Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2007529

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 17 grudnia 2015 r.
III SA/Gd 707/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska.

Sędziowie WSA: Alina Dominiak (spr.), Jolanta Sudoł.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (...) z dnia 15 lipca 2015 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia 15 lipca 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 23 ust. 1, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 3 oraz ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa z dnia 4 czerwca 2014 r., którą orzeczono o zwrocie przez A. K. nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, tj. zasiłku rodzinnego na dzieci M. K. oraz M. K. za okres od dnia 1 września 2012 r. do dnia 31 października 2012 r. w wysokości po 136 zł z odsetkami ustawowymi, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przyznany na M. K. za okres od dnia 28 sierpnia 2012 r. do dnia 31 października 2012 r. w wysokości 853,30 zł z odsetkami ustawowymi.

W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia 5 grudnia 2011 r. Burmistrz przyznał A. K. zasiłek rodzinny na dziecko M. K. na okres od 1 listopada 2011 r. do 31 października 2012 r. w kwocie 68,00 zł miesięcznie. Kolejną decyzją z dnia 14 lutego 2012 r. organ przyznał zasiłek rodzinny w kwocie 68 zł miesięcznie na dziecko M. K., na okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 października 2012 r. wraz z jednorazowym dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka w kwocie 1000 zł. Decyzją z dnia 10 sierpnia 2012 r. organ przyznał prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem M. K. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego-w kwocie 400 zł miesięcznie od 8 sierpnia 2012 r. do 31 października 2012 r.

W dniu 21 września 2012 r. A. K. złożyła oświadczenie, że jej mąż J. K. jest zatrudniony od 28 sierpnia 2012 r. do 28 grudnia 2012 r. na terenie Irlandii Północnej. Ponadto w dniu 24 czerwca 2013 r. wpłynęła informacja, że od dnia 28 sierpnia 2012 r. zaistniała koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego, albowiem J. K. od tej daty podlega ustawodawstwu Wielkiej Brytanii. W związku z tym decyzją z dnia 1 lipca 2013 r. organ I instancji uchylił swoje decyzje od dnia 28 sierpnia 2012 r., przyznające świadczenia rodzinne.

A. K. została wezwana do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych, jednak braki nie zostały uzupełnione i Marszałek Województwa pozostawił jej wniosek bez rozpatrzenia pismem z dnia 7 kwietnia 2014 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że z art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia uważa się świadczenia wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5 ustawy za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne. Zgodnie z art. 23a ust. 5 ustawy w przypadku, gdy marszałek województwa, w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji ostateczną decyzją z dnia 1 lipca 2013 r. uchylił swoje decyzje przyznające stronie prawo do świadczeń rodzinnych od dnia 28.08 2012 r., to jest od dnia zaistnienia koordynacji systemów ubezpieczenia społecznego. Rozstrzygając sprawę ponownie Marszałek Województwa pozostawił wnioski strony o przyznanie świadczeń rodzinnych bez rozpoznania. Zatem z mocy prawa świadczenia rodzinne otrzymane przez stronę w okresach od 1 września 2012 r. do 31.10.2012.r oraz od 28 sierpnia 2012 r. do 31 października 2012 r., stały się świadczeniami nienależnie pobranymi w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy, i jako takie powinny być zwrócone zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ szczegółowo odniósł się do zarzutów odwołania dotyczących ustalonej do zwrotu kwoty i należnych odsetek. Wyjaśnił, że zsumowanie kwot głównych świadczeń nienależnie pobranych daje łączną kwotę 1125,30 zł, która została ustalona przez organ I instancji prawidłowo. Odsetki ustawowe od kwot pobranych świadczeń należało liczyć od dnia 1 października 2012 r. i od 1 listopada 2012 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 lipca 2015 r. A. K., wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzuciła naruszenie:

- art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez nieuprawnione uznanie, że pobrane świadczenia podlegają zwrotowi;

- art. 87 ust. 1, 3, 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przez przyjęcie tezy, że z chwilą nabycia prawa do świadczeń rodzinnych na terenie Wielkiej Brytanii przez jej męża, mimo nie złożenia wniosku o wypłatę świadczeń rodzinnych brytyjskich, jego stosunek pracy spowodował nienależność świadczenia w Polsce;

- art. 7-9 k.p.a.

Skarżąca podała, że mąż nie składał nigdy do władz brytyjskich wniosków o zasiłek rodzinny na dzieci, gdyż ona przebywała z dziećmi w Polsce.

W ocenie skarżącej organy niesłusznie uznały, że samo nabycie przez męża prawa do świadczeń rodzinnych na terenie Wielkiej Brytanii spowodowało obowiązek zwrotu świadczeń pobranych przez nią w kraju.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżone decyzje zostały wydane w oparciu m.in. o art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 23 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 114 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą".

Przepis art. 30 ust. 1 ustawy stanowi, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu.

Z kolei art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy stanowi, że za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne.

Przepis art. 23a ustawy stanowi:

1. W przypadku gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami marszałkowi województwa.

2. W przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

5. W przypadku gdy marszałek województwa, w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

W niniejszej sprawie nie było sporne, że mąż skarżącej przebywał poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej - w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, i że Marszałek Województwa ustalił, że w tym przypadku przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie - od dnia 28 sierpnia 2012 r. Nie było też sporne, że decyzje przyznające skarżącej świadczenia rodzinne - zasiłki rodzinne i dodatki do zasiłków rodzinnych - zostały uchylone od dnia 28 sierpnia 2012 r. decyzją ostateczną Burmistrza z dnia 1 lipca 2013 r., a z uwagi na nieuzupełnienie przez skarżącą wniosku o ustalenie prawa do zasiłków rodzinnych i dodatków do zasiłków rodzinnych jej wniosek został pozostawiony bez rozpatrzenia przez Marszałka Województwa. W tej sytuacji brak jest decyzji, przyznającej skarżącej świadczenia rodzinne w przedmiotowych okresach.

W ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, że zostały spełnione przesłanki z art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy dla uznania pobranych przez skarżącą świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane, bowiem skarżącej wypłacono świadczenia rodzinne na podstawie decyzji, które zostały uchylone od dnia, od którego miały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Powołana regulacja prawna uzależnia uznanie świadczeń za nienależnie pobrane nie od braku złożenia wniosku o świadczenia rodzinne w innym państwie, lecz od stwierdzenia, że zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz od uchylenia decyzji przyznającej świadczenia rodzinne od określonej daty, a tego rodzaju sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Z uwagi na to, że wypłacone skarżącej świadczenia rodzinne są świadczeniami nienależnymi, zasadnie skarżąca została zobowiązana do ich zwrotu na podstawie art. 30 ust. 1ustawy.

W tej sytuacji nie można podzielić zarzutów skargi o naruszeniu przez organy przepisów art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Wysokość nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych została przez organy ustalona prawidłowo na podstawie art. 30 ust. 8 ustawy, który stanowi, że kwoty świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2, podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami, naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Sposób wyliczenia organ odwoławczy przedstawił szczegółowo w uzasadnieniu decyzji.

Nie można podzielić też zarzutu skargi o naruszeniu przez organy art. 87 ust. 1, 3 i 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L2004.166.1 z późn. zm.).

Przywołane przepisy art. 87 mają treść następującą:

1. Niniejsze rozporządzenie nie daje podstawy dla nabycia jakichkolwiek praw w okresie poprzedzającym datę jego wejścia w życie.

3. Z zastrzeżeniem przepisów ust. 1, prawo nabywa się na podstawie niniejszego rozporządzenia nawet jeżeli odnosi się ono do przypadku powstałego przed wejściem w życie niniejszego rozporządzenia w zainteresowanym Państwie Członkowskim.

8. Jeżeli w wyniku zastosowania przepisów niniejszego rozporządzenia osoba podlega ustawodawstwu państwa członkowskiego innego niż państwo określone zgodnie z przepisami tytułu II rozporządzenia (EWG) nr 1408/71, to ustawodawstwo to ma zastosowanie tak długo, jak długo dana sytuacja pozostaje niezmieniona, w każdym przypadku zaś nie dłużej niż przez okres 10 lat od dnia rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia, o ile zainteresowany nie przedłoży wniosku o podleganie ustawodawstwu mającemu zastosowanie na mocy przepisów niniejszego rozporządzenia. Wniosek taki składa się w terminie trzech miesięcy od dnia rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia do instytucji właściwej państwa członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie na mocy niniejszego rozporządzenia, jeżeli zainteresowany ma podlegać ustawodawstwu tego państwa członkowskiego od dnia rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia. Jeżeli wniosek jest złożony po upływie wskazanego terminu, zmiana mającego zastosowanie ustawodawstwa następuje pierwszego dnia następnego miesiąca.

Wskazać należy, że przywołany art. 87 ww. rozporządzenia znajduje się w Tytule VI rozporządzenia - "Przepisy przejściowe i końcowe". Nie normuje on sposobu czy trybu przyznawania jakichkolwiek świadczeń, a jedynie wskazuje, jakie przepisy należy stosować w określonych sytuacjach.

Wskazać też należy, że "wniosek o podleganie ustawodawstwu mającemu zastosowanie na mocy przepisów niniejszego rozporządzenia", o jakim mowa w art. 87 ust. 3 ww. rozporządzenia, nie jest w żadnym wypadku wnioskiem, na który powołuje się skarżąca w skardze, czyli wnioskiem o wypłatę "brytyjskich" świadczeń rodzinnych.

Zarzuty skargi o naruszeniu przez organy art. 7, art. 8, art. 9 k.p.a. nie zostały przez skarżącą skonkretyzowane, poza ogólnym stwierdzeniem, że nikt jej o niczym nie poinformował, do czego Sądowi trudno się odnieść. Tym niemniej zauważyć należy, że wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, podpisany przez skarżącą, zawiera pouczenie dotyczące zasad przysługiwania zasiłków rodzinnych, natomiast w decyzjach Burmistrza z dnia 5 grudnia 2011 r., z dnia 14 lutego 2012 r. i z dnia 10 sierpnia 2012 r. zawarto m.in. informację, że nienależnie pobrane świadczenia podlegają zwrotowi, z powołaniem się na art. 30 ustawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd, nie podzielając zarzutów skargi i nie stwierdzając naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.