III SA/Gd 540/18, Odrębność postępowań w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego i zatrzymania prawa jazdy. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2576131

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 października 2018 r. III SA/Gd 540/18 Odrębność postępowań w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego i zatrzymania prawa jazdy.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł.

Sędziowie WSA: Alina Dominiak (spr.), Felicja Kajut.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2018 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 lutego 2018 r. nr (...) w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia 12 grudnia 2017 r. Starosta, działając na podstawie art. 5 ust. 5 w zw. z art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. z 2017 r., poz. 489 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a., orzekł o zatrzymaniu D. B. prawa jazdy kategorii AM, B, B1 do czasu ustania przyczyn zatrzymania i nałożył obowiązek zwrotu prawa jazdy.

W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 28 września 2017 r. do Starosty wpłynął wniosek Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu D. B. Organ ustalił, że dłużnik alimentacyjny uchyla się od ciążących na nim zobowiązań alimentacyjnych.

D. B. złożył odwołanie od powyższej decyzji zarzucając, że niejednokrotnie przekazywał pieniądze matce dziecka, a także dziecku. Powołał się na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 lutego 2014 r. K 23/10 wskazując, że zatrzymanie prawa jazdy nie może odbywać się automatycznie.

Decyzją z dnia 16 lutego 2018 r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 5 ust. 5 w zw. z art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy stwierdził, że ostateczną decyzją z dnia 19 czerwca 2017 r. uznano skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Zgodnie z art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika po uzyskaniu informacji, że posiada on uprawnienie do kierowania pojazdami, kieruje wniosek o zatrzymanie prawa jazdy. W związku z tym, przy spełnieniu przesłanek z ww. przepisu, działanie organu jest obligatoryjne. Strona nie wykazała istnienia okoliczności, które by skutkowały odstąpieniem od wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.

D. B. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji. Zarzucił naruszenie:

1.

art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez:

̶ niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji okoliczności osobistych skarżącego, aktualnego jego miejsca zamieszkania, charakteru wykonywanej pracy, faktycznej realizacji świadczeń alimentacyjnych;

̶ naruszenie art. 80 k.p.a. w zw. z art. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez brak zebrania całego materiału dowodowego oraz naruszenie swobodnej oceny dowodów i błędne ustalenia faktyczne w sprawie;

̶ naruszenie artykułu 10 § 1 k.p.a., polegające na niepoinformowaniu skarżącego o możliwości wypowiedzenia się; skarżący nie został przesłuchany przed organem, nie został poinformowany o możliwości złożenia dokumentów, wobec czego został pozbawiony możliwości obrony swoich praw, a dokumenty potwierdzające, że płaci zasądzone alimenty znajdowały się w Polsce, w miejscu zamieszkania jego matki, która odebrała decyzję;

̶ naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewykazaniu dowodów, na których organ oparł swoją decyzję w przedmiocie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy, wskazując jedynie lakonicznie na art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów;

2.

błędnej wykładni art. 5 ust. 5 w związku z art. 5 ust. 6 w związku z art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez pominięcie, że skarżący regularnie wpłacał zasądzone alimenty na rzecz córki.

Wniósł o przeprowadzenie dowodu z wysłuchania go w charakterze strony oraz dowodu z paragonów i przekazów płatniczych z marca i kwietnia 2018 r. na okoliczność dokonywania wpłat należności alimentacyjnych i ich zwrotu przez przedstawicielkę ustawową, kupowania córce odzieży i obuwia.

W uzasadnieniu zarzucił, że zatrzymanie prawa jazdy nie zapewni wyegzekwowania świadczeń alimentacyjnych, a uniemożliwi skarżącemu wykonywanie pracy zawodowej. Organ nie zbadał jego sytuacji, nie ocenił jego stanu majątkowego, pominął, że skarżący pracuje jako kierowca zawodowy. Skarżący powołał się na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 lutego 2014 r. K 23/10 wskazując, że zatrzymanie prawa jazdy nie może odbywać się automatycznie. Zarzucił organom pominięcie faktu, że regularnie wpłacał zasądzone alimenty. Nie miał wpływu na to, że matka dziecka alimenty mu odsyła. Lakoniczne stwierdzenie w zaskarżonej decyzji, że wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wydaje się być niewystarczające. Organ nie przeanalizował przedłożonych dowodów, ani też nie wysłuchał skarżącego. Odsyłanie przesyłanych regularnie kwot spowodowało błędne uznanie go za dłużnika alimentacyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest bezzasadna.

Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 489) stanowi w art. 5 ust. 3b, że jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika:

1)

składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny oraz

2)

po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem tej decyzji.

W myśl art. 5 ust. 5 ww. ustawy, na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy.

Z przywołanych powyżej przepisów wynika jednoznacznie, że starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy w sytuacji, gdy zostanie wydana ostateczna decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, a organ właściwy dłużnika wystąpi z wnioskiem do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu.

Decyzja wydana na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest decyzją o charakterze związanym (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2773/17, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Organ ustala w tego rodzaju sprawie jedynie zaistnienie wymienionych dwóch przesłanek koniecznych do wydania przedmiotowej decyzji.

W niniejszej sprawie organy ustaliły, że wobec skarżącego została wydana ostateczna decyzja o uznaniu skarżącego - dłużnika alimentacyjnego - za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Organy w niniejszym postępowaniu nie były ani uprawnione do weryfikacji merytorycznej prawidłowości tej decyzji, ani do oceny prawidłowości przeprowadzonego w tej sprawie postępowania. Do organu pierwszej instancji wpłynął też wniosek organu właściwego dłużnika o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego.

Z uwagi na spełnienie obu przesłanek, o jakich mowa w art. 5 ust. 5 w zw. z art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ pierwszej instancji zobligowany był wydać decyzję o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy, a organ odwoławczy prawidłowo tę decyzję zaakceptował.

Organy w przedmiotowym postępowaniu nie badają natomiast innych okoliczności, w szczególności takich, jak wskazane w skardze - czyli okoliczności osobistych skarżącego, miejsca jego zamieszkania, charakteru wykonywanej pracy, realizacji świadczeń alimentacyjnych.

Odnosząc się do argumentacji dotyczącej przywołanego przez skarżącego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 lutego 2014 r. sygn. akt K 23/10 wskazać należy, że argumentacja ta nie uwzględnia kontekstu, w jakim Trybunał wyraził stanowisko o braku automatyzmu w stosowaniu zatrzymania prawa jazdy. Trybunał zauważył bowiem, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy jest stosowana wobec wąskiej grupy osób zobowiązanych do alimentacji, wyszczególnionej przez ustawodawcę w art. 5 ust. 3 omawianej ustawy, która to grupa wykazuje się szczególną uporczywością w utrudnianiu egzekucji i uchylaniu się od współpracy z właściwymi organami w zakresie aktywizacji zawodowej. Sens wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego jest taki, że jeżeli dłużnik alimentacyjny uporczywie utrudnia egzekucję lub nie podejmuje żadnej aktywności w celu aktywizacji zawodowej, to uznawany jest za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, a przy braku tych przesłanek za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych uznany być nie może. Jednak podkreślić należy, że weryfikacja, czy dłużnika alimentacyjnego można uznać za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych odbywa się w odrębnym postępowaniu, które poprzedza postępowanie w sprawie zatrzymania prawa jazdy i okoliczności te w postępowaniu dotyczącym zatrzymania prawa jazdy weryfikowane być już nie mogą.

Należy też zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny w przywołanym wyroku stwierdził, że art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zakresie, jakim stanowi, że organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego jest zgodny z wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP zasadą proporcjonalności.

Z powyższych względów chybione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak było w szczególności podstaw do przeprowadzenia przez organy w niniejszym postępowaniu dowodów na okoliczność uiszczania przez skarżącego alimentów.

Chybione są też zarzuty dotyczące błędnej wykładni przepisów prawa materialnego - art. 5 ust. 5 oraz art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, bowiem przepisy te organy zastosowały w sposób prawidłowy. Z kolei przepis art. 5 ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie stanowił podstawy orzekania przez organy. Zgodnie z jego brzmieniem -"uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje" - ma on zastosowanie wówczas, gdy decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy została już wydana.

Nie było też podstaw do przeprowadzenia przez Sąd dowodów zgłoszonych przez skarżącego w skardze. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W niniejszej sprawie okoliczności, które skarżący chciał wykazać oferowanymi dowodami - wywiązywanie się z obowiązku alimentacyjnego - nie mogły mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, z uwagi na związany charakter decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Ponadto przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest w świetle przywołanego przepisu niedopuszczalne. Dodać też należy, że zaoferowane jako dowody dokumenty noszą daty późniejsze od daty wydania zaskarżonej decyzji, wobec czego nie mogą świadczyć one o jej wadliwości.

Mając na uwadze powyższe Sąd, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi i nie podzielając jej zarzutów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.