r. Jako podstawę prawną organ wskazał art. 134 k.p.a.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ przywołał treść przepisów art. 111, art. 134, art. 141, art. 144 k.p.a. i stwierdził, że zaskarżone postanowienie zawierało błędne pouczenie co do możliwości jego zaskarżenia.

Organ odwoławczy wskazał, że art. 111 § 1 k.p.a. nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie w przedmiocie uzupełnienia lub odmowy uzupełnienia decyzji administracyjnej. Postanowienie o uzupełnieniu decyzji lub o odmowie jej uzupełnienia nie ma bytu samodzielnego i pozostaje częścią aktu, którego uzupełnienia domaga się strona; w szczególności dzieli losy tego aktu w postępowaniu odwoławczym. Nie podlega wiec odrębnemu zaskarżeniu. Zgłoszenie żądania uzupełnienia decyzji przesuwa natomiast początek liczenia terminu wniesienia odwołania na dzień doręczenia stronie postanowienia o uzupełnieniu lub o odmowie uzupełnienia decyzji. Na takie postanowienie wydane w przedmiocie wniosku o uzupełnienie decyzji nie służy zażalenie, nie jest to bowiem postanowienie kończące postępowanie bądź rozstrzygające sprawę co do istoty. Postanowienie to nie stanowi samoistnego aktu administracyjnego, nie rozstrzyga bowiem odrębnej sprawy.

A. M., w złożonej skardze, zaskarżył w całości postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 17 lipca 2019 r., wnosząc o jego uchylenie i poprzedzającego go postanowienia z dnia 29 kwietnia 2019 r. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie art. 8 § 1, art. 112 w związku z art. 126, art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. Zdaniem skarżącego postanowienie to jest nielogiczne.

Skarżący podkreślił, że postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2019 r. został pouczony o przysługującym mu od niego prawie wniesienia zażalenia. Skarżący odwołał się do treści art. 112 k.p.a. i podniósł, że w związku z tym przepisem brak jest podstaw aby pozbawić stronę merytorycznego rozpatrzenia zażalenia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W zakresie swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, sąd nie ma natomiast obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu.

W przypadku stwierdzenia braku uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi, gdy zaskarżona decyzja lub postanowienie nie narusza przepisów prawa, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 17 lipca 2019 r., stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Wójta Gminy K. z dnia 29 kwietnia 2019 r. o uzupełnieniu własnej decyzji z dnia 29 listopada 2018 r.

W wyniku kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna.

Na wstępie należy zaznaczyć, że do zażaleń, w myśl art. 144 k.p.a. mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Jednym z takich przepisów jest art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia. Przepis art. 134 k.p.a. stanowił podstawę prawną zaskarżonego postanowienia.

Pojęcie niedopuszczalności zażalenia nie zostało zdefiniowane na gruncie procedury administracyjnej, jednakże w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że niedopuszczalność zażalenia może wynikać z przesłanek o charakterze przedmiotowym lub podmiotowym (zob. w tej materii m.in. wyrok NSA z dnia 21 września 2017 r., sygn. I OSK 3183/15).

Zgodnie z treścią art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi, zatem przepisy postępowania administracyjnego wyznaczają prawo wnoszenia zażalenia na postanowienia, których zaskarżalność została wprost wyrażona w treści przepisów. Jeżeli taki przepis nie istnieje zażalenie jest niedopuszczalne.

Odstępstwo od powyższej zasady wprowadza przepis art. 142 k.p.a., który stanowi, że postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji (art. 142 k.p.a.). Powyższe oznacza, że strona niezadowolona z postanowienia, od którego przepisy prawa wprost nie przewidują zażalenia, nie zostaje pozbawiona możliwości jego kontroli, gdyż strona może zakwestionować takie postanowienie w odwołaniu od decyzji.

Należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie zachodzi niedopuszczalność wniesionego zażalenia z przyczyn przedmiotowych, z tego względu, że przepisy prawa wyłączają możliwość zaskarżenia postanowienia, w drodze zażalenia, wydanego w trybie art. 111 k.p.a.

Słusznie organ odwoławczy uznał w zaskarżonym postanowieniu, że w sprawie zaistniała przedmiotowa przesłanka niedopuszczalności zażalenia, gdyż ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego nie przewidziała dla postanowienia wydanego w oparciu o art. 111 k.p.a., stanowiącym o możliwości uzupełnienia decyzji co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach, możliwości jego bezpośredniego zaskarżenia środkiem odwoławczym w postaci zażalenia.

Brak możliwości zaskarżenia postanowienia Wójta Gminy K. z dnia 29 kwietnia 2019 r. nie oznacza, że skarżący niezadowolony z tego rozstrzygnięcia zostaje pozbawiony możliwości jego kontroli, jednakże może to uczynić w odwołaniu od decyzji stosownie do art. 142 k.p.a.

Stanowiska powyższego nie zmienia fakt błędnego pouczenia skarżącego, zawartego w postanowieniu z dnia 29 kwietnia 2019 r. o przysługującym mu prawie wniesienia zażalenia.

Wyjaśnić należy, że błędne pouczenie nie skutkuje nadaniem stronie uprawnień, które nie wynikają z przepisów postępowania administracyjnego. Jak wskazano powyżej na postanowienie o uzupełnieniu postanowienia nie służy zażalenie.

Należy również dodać, że pogląd ten nie stoi w sprzeczności z treścią art. 112 k.p.a., który stanowi, że błędne pouczenie w decyzji, co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Błędne pouczenie, że zażalenie przysługuje, a następnie stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia przez organ odwoławczy w żaden sposób nie szkodzi stronie. Tym bardziej, jak już wcześniej wyjaśniono, strona ma możliwość wszczęcia kontroli w zakresie wskazanego postanowienia w odwołaniu od decyzji powiązanej z postanowieniem. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. I OSK 755/12 ochrona udzielana na podstawie art. 112 k.p.a. jest dość szeroka, ale nie ma charakteru absolutnego. Błędna informacja co do prawa, trybu i terminu złożenia przysługujących środków prawnych nie może wprawdzie powodować dla strony negatywnych dla niej konsekwencji, ale też nie może dawać stronie żadnych specjalnych uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania.

Zaistniała w przedmiotowej sprawie wada postępowania, przez błędne zamieszczenie w postanowieniu pouczenia, mogła wywrzeć na skarżącym przekonanie, że doszło do naruszenia zasady określonej w art. 8 k.p.a., jednak wada ta nie ma wpływu na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy.

Wobec powyższego należało uznać, że postanowienie organu odwoławczego było zgodne z przepisami procesowymi a w konsekwencji skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Skarga stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. została rozpoznana w trybie uproszczonym. Wskazany przepis stanowi, że w trybie uproszczonym mogą być rozpoznane skargi, których przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.